VI
Nosa Señora da Barca
Ten ó tellado de pedra;
Ben ó pudera ter d’ ouro
Miña Virxen, si quixera.
I
¡Cánta xente..., cánta xente
Por campiñas e por veigas!
¡Cánta pó-lo mar abaixo
Ven camiño da ribeira!
¡Qué lanchas tan ben portadas
Con aparellos de festa!
¡Qué botes tan feituquiños,
Con tan feituquiñas velas!
Todos cargadiños veñen
De xentiña forasteira,
E de rapazas bonitas
Cura de todas las penas.
¡Cántos dengues encarnados!
¡Cántas sintas amarelas!
¡Cántas cofias pranchadiñas
Dende lonxe relumbrean,
Cal si fosen neve pura,
Cal froles da primaveira!
¡Cánta maxesa nos homes,
Cánta brancura nas nenas!
Y eles semellan gallardos
Pinos qu’ os montes ourean,
Y elas cogolliños novos
C’ orballo da mañán fresca.
As de Muros, tan finiñas,
Qu’ un coidara que se creban,
C’ aquelas caras de virxe
C’ aqueles ollos de almendra,
C’ aqueles cabelos longos
Xuntados en longas trenzas,
C’ aqueles cores rousados,
Cal si á aurora llos puñera,
Pois así son de soaves
Com’ aurora que comenza;
Descendentes das airosas
Fillas de pagana Grecia,
Elas de negro se visten,
Delgadiñas e lixeiras,
Refaixo e mantelo negro,
Zapato e media de seda,
Negra chaqueta de raso,
Mantilla da mesma peza,
Con terciopelo adornado,
Cánto enriva de sí levan;
Filas de reinas parecen,
Griegas estatuas semellan,
Si á un rayo de sol poñente
Repousadas se contempran;
Ricos panos de Manila,
Brancos e cor de sireixa,
Crúzanse sobre ó seu seyo
Con pudorosa modestia;
E por antr’ eles relosen,
Como brillantes estrelas,
Aderesos e collares
De diamantes e de pelras,
Pendentes de filigrana
E pechuguiñas de cera.
As de Camariñas visten,
Cal rapaciñas gaiteiras,
Sayas de vivos colores
Pó-lo pescozo da perna,
Lucindo ó negro zapato
Enriva de branca media.
Chambras feitas de mil rayas
Azuladas e bermellas,
Con guarniciós que lles caen
Sobr’ á rumbosa cadeira.
Para tocar ó pandeiro,
Non hay coma tales nenas,
Que son as Camariñanas
Feitas de sal e canela.
As de Cé, ¡Virxe do Carme!,
¡Qué cariñas tan ben feitas!
Cando están coloradiñas
No ruxe-ruxe da festa;
Cada mirar dos seus ollos
Fire como cen saetas;
Nin hay mans tan ben cortadas,
Tan branquiñas e pequenas,
Com’ as qu’ amostran finxindo
Que non queren que llas vexan.
Son as de Laxe unhas mozas,
¡Vaya unhas mozas aquelas!
Sólo con velas de lonxe,
Quitaselles á monteira;
Porque son vivas de xenio
Anque son rapazas netas.
Bailadoras..., n’ hay ningunhas
Que con elas se entrometan,
Pois por bailar, bailarían
No cribo d’ unha peneira;
Mais en tocando á que recen,
En rezar son as pirmeiras...
Dan ó mund’ ó qu’ é do mundo,
Dan á ygrexa ó qu’ é da ygrexa.
As de Noya, ven s’ axuntan
C’ as graciosas Rianxeiras,
Pó-los redondos peïños,
Pó-las cabeleiras crechas
Pó-los morenos lunares,
E pó-las agudas lenguas,
Qu’ abofé qu’ en todo pican
Como si fosen pementa.
Veñen dempois recatadas,
Anqu’ un pouquiño soberbias
Por aquelo qu’ elas saben
D’ antigüedad, e nobresa
(Pois por acá todos somos
Tal coma Dios nos fixera),
As meniñas ben compostas
D’ unha vila quisquilleira,
Que por onde van parece
Que van dicindo: «¡Canela!
¿Prantamos ou non prantamos
A cantas hay n’ esta terra?»
Mais si prantan ou non prantan,
Non son eu quen ó dixera,
Que fora pouca cordura,
Que fora farta llanesa.
Baste desir que xuntiñas
Todas na porta da ygrexa
Máis bonitas parecían
Qu’ un ramiño de asucenas;
Máis frescas qu’ unha leituga,
Máis sabrosiñas que fresas.
Xa que fosen de Rianxo,
Que fosen de Redondela,
De Camariñas ou Laxe,
De Laxe ou de Pontareas,
Todas eran tan bonitas,
Todas tan bonitas eran,
Qu’ o de máis duras entrañas
Der’ as entrañas por elas...
Por eso se derretían,
Cal si foran de manteiga,
Diante delas os rapaces,
Os rapaciños da festa,
Os mariñeiros do mare,
Que dond’ á Virxen viñeran,
Por qu’ á Virxen os salvara
De naufragar na tormenta.
Mais si salvaron no mare,
Non se salvarán na terra;
Mariñeiros, mariñeiros,
Qu’ aquí tamén hay tormentas
Qu’ afogan corasonciños
Sin que lle vallan ofertas,
Qu’ oye á Virxe os que s’ afogan
Do mar antr’ as ondas feras,
Mas non oye os namorados,
Que d’ afogarse s’ alegran.
II
Ramo de froles parece,
Muxía á das altas penas
Con tanta rosa espallada
N’ aquella branca ribeira,
Con tanto carabeliño
Que relose antr’ as areas,
Con tanta xente que corre
Que corr’ e se sarandea
O son das gaitas que tocan
E das bombas que reventan;
Uns que venden limoada,
Outros augua que refresca,
Aqueles dulces resolio
Con rosquilliñas d’ almendra,
Os de máis alá sandías
Con sabrosas sirigüelas,
Mentras tanto qu’ algún cego
O son d’ alegre pandeira,
Toc’ un carto de guitarra
Para que bailen as nenas.
¡Bendita á Virxe da Barca,
Bendita por sempre sea!
¡Miña Virxen milagrosa,
En que tantos se recrean!
Todos van por visitala,
Todos alí van por vela
Na sua barca dourada,
Na sua barca pequena,
Dond’ están dous anxeliños,
Dous anxeliños que reman.
Alí chegou milagrosa
Nunha embarcaçón de pedra,
Alí, porque Dios ó quixo,
Sempre adoradores teña.
A pedra vala que vala,
Sírvelle de centinela,
E mentras dormen os homes,
El’ adoraçón lle presta
Con aquel son campanudo
Qu’ escoitar lonxe se deixa,
E á quen ó mar con bramidos
Humildosos lle contesta.
Cando as campanas repican
E á música retumbea,
Cal nun ceo, pó-las naves
Da recollidiña ygrexa,
Cand’ os foguetes estalan
Nos aires, e voces frescas
Pó-lo espaço, c’ as gaitiñas
E c’ os tambores se mescran,
Estonces a pedra vala
Tan alegr’ e tan contenta,
Qu’ anqu’ un cento de presoas
Brinca e salta enriva dela,
Coma si fose mociña,
Máis que unha pruma lixeira,
Alegre com’ unhas pascuas
Salta e rebrinca con elas.
Choven estonces presentes,
Choven estonces ofertas,
Que lle traen os romeiros
En feitiñas carabelas,
Diante da Virxe bendita,
Os pes da sagrada Reina,
E por eso alí lle cantan
Cando se despiden d’ ela:
Nosa Señora da Barca
Ten ó tellado de pedra;
Ben ó pudera ter d’ ouro
Miña Virxe, si quixera.