The Project Gutenberg eBook of A Graduated English-Welsh Spelling Book
Title: A Graduated English-Welsh Spelling Book
Author: John Lewis
Release date: January 22, 2015 [eBook #48043]
Most recently updated: October 24, 2024
Language: English
Credits: Produced by Mark C. Orton, Keith Edkins and the Online
Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net (This
book was produced from scanned images of public domain
material from the Google Print project.)
| Transcriber's note: | A few typographical errors have been corrected. They appear in the text like this, and the explanation will appear when the mouse pointer is moved over the marked passage. |
A
GRADUATED
ENGLISH-WELSH SPELLING-BOOK.
BY JOHN LEWIS.
LONDON:
LONGMAN, BROWN, GREEN, LONGMANS, & ROBERTS.
1857.
PREFACE.
The object of this work is to facilitate the progress of Welsh children in the acquisition of the English language. Every one admits that it is of the highest importance in the education of the young, that they should be well grounded in Orthography. Thirty years' experience as a teacher having given the author ample opportunity of noting the peculiar difficulties in the way of Welsh children attaining a general knowledge of the English language, he would beg leave to impress upon teachers the importance of making the children under their care learn and spell every word in this little book, together with the Welsh meanings. The task, though difficult at first, will in the end reward both the teacher and the child; the former with the pleasure of witnessing his pupil's progress, and the latter with a general knowledge of both languages.
The book is divided into three parts: the first contains about 2013 monosyllables, arranged alphabetically, and classified according to the number of letters. The second contains about 7497 words, arranged alphabetically, and classified according to the number of syllables. The third contains copious English-Welsh Dialogues.
To save the trouble of putting down twice such words as are used as nouns and verbs, the author has placed the meaning of the noun in Welsh, and then the verb with a colon between them. In dissyllables, the learner will remember to place the accent on the first syllable when the word is used as a noun, and on the latter syllable when used as a verb.
THE AUTHOR
Llanrhyddlad.
A GRADUATED
ENGLISH-WELSH SPELLING BOOK.
WORDS OF ONE AND TWO LETTERS.
A, un
Ah, O! och!
Am, ydwyf, wyf
An, un
As, megys, fel
At, yn, wrth, ger
Be, bod, hanfod
By, gan; wrth
Do, gwneuthur, gwneud
Go, myned; ewch
Ha, ha! och!
He, efe
I, myfi, mi
If, os, pe
In, mewn, o fewn
Is, y mae, ydyw; sydd, oes
It, e, fe, fo
Me, mi
My, fy, eiddof
No, na, nid, nage
Of, o, gan; am
Oh, O! och! ho!
On, ar; ym mlaen
Or, neu
Ox, ych
So, felly, fel hyny
To, i, at, wrth
Up, i fyny
Us, ni
We, nyni, ni
Ye, chwi, chwychwi
WORDS OF THREE LETTERS.
Act, gweithred: gweithredu
Add, cyssylltu, dodi at
Age, oed, oedran
Aid, cymhorth: helpu
Ail, dolurio, poeni
Aim, amcan: amcanu
Air, awyr; awyro
Ale, cwrw
All, pawb, oll
And, a, ac
Ant, morgrugyn
Apt, chwannog; cymhwys
Arc, cromell
Are, ydym, ydynt
Ark, arch
Arm, braich: arfogi
Art, celfyddyd: wyt
Ash, onen
Ask, gofyn
Ass, asyn
Awe, arswyd, ofn: dychrynu
Awl, mynawyd
Axe, bwyell
Bad, drwg
Bag, cwd, cod: cydu
Bar, bar, bollt: bario, bolltio
Bat, ystlum; clwpa
Bay, morgilfach; gwineu
Bed, gwely
Bee, gwenynen
Beg, cardota; erfyn
Bid, erchi; cynnyg
Big, mawr; balch
Bit, dernyn; genfa
Bog, cors
Bow, bwa; ymgrymiad
Box, blwch, cist
Boy, bachgen
Bud, blaguryn: blaguro
But, ond, eithr, er hyny
Buy, prynu
Can, piser: gallu
Car, cerbyd
Cat, cath
Cot, bwthyn
Cow, buwch
Cry, wylo, crio
Cud, cil
Cup, cwpan
Cut, toriad: tori
Dam, arglawdd; argau: llynio
Day, diwrnod, dydd
Den, ffau, lloches
Dew, gwlith
Did, gwnaeth, gwnaed
Die, marw, trengi
Dig, cloddio, palu
Dim, tywyll: tywyllu
Dip, trochi
Doe, ewig
Dog, ci
Dot, man; nod: manu; nodi
Dry, sych: sychu
Due, dyled; dyledus
Dug, teth: paledig
Dye, lliw: lliwio
Ear, clust; twysen
Ebb, trai: treio
Eat, bwyta
Eel, llysẅen
Egg, wy
End, diwedd; terfyn
Err, cyfeiliorni
Eve, cyfnos, min nos
Ewe, mamog
Eye, llygad: llygadu
Fan, gwyntyll: gwyntyllio
Far, pell
Fat, tew; brasder: pesgi
Fed, pasgedig
Fee, gwobr; tâl: gwobrwyo
Fen, corsdir, morfa
Few, ychydig
Fib, celwydd, anwiredd
Fig, ffigysen
Fin, asgell
Fir, ffawydden
Fit, llewyg; addas: cyfaddasu
Fix, sicrhau, sefydlu
Fly, gwybedyn: ehedeg
Foe, gelyn
Fog, niwl
For, am; canys; oblegid
Fox, llwynog
Fry, manbysg: ffrio
Fun, digrifwch
Fur, ffwrw, panflew
Gap, bwlch, adwy
Get, cael, caffael, ceisio
Gin, gwirod; magl
God, Duw
Got, caffaeledig
Gum, glud: gludio
Gun, gwn, dryll
Ham, ffolen, y gar
Hat, het, capan
Hay, gwair
Hem, hem: hemio
Hen, iar
Her, hi, ei
Hew, cymmynu, naddu
Hid, cuddiedig
Him, ef, efe
His, ei, eiddo ef
Hit, tarawiad; ergyd: taro
Hip, pen y glun, clun
Hob, pentan
Hod, hawg, cafn cymmrwd
Hoe, caib: ceibio
Hog, mochyn
Hop, llam: llemain
Hot, poeth, brwd
How, pa, pa fodd
Hut, bwth, cwt
Ice, ia
Ill, drwg, claf, sal
Inn, gwestty, tafarn
Jar, costrel: gwrthdaro
Jaw, yr en, cern
Jew, Iuddew
Job, tasg; swydd: gorchwylio
Joy, llawenydd, gorfoledd
Jug, crothogen, diodlestr
Key, agoriad, allwedd
Kid, myn gafr
Kin, perthynas
Lad, hogyn
Lap, arffed: lleibio
Law, cyfraith, deddf
Lay, lleygol: gosod, dodi
Led, arweinedig
Leg, coes; llorp
Let, gosod, gadael
Lid, caead
Lie, celwydd: gorwedd
Lip, gwefus, min
Lit, goleuedig
Log, boncyff; cyfrifbill
Lop, ysgythru
Lot, coelbren; rhan
Low, isel: brefu
Mad, ynfyd: ynfydu
Man, dyn, gwr
Map, darlun: darlunio
Mat, mat, rhestog
May, Mai: gall, gallu
Men, dynion
Met, cyfarfodedig
Mix, cymmysgu
Mob, gwerinos, terfysglu
Mow, lladd
Mud, llaid, baw: lleidio
Mug, diodlestr, cwpan
Nap, hun: huno
Nay, nage, nac; nid felly
Net, rhwyd
New, newydd
Nit, nedden
Nod, awgrym: awgrymu
Nor, na, nac, nag
Not, na, nac, nad, ni
Now, yn awr, weithion
Nun, mynaches
Nut, cneuen
Oak, derwen
Oar, rhwyf: rhwyfo
Odd, od, hynod; anghydrif
Ode, awdl
Off, ymaith, oddi wrth
Old, hen, oedranus
One, un, rhyw un
Orb, pel, pellen; cylch
Ore, mŵn, mettel
Our, ein
Out, allan, o'r tu allan
Owe, dylu; bod mewn dyled
Owl, dylluan
Own, eiddo; hun: meddu
Pan, padell
Paw, pawen: palfu
Pay, tâl, cyflog: talu
Pea, pysen
Peg, hoel bren: pinio
Pen, pin: cau i fyny
Pew, eisteddle
Pie, pastai
Pig, mochyn
Pin, pin, nodwydd: pinio
Pit, pwll, pydew: pyllu
Ply, plyg, tuedd: ymroddi
Pod, coden, plisgyn
Pot, potyn; crochan
Pox, brech
Put, gosod, dodi
Rag, brat, cerpyn
Ram, hwrdd: hyrddio
Ran, rhedwyd
Rap, cnoc: cnocio
Rat, llygoden ffreinig
Raw, ir, ammrwd
Ray, pelydryn: pelydru
Red, coch
Rib, asen
Rid, troi heibio: rhyddhau
Rim, ymyl, cylch
Rip, rhwygo
Rob, ysbeilio
Rod, gwialen
Roe, iyrches, ewig
Rot, malldod: pydru
Row, rhes: rhwyfo
Rub, rhwbio
Rue, galaru, gofidio
Rug, cwrlid, huling
Run, rhedfa: rhedeg
Rut, ol olwyn: rhidio
Rye, rhyg
Sad, trist, prudd
Sap, nodd, sudd: tangloddio
Sat, eisteddedig; eisteddwyd
Saw, llif: llifio; gwelwyd
Say, dywedyd
Sea, môr, gweilgi
See, esgobaeth: gweled
Set, llawnrif; planigyn: gosod, planu
Sew, gwnïo, pwytho
Sex, rhyw, rhywogaeth
She, hi
Shy, gwylaidd, yswil
Sin, pechod; bai: pechu
Sir, syr, meistr
Six, chwech
Sky, gwybr, wybren
Sly, cyfrwys
Sod, tywarchen
Son, mab
Sow, hwch
Sow, hau, heu
Spy, ysbïwr: ysbïo
Sty, cwt mochyn; llefrithen
Sue, rhoi cwyn; rhoi cyfraith
Sum, swm, cyfanrif: cydgrynoi
Sun, haul: heulo
Tax, treth: trethu
Tea, te
Ten, deg
The, y, yr
Thy, dy, tau
Tie, cwlwm: cylymu
Toe, bys troed
Ton, tunell
Too, hefyd, dros ben, rhy
Top, top, pen uchaf
Tow, carth: llusgo
Try, profi, holi; ymgeisio
Tub, twb, twred
Tug, tyniad: llusgo
Two, dau, dwy
Use, arferiad: defnyddio
Vex, poeni, blino
Vow, adduned: addunedu
War, rhyfel: rhyfela
Was, oedd, ydoedd
Wax, cwyr: cwyro
Way, ffordd, llwybr
Web, gwe
Wet, gwlyb: gwlychu
Who, pwy; yr hwn, yr hon
Why, pa ham, am ba achos
Win, ennill, elwa
Woe, gwae, gofid
Won, ennilledig
Yea, Yes, ïe, do, felly mae, oes
Yet, eto, er hyny
Yew, ywen, pren yw
You, chwi, chwychwi
WORDS OF FOUR LETTERS.
Ache, dolur: poeni
Alms, elusenau
Arch, bwa; prif: bwäu
Arms, breichiau; arfau rhyfel
Aunt, modryb
Babe, maban, baban
Back, cefn: cefnogi
Bait, llith: abwydo
Bake, pobi, crasu
Bald, moel
Bale, swp; sypynu
Ball, pel; dawns
Band, rhwymyn; myntai
Bang, ergyd: taro
Bank, ariandy; bangc
Bans, gostegion
Bard, bardd, prydydd
Bare, noeth, llwm; unig
Bark, rhisgl: cyfarth
Barm, burym
Barn, ysgubor
Base, sylfaen; brwnt; gau
Bask, bronheulo
Bath, badd, ymolchfa
Bawl, gwaeddi
Beak, pig, gylfin
Beam, trawst; pelydryn: pelydru
Bean, ffäen
Bear, arth: dwyn; goddef
Beat, curo, baeddu
Been, wedi bod
Beer, diod, cwrw
Bell, cloch
Belt, gwregys, rhwymyn
Bend, plygu
Bent, plygedig
Best, goreu, yn oreu
Bier, elor
Bill, pig; hawleb, craifft
Bind, rhwymo
Bird, aderyn
Bite, cnoad: brathu
Blew, chwythwyd
Blot, dunod; anair
Blow, dyrnod: chwythu
Blue, glas
Boar, baedd
Boat, bad, cwch
Boil, penddüyn: berwi
Bold, hyf, eon
Bolt, bollt, bar: bolltio
Bore, twll: tyllu
Born, geni, genedig
Both, dau, dwy
Bowl, cawg: peldreiglo
Bran, rhuddion
Bray, rhuo fel asyn
Bred, eppiledig
Brew, darllaw
Brim, ymyl, min
Brow, ael, talcen
Buck, bwch
Bulk, swm, maint
Bull, tarw
Buoy, nofiadur, nofnod
Burn, llosg: llosgi
Bush, perth
Bust, penddelwedd
Butt, cornio
Cage, cawell; adardy
Cake, teisen: teisenu
Calf, llo
Call, galw, enwi
Calm, tawel; tegwch: tawelu
Calx, calch
Came, daeth
Camp, gwersyll, gwersyllfa
Cane, corsen: ffonio
Cape, penrhyn
Card, cerdyn: cribo gwlan
Care, gofal: gofalu
Cart, trol, men
Case, amwisg; cyflwr: amwisgo
Cash, arian, tâl
Cast, tafliad: lluchio
Cave, ogof, ceudwll
Caul, rhwyden
Cell, cell
Cent, cant
Char, hapwaith: golosgi
Chew, cnoi
Chin, gên
Chip, asglodyn: asglodi
Cite, dyfynu
Clad, gwisgedig
Claw, crafangc, palf: crafangu
Clay, clai
Clip, cneifio, brigdori
Clod, tywarchen
Clog, attal, rhwystr
Club, cnwpa; cyflesfa, clwb
Coal, gloyn
Cock, ceiliog
Code, llyfr, deddflyfr
Coil, cylchddyrwyn
Coin, arian bath: bathu
Cold, oer, anwyd
Colt, ebol
Comb, crib: cribo
Come, dyfod, dynesu
Cool, oer: oeri
Cord, rheffyn; tant
Core, bywedyn; crawn
Corn, ŷd, ydau
Cost, pris; traul
Crib, preseb: darnguddio
Crop, ffrwyth: blaendori
Curb, genfa: ffrwyno
Dale, dyffryn, glyn
Dame, meistres
Damn, melldithio
Damp, lleithder: lleithio
Dare, beiddio
Dark, tywyll
Dart, picell: picellu
Dash, diffyglin: taro
Date, dyddiad: dyddio, amseru
Dawn, gwawr: gwawrio
Dead, marw
Deaf, byddar
Deal, cyfran: cyfranu
Dean, deon
Dear, anwyl; drud
Debt, dyled
Deck, bwrdd llong: addurno
Deed, gweithred
Deep, dyfnder; dwfn, isel
Deer, carw, hydd
Desk, ysgrifenfwrdd
Dike, clawdd, ffos
Dine, ciniawa
Dirt, baw, llaid
Dish, dysgl, dysglaid
Disk, gwyneb, clawr
Dive, ymsuddo
Dock, llongborth
Done, gwneuthuredig
Door, drws, dor
Dose, dogn
Dove, colomen
Down, i lawr; manblu
Drag, car llusg: llusgo
Draw, tynu; llunio
Dray, car hir
Drip, dyferu
Drop, dyferyn: syrthio
Drug, cyffyr; gwaelbeth
Drum, tabwrdd: tabyrddu
Duck, hwyaden: trochi
Duke, duc, dug
Dull, dwl; hurt: hurtio
Dumb, mud
Dung, tail: teilo
Dusk, cyfnos
Dust, llwch: dylychio
Each, pob, pob un
Earl, iarll
Earn, ennill, elwa
Ease, gorphwysdra: esmwytho
East, dwyrain
Edge, min, awch: minio
Else, arall, os amgen
Face, gwyneb: gwynebu
Fact, ffaith, gwir
Fade, diflannu, gwywo
Fail, ffaelu, methu
Fair, ffair; prydferth
Fall, cwymp: syrthio
False, anwir, gau
Fame, enwogrwydd; clod
Fang, ysgythrddant
Fare, lluniaeth
Farm, tyddyn: ardrethu
Fast, ympryd; sicr; buan: ymprydio
Fate, tynged; anffawd
Fawn, carw ieuangc: llydnu
Fear, ofn, arswyd: ofni
Feat, gorchest, camp
Feed, porthiant: porthi
Feel, teimlo
Feet, traed; troedfeddau
Fell, tori, cwympo
Felt, llawban: teimlwyd
Fern, rhedyn
File, durlif: durlifo
Fill, llonaid: llenwi
Film, pilionen, croenen
Find, cael; chwilio
Fine, main; dirwy: dirwyo
Fire, tân: tanio
Firm, cadarn; cydfasnachwyr
Fish, pysgodyn: pysgotta
Fist, dwrn
Five, pump
Flag, baner, lluman
Flat, gwastad, llyfn
Flaw, agen, hollt: hollti
Flax, llin
Flay, blingo
Flea, chwanen
Flee, ffoi, cilio
Flew, ehedwyd
Flog, fflangellu
Flow, ffrwd: dylifo
Flue, ffunell, pibell simneu
Flux, llif, llifeiriad
Foal, ebol, llwdn: llydnu
Foam, ewyn: ewynu
Fold, corlan: plygu
Folk, pobl
Fond, hoff
Font, bedyddfaen
Food, ymborth
Fool, ynfyd: siomi
Foot, troed; troedfedd
Ford, rhyd: rhydio
Fore, blaen, blaenaf
Fork, fforch; pigfforch
Form, ffurf, dull: ffurfio
Fort, caer, castell
Foul, aflan, budr; brwnt
Four, pedwar, pedair
Fowl, aderyn
Free, rhydd: rhyddhau
Fret, anfoddloni, sori
Frog, llyffant
From, oddi, oddi wrth
Full, llawn: panu
Fund, trysorfa
Furl, crychio, plygu
Fuse, toddi
Gain, elw, budd
Gale, awel, chwa
Gall, bustl: dolurio
Game, helwriaeth: cellwair
Gang, myntai, torf
Gaol, carchar
Gape, ystwyro; dylyfu gên
Gash, archoll: archolli
Gasp, dyheu, tynu anadl
Gate, llidiart, porth
Gave, rhoddwyd
Gaze, sylliad: syllu
Geld, dysbaddu, cyweirio
Gift, rhodd, dawn; gwobr
Gild, euro, goreuro
Gill, tagell
Gilt, goreuredig
Gird, amwregysu
Girl, geneth
Girt, cengl
Give, rhoddi; ymroddi
Glad, llawen, siriol
Glue, glud: gludio
Gnat, ednogyn
Gnaw, cnoi
Goad, swmbwl: swmbylu
Goat, gafr
Gold, aur
Gone, wedi myned
Good, da; daionus
Gore, gôr: gori; cornio
Gout, troedwst
Gown, gŵn, hug
Gray, Grey, llwyd
Grin, esgyrnygiad: esgyrnygu
Grit, grut, grutfaen
Grow, tyfu, prifio
Grub, corbryf: diwreiddio
Gulf, morgaingc
Gull, gwylan: twyllo
Gums, uchanedd, cig y dannedd
Gush, llifeiriad: llifeirio
Guts, perfedd
Haft, carn, dwrn: carnio
Hail, cenllysg; Henffych well
Hair, gwallt
Half, hanner
Hall, llys; neuadd; dadleudy
Halt, cloffni: cloffi; sefyll
Hand, llaw: trosglwyddo; traddodi
Hang, crogi
Hank, cengl
Hard, caled
Hare, ysgyfarnog
Hark, clyw, gwrando
Harm, niweid: niweidio
Harp, telyn: telynorio
Hart, carw, hydd
Hash, briwgig: briwio
Hate, casineb: casäu
Have, cael, caffael; meddu
Haze, niwl, tarth
Haul, tynu, llusgo
Hawk, hebog, gwalch
Head, pen: blaenori
Heal, iachau
Heap, crug, twr: pentyru
Hear, clywed
Heat, gwres: poethi
Heed, ystyriaeth: ystyried
Heel, sawdl: sodli
Heir, etifedd
Held, daliwyd
Hell, uffern
Helm, llyw
Help, cynnorthwy: cynnorthwyo
Hemp, cywarch
Herb, llysieuyn
Herd, gyr, myntai: deadellu
Here, yma, yn y lle hwn
Hide, croen: cuddio
High, uchel
Hill, bryn
Hilt, dwrn (carn) cleddyf
Hint, amnaid: amneidio
Hire, cyflog: cyflogi
Hive, cwch: cychu
Hoar, llwyd
Hold, dalfa; cellfa: gafael
Hole, twll
Home, cartref
Hoof, carn
Hook, bach: bachu
Hoop, cylch: cylchu
Hope, gobaith: gobeithio
Hops, hopys
Horn, corn
Hose, hosan
Host, llu, byddin; gwesttywr
Hour, awr
Howl, udfa: udo
Huge, dirfawr
Hulk, corff llong
Hull, corff llong: plisgyn
Hunt, helyddiaeth: hela
Hurt, niweid: niwedio; dolurio
Hush, taw, dystewi
Husk, cibyn, plisgyn
Hymn, emyn
Inch, modfedd
Itch, y crafu: ysu
Jail, carchar
Jamb, ystlysbost, gorsin
Jest, gwatwar, cellwair
Join, cydio: cyssylltu
Joke, cellwair
Jump, naid: neidio
June, Mehefin
Just, iawn, cyfiawn
Keen, craff, llym
Keep, dal, cadw
Kick, troediad: troedio, cic
Kill, lladd, llofruddio
Kind, rhywogaeth; caredig
Kine, buchod, gwartheg
King, brenin
Kiss, cusan: cusanu
Kite, barcut
Knee, glin, pen y glin
Knew, adwaenai; gwyddai
Knit, gwau
Knob, cnap
Knot, cwlwm
Know, gwybod
Lace, ysnoden: ysnodenu
Lade, llwytho
Lair, gorweddle
Lake, llyn; lliw coch
Lamb, oen: bwrw oen
Lame, cloff: cloffi
Lamp, llusern
Land, tir: tirio, glanio
Lane, heolan
Lard, bloneg
Lark, ehedydd
Lash, carai: ffrewyllu; rhwymo
Lass, llangces
Last, pren troed; olaf
Late, hwyr, diweddar
Lath, eisen: eisio
Lead, plwm
Lead, arwain; blaenori
Leaf, deilen, dalen
Leak, agen, hollt: arlloesi
Lean, teneu: pwyso ar
Leap, naid: neidio
Lees, gwaddod
Left, aswy: gadawedig
Lend, rhoi benthyg
Lens, crymwydr
Lent, y garawys: echwynedig
Less, llai
Lest, rhag, fel na
Lice, llau
Lick, llyfiad: llyfu
Lieu, lle
Life, bywyd, oes
Lift, codiad: codi, dyrchafu
Like, tebyg, fel: hoffi
Limb, aelod: diaelodi
Lime, calch: calchu
Line, llinyn; llinell: llinellu
Lisp, bloesgi
Live, byw, bywiog: bucheddu
List, cofres, rhestr: chwennychu
Load, llwyth: llwytho
Loaf, torth
Loan, benthyg
Lock, clo: cloi
Loin, llwyn, arenau
Long, hir, maith
Lone, unig
Look, edrychiad: edrych
Loom, gwëydd
Loop, dolen: dolfachu
Lord, arglwydd
Lose, colli, cael colled
Loss, colled
Lost, coll, colledig
Loud, uchel, croch
Love, cariad: caru
Luck, hap, llwydd
Lump, clamp, telpyn
Lust, trachwant: chwantu
Made, gwneuthuredig
Maid, morwyn, gwyryf
Mail, llythyrgod
Maim, anaf: anafu
Main, penaf, prif
Make, gwneuthuriad: gwneud
Male, gwryw
Malt, brag: bragu
Mane, mwng
Mare, caseg
Mark, nod: nodi
Mart, maelfa
Mash, cymmysg: cymmysgu
Mask, mwgwd: mygydu
Mass, twr; corff y bobl; yr offeren
Mast, hwylbren
Mate, cydymaith; islywydd: cymharu
Mead, medd; dôl
Meal, blawd; pryd o fwyd
Mean, cyfrwng; modd; gwael: meddwl, tybio
Meat, ymborth, cigfwyd
Meek, addfwyn, llariaidd
Meet, addas: cyfarfod
Melt, toddi, dadmer
Mend, gwellau
Mess, saig o fwyd, arlwy
Mete, mesur
Mice, llygod
Mild, tirion, tyner
Mile, milldir
Milk, llaeth: godro
Mill, melin: malu
Mind, meddwl: meddylio
Mine, fy, eiddof; mwnglawdd
Mint, bathdy: bathu
Mire, llaid: ymdrybaeddu
Miss, meistresan: ffaelu
Mist, niwl, tarth
Mite, hatling, mymryn
Moan, cwyn: cwyno
Moat, amglawdd, ffos
Mock, gwawd: gwawdio
Mole, gwadd, twrch daiar
Monk, mynach
Mood, modd, tuedd
Moon, lleuad, lloer
Moor, dyn du; morfa; angorfa
More, mwy, rhagor
Morn, boreu, bore
Moss, mwswgl
Most, mwyaf, amlaf
Mote, brycheüyn
Moth, gwyfyn
Move, symmud
Much, llawer
Muck, tail: teilo
Mule, mul
Must, rhaid yw
Mute, mud
Nail, ewin; hoel: hoelio
Name, enw: enwi
Nape, gwar, gwegil
Neap, isel, treiawl
Near, agos, gerllaw
Neat, tlws, hardd
Neck, gwddf
Need, angen, rhaid: eisiau
Nest, nyth: nythu
News, newyddion
Next, nesaf
Nice, moethus; manwl
Nigh, agos, cyfagos
Nine, naw
None, dim; neb
Noon, canoldydd
Nose, trwyn
Note, nodyn: nodi
Noun, enw, sylweddair
Numb, fferllyd: fferu
Oath, llw, twng
Oats, ceirch
Odds, rhagoriaeth, mantais
Once, unwaith
Ooze, nawsiad: nawsio
Pace, cam: arafgerdded
Pack, swp: sypynio
Page, tudalen; gwas
Paid, talwyd; taledig
Pail, crwc, cunnog
Pain, poen; llafur: poeni
Pair, par, cymhariaid: cymharu
Pale, gwelw, glaswyn
Pall, brethyn elor
Palm, palf; cledr y llaw: palfu
Pane, pedroryn
Pang, gloes, gwasgfa
Pare, didoni, pilio
Part, rhan: rhanu
Pass, bwlch; taithdrwydded: pasio
Past, wedi myned heibio; wedi
Path, llwybr
Pave, palmantu
Pawn, gwystl: gwystlo
Pear, gelleigen, rhwnen
Peat, mawn
Peck, pec: pigo
Peel, crafell, pil: pilio
Peep, cipolwg: cipedrych
Peer, pendefig
Pelt, lluchio, baeddu
Pick, pig: pigo, dewis
Pike, gwaewffon
Pile, pentwr: pentyru
Pill, pelen
Pine, pinwydden: dihoeni
Pint, peint
Pipe, pib, pibell
Pith, mwydyn
Plan, cynllun: cynllunio
Play, chware: chwareua, chware
Plea, esgus: dadleu
Plot, cydfwriad: cydfwriadu
Plum, eirynen
Pole, pegwn, pawl
Poll, cofres etholwyr: tocio
Pomp, rhwysg
Pond, llyn, merllyn
Pool, llyn
Poor, tylawd; gwael
Pope, Pab
Pore, chwysdwll: syllu
Port, porthladd
Post, post; swydd; llythyrfa: sefydlu
Pour, tywallt
Pray, gweddio, atolygu
Prey, ysglyfaeth: ysglyfio
Prop, atteg: attegu
Pull, tyn: tynu
Pulp, bywyn, mwydionyn
Pump, sugnedydd: sugngodi
Pure, pur; glân; gwir
Push, gwth: gwthio
Quay, llongborth
Quit, rhydd; gadael
Race, gyrfa, rhedfa
Raft, clwydfad, cluder
Rage, cynddaredd: ffyrnigo
Rail, canllaw; cledren: difrio
Rain, gwlaw: gwlawio
Rake, cribyn: cribynio
Rank, rhes; drewllyd: rhestru
Rape, trais; meipen yd: treisio
Rare, prin; anfynych
Rash, crugdarddiad; byrbwyll
Rasp, rhathell: rhathellu
Rate, pris; treth: trethu
Read, darllen
Ream, ugain drefa, rhef
Reap, medel: medi
Rear, bon, ol: codi, dyrchafu
Reed, corsen
Reef, hwylblyg: hwylblygu
Rein, awen: ffrwyno
Rend, rhwyg: rhwygo
Rent, ardreth; rhwygiad: ardrethu
Rest, gorphwysfa; ereill: gorphwyso
Rich, cyfoethog, goludog
Rick, das: dasu
Ride, marchogaeth
Ring, modrwy: seinio
Ripe, addfed: addfedu
Rise, codiad: codi
Risk, perygl; antur: peryglu
Rite, defod, arfer
Road, ffordd
Roam, crwydro
Roan, brych
Roar, rhuad: rhuo
Robe, gwisg: gwisgo
Rock, craig: siglo
Roll, rhol; plyglyfr: rholio
Rood, rhwd, pedwaran erw
Roof, nen, to: toi
Rook, ydfran
Room, ystafell, lle
Root, gwreiddyn: gwreiddio
Rope, rhaff
Rose, rhosyn
Rote, cylchred: dysgu allan
Rout, ymlid; terfysgu
Rude, difoes
Rule, rheol: llinellu
Rump, cloren, cynffon
Rush, brwynen; rhuthr: rhuthro
Rust, rhwd: rhydu
Sack, sach: sachu
Safe, cellgrog; diogel
Sail, hwyl: hwylio
Sake, achos, mwyn
Sale, gwerth, arwerth
Salt, halen: halltu
Same, un, yr un
Sand, tywod
Save, eithr, ond: cadw, gwared
Scab, crachen, cramen
Scar, craith: creithio
Scum, ewyn: diewynu
Seal, morlo; sel: selio
Seam, gwrym, gwnïad
Sear, serio
Seat, eisteddfa; gosodiad
Seed, had: hadu
Seek, ceisio
Seen, gweledig
Self, hun, hunan
Sell, gwerthu
Send, anfon, danfon
Shed, lluest: tywallt
Shin, crimog
Ship, llong: llongi
Shod, pedoledig
Shoe, esgid; pedol: pedoli
Shot, ergyd: saethedig
Shop, maelfa
Show, golygiad: dangos
Shun, gochelyd
Shut, cauad: cau
Sick, claf, sal: clefychu
Side, ochr: ochri
Sift, gogrynu
Sigh, ochenaid: ocheneidio
Sign, arwydd: arwyddo
Silk, sidan
Sill, trothwy, rhiniog
Sing, canu
Sink, ceuffos: suddo
Sire, tad, tadwys
Site, sefyllfa, safle
Size, maint; glud
Skim, dihufenu
Skin, croen: blingo
Skip, llam: llemain
Slab, llech
Slay, lladd
Slew, lladdwyd
Slip, llithred: llithro
Slit, hollt: hollti
Slow, araf, annyben
Slug, malwen; pelenig hirgron
Slur, gwarthnod, llithren
Slut, budrog
Snow, eira: bwrw eira, odi
Snug, cryno, clyd
Soak, mwydo
Soap, sebon: seboni
Soar, uch-hedeg
Soft, meddal; tyner
Soil, pridd, tir: diwyno
Sold, gwerthedig