ΣΚΗΝΗ ΔΕΚΑΤΗ
ΑΓΓΕΛΙΚΗ — ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Να τους που έρχονται μαζί μ' ένα συμβολαιογράφο· άκουσα να
μιλούν για διαθήκη. Δεν κοιμάται η μητρυιά σας. Χωρίς άλλο
κάποια συνωμοσία κάνει εναντίον των συμφερόντων σας και
προσπαθεί να μπλέξη σ' αυτή τον πατέρα σας.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Ας διαθέση την περιουσία του όπως θέλη, αρκεί να μη διαθέση την
καρδιά μου. Βλέπεις, Τουανέττα, τι εκβιαστικά σχέδια τον κάνουν
να καταστρώνη. Μη μ' εγκαταλείψης, σε παρακαλώ, στην απελπισία
που βρίσκομαι.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Εγώ να σας εγκαταλείψω; καλύτερα έχω να πεθάνω. Του κάκου
προσπαθεί η μητρυιά σας να με κάνη εμπιστεμένη της και να θέλη
να με ανακατέψη στα συμφέροντά της, ποτέ μου δεν κατώρθωνα να τη
συμπαθήσω· πάντοτε ήμουν με το μέρος σας. Αφήστε με να κάνω ό,τι
ξαίρω: θα μεταχειριστώ κάθε τρόπο για να σας υπηρετήσω· αλλά για
να σας υπηρετήσω με καλύτερο αποτέλεσμα πρέπει ν' αλλάξω
τακτική, να κρύβω δηλαδή τον ζήλο που έχω σε σας και να
προσποιούμαι πως ενδιαφέρομαι για τον πατέρα σας και για τη
μητρυιά σας.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Προσπάθησε, σ' εξορκίζω, να ειδοποιήσης τον Κλεάνθη για το γάμο
που συμφώνησαν.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Δεν έχω κανέναν άλλο να μεταχειρισθώ γι' αυτή τη δουλειά παρά
μόνο το γέρο τοκογλύφο, τον καραγκιόζη. Αυτό δε θα μου κοστίση
παρά λίγα γλυκά λογάκια και είμαι πρόθυμη να τα ξοδέψω για χάρι
σας. Απόψε είναι πολύ αργά· αύριο όμως πρωί πρωί θα τον στείλω
να ζητήση τον Κλεάνθη και θα είνε κατενθουσιασμένος να . . .
ΣΚΗΝΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ
ΜΠΕΛΙΝΑ (από μέσα) — ΑΓΓΕΛΙΚΗ — ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
ΜΠΕΛΙΝΑ
ΤΟΥΑΝέττα!
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ (στην Αγγελική) Με φωνάζει. Καληνύχτα. Έχετε πεποίθησι
σε μένα.
ΠΡΑΞΙΣ ΔEΥTEPA
(Το δωμάτιον του Αργγάν)
ΣΚΗΝΗ ΠΡΩΤΗ
ΚΛΕΑΝΘΗΣ — ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ (μη αναγνωρίζουσα τον Κλεάνθην) Τι ζητείτε, κύριε;
ΚΛΕΑΝΘΗΣ
Τι ζητώ;
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Α! α! σεις είστε. Τι έκπληξις! Τι έρχεστε να κάμετε εδώ;
ΚΛΕΑΝΘΗΣ
Έρχομαι να μάθω ποια τύχη μου επιφυλάσσεται· να μιλήσω στην
αγαπημένη μου Αγγελική, να την ρωτήσω τι αισθάνεται για μένα και
τι αποφάσισε για τον απαίσιον εκείνο γάμο, για τον οποίον με
ειδοποίησε.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Ναι· μα δεν μπορείτε έτσι, με τόση ελευθερία να της μιλήσετε της
ΑΓΓΕΛικής: πρέπει να βρεθή τρόπος· σας είπαν νομίζω πως την
προσέχουν και την έχουν περιωρισμένη και δεν την αφίνουν ούτε να
βγη έξω ούτε να μιλήση με κανένα· κι' ας είν' καλά η περιέργεια
της γρηάς θείας της, γιατ' έτσι μόνο μας άφησαν να πάμε στο
θέατρο, όπου την είδατε και την αγαπήσατε. Και δε βγάλαμε ούτε
λέξι απ' το στόμα μας γι' αυτό που συνέβη.
ΚΛΕΑΝΘΗΣ
Γι' αυτό κ' εγώ, δεν έρχομαι εδώ ως Κλεάνθης και με το πρόσχημα
του εραστού της· αλλά ως φίλος του δασκάλου της της μουσικής από
τον οποίον επήρα την άδεια να πω πως με στέλνει στη θέσι του.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Να ο πατέρας της. Βγήτε μια στιγμή και αφήστε με να του 'πω πως
τον ζητάτε.
ΣΚΗΝΗ ΔΕΥΤΕΡΑ
ΑΡΓΓΑΝ — ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
ΑΡΓΓΑΝ (νομίζων ότι είναι μόνος και χωρίς να βλέπη την
ΤΟΥΑΝέτταν)
Ο κύριος Πυργγόν μού είπε να κάνω κάθε πρωί περίπατο στην κάμαρά
μου, δέκα φορές απάνω και δέκα φορές κάτω· ελησμόνησα όμως να
τον ρωτήσω αν πρέπη να το κάνω του μήκους ή του πλάτους.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Κύριε, κάποιος . . .
ΑΡΓΓΑΝ
Μίλα σιγά, συχαμένη! Μου τράνταξες το μυαλό Δε συλλογίζεσαι πως
δεν πρέπει να μιλή κανείς δυνατά στους αρρώστους;
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Ήθελα να σας πω, κύριε . . .
ΑΡΓΓΑΝ
Μίλα σιγά, σου είπα.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Κύριε . . . (κάνει πως μιλεί).
ΑΡΓΓΑΝ Ε;
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Λέω πως . . . (προσποιείται πως μιλεί).
ΑΡΓΓΑΝ
Τι μου λες;
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Λέω πως κάποιος θέλει να σας μιλήση.
ΑΡΓΓΑΝ
Ας έρθη.
(Η Τουανέττα νεύει εις τον Κλεάνθη να παρουσιασθή)
ΣΚΗΝΗ ΤΡΙΤΗ
ΑΡΓΓΑΝ — ΚΛΕΑΝΘΗΣ — ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
ΚΛΕΑΝΘΗΣ
Κύριε . . .
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ (στον Κλεάνθην)
Μη μιλήτε τόσο δυνατά· υπάρχει φόβος να τραντάξετε το μυαλό του
αφέντη.
ΚΛΕΑΝΘΗΣ
Είμαι κατενθουσιασμένος, κύριε, που σας βρίσκω όρθιο, και που
βλέπω πως είστε καλύτερα.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ (με προσποιητόν θυμόν)
Πώς είπατε; είναι καλύτερα; Ψέματα. Ο κύριος είνε πάντοτε
άσχημα.
ΚΛΕΑΝΘΗΣ
Άκουσα πως είνε καλύτερα· άλλως τε και η όψι του είνε καλή
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Τι θέλετε να πήτε με το «η όψι του είνε καλή»; Απεναντίας, είνε
πολύ κακή η όψι του αφέντη. Κανένας άμυαλος θα σας είπε πως είνε
καλύτερα. Ποτέ δεν ήταν χειρότερα από τώρα.
ΑΡΓΓΑΝ
Έχει δίκηο.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Περπατεί, κοιμάται, τρώει και πίνει όπως όλος ο κόσμος· αυτό
όμως δεν τον εμποδίζει να είνε πολύ άρρωστος.
ΑΡΓΓΑΝ
Αυτό είν' αλήθεια.
ΚΛΕΑΝΘΗΣ
Λυπούμαι πολύ γι' αυτό, κύριε. Έρχομαι εκ μέρους του καθηγητού
της ωδικής της δεσποινίδος κόρης σας. Είνε αναγκασμένος να πάη
στην εξοχή για λίγες μέρες, κ' επειδή είμαι στενός του φίλος, μ'
έστειλε στη θέσι του να της εξακολουθήσω τα μαθήματα. Αν τα
διακόψη, ξαίρετε, είνε φόβος να λησμονήση ό,τι έμαθε.
ΑΡΓΓΑΝ
Πολύ καλά. (Στην Τουανέττα) Φώναξε την Αγγελική.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Νομίζω, κύριε, πως θάνε καλύτερα να πάω τον αφέντη στην κάμαρά
της.
ΑΡΓΓΑΝ
Όχι. Πες της νάρθη εδώ.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Δε θα μπορέση να της κάνη σωστό μάθημα, αν δεν είναι μόνοι.
ΑΡΓΓΑΝ Πήγαινε, σου λέω, πήγαινε.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Θα σας ζαλίση, αφέντη και στην κατάστασι που είστε τίποτα δεν
πρέπει να σας συγκινή και να σας τραντάζη το μυαλό.
ΑΡΓΓΑΝ
Καθόλου, καθόλου· μου αρέσει η μουσική και πολύ θα ευχαριστηθώ,
να . . . Α! νάτην. (Στην Τουανέττα) Πήγαινε να δεις αν είνε έτοιμη
η γυναίκα μου
ΣΚΗΝΗ ΤΕΤΑΡΤΗ
ΑΡΓΓΑΝ — ΑΓΓΕΛΙΚΗ — ΚΛΕΑΝΘΗΣ
ΑΡΓΓΑΝ
Έλα, κόρη μου . . . Ο δάσκαλός σου της μουσικής πήγε στην εξοχή· και
στη θέσι του έστειλε τον κύριο για να σου δείξη.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ (αναγνωρίζουσα τον Κλεάνθην)
Α! Θεέ μου!
ΑΡΓΓΑΝ
Τι τρέχει; γιατί αυτή η έκπληξί σου;
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Γιατί . . .
ΑΡΓΓΑΝ
Τι; τι σ' έκανε να συγκινηθής έτσι;
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Ένα περίεργο, καταπληκτικώς περίεργο πράγμα που συμβαίνει εδώ.
ΑΡΓΓΑΝ
Σαν τι;
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Είδα στον ύπνο μου απόψε σαν να είχα, λέει, την μεγαλύτερη
στενοχώρια του κόσμου και μου παρουσιάστηκε κάποιο πρόσωπο που
έμοιαζε απαράλλακτα με τον κύριο από 'δω. Του ζήτησα βοήθεια και
μ' έβγαλε από τη στενοχώρια μου. Καταλαβαίνεις τώρα την μεγάλη
μου έκπληξι μόλις αντίκρυσα εδώ χωρίς να το περιμένω το πρόσωπο
που όλη τη νύχτα το είχα στο νου μου.
ΚΛΕΑΝΘΗΣ
Πολύ με κολακεύει η ιδέα ότι έρχομαι στο νου σας είτε όταν
κοιμάσθε είτε όταν είστε ξύπνια και θα ήταν πραγματικώς μεγάλη
ευτυχία αν μ' εκρίνατε άξιο να σας βγάλω από οιανδήποτε
στενοχώρια. Δεν θα παρέλειπα τίποτε για να σας . . .
ΣΚΗΝΗ ΠΕΜΠΤΗ
ΑΡΓΓΑΝ — ΑΓΓΕΛΙΚΗ — ΚΛΕΑΝΘΗΣ — ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ (στον Αργγάν). Μα την αλήθεια, αφέντη, είμαι σύμφωνη με τη γνώμη σας τώρα και παίρνω πίσω ό,τι έλεγα χθες. Ο κύριος Διαφουαρούς, ο πατέρας, και ο κύριος Διαφουαρούς, ο γυιός, έρχονται να σας κάνουν επίσκεψι. Τι έξοχο γαμπρό που θα κάνετε! Θα 'δήτε τον πειο καλοκαμωμένο και τον πειο έξυπνο νέο του κόσμου. Με δυο λόγια που μούπε με μάγεψε και η κόρη σας θα μείνη καταμαγεμένη μαζί του.
ΑΡΓΓΑΝ (στον Κλεάνθη που κάνει πως θέλει να φύγη). Μη φύγετε, κύριε. Πρόκειται να παντρέψω την κόρη μου και μου παρουσιάζουν τον μέλλοντα γαμπρό μου. Η κόρη μου, ξαίρετε, δεν τον είδε ακόμα.
ΚΛΕΑΝΘΗΣ
Είνε, κύριε, μεγάλη τιμή για μένα να με θέλετε μάρτυρα σε μια
τόσο ευχάριστη συνάντησι.
ΑΡΓΓΑΝ
Είναι γυιός ενός εξόχου γιατρού και ο γάμος θα γίνη σε τέσσερες
ημέρες.
ΚΛΕΑΝΘΗΣ
Θαυμάσια!
ΑΡΓΓΑΝ
Ειδοποιήσατε, σας παρακαλώ, και τον καθηγητή της, για να
παρευρεθή κι' αυτός στο γάμο.
ΚΛΕΑΝΘΗΣ
Δε θα το παραλείψω.
ΑΡΓΓΑΝ
Και σάς, σας παρακαλώ.
ΚΛΕΑΝΘΗΣ
Μου κάνετε μεγάλη τιμή.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Να τους, έρχονται, ετοιμασθήτε να τους δεχθήτε.
ΣΚΗΝΗ ΕΚΤΗ
ο κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ — ΘΩΜΑΣ ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ — ΑΡΓΓΑΝ — ΑΓΓΕΛΙΚΗ — ΚΛΕΑΝΘΗΣ — ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ — ΥΠΗΡΕΤΗΣ
ΑΡΓΓΑΝ (εγγίζων τον σκούφον του χωρίς να τον βγάλη)
Ο κύριος Πυργγόν, κύριε, μου απηγόρευσε να βγάζω τη σκούφια μου.
Και σεις είσθε γιατρός και ξαίρετε τας συνεπείας.
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Εμείς, σε κάθε είδους επίσκεψί μας, έχομε χρέος να βοηθούμε τους
ασθενείς και όχι να τους φέρνωμε σε δύσκολη θέσι.
(Ο Αργγάν και ο κ. Διαφουαρούς ομιλούν ταυτοχρόνως)
ΑΡΓΓΑΝ
Δέχομαι, κύριε.
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Ερχόμεθα, κύριε.
ΑΡΓΓΑΝ
Με μεγάλη χαρά.
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Ο υιός μου Θωμάς κ' εγώ.
ΑΡΓΓΑΝ
Την τιμή που μου κάνετε.
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Να σας δείξωμε, κύριε,
ΑΡΓΓΑΝ
Και θα επιθυμούσα κ' εγώ . . .
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Την αγαλλίασι που αισθανόμεθα . . .
ΑΡΓΓΑΝ
Να μπορούσα να έλθω στο σπίτι σας.
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Για τη χάρι που μας εκάνατε . . .
ΑΡΓΓΑΝ
Για να πεισθήτε.
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Να θελήσετε να μας δεχθήτε . . .
ΑΡΓΓΑΝ
Αλλά ξαίρετε, κύριε,
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Εν τη τιμητική, κύριε,
ΑΡΓΓΑΝ
Τι είναι ένας δυστυχής άρρωστος,
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Συγγενεία σας.
ΑΡΓΓΑΝ
Που δεν μπορεί να κάνη τίποτε άλλο,
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Και να σας διαβεβαιώσωμεν,
ΑΡΓΓΑΝ
Παρά μόνον να σας ειπή εδώ . . .
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Ότι δι' όσα εξαρτώνται από το επάγγελμά μας
ΑΡΓΓΑΝ
Ότι θα ζητή κάθε ευκαιρίαν.
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Καθώς και δι' όλα τα άλλα
ΑΡΓΓΑΝ
Να σας κάμη γνωστόν, κύριε,
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Θα είμεθα πάντοτε πρόθυμοι, κύριε,
ΑΡΓΓΑΝ
Ότι είνε όλος εις την διάθεσίν σας
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Να σας εκδηλώσωμεν την προθυμίαν μας. (Στον υιόν του) Εμπρός,
Θωμά, η σειρά σου. Χαιρέτισε.
ΘΩΜΑΣ ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ (στον πατέρα του)
Δεν πρέπει ν' αρχίσω από τον πατέρα;
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Και βέβαια.
ΘΩΜΑΣ ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ (στον Αργγάν) Κύριε, έρχομαι να προσφέρω τους χαιρετισμούς μου, την ευγνωμοσύνη μου, την αγάπη μου και το σεβασμό μου προς υμάς τον δεύτερον πατέρα μου, αλλά δεύτερον πατέρα, εις τον οποίον, τολμώ να είπω, οφείλω περισσότερα παρά εις τον πρώτον. Ο πρώτος με εγέννησεν, αλλά σεις με εξελέξατε. Εκείνος με εδέχθη κατ' ανάγκην, αλλά σεις με εξελέξατε από ευχαρίστησιν. Ό,τι έχω από εκείνον είναι έργον της σαρκός του, αλλ' ό,τι οφείλω εις σας είναι έργον της θελήσεώς σας: και όσον περισσότερον αι πνευματικαί ιδιότητες είνε ανώτεραι των σαρκικών τόσα περισσότερα οφείλω εις υμάς και τόσον περισσότερον θεωρώ πολύτιμον την μέλλουσαν αυτήν υιοθεσίαν, διά την οποίαν έρχομαι σήμερον να σας προσφέρω εκ των προτέρων τα ταπεινότατα σέβη μου.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Χαρά στα σχολεία που βγάζουν τόσο άξιους ανθρώπους!
ΘΩΜΑΣ ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ (στον πατέρα του)
Καλά τα είπα, πατέρα;
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Άριστα.
ΑΡΓΓΑΝ (στην Αγγελική)
Έλα, χαιρέτισε τον κύριο.
ΘΩΜΑΣ ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ (στον πατέρα του)
Να τη φιλήσω;
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Ναι, ναι.
ΘΩΜΑΣ ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ (στην Αγγελική)
Κυρία, πολύ περιέργως ο Θεός σας δίνει τον τίτλον της πενθεράς,
αφού . . .
ΑΡΓΓΑΝ (στον Θωμά Διαφουαρούς)
Δε μιλείτε στη γυναίκα μου, στην κόρη μου μιλείτε.
ΘΩΜΑΣ ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Πού είναι λοιπόν η κυρία;
ΑΡΓΓΑΝ
Θάρθη.
ΘΩΜΑΣ ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Να περιμένω ως που νάρθη, πατέρα;
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Χαιρέτισε την δεσποινίδα.
ΘΩΜΑΣ ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Δεσποινίς, ακριβώς όπως το άγαλμα του Μέμνονος ανέδιδεν
αρμονικόν ήχον μόλις εφωτίζετο από τας ακτίνας του ηλίου, το
ίδιο και εγώ αισθάνομαι τον εαυτόν μου εμψυχούμενον υπό
γλυκυτάτης παραφοράς εις την εμφάνισιν του ηλίου της καλλονής
σας. Και όπως οι φυσιοδύφαι παρατηρούν προ το άνθος το
καλούμενον ηλιοτρόπιον στρέφεται ακαταπαύστως προς το άστρον
εκείνο της ημέρας, τοιουτοτρόπως και η καρδία μου από τώρα και
εις το εξής θα στρέφεται πάντοτε προς τα υπέρλαμπρα άστρα των
λατρευτών οφθαλμών σας ως προς τον μοναδικόν πόλον της.
Επιτρέψατε λοιπόν, δεσποινίς, ν' αποθέσω σήμερον εις τον βωμόν
των θελγήτρων σας την προσφοράν της καρδίας μου, η οποία
ουδεμίαν άλλην δόξαν ποθεί, δεσποινίς, παρά μόνον να διατελώ εις
όλην μου την ζωήν ταπεινότατος, ευπειθέστατος και πιστότατος
δούλος σας και σύζυγος.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Αυτό θα πη νάχη κανείς σπουδάση! μαθαίνει να λέη ωραία πράγματα.
ΑΡΓΓΑΝ (στον Κλεάνθη)
Ε; Τι λέτε γι' αυτά, σεις;
ΚΛΕΑΝΘΗΣ
Λέω, πως ο κύριος κάνει θαύματα· κι' αν είναι τόσο καλός γιατρός
όσον είναι ρήτωρ, θα μένουν πολύ ευχαριστημένοι οι ασθενείς του.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Και βέβαια. Θα είναι κάτι . . . θαυμάσιο πράγμα αν κάνη τόσο ωραίες
κούρες όσο ωραία είναι τα λόγια του.
ΑΡΓΓΑΝ
Εμπρός, γρήγορα, την πολυθρόνα μου και καθίσματα σε όλους·
(υπηρέται δίδουν καθίσματα). Κάθησαι εκεί, κόρη μου (στον κ.
Διαφουαρούς) Βλέπετε, κύριε, πώς όλοι θαυμάζουν το γυιό σας, και
βρίσκω πως είστε πολύ ευτυχής που έχετε ένα τέτοιο παιδί.
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Κύριε, όχι πως είμαι πατέρας του· μπορώ να πω ότι έχω λόγους να
είμαι ευχαριστημένος απ' αυτόν και ότι όλοι όσοι τον βλέπουν
λέγουν πως είναι παιδί, το οποίον δεν έχει κανένα ελάττωμα. Ποτέ
δεν είχεν εξημμένην φαντασίαν ούτε το πνευματικόν εκείνο πυρ που
παρατηρείται σε μερικούς νέους· αλλ' εξ αυτού ακριβώς προείδα
την κρίσιν του, προτέρημα το οποίον απαιτεί η εξάσκησις του
επαγγέλματός μας. Όταν ήταν μικρός, ποτέ δεν ήταν όπως λένε
ζωηρός και εύθυμος· εφαίνετο πάντοτε μαλακός, φιλήσυχος και
αμίλητος, δεν έλεγε ποτέ λέξι και ποτέ δεν έπαιζε τα παιγνιδάκια
εκείνα που τα λένε παιδικά. Με πολλούς κόπους τον εμάθαμε να
διαβάζη και είχε γίνει εννέα ετών και δεν εγνώριζε ακόμη τα
στοιχεία του αλφαβήτου. Ωραία! έλεγα από μέσα μου· τα όψιμα
δένδρα παράγουν τους καλυτέρους καρπους. Πολύ δυσκολώτερα
χαράσσει κανείς στο μάρμαρο παρά στην άμμο· μα ό,τι χαραχθή στο
μάρμαρο διατηρείται πολύ περισσότερο καιρό. Και η βραδύνοια αυτή
και το δυσκίνητον της φαντασίας είναι σημεία μελλοντικής
ευθυκρισίας. Όταν τον έστειλα στο σχολείο, χρειάστηκε να
καταβάλη κόπους και κόπους, αλλ' αντέστη εις τας δυσκολίας και
οι καθηγηταί του μου επαινούσαν πάντοτε την επιμέλειά του και
την φιλοπονία του. Επί τέλους, δος του — δος του, κατώρθωσε να
πάρη ενδόξως το απολυτήριόν του και μπορώ να πω, χωρίς να το
καυχηθώ ότι από διετίας που φοιτά στο Πανεπιστήμιον, κανείς
υποψήφιος δεν ακούεται περισσότερο απ' αυτόν σε όλας τας
συζητήσεις της σχολής μας. Έγινε επίφοβος· και δεν υπάρχει
συζήτησις που να μην αγορεύη μέχρις υπερβολής, για ν' αποδείξη
το εναντίον. Είναι ισχυρογνώμων σε κάθε συζήτησι, φανατικός, σαν
Τούρκος. Στας αρχάς του, δεν αλλάζει ποτέ τη γνώμη του και
ακολουθεί κάθε συλλογισμόν του μέχρι των τελευταίων πτυχών της
λογικής. Αλλά εκείνο που μ' αρέσει περισσότερο σ' αυτόν — και
εννοείται ότι σ' αυτό ακολουθεί το παράδειγμά μου — είναι, ότι
προσκολλάται τυφλώς στις γνώμες των παλαιοτέρων μας και ποτέ δεν
ηθέλησε ούτε να εννοήση ούτε ν' ακούση τους λόγους και τα
πειράματα των δήθεν ανακαλύψεων του αιώνος μας εν σχέσει προς
την κυκλοφορίαν του αίματος και προς άλλας γνώμας του ιδίου
φυράματος.
ΘΩΜΑΣ ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ (βγάζει από την τσέπην του μακράν διατριβήν τυλιγμένην και την παρουσιάζει στην Αγγελικήν). Έχω συντάξει μίαν διατριβήν εναντίον των τσαρλατάνων, την οποίαν με την άδειαν του κυρίου (χαιρετά τον Αργγάν) τολμώ να παρουσιάσω στην δεσποινίδα, ως οφειλομένην εις αυτήν προσφοράν εκ των πρωτολείων του πνεύματός μου.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Κύριε, θα είναι άχρηστο πράγμα για μένα. Δε νοιώθω τίποτ' απ'
αυτά.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ (παίρνει την διατριβήν) Δώστε μου την, δώστε μου την,
θα είναι καλή για ζωγραφιά του τοίχου, θα στολίσωμε την κάμαρά
μας.
ΘΩΜΑΣ ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ (χαιρετά και πάλιν τον Αργγάν)
Με την άδειαν επίσης του κυρίου, σας προσκαλώ, δεσποινίς, να
έλθετε μια απ' αυτές τις ημέρες να δήτε, για να διασκεδάσετε,
την ανατομία μιας γυναικός, επί της οποίας πρόκειται να εκθέσω
τας αντιρρήσεις μου.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Ευχάριστη διασκέδασι! Άλλοι πηγαίνουν στο θέατρο τις
αρραβωνιαστικές των· μια ανατομία όμως, ε; είναι κάτι πολύ
διασκεδαστικώτερο πράγμα.
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Άλλως τε, όσον αφορά τα απαιτούμενα προσόντα για το γάμο και τον
πολλαπλασιασμό του γένους, σας διαβεβαιώ ότι συμφώνως προς τους
κανόνας των δοκτόρων μας, δε βρίσκεται άλλος πλέον κατάλληλος.
Έχει εις μεγάλον βαθμόν την δύναμιν της γονιμότητος και είναι εξ
ιδιοσυγκρασίας προωρισμένος να γεννήση και να παραγάγη γερά
τέκνα.
ΑΡΓΓΑΝ
Δε σκέπτεσθε να τον εισαγάγετε στην αυλή και να του επιδιώξετε
εκεί μια θέσι γιατρού;
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Θέλετε να σας μιλήσω ειλικρινώς; Ποτέ δεν εφαντάσθηκα ευχάριστο
το επάγγελμά μας όταν έχωμε να κάνωμε με μεγάλους. Βρίσκω
πάντοτε ότι είνε καλύτερα για μας τους γιατρούς να καταγινώμεθα
με τον λαόν. Ο λαός είναι βολικός: δεν έχομε να δώσωμε λόγο των
πράξεών μας σε κανένα· αρκεί ν' ακολουθούμε τους κανόνας της
επιστήμης κ' αδιαφορούμε για ό,τι κι' αν συμβή. Οι μεγάλοι — ω!
είνε φρικτό πράγμα! — όταν αρρωστήσουν, απαιτούν καλά και σώνει
να τους γιατρέψουν οι γιατροί των.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Αστείο πράγμα! Ακούς τους αυθάδεις να θέλουν να τους γιατρέψετε!
Και μήπως γι' αυτό πηγαίνετε σεις; εσείς πηγαίνετε μόνο για την
πληρωμή και για να διατάξετε τα γιατρικά: αν μπορούν, ας
γιατρευθούν μόνοι των.
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Σωστά! Εμείς είμαστε υποχρεωμένοι μόνο να τους νοσηλεύωμε
σύμφωνα προς τους κανόνας.
ΑΡΓΓΑΝ (στον Κλεάνθην) Κύριε, ας μας πη κανένα τραγουδάκι η κόρη
μου.
ΚΛΕΑΝΘΗΣ
Επερίμενα να το διατάξετε, κύριε. Μου είχε περάσει από το νου,
έτσι για να διασκεδάσω την συντροφιά, να τραγουδήσω μαζί με τη
δεσποινίδα μια σκηνή απ' ένα καινούργιο μελοδραματάκι που έγινε
προ ολίγου. (Στην Αγγελική, που της δίνει ένα χαρτί). Να, πάρετε
το μέρος σας.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Εγώ;
ΚΛΕΑΝΘΗΣ (με χαμηλή φωνή στην Αγγελική) Μην αρνηθήτε, σας παρακαλώ θα σας εξηγήσω τι είνε η σκηνή που θα τραγουδήσωμε (μεγαλοφώνως). Δεν έχω δυνατή φωνή για τραγούδι· είναι όμως αρκετή για ν' ακουστή εδώ μέσα. Θα έχετε την καλωσύνη να με συγχωρήσετε, αφού μάλιστα βλέπετε ότι αναγκάζομαι να ζητήσω βοήθεια κι' από την δεσποινίδα.
ΑΡΓΓΑΝ
Είναι ωραίοι οι στίχοι;
ΚΛΕΑΝΘΗΣ
Είναι — ακριβώς ειπείν — ένα αυτοσχέδιο μελοδραματάκι. Θ'
ακούσετε απλώς ένα πεζό ρυθμικό έργο ή ένα είδος ελευθέρων
στίχων, όπως δηλαδή το πάθος και η ανάγκη εμπνέουν δύο πρόσωπα
αυθορμήτως να πουν ό,τι αισθάνονται.
ΑΡΓΓΑΝ
Πολύ καλά. Ας ακούσωμε.
ΚΛΕΑΝΘΗΣ Ιδού η υπόθεσις της σκηνής. Ένας βοσκός είναι προσηλωμένος σε μια παράστασι που μόλις αρχίζει, όταν έξαφνα αποσπά την προσοχή του κάποιος θόρυβος στο πλάγι του. Στρέφεται και βλέπει ένα βάναυσον άνθρωπο που με πρόστυχα λόγια επρόσβαλε μια βοσκοπούλα. Ευθύς εξ αρχής παίρνει το μέρος του φύλου που όλοι οι άνδρες χρεωστούν να σέβωνται. Και αφού ετιμώρησε το βάναυσο για την κακοήθειά του, πλησιάζει τη βοσκοπούλα. Ω! τι βλέπει! τα ωμορφότερα του κόσμου μάτια της έχυναν τα ωμορφότερα δάκρυα του κόσμου. Αλλοίμονο! είπε από μέσα του, πώς μπόρεσε να προσβάλη ένα τόσο αξιολάτρευτο πλάσμα. Ποιος άνθρωπος, ποιος βάρβαρος θα μπορούσε να μη συγκινηθή από τέτοια δάκρυα; Φροντίζει αμέσως να σφουγγίση τα δάκρυα αυτά που τάβρισκε τόσο ώμορφα, κι' η αξιολάτρευτη βοσκοπούλα φροντίζει κι' εκείνη συγχρόνως να τον ευχαριστήση για την αβρά εκδούλευσί του, αλλά μ' ένα τρόπο τόσο χαριτωμένο, με μια τόση τρυφερότητα, με μια τόση περιπάθεια, που ο βοσκός δεν μπορεί πλέον ν' αντισταθή. Κάθε λέξι της, κάθε βλέμμα της είναι κ' ένα βέλος που περνά την καρδιά του. Λέει από μέσα του, τι πολυτιμότερο πράγμα στον κόσμο από ένα τέτοιο ευχαριστώ; Και τι δε θα έκανα, και τι κινδύνους δε θα διέτρεχα για να ελκύσω τη γλυκειά ευγνωμοσύνη μιας τέτοιας ψυχής; Η παράστασις ετελείωσε χωρίς να προσέξη ποια καθόλου εκείνος· ελυπήθηκε μόνο που τέλειωσε γρήγορα, γιατί το τέλος της τον εχώρισε από τη λατρευτή του βοσκοπούλα. Και από την πρώτη αυτή φορά που την είδε, και από την πρώτη στιγμή, αισθάνεται μέσα του ό,τι χρόνων έρως δε θα τον έκανε να αισθανθή. Αρχίζουν τα βάσανα του χωρισμού· αχ! δεν μπορεί να ξαναδή πλέον εκείνην που τόσο λίγο την είδε! Κάνει ό,τι μπορεί για να ξαναδή την όψι της που μέρα και νύκτα την έχει στο νου του, μα τη βοσκοπούλα του την έχουν πολύ περιωρισμένη και δεν υπάρχει τρόπος να την ξαναδή. Μέσ' στην παραφορά της αγάπης του αποφασίζει να τη ζητήση εις γάμο, γιατί νοιώθει πως δεν μπορεί πλέον να ζήση χωρίς την αξιολάτρευτη ωμορφιά της· κ' εκείνη μ' ένα γραμματάκι της, επιτηδειότατα σταλμένο του δίνει την άδεια να προβή. Συγχρόνως όμως ειδοποιείται ότι ο πατέρας της θέλει να την δώση σε άλλον και ότι γίνονται και οι προετοιμασίες του γάμου. Φαντάζεσθε την απελπισία του δυστυχισμένου βοσκού! Είναι θανάσιμος η θλίψις του· του είναι αδύνατο να τη φαντασθή στην αγκαλιά ενός άλλου. Ο απελπισμένος έρως του τον κάνει να βρη τρόπο να πάη στο σπίτι της βοσκοπούλας, για να πεισθή αν τον αγαπά και για να του πη τι απόφασι πρέπει να πάρη. Βλέπει τις ετοιμασίες για κείνο που φοβείται, βλέπει τον ανάξιον αντίζηλο που η ιδιοτροπία του πατέρα της αντιτάσσει στον έρωτά του, και τον βλέπει θριαμβεύοντα τον γελοίο εκείνον αντίζηλο κοντά στην αγαπημένη του βοσκοπούλα σαν να έχη εξασφαλισμένη την κατάκτησί της. Δεν μπορεί να κρατήση την οργή του. Ρίχνει θλιβερές ματιές σε κείνην που λατρεύει, αλλά ο σεβασμός που της έχει κ' η παρουσία του πατέρα της τον εμποδίζουν να μιλήση, ν' ανοίξη το στόμα του, και της μιλεί μόνο με τα μάτια. Μα στο τέλος δεν κρατιέται πεια και ο έρως του τον παραφέρει και στην παραφορά του έρωτός του της λέει τα λόγια αυτά:
(τραγουδεί)
Ωραία Φιλίς, πολύ πονώ, πολύ για σε υποφέρω· άνοιξε πεια τα χείλη σου κι' άνοιξε την καρδιά σου και πες μου ποια είν' η μοίρα μου· να ζήσω ή να πεθάνω;
ΑΓΓΕΛΙΚΗ (Αποκρίνεται τραγουδώντας) Με βλέπεις, Θύρσι, θλιβερή, με βλέπεις λυπημένη στου γάμου τούτου τ' άκουσμα που τόσο σε τρομάζει· θωρώ ψηλά στον ουρανό, στρέφω κυττάζω εσένα κι' αναστενάζω. Δεν μπορείς τον πόνο μου να νοιώσης.
ΑΡΓΓΑΝ
Ποτέ μου δε θα μπορούσα να φαντασθώ πως είναι τόσο προχωρημένη η
κόρη μου, να τραγουδή έτσι πρίμα βίστα, χωρίς καθόλου να
κοπιάζη.
ΚΛΕΑΝΘΗΣ
Ωραία Φιλίς, πού τώλπιζεν ο δύστυχος ο Θύρσις
πως θαύρισκε η αγάπη του θέσι μέσ' στην καρδιά σου;
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Το βλέπεις, Θύρσι, σ' αγαπώ, το λέω και δεν το κρύβω.
ΚΛΕΑΝΘΗΣ
Γλυκειά είν' η λέξι σ' αγαπώ, μα πώς να την πιστέψω;
Την είπες και την άκουσα, Φιλίς μου, ξαναπές την.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Την είπα, Θύρσι, σ' αγαπώ.
ΚΛΕΑΝΘΗΣ
Ω! ξαναπές την πάλι.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Ναι, σ' αγαπώ και σ' αγαπώ και δεν το κρύβω, Θύρσι.
ΚΛΕΑΝΘΗΣ
Θεοί και βασιλείς εσείς, που όλοι μπροστά μου πέφτουν
μπροστά στην ευτυχία μου τι είν' η δική σας τάχα;
όμως, Φιλίς μου, μια σκληρή σκέψι με βασανίζει:
άλλος σε θέλει, σε ζητεί και σ' άλλον θα σε δώσουν.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Αυτόν τον άλλο τον μισώ καθώς μισώ το Χάρο
κι' όπως για σένα η όψι του φριχτή είναι και για μένα
ΚΛΕΑΝΘΗΣ
Μα η γνώμη του πατέρα σου εκείνον θέλει τώρα.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Κάλλιο με παίρνει ο θάνατος παρά να πάρω εκείνον.
ΑΡΓΓΑΝ
Και τι λέει ο πατέρας σε όλα αυτά;
ΚΛΕΑΝΘΗΣ
Δε λέει τίποτα.
ΑΡΓΓΑΝ
Πολύ κουτός θα είναι αυτός ο πατέρας ν' ακούη αυτές τις ανοησίες
και να μη λέη τίποτα!
ΚΛΕΑΝΘΗΣ (θέλει να εξακολουθήση)
«Αγάπη μου . . .»
ΑΡΓΓΑΝ
Όχι, όχι, αρκεί. Η κωμωδία αυτή δίνει πολύ κακά παραδείγματα. Ο
βοσκός Θύρσις είναι αυθαδέστατος και η βοσκοπούλα Φιλίς είναι
αναιδεστάτη να λέη τέτοια πράγματα μπροστά στον πατέρα της.
(Στην Αγγελική) Δείξε μου το χαρτί αυτό (το λαμβάνει). Αι! . . .
πού είναι θα λόγια που έλεγες; Μόνο νότες είναι γραμμένες εδώ.
ΚΛΕΑΝΘΗΣ
Τι! Δεν ξαίρετε πως τώρα τελευταία, κύριε, βρέθηκε τρόπος να
γράφωνται μόνο νότες και να υπονοούνται τα λόγια;
ΑΡΓΓΑΝ
Πολύ καλά. Δούλος σας, κύριε και . . . au revoir. Μπορούμε να
κάνωμε και χωρίς το αναιδέστατο μελοδραματάκι σας.
ΚΛΕΑΝΘΗΣ
Ενόμιζα πως θα σας διασκέδαζα.
ΑΡΓΓΑΝ
Οι ανοησίες δεν διασκεδάζουν. Α! να η γυναίκα μου.
ΣΚΗΝΗ ΕΒΔΟΜΗ
ΜΠΕΛΙΝΑ — ΑΡΓΓΑΝ — ΑΓΓΕΛΙΚΗ — κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ — ΘΩΜΑΣ ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
— ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
ΑΡΓΓΑΝ
Να, αγάπη μου, ο γυιός του κυρίου Διαφουαρούς.
ΘΩΜΑΣ ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Πολύ περιέργως ο Θεός σας έδωσε τον τίτλον της πεθεράς, πολύ στο
πρόσωπό σας φαίνεται . . .
ΜΠΕΛΙΝΑ (διακόπτουσα)
Είμαι πολύ ευτυχής, κύριε, που ήλθα εγκαίρως για να έχω την
τιμήν διά να σας 'δω.
ΘΩΜΑΣ ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Αφού στο πρόσωπό σας . . .αφού στο πρόσωπό σας . . .Με διεκόψατε,
κυρία, στο μέσον της περιόδου και η διακοπή αύτη μου ετάραξε τη
μνήμη.
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Ανάβαλέ το, Θωμά, για άλλοτε.
ΑΡΓΓΑΝ
Πώς ήθελα να ήσουν εδώ προ ολίγου, αγάπη μου.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Αχ! ναι, κυρία, εχάσατε το δεύτερο πατέρα, το άγαλμα του
Μέμνονος και το λουλούδι που το λένε ηλιοτρόπιο.
ΑΡΓΓΑΝ
Έλα, κόρη μου, δώσε το χέρι σου στον κύριο και βεβαίωσέ τον ότι
θα του είσαι πιστή σύζυγος.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Πατέρα μου!
ΑΡΓΓΑΝ
Ε! τι πατέρα μου! τι θα πη αυτό;
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Σε παρακαλώ, μη βιάζης τα πράγματα. Δώσε μας τουλάχιστο τον
καιρό να γνωριστούμε και να γεννηθή μέσα μας η συμπάθεια εκείνη
που είνε αναγκαία για κάθε τέλειο γάμο.
ΘΩΜΑΣ ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Όσο για μένα, δεσποινίς, έχει ήδη γεννηθή μέσα μου η συμπάθεια
εκείνη, και δεν έχω ανάγκη να περιμένω περισσότερο.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Αν είσθε τόσο εύκολος εσείς, κύριε, δεν είμαι όμως το ίδιο κ'
εγώ· και σας ομολογώ ότι η αξία σας δεν επροξένησεν ακόμη
αρκετήν εντύπωσι στην καρδιά μου.
ΑΡΓΓΑΝ
Ας είναι, ας είναι· θα έχης τον καιρό να τον εκτιμήσης όταν θα
γίνης γυναίκα του.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Όχι, πατέρα μου, δώσε μου τον καιρό, σε παρακαλώ. Ο γάμος είναι
μια αλυσίδα που δεν πρέπει να δένη διά της βίας τις καρδιές· και
αν ο κύριος είναι έντιμος άνθρωπος, δε θα θελήση ποτέ να δεχθή
για γυναίκα του μια κόρη που του τη δίνουν παρά τη θέλησί της.
ΘΩΜΑΣ ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Δεν συμφωνώ, δεσποινίς· με το να είμαι έντιμος άνθρωπος, δεν
έπεται ότι, δεν πρέπει να σας δεχθώ από την χείρα του πατέρα
σας.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Η βία δεν είνε ο καλύτερος τρόπος για ν' αγαπηθή κανείς.
ΘΩΜΑΣ ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Γνωρίζομεν εξ αναγνώσεων, δεσποινίς, ότι οι αρχαίοι συνήθιζαν ν'
απάγουν διά της βίας τις κόρες που ήθελαν να νυμφευθούν από τα
σπίτια των πατέρων των, διά να φαίνεται ότι δεν ρίπτονται με τη
συγκατάθεσί των στας αγκάλας του ανδρός.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Οι αρχαίοι, κύριε, ήσαν αρχαίοι κ' εμείς είμαστε τωρινοί. Τα
καμώματα δεν είνε καθόλου αναγκαία στην εποχή μας κι όταν ένας
γάμος μας αρέση, ξαίρομε να πάμε χωρίς να μας τραβήξουν. Έχετε
υπομονή. Αν μ' αγαπάτε, κύριε, οφείλετε να θέλετε, ό,τι θέλω κ'
εγώ.
ΘΩΜΑΣ ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Μάλιστα, δεσποινίς. Εξαιρείται εν τούτοις παν, ό,τι αφορά τον
ερωτά μου.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Και όμως το μεγαλύτερο δείγμα του έρωτος είνε η υποταγή εις τας
θελήσεις εκείνου που αγαπούμε.
ΘΩΜΑΣ ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Με την εξής διάκρισιν, δεσποινίς. Εις ό,τι δεν αφορά την
κατάκτησίν του, συναινώ· εις ό,τι όμως την αφορά αρνούμαι.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ (στην Αγγελική)
Μη χάνεσθε. Ο κύριος είναι φρεσκοβγαλμένο φιντάνι του σχολείου
και δε χαρίζει κάστανα. Γιατί επιμένεις ν' αρνήσαι τη δόξα να
γίνης γυναίκα ενός κοντζάμ ντοτόρου;
ΜΠΕΛΙΝΑ
Θάχη, φαίνεται, καμμιάν άλλη συμπάθεια.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Αν είχα καμμιάν άλλη συμπάθεια, κυρία μου, θα ήταν τέτοια που
και η λογική και η τιμή θα μου την επέτρεπαν.
ΑΡΓΓΑΝ
Ε! ε! μου φαίνεται πως παίζω κωμικό πρόσωπο εδώ μέσα.
ΜΠΕΛΙΝΑ
Αν ήμουν στη θέσι σου, αγάπη μου, δε θα την εβίαζα καθόλου να
παντρευτή· ξαίρω πολύ καλά τι θα έκανα.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Ξαίρω κ' εγώ πολύ καλά, κυρία μου, τι θέλετε να 'πήτε και ξαίρω
επίσης και πόσο καλή είστε σε μένα· μα οι συμβουλές σας πιθανόν
να μην είνε τόσο εύκολο να εκτελεσθούν.
ΜΠΕΛΙΝΑ
Τα φρόνιμα και ηθικά κορίτσια όπως είσαι συ έπαψαν πλέον,
φαίνεται, να υποτάσσωνται στη θέλησι του πατέρα των. Αυτό το
συνήθιζαν άλλοτε.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Το καθήκον κάθε κόρης έχει τα όριά του, κυρία μου, και ούτε η
λογική ούτε οι νόμοι μπορούν να εκτείνουν τα όριά του αυτά εις
κάθε πράγμα.
ΜΠΕΛΙΝΑ
Σαν να λέμε, η επιθυμία σου είνε να παντρευτής, εννοείς όμως να
διαλέξης μόνη σου τον άντρα σου.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Αν ο πατέρας μου δε θέλη να μου δώση σύζυγο της αρεσκείας μου,
θα τον εξορκίσω τουλάχιστον να μη μ' αναγκάση να πάρω έναν που
δε θα μπορέσω ν' αγαπήσω ποτέ μου.
ΑΡΓΓΑΝ
Σας ζητώ συγγνώμην, κύριοι, γι' αυτά όλα.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Καθεμιά που παντρεύεται έχει και ένα σκοπό. Ο σκοπός ο δικός μου
είνε να βρω ένα σύζυγο που να τον αγαπώ αληθινά και να του
αφιερώσω ολόκληρη τη ζωή μου. Ομολογώ ότι σ' αυτό ζητώ κάποιο
άσυλο. Μερικές παντρεύονται μόνο για ν' απαλλαγούν από τον
εξαναγκασμό των γονέων των και για να μπορούν να κάνουν ό,τι
θέλουν. Είνε και άλλες, κυρία μου, που θεωρούν το γάμο επικερδή
επιχείρησι, που παντρεύονται μόνο για προγαμιαίες δωρεές και για
να πλουτήσουν από το θάνατο εκείνων που παντρεύονται. Τρέχουν μ'
όλη την ευκολία από σύζυγο σε σύζυγο για να σφετερισθούν τις
κληρονομιές των. Ω! αυτές πολύ ολίγο τις μέλει και πολύ ολίγο
φροντίζουν τι είδους άνθρωπος θα είνε εκείνος.
ΜΠΕΛΙΝΑ
Δεν κάνεις τίποτ' άλλο σήμερα παρά να αντιλέγης. Ήθελα όμως να
ήξαιρα τι ενοούσες μ' αυτά που είπες.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Εγώ, κυρία μου; τι ενοούσα μ' αυτά που είπα;
ΜΠΕΛΙΝΑ
Είσαι τόσο ανόητη, που δε σε συνερίζομαι.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Προσπαθείτε, κυρία μου, να με αναγκάσετε να σας απαντήσω με
αυθάδεια· να είστε όμως βεβαία πως δε θα το κατορθώσετε.
ΜΠΕΛΙΝΑ
Η αυθάδειά σου δεν έχει ταίρι.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Όχι, κυρία μου, ό,τι κι' αν πήτε.
ΜΠΕΛΙΝΑ
Κ' έχεις μια τόσο γελοία περηφάνεια και μια τόσο αυθαδέστατη
έπαρσι, που όλος ο κόσμος απορεί.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Σας επαναλαμβάνω, κυρία μου, ό,τι κι' αν κάνετε, τίποτε δε θα
επιτύχετε. Στο πείσμα σας, δε θα παρεκτραπώ· και για να σας κάνω
να χάσετε κάθε ελπίδα πως θα επιτύχετε εκείνο που θέλετε, θα σας
απαλλάξω από την παρουσία μου.
ΣΚΗΝΗ ΟΓΔΟΗ
ΑΡΓΓΑΝ — ΜΠΕΛΙΝΑ — κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ — ΘΩΜΑΣ ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ —
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
ΑΡΓΓΑΝ (στην Αγγελική που εξέρχεται)
Άκουσε. Δεν υπάρχει μέσος όρος εδώ. Σε τέσσερες ημέρες ή θα
παντρευτής με τον κύριο ή θα πας σε μοναστήρι. Διάλεξε τι
προτιμάς από τα δύο (Στην Μπελίνα) Μη συγχύζεσαι, θα την
διορθώσω εγώ.
ΜΠΕΛΙΝΑ
Λυπούμαι πολύ που σ' αφίνω, αγάπη μου· μα είνε απόλυτος ανάγκη
να βγω για κάποια υπόθεσι που είνε αδύνατον να την αναβάλω. Θα
γυρίσω πολύ γρήγορα.
ΑΡΓΓΑΝ
Πήγαινε, Μπελίνα μου, και πέρασε κι' από το συμβολαιογράφο σου
για κείνο που ξαίρεις.
ΜΠΕΛΙΝΑ
Αντίο, παιδί μου.
ΑΡΓΓΑΝ
Στο καλό, αγάπη μου.
ΣΚΗΝΗ ΕΝΑΤΗ
ΑΡΓΓΑΝ — κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ — ΘΩΜΑΣ ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ — ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
ΑΡΓΓΑΝ
Να, μια γυναίκα που μ' αγαπά σε απίστευτο βαθμό.
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Θα πηγαίνωμε κ' εμείς.
ΑΡΓΓΑΝ
Θα σας παρακαλούσα, κύριε, να μου πήτε πώς βρίσκετε την
κατάστασί μου.
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ (σφυγμομετρών τον Αργγάν)
Έλα, Θωμά, πιάσε το άλλο του χέρι, για να δούμε αν θα κάνης καλή
διάγνωσι του σφυγμού του. Τι λέγεις;
ΘΩΜΑΣ ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Λέγω, ότι ο σφυγμός του κυρίου είνε σφυγμός ανθρώπου που δεν
είνε καθόλου καλά.
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Καλά.
ΘΩΜΑΣ ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Ότι είνε υποτραχύς, για να μην 'πω τραχύς.
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Πολύ καλά!
ΘΩΜΑΣ ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Απωστικός.
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Πολύ καλά.
ΘΩΜΑΣ ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Και μάλιστα ολίγον άτακτος.
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Κάλλιστα.
ΘΩΜΑΣ ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Δείγμα δυσκρασίας του σπληνικού παρεγχύματος, δηλαδή του
σπληνός.
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Αριστα.
ΑΡΓΓΑΝ
Όχι. Ο κύριος Πυργγόν λέγει ότι το ήπαρ μου πάσχει.
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Ε, ναι. Όταν λέγομεν παρέγχυμα, εννοούμεν και τα
δύο, λόγω της αμοιβαίας συμπαθείας που έχουν διά του vas breve
του πυλωρού και πολλάκις των χοληδόχων πόρων. Σας διέταξε βέβαια
να τρώτε ψητά;
ΑΡΓΓΑΝ
Όχι, μόνο βραστά.
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Ε, ναι, ψητά, βραστά, το ίδιο κάνει. Σας νοσηλεύει με πολλή
φρόνησι και θα ήταν αδύνατον να πέσετε σε καλύτερα χέρια.
ΑΡΓΓΑΝ
Κύριε, πόσους κόκκους αλάτι πρέπει να βάλω σ' ένα αυγό;
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Έξη, οκτώ, δέκα, αρτίους αριθμούς· ενώ στα φάρμακα, περιττούς
αριθμούς.
ΑΡΓΓΑΝ
Au revoir, κύριοι.
ΣΚΗΝΗ ΔΕΚΑΤΗ
ΜΠΕΛΙΝΑ — ΑΡΓΓΑΝ
ΜΠΕΛΙΝΑ
Έρχομαι, παιδί μου, πριν εξέλθω, να σου πω κάτι που πρέπει πολύ
να το προσέξης. Περνώντας μπρος από το δωμάτιο της Αγγελικής
είδα ένα νέο μαζί της. Μόλις με είδε τώστριψε.
ΑΡΓΓΑΝ
Ένας νέος με την κόρη μου!
ΜΠΕΛΙΝΑ
Ναι. Ήταν μαζί της και η μικρή Λουίζα. Ρώτησέ την να σου τα πη.
ΑΡΓΓΑΝ
Στείλε μου την εδώ, αγάπη μου, στείλε μου την εδώ. Α! την
αδιάντροπη. (Μόνος) Τώρα καταλαβαίνω την επιμονή της.
ΣΚΗΝΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ
ΑΡΓΓΑΝ — ΛΟΥΙΖΑ
ΛΟΥΙΖΑ
Τι με θέλεις, μπαμπά; Η μαμά μού είπε πως μ' εζήτησες.
ΑΡΓΓΑΝ
Ναι. Έλα κοντά. Προχώρησε. Γύρισε από 'δω. Σήκωσε τα μάτια σου.
Κύτταξέ με. Ε;
ΛΟΥΙΖΑ
Τι είνε, μπαμπά;
ΑΡΓΓΑΝ Ε;
ΛΟΥΙΖΑ
Τι;
ΑΡΓΓΑΝ
Δεν έχεις να μου πης τίποτα;
ΛΟΥΙΖΑ
Θα σου πω, αν θέλης να διασκεδάσης, το παραμύθι του γαϊδάρου ή
το μύθο του κόρακα και της αλεπούς, που μου τον έμαθαν προχθές.
ΑΡΓΓΑΝ
Δεν σου γυρεύω αυτά.
ΛΟΥΙΖΑ
Μα τι λοιπόν;
ΑΡΓΓΑΝ
Α! παμπόνηρη! ξαίρεις τι θέλω να πω!
ΛΟΥΙΖΑ
Όχι, μπαμπά μου.
ΑΡΓΓΑΝ
Έτσι με υπακούεις;
ΛΟΥΙΖΑ
Μα τι;
ΑΡΓΓΑΝ
Δε σου είπα να έρχεσαι να μου λες αμέσως ό,τι βλέπεις;
ΛΟΥΙΖΑ
Ναι, μπαμπά μου.
ΑΡΓΓΑΝ
Το έκανες;
ΛΟΥΙΖΑ
Ναι, μπαμπά μου· έρχομαι και σου λέω ό,τι βλέπω.
ΑΡΓΓΑΝ
Και δεν είδες τίποτα σήμερα;
ΛΟΥΙΖΑ
Όχι, μπαμπά μου.
ΑΡΓΓΑΝ
Όχι;
ΛΟΥΙΖΑ
Όχι, μπαμπά μου.
ΑΡΓΓΑΝ
Αλήθεια;
ΛΟΥΙΖΑ
Αλήθεια.
ΑΡΓΓΑΝ
Πολύ καλά, θα σε κάνω εγώ να δης κάτι τι.
ΛΟΥΙΖΑ (βλέπουσα τη βέργα που πήρε ο Αργγάν)
Α! μπαμπά μου!
ΑΡΓΓΑΝ
Α! α! υποκρίτρια, δε μου λες ότι είδες έναν στο δωμάτιο της
αδελφής σου.
ΛΟΥΙΖΑ (κλαίει)
Μπαμπά μου!
ΑΡΓΓΑΝ (την πιάνει από το χέρι)
Να μάθης άλλη φορά να λες ψέματα.
ΛΟΥΙΖΑ (γονατίζει)
Με συγχωρείς, μπαμπά μου η αδελφή μου μού είπε να μη σου το πω·
μα θα σου τα πω όλα.
ΑΡΓΓΑΝ
Πρώτα θα τις φας γιατί είπες ψέματα, και ύστερα βλέπομε.
ΛΟΥΙΖΑ
Με συγχωρείς, μπαμπά μου.
ΑΡΓΓΑΝ
Όχι, όχι.
ΛΟΥΙΖΑ
Όχι, μπαμπούλη μου. μη με δείρης.
ΑΡΓΓΑΝ
Θα τις φας.