XVIII
Á Ó SR. D. CAMILO ÁLVAREZ E CASTRO
CHANTRE DA CATEDRAL DE SALAMANCA
I
Roxiña cal sol dourado,
Garrida cal fresca rosa,
Iba pó-lo monte hermosa
Có branco pe descalzado...
Copo de neve pousado,
Deslumbrando á luz do día,
Tan branco pe parecía.
—
As longas trenzas caídas,
Con quen os ventos xogaban,
Ondiñas d’ ouro formaban
Na branca espalda tendidas;
Apertadas e bruñidas
Qu’ espigas eran, coidara
O que de lonxe as mirara.
—
Tiñan os cores do mare,
Os seus olliños dormentes,
Máis doçes, máis transparentes,
Naide os poidera encontrare;
Naide velos sin amare
O coraçón sin falsía,
Que por antr’ eles se vía.
—
Levaba na frente á yalma,
Nos doçes labios á risa,
Auguiña que ó vento enrisa,
Pousaba no fondo en calma.
Tal como gallarda palma
Cimbrase con folgura
A delgadiña cintura.
—
Ó par da brisa temprada
Qu’ antr’ os salgueiros corría,
Ela correndo seguía
Unha veiriña encantada.
Qu’ alí mansa e sosegada
Manaba unha fresca fonte
Cabo da falda do monte.
II
Franca, pura, sin enganos,
Canta, canta, garruleira,
Ó pe da verde silveira
Laband’ os seus brancos panos.
Ó son dos romores vanos
Que nacen cá mañanciña,
Lava, lava na fontiña.
—
Xunto d’ ela os paxariños
Gorgorexan qu’ é un contento,
Faille festiñas ó vento
C’ os seus hirmáns os airiños.
Os pastores, coitadiños,
Cantanlle ó doçe a... la... la...
Que lengua de amores fala.
—
Ela honesta está escoitando,
Mais con sospiros responde,
Qu’ aló garda non sei dónde
Saudades de non sei cándo.
Os paniños vay lavando
E á tendelos s’ apresura
Nun campiño de verdura.
—
Dempois no rego que pasa,
Verte unha vagoa serena,
Filla da escondida pena
Qu’ o seu peitiño traspasa.
Pois que d’ amores s’ abrasa
Aquela qu’ é fresca rosa
Tan amante como hermosa.
—
Compañeiras van chegando
Cal máis á máis ven portada,
Xarros de louza vidrada,
Antr’ os seixos van pousando.
Cay á auguiña mormuxando,
Brancas vinchas se levantan,
As meniñas cantan..., cantan.
—
As estrelas van fuxindo
A espesa niebra enrarece,
O arboriño que frorece
Por antr’ ela vay sahindo.
O craro sol vay subindo
Por riba do firmamento,
Limpo, garrulo e contento.
—
Arredor tod’ arrescende
A olido de primadera,
Y á ló n’ azulada esfera
Fogax de groria s’ encende.
Mais á meniña n’ atende
Si non á ó dor ¡mal pecado!
Que ten no peito encravado.
—
Danll’ extrañeza os cantares,
Danlle de chorar deseyos,
Y os ollos de vagoas cheyos,
Pensa nos nativos lares.
Que n’ hay máis tristes pesares,
Máis negra malencolía
Qu’ á qu’ entr’ extraños se cría.
—
Paxariños, verde prado,
Branca lua e sol ardente,
Todo consolo é impotente
En mal tan desconsolado.
Todo contento é trubado
Pó-la peniña sin fondo
Qu’ hay no coraçón abondo.
—
Por eso á meniña hermosa,
Foxe d’ alegre fontiña,
Tal como triste ovelliña
Que trema de dor queixosa.
Vay sentida, vay chorosa,
Mentras lle cantan con saña:
«¡Da montaña!, ¡da montaña!»
—
Y ela, que de tal s’ extraña,
Ferida no que máis sinte,
Qu’ á maltraten non consinte,
Y así lles contesta huraña:
Anque ché son da montaña,
Anque ché son montañesa,
Anque ché son, non me pesa.