WeRead Powered by ReaderPub
Catulli Carmina cover

Catulli Carmina

Chapter 56: LI
Open in WeRead

Explore more books like this:

About This Book

The collection assembles short and long Latin poems in varied meters, shifting between intimate lyric, playful epigram, bitter invective, and mythic or celebratory narratives. Many pieces address erotic passion, yearning, jealousy, and the complexities of friendship, often with candid first‑person voice and conversational immediacy. The poet alternates tender affection and frank eroticism with caustic insults and satirical attacks, while occasional extended compositions draw on myth and ritual. Personal grief appears in a moving lament for a lost sibling, and wit, verbal skill, and formal experimentation unify the corpus despite its tonal contrasts.

XLI cum XL continuant codices

1 A mean a O: A me an a GRBVen     Id pro Ammiana rustice dictum putabat Froehner: Anne sana Conr. de Allio et K.P. Schulze: Ametina Haupt: Anniana Schwabe     defututa DOG: defutura cett.

5 puella AC: puelle Ω   6 conuocare Ω: conuacate C   7 rogate ACa Lachm.   8 olet AC aes Froehlich: et Ω: en imaginosam Doering     nec rogare qualis sit solet Ammiana nasum R. Y. Tyrrell: fort. nec rogate qualis: sic olet aes imaginosum

 

XLII

Adeste, hendecasyllabi, quot estis

omnes undique, quotquot estis omnes.

iocum me putat esse moecha turpis,

et negat mihi uestra reddituram

5

pugillaria, si pati potestis.

persequamur eam, et reflagitemus.

quae sit, quaeritis. illa, quam uidetis

turpe incedere, mimice ac moleste

ridentem catuli ore Gallicani.

10

circumsistite eam, et reflagitate,

‘moecha putida, redde codicillos,

redde, putida moecha, codicillos.’

XLII cum XLI continuant codices

1 endecha sillabi GORVen quot estis omnes] Carm. Epigr. 1504.13 Buech. quot est[is om]nes

3 locum al. iocum GBRVen: locum OLa1   4 uestra Ω: nostra ed. Trinc. Auantii   5 Charis. 97.12 Keil ‘Haec pugillaria saepius neutraliter dicit idem Catullus in hendecasyllabis.

7 illa OBah Laurentiani: illam GACD et R m. pr.: illam al. illa Ven   8 mimice Turnebus: mirmice (mirinice O) Ω: mimicae Phil. (= Bod. Lat. Class. e. 17) Post moleste distinguit Giri   9 catulli Ω

12 om. Dh et R, sed in R postea sic additus est uersui 11 ut unam lineam ambo continuarent

non assis facis? o lutum, lupanar,

aut si perditius potes quid esse.

15

sed non est tamen hoc satis putandum.

quod si non aliud potest, ruborem

ferreo canis exprimamus ore.

conclamate iterum altiore uoce

‘moecha putida, redde codicillos,

20

redde, putida moecha codicillos,’

sed nil proficimus, nihil mouetur.

mutanda est ratio modusque uobis,

siquid proficere amplius potestis,

‘pudica et proba, redde codicillos.’

13 facit Schmidt, Halbertsma   14 potes GORVen, Laur. 33.12. cod. Ashburneri, potest La1CDa et plerique

15 tamen hoc satis GODh: tamen satis hoc (haec Ca) RVenBLa1Ca: satis tamen hoc A

16 pote, ut uel potest, ruborem Ferreo ut canis e. o. Munro: pote ut iam coni. Pleitner   17 ferre/o/ Gr: ferre o OBLa1ACa

21-24 om. a   21 nichil proficimus, nil  mouetur GD, sed hic sine spatio: nihil pr. nihil m. Ω

22 uobis marg. p: nobis Ω

 

XLIII

Salue, nec minimo puella naso,

nec bello pede nec nigris ocellis,

nec longis digitis nec ore sicco,

nec sane nimis elegante lingua,

5

decoctoris amica Formiani.

ten prouincia narrat esse bellam?

tecum Lesbia nostra comparatur?

o saeclum insapiens et infacetum!

XLIII cum XLII continuant codices

1 nimio Scaliger ex cod. Cuiaciano (p)   5 ex XLI.4 inlatum ratus est Iacobus Mowat Cantabrigiensis

6 prouintia BRh

8 o sedum OB     insapiens Ω, Ernstius Var. Obseruat. i. 15: insipiens a, Muretus     atque GVen

 

XLIV

O funde noster seu Sabine seu Tiburs,

(nam te esse Tiburtem autumant, quibus non est

cordi Catullum laedere: at quibus cordi est,

quouis Sabinum pignore esse contendunt)

5

sed seu Sabine siue uerius Tiburs,

fui libenter in tua suburbana

uilla, malamque pectore exspui tussim,

non inmerenti quam mihi meus uenter,

dum sumptuosas appeto, dedit, cenas.

10

nam, Sestianus dum uolo esse conuiua,

orationem in Antium petitorem

plenam ueneni et pestilentiae legi.

hic me grauedo frigida et frequens tussis

quassauit usque dum in tuum sinum fugi,

15

et me recuraui otioque et urtica.

quare refectus maximas tibi grates

ago, meum quod non es ulta peccatum.

nec deprecor iam, si nefaria scripta

Sesti recepso, quin grauedinem et tussim

20

non mihi, sed ipsi Sestio ferat frigus,

qui tunc uocat me, cum malum librum legi.

XLIV cum XLIII continuant Ω

2 cum erasum ante quibus G   4 pignore ACha: pignoris Ω   7 uilla] uilam cod. Ashburneri     malamque Ald. I: aliamque codd.     exspui scripsi: expui tussim Scaliger: expulsus sim Ω: expuli t. Auantius   8 meus uenter Faernus: mens uertur GORVenLa1C: uertitur mens al. uertur B: mens uertetur cod. Ashburneri   10 fest. O     conuiuịa R: conuiuia pr. Ven   11 orationem (-ne O) minantium petitorum (-rem O: petitorẹm (suprascr. u) R) Ω: correxit Faernus

13 hoc O     grauedo ACa: grauido GORVenBLa1D   15 ocimoque Muretus

17 que BLa1

19 sesti recepso Palladius: sestire cepso Ω     quin a: qui Ω     grauedinem Ω   20 mi a, Auantius     Sectio GOLa1: sectio al. sestio Ven: sextio Ba   21 legi Lachm.: legit Ω: legit librum Ald. I

 

XLV

Acmen Septimios suos amore

tenens in gremio ‘mea’ inquit ‘Acme,

ni te perdite amo atque amare porro

omnes sum assidue paratus annos

5

quantum qui pote plurimum perire,

solus in Libya Indiaque tosta

caesio ueniam obuius leoni.’

hoc ut dixit, Amor sinistra ut ante,

dextram sternuit approbationem.

10

at Acme leuiter caput reflectens,

et dulcis pueri ebrios ocellos

illo purpureo ore suauiata,

‘sic,’ inquit ‘mea uita Septimille,

huic uni domino usque seruiamus,

15

ut multo mihi maior acriorque

ignis mollibus ardet in medullis.’

hoc ut dixit, Amor sinistra ut ante,

dextram sternuit approbationem.

nunc ab auspicio bono profecti

20

mutuis animis amant amantur.

unam Septimios misellus Acmen

mauult quam Syrias Britanniasque:

uno in Septimio fidelis Acme

facit delicias libidinisque.

25

quis ullos homines beatiores

uidit, quis Venerem auspicatiorem?

XLV cum XLIV continuant Ω

1 Ac men GRBVen: Agmen AC     Septimios O: Septimos GB (m. pr.) La1RVen   3 perditi Ω   5 qui pote Calp. 1481: qui potest Ω: num quist pote?

7 cesio GORVen   8, 9 sinistra ut ante dextra st. approbatione Ω: sinister ante Voss: sinister astans Munro: sinistra amanti Macnaghten

9 dextram ap   10 at Acme Calp. 1481: ad hanc (hac O) me Ω, nisi quod R habet at sed ut uidetur super rasuram   12 suauiata a: sauiata AC: saniata GOBLa1 DVen   13 septimille BLa1D: septinulle GO: septimille al. septinuelle RVen   14 Post uni solito maius spatium est in G     uno Bhp

17 sinistrauit ante Ω: corr. ACDa

21 Septumius Ω     agmen Ω   22 sy(i O)riasque GORVenBLa1   24 libidinesque ex -nisque R

 

XLVI

Iam uer egelidos refert tepores,

iam caeli furor aequinoctialis

iucundis Zephyri silescit aureis.

linquantur Phrygii, Catulle, campi

5

Nicaeaeque ager uber aestuosae:

ad claras Asiae uolemus urbes.

iam mens praetrepidans auet uagari,

iam laeti studio pedes uigescunt.

o dulces comitum ualete coetus,

10

longe quos simul a domo profectos

diuersae uariae uiae reportant.

XLVI cum XLV continuant codices

1 uere gelidos Ω   3 ioc. Ω     aureis GOVen: aureis RBC

4 liquantur OD     catule OLa1   5 ager (acer BLa) ruber estuore Ω   6 claras] c super rasuram R

10 quos R (ex qoȝ factum est qoſ), D: quo GOBLa1Ch: que Aa   11 sic Victorius     diuerse uarie GORVen: diuerse uariae B m. pr.: maria et Palmer

 

XLVII

Porci et Socration, duae sinistrae

Pisonis, scabies famesque mundi,

uos Veraniolo meo et Fabullo

uerpus praeposuit Priapus ille?

5

uos conuiuia lauta sumptuose

de die facitis? mei sodales

quaerunt in triuio uocationes?

XLVII cum XLVI continuant codices

2 mondi B, Carpentoractensis, cod. Ashburneri: Mindi Statius: Muni nescio quis ap. Hugonem Magnus (Bericht über Catull 1887-1896)   4 p̅posuit (h.e. preposuit) R: proposuit cett. etiam Ven

 

XLVIII

Mellitos oculos tuos, Iuuenti,

siquis me sinat usque basiare,

usque ad milia basiem trecenta,

nec mi umquam uidear satur futurus,

5

non si densior aridis aristis

sit nostrae seges osculationis.

XLVIII cum XLVII continuant codices

1 iuuenti corr. R: uiuenti Bha: inuenti (in uenti G) Ω   3 basia (suprascr. e{3}R   4 nec mi umquam Statius: nec numquam Ω: nec umquam ADahp     uidear Bapt. Guarinus: inde cor Ω   6 sint O: siṇt R     In G post sit solito longius est spatium. ‘Le t (de sit) est sur un grattage qui s’étend un peu après’ Benoist

 

XLIX

Disertissime Romuli nepotum,

quot sunt quotque fuere, Marce Tulli,

quotque post aliis erunt in annis,

gratias tibi maximas Catullus

5

agit pessimus omnium poeta,

tanto pessimus omnium poeta,

quanto tu optimus omnium’s patronum.

XLIX Spatium unius uersus in Ω sed diuerse interscriptum AD CICERONEM G: AD M. T. CICERONEM B: AD M. TVLLIVM CICERONEM La1: AD ROMVLVM RVen nondum mutati: AD TVLLIVM C

2 quot fuerunt AC: num quot fueruntque?     marce (suprascr. o) G: .M. O   7 omniums R solus sed s curuis lineis inclusa (s): omnium cett.     patronum GCLa1: patronum, mox correctum in patronus RVen: patronus Oah, Paris. 7989, Carp. et cod. Ashburneri

 

L

Hesterno, Licini, die otiosi

multum lusimus in meis tabellis,

ut conuenerat esse delicatos.

scribens uersiculos uterque nostrum

5

ludebat numero modo hoc modo illoc,

reddens mutua per iocum atque uinum.

atque illinc abii tuo lepore

incensus, Licini, facetieisque,

ut nec me miserum cibus iuuaret,

10

nec somnus tegeret quiete ocellos,

sed toto indomitus furore lecto

uersarer, cupiens uidere lucem,

ut tecum loquerer, simulque ut essem.

at defessa labore membra postquam

15

semimortua lectulo iacebant,

hoc, iucunde, tibi poema feci,

ex quo perspiceres meum dolorem.

nunc audax caue sis, precesque nostras,

oramus, caue despuas, ocelle,

20

ne poenas Nemesis reposcat a te.

est uehemens dea: laedere hanc caueto.

L AD LVCINIVM GVen: AD LI(Y Laur. 33.12)CINIVM RBACa Laurentiani: spatium unius uersus in O

1 lucini D   2 inuicem Sabellicus   3 deḷlicatos R

5 ludebat (suprascr. al. le) RVen     illos O   7 abii R: abiit Ω   8 lacini GOCRVen: lucini D     facetiesque scripsi: taceti (que add. La1) tuique Ω   10 somnos GOC: sonnos BLa1   12 uersaretur R ueisaretur Ω: uersare cod. Ashburneri   13 omnem al. essem GBRVen: omnem D

14 at BLa1a: ad Ω   16 ioc. Ω

18 caue sis Ald. I: caueris codices praeter A: caneris A   19 ocelle Alex. Guarinus: ocello Ω   20 ne messis Ω     reposcat (resp. O) GOh: reponat cett.

21 uehemens Ω: uemens Statius

 

LI

LI AD LESBIAM Ω: spatium unius uersus in O

Ille mi par esse deo uidetur,

ille, si fas est, superare diuos,

qui sedens aduersus identidem te

spectat et audit

1 mi  impar G: mihi impar Ω: corr. p   3 te hic scriptum habet G, sed in 4 ante spectat Ω   4 spe ctat G: tespectat Ω

5

dulce ridentem, misero quod omnis

eripit sensus mihi: nam simul te,

Lesbia, aspexi, nihil est super mi

......

5 misero quod G ex corr., ACa: miseroque ORB (m. pr.) La1h: miseroque al. quod Ven   8 om. codd. quod loquar amens Parthenius: uocis in ore Doering: gutture uocis Westphal: uocis ut olim uel ut ante Schulhof     Longini de Subl. codex Parisinus, in quo extat Sapphus carmen quod hic uertit Catullus habet ὡς|γὰρσἴδω βρόχεώς μεφωνὰς οὐδὲνἔτ᾽ εἴκει, sic enim ex codice transcripsit Rhys Roberts p. 70 ed. suae

lingua sed torpet, tenuis sub artus

10

flamma demanat, sonitu suopte

tintinant aures, gemina teguntur

lumina nocte.

*  

10 flamina GORVen, B m. pr.   11 tintinant R: tintiant O: tintinnat GVenAC     geminae Schrader: gemina et Spengel   12 lumina ODah: limina Ω

otium, Catulle, tibi molestum est:

otio exsultas nimiumque gestis:

15

otium et reges prius et beatas

perdidit urbes.

uu. 13-16 qui sine spatio secuntur u. 12. in codicibus nullo modo possunt cum eo cohaerere. Itaque indicaui lacunam   13 Catulli (Catuli OLa1) Ω     Versum uidetur respexisse Macrobius Sat. II. 7.6 ‘Ioculari deinde super cena exorta quaestione quodnam esset molestum otium, aliud alio opinante, “Podagrici pedes” inquit   14 exultas Ω   fort. nimiusque 15, 16 extant apud Hieremiam Iudicem de Montagnone Compend. Moral. Notabilium, p. iii 4.8 ubi pro perdidit traditum est per odit uel reddidit

 

LII

Quid est, Catulle? quid moraris emori?

sella in curulei Struma Nonius sedet,

per consulatum perierat Vatinius:

quid est, Catulle? quid moraris emori?

LII IN NOVIVM Ω: spatium unius uersus in O

1, 4 emori p: mori Ω

2 curulu O: curuli cett.     struma Ω: scrofa Mar. Victorinus 174 Gaisford     Nonius Plin. H. N. xxxvii. 81, Boet. de Cons. Philosoph. iii. 4, Mar. Victorinus 174, Atil. Fortunatianus 314 Gaisf.: nouius (nouus Aa) codices Catulli   3 perierat GOVenBLa1, Vsener: peṛierat R: peierat ACDa     Vatinius OD     uac. GRVen et plerique

 

LIII

Risi nescio quem modo e corona,

qui, cum mirifice Vatiniana

meus crimina Caluos explicasset,

admirans ait haec manusque tollens,

5

‘di magni, salaputium disertum!’

LIII cum LII continuant Ω: interstitium unius uersus in O

1 e ap, uulgo: et Ω: ec uel ex Baehrens   2 uac. GACVen Laurentiani et B m. pr.   3 meos Ω     crimina al. carmina G: carmina DaVen   4 amirans O     manusque al. inanius RVen   5 dii Ω     salapantium desertum Ω: salafantium cod Ashburneri: salap(pp Carp. et Bon. 2744) utium Phil., Carp., Bon. 2744 salaputtium codex Bruxellensis Senecae Controu. vii. 19 p. 211 Bursian     disertum Seneca et sic Da     Ad marginem u. 5 adscriptum est in GRC de Othonis (Oct. G, ott. R) capite quod idem inter u. 4 et 5 habent ABLa1Ven ah

LIV

Othonis caput oppido est pusillum,

†et Heri† rustice, semilauta crura,

subtile et leue peditum Libonis.

............

............

at non effugies meos iambos

............

............

si non omnia displicere uellem

5

tibi et Fufficio seni recocto

............

irascere iterum meis iambis

inmerentibus, unice imperator.

LIV 1 Otonis GORVen: Octonis BLa1D     apido O: opido AG     est suprascr. habet C recentiore atramento, om. Scaliger, Schwabe, Schulze, Schmidt     oppido est p. parenthesin faciebat Munro     Post hunc u. secuntur in codd. duo uersus Hoc iocunde tibi poema feci Ex quo perspiceres meum dolorem ex L. 16 17 repetiti   2 et eri O: et eri (suprascr. h) G: et heri RVenACDa: et beri BLa1: Heri Muretus: Vetti Voss: Neri L. Mueller: Thori Peiper: Hirri ego et F. Hermes, cf. Giri p. 188     rustica Turnebus: et trirustice Munro

Post 3 reuocaui uersum qui extat apud Porphynonem ad Hor. C. i. 16. 22 Denique Catullus cum maledicta minaretur sic ait: At non effugies meos iambos   4 si non omnia. displicere uellem Munro   5 Fuff. Scaliger: sufficio uel suffitio Ω     seni recocto Calp. 1481: seniore cocto (cocto al. p G) OG: seniore copto Ω

Inter 5 et 6 codices praeter O habent IN CAMERIVM, sed G tantum in margine; O adscriptum habet =, quo noui carminis initium plerumque significatur. Lacunam indicaui   7 signum interrogationis post imperator add. Riese

LV

Oramus, si forte non molestum est,

demonstres ubi sint tuae tenebrae.

te campo quaesiuimus minore,

te in Circo, te in omnibus libellis,

5

te in templo summi Iouis sacrato.

in Magni simul ambulatione

femellas omnes, amice, prendi,

quas uultu uidi tamen serenas.

†a uelte†, sic ipse flagitabam,

10

Camerium mihi pessimae puellae.

quaedam inquit, nudum reduc . . .

‘en hic in roseis latet papillis.’

sed te iam ferre Herculei labos est;

14

tanto te in fastu negas, amice.

LV 1 molestus es Ω   2 demostres D et cod. Ashburn.

3 in minore Ω: in del. Scaliger: te in campo q. minore Sillig   4 te in C.] id al. in GRVen: id Oh     ligellis Bapt. Guarinus: Goetz Thes. Gloss. Emend. ligellum tuguriolum

7 prendi O: prehendi Ω   8 serenas AD: serena Ω: sereno h Phil., Munro

9 a uelte GOVenAC et sic R m. pr.: ue¯te R corr.: a uelite BLa1 Phil. cod. Ashburn.: auli te Bodl. Lat. Class. e. 15: aullistis Doederlein: auens te Schwabe: puellae Birt: auelli tamquam infinitiuum exclamationis Owen: ain? te ego, quod probauit F. Plessis in libello Traité de Métrique Grecque et Latine p. 305     ipse Ω: usque ego

11 quedam ORB: quendam cett.     reduc Ω: reduce Da: sinum reducens Auantius: s. recludens Riese: reducta pectus ego et Rossberg   12 en Ra cod. Ashburn.: em OLa1B m. pr., Ribbeck: hem GDVen hic RDa: hec Ω: fort. en ecce

14 ten Muretus

(1a)

non custos si fingar ille Cretum,

non si Pegaseo ferar uolatu,

non Ladas ego pinnipesue Perseus,

non Rhesi niueae citaeque bigae;

(5a)

adde huc plumipedas uolatilesque,

uentorumque simul require cursum,

quos iunctos, Cameri, mihi dicares;

defessus tamen omnibus medullis,

et multis languoribus peresus,

(10a)

essem te mihi, amice, quaeritando.

15

dic nobis ubi sis futurus, ede

audacter, committe, crede lucei.

nunc te lacteolae tenent puellae?

si linguam clauso tenes in ore,

fructus proicies amoris omnes.

20

uerbosa gaudet Venus loquella.

uel, si uis, licet obseres palatum,

dum nostri sis particeps amoris.

1a-10a codices habent post LVIII. 5.     Huc reuocauit Froehlich; post 13 ed. antiquissima saec. xv   2a post 3a statuebat Muretus   3a primipesue al. pinnipes GRVen: primipesue OLa1AC cod. Ashburn.   4a thesi O niuee GDah: uinee Ω. niueis citisque bigis Muretus   5a plomipedas cod. Ashburn.: plumipedes D Lachm.   7a uinctos BLa1Aah et sic Benoist, Giri: uictos O   9a langoribus Ω     pressus cod. Ashburn.: fort. peressus     10a mi Scaliger

Hos decem uersus 1a-10a Birt fragmentum putat carminis alterius ad Camerium scripti, quod magis rhetoricum esset et magno apparatu fabulari, Perseo Rheso similibus, ornatum et oneratum

16 audacter (-citer O) hoc Ω     crede al. crude GVen et sic R, in quo tamen crude recentius exaratum uidetur     lucei Scaliger: lucet Ω: licet AC

17 hunc a: num h

18 tenens GOD: tenens R: sic l. c. tenens in ore Birt   19 proicies CVen et cod. Ashburn.: prohicies O: proiic. G et plerique

20 loquelḷa G: loquela La Ven

21 signis Voss   22 uestri al. no GVen: uestri O: uestri sim Scaliger

 

LVI

O rem ridiculam, Cato, et iocosam,

dignamque auribus et tuo cachinno.

ride, quidquid amas, Cato, Catullum:

res est ridicula et nimis iocosa.

5

deprendi modo pupulum puellae

trusantem: hunc ego, si placet Dionae,

protelo rigida mea cecidi.

LVI AD CATONEM Ω: spatium unius uersus in O

3 quicquid Ω

5 deprendi GORVenLa1: deprehendi BACDah     pupulum Parthenius: populum codd.: publium marg. R sed uix ab eadem manu   6 truf(ff a)antem Da: crissantem marg. R: crusantem Baehrens:   7 rigida ex ridida G

 

LVII

Pulcre conuenit improbis cinaedis,

Mamurrae pathicoque Caesarique.

nec mirum: maculae paris utrisque,

urbana altera et illa Formiana,

5

impressae resident nec eluentur:

morbosi pariter, gemelli utrique,

uno in lectulo, erudituli ambo,

non hic quam ille magis uorax adulter,

riuales sociei puellularum.

10

pulcre conuenit improbis cinaedis.

LVII cum LVI continuant Ω

1 pulcre ORD: pulc^re (suprascr. h) G   2 mamure a, idemque credo uoluisse scribam R(omani), in quo ~ quod super -mu- fuerat consulto uidetur erasum

3 pares Lachm.   5 nec eluentur Calpurnius: nece luentur Ω   6 gemelli] tenelli Haupt   7 lecticulo O, Munro   9 sociei Scaliger: socii et Ω

10 pulcre GORD

 

LVIII

Caeli, Lesbia nostra, Lesbia illa,

illa Lesbia, quam Catullus unam

plus quam se atque suos amauit omnes,

nunc in quadruuiis et angiportis

5

glubit magnanimis Remi nepotes.

LVIII cum LVII continuant Ω

1 nostra RDah: uestra GOAC cod. Ashburn.: uestra ex nostra Ven   4 quadruuiis G: quadruiis R m. pr. post in quadriuis mutatum: quadriuiis O   5 magna ad(a O)miremini Ω: magnanimi Remi Voss: magnanimis (accus. plur.) scripsi     Post LVIII. 5 secuntur in codicibus Non custos... quaeritando quos in locum suum carminis LV reuocaui

 

LIX

Bononiensis Rufa Rufulum fellat,

uxor Meneni, saepe quam in sepulcretis

uidistis ipso rapere de rogo cenam,

cum deuolutum ex igne prosequens panem

5

ab semiraso tunderetur ustore.

LIX IN RVFVM Ω: nullum spatium in O

1 Rufulum Palladius: rufum Ω: Rufa rufum anus Munro: rufa rufulum Pleitner, Postgate rufa rufuli Palmer     fellat O: fallat al. fellat RVen: fallat cett.

LX

Num te leaena montibus Libystinis

aut Scylla latrans infima inguinum parte

tam mente dura procreauit ac taetra,

ut supplicis uocem in nouissimo casu

5

contemptam haberes, a nimis fero corde?

LX cum LIX continuant Ω

1 Libystinis Scaliger: libis(ss O)inis Ω   2 silla GORBLa1: sylla Ven et cod. Ashburn.   4 supplic(t R)iis Ω: suplicus O   5 conteptam GR: contenptam p admodum exigua O     animis Ω     Post hunc u. spatium est in O quinque uersuum, tum in summa proxima pagina incipit LXI

LXI

LXI EPI(Y GRVen)THALAMIVS (-MVS RVenB) IVNIE (VINIE A: IVLIE BLa1) ET MAL(L)II Ω: spatium tituli in O

Collis o Heliconiei

cultor, Vraniae genus,

qui rapis teneram ad uirum

Virginem, o Hymenaee Hymen,
5

Hymen o Hymenaee;

1 bellicon iei O   4 uirginem o hymenee 5 Hymen o hymenee hymen codd. nisi quod DG habent 4 V. o hymenee hymen 5 O hymenee hymen   5 O Hymen Hymenaee Lachm. secutus Ald. I, Giri

Cinge tempora floribus

suaue olentis amaraci,

flammeum cape laetus, huc

Huc ueni, niueo gerens

10

luteum pede soccum.

7 amarịci (suprascr. a) O: amarici GRVenACD   8 flameum Ω

Excitusque hilari die,

nuptialia concinens

uoce carmina tinnula,

Pelle humum pedibus, manu

15

pineam quate taedam.

12 concinens ACD: continens Ω   13 tinnuula O et R m. pr: tinnulla cod. Ashburn.   15 spineam Parthenius

Namque Iunia Mallio,

qualis Idalium colens

uenit ad Phrygium Venus

Iudicem, bona cum bona

20

nubet alite uirgo,

16 iunia GORCVen: uinia DLachm.: iullia BLa1 cod. Ashburn.     mal Dio Ω

Floridis uelut enitens

myrtus Asia ramulis

quos Amadryades deae

Ludicrum sibi rosido

25

nutriunt umore.

24 Ludicrum RVenBa: Ludricum GOACh2   25 umore cod. Ashburn.: humore Ω     Post nutriunt erasae sunt duae litterae in R: nutriuntur honore Maehly: nutriere liquore Richards

Quare age, huc aditum ferens,

perge linquere Thespiae

rupis Aonios specus,

Nympha quos super irrigat

30

frigerans Aganippe.

Ac domum dominam uoca

coniugis cupidam noui,

mentem amore reuinciens

Vt tenax hedera huc et huc

35

arborem implicat errans.

32 cum sequente u. coniungebat Bonnet   33 reuinciens ah: reuincens Ω   34 edera Ω     hục (suprascr. a) et hục (suprascr. a) R

Vosque item simul integrae

uirgines, quibus aduenit

par dies, agite in modum

Dicite, O Hymenaee Hymen,

40

Hymen O Hymenaee.

38 in nodum al. in modum RVen: in nodum Ω   40 om. ADh: O hymenee hymenee hymen Ω nisi quod in R mutatum est in Hymen o hymenee hymen: O Hymen Hymenaee Lachm.

Vt lubentius, audiens

se citarier ad suum

munus, huc aditum ferat

Dux bonae Veneris, boni

45

coniugator amoris.

42 citaries O: citarie h2: sed citarior cod. Ashburn.: num et citatior?

Quis deus magis ancsiis

est petendus amantibus?

quem colent homines magis

Caelitum, O Hymenaee Hymen,
50

Hymen O Hymenaee?

46 anxiis Haupt: amatis Ω: mage mutueis Pleitner: mage saucieis Pohl     Inter 49 et 50 in Ω est Compararier (-es O) ausit quod correctum est in hh2   50 om. B: O hymen hymenee hymen GOAC et sic R sed mox mutatum in Hymen o h. h.     O hymen o h. h. h2

Te suis tremulus parens

inuocat, tibi uirgines

zonula soluunt sinus.

Te timens cupida nouos

55

captat aure maritus.

51 suis tremulus ed. 1473: sui si rem(rom- Bh)ulus OBACh: sui si remulus al. remus G et Ven, sed Ven inuerso ordine: sui s//remulus R erasis duabus fere litteris   55 maritos Ω

Tu fero iuueni in manus

floridam ipse puellulam

dedis a gremio suae

Matris, O Hymenaee Hymen,

60

Hymen O Hymenaee.

56 fer o Ω   58-60 sic leguntur in codd. 58 dedis a gremio su(a)e matris 59 + 60 O hymenee hymen hymenee (o hymenee G)

Nil potest sine te Venus,

fama quod bona comprobet,

commodi capere, at potest

Te uolente. quis huic deo

65

compararier ausit?

61 nihil G m. pr. (nunc habet nil) BLa1ACah: nichil ORh2: nil al. nihil Ven

Nulla quit sine te domus

liberos dare, nec parens

stirpe nitier; at potest

Te uolente. quis huic deo

70

compararier ausit?

66-75 om. a   66-70 om. h

Quae tuis careat sacris,

non queat dare praesides

terra finibus: at queat

Te uolente. quis huic deo

75

compararier ausit?

68 nitier Par. 7989 et Bononiensis 2744: uicier GRVenLa1C: uities O: uintier cod. Ashburn.: uincier AD Lachm.: iungier Scaliger   70 compararies O

Claustra pandite ianuae.

uirgo adest. uiden ut faces

splendidas quatiunt comas?

..........
........

77 adest Ω: ades Schrader, Lachm.     Post 78 lacunam statui quattuor uersuum

..........
........

tardet ingenuus pudor.

80

Quem tamen magis audiens,

flet quod ire necesse est.

79 tradet h2

Flere desine. non tibi Au-

runculeia periculum est,

ne qua femina pulcrior

85

Clarum ab Oceano diem

uiderit uenientem.

82 Aurunculeia O et marg. h2: Arunculeia cett. nisi quod Acunculeia est in a, Aruncudia in h2   85 occeano Ω

Talis in uario solet

diuitis domini hortulo

stare flos hyacinthinus.

90

Sed moraris, abit dies.

prodeas noua nupta.

90 abiit Ω   91 om. codices: additus est in Ald. I

Prodeas noua nupta, si

iam uidetur, et audias

nostra uerba. uiden? faces

95

Aureas quatiunt comas:

prodeas noua nupta.

94 uiden? faces p: uiden (uideri O) ut Ω

Non tuus leuis in mala

deditus uir adultera,

probra turpia persequens,

100

A tuis teneris uolet

secubare papillis.

99 probra turpia Calp. 1481: procatur (procatur. GOR) pia Ω

Lenta qui uelut adsitas

uitis implicat arbores,

implicabitur in tuum

105

Complexum. sed abit dies.

prodeas noua nupta.

102 lenta qui Ald. I: lentaque codd. praeter O: lenta sed O quod recepit Baehrens   105 abiit Ω

O cubile, quod omnibus
........
........

..........
candido pede lecti,

Post 107 lacunam statui trium uersuum

Quae tuo ueniunt hero,

110

quanta gaudia, quae uaga

nocte, quae medio die

Gaudeat. sed abit dies.

prodeas noua nupta.

110 gaudiaque Ω   111 nocteque Ω   112 abiit Ω

Tollite, O pueri, faces.

115

flammeum uideo uenire.

ite concinite in modum

‘Io Hymen Hymenaee io,

io Hymen Hymenaee.’

114 o om. codd.; additum est in ed. pr.   115 flam(mm O)ineum Ω   116-8 sic leguntur in Ω Io hymen hymenee io Io hymen hymenee io Ite concinite in modum nisi quod O Io hymen hymenee io semel tantum habet   117 o pro io initio utriusque uersus scribendum esse, sicut est in Ald. I, ratus est Lachm.     io reuocauit Munro Elucid. p. 135 sqq.   118 io quod addunt in fine codices om. Ald. I

Ne diu taceat procax

120

Fescennina iocatio.

nec nuces pueris neget

Desertum domini audiens

concubinus amorem.

119 taceatis Ω sed iam correctum in RBh2a   120 fescennina GRVen: fosceninna O: fascen(nn BD)ina BDh2     locac(t O)io OR: lotatio al. locutio G: locutio uel loquutio ACBLa1Dahh2: iocatio Heinsius   122 domino ed. Cantabrig. 1702     uidens Schwabe: arguens Weber

Da nuces pueris, iners

125

concubine: satis diu

lusisti nucibus. lubet

Iam seruire Talasio.

concubine, nuces da.

125 diu] domini O: num domi?   126 iubet h2   127 talasio Ω

Sordebant tibi uillicae,

130

concubine, hodie atque heri.

nunc tuum cinerarius

Tondet os. miser a miser

concubine, nuces da.

129 uilice Oh: malulae Pauckstadt   132 misera miser O: miser ah miser GDAVen et sic R sed prius er super rasuram     ha BC

Diceris male te a tuis

135

unguentate glabris marite

abstinere, sed abstine.

Io Hymen Hymenaee io,

io Hymen Hymenaee.

134 diceris ed. Parm. 1473: diceres Ω     malle corr. G, OVen: malḷe R     tụ (suprascr. e) R   135 unguenta te Ω   138 om. Ω

Scimus haec tibi quae licent

140

sola cognita, sed marito

ista non eadem licent.

Io Hymen Hymenaee io,

io Hymen Hymenaee.

139-43 om. h2   139 simus hec tibique O   143 io hymen hymenee io Ω et sic semper

Nupta, tu quoque quae tuus

145

uir petet caue ne neges,

ni petitum aliunde eat.

Io Hymen Hymenaee io,

io Hymen Hymenaee.

144-8 om. in textu, add. in marg. R   144 tuis GDVen   145 deneges Owen   146 ni GORDah: ne marg. R, VenBLa1ACh2   148 om. O, habet G ascriptum in marg.

En tibi domus ut potens

150

et beata uiri tui.

quae tibi sine seruiat

(Io Hymen Hymenaee io,

io Hymen Hymenaee)

149-53 om. BLa1h2   151 sine seruiat Bern. Pisanus: sine seruit (se ruit A) Ω: sine fine seruit D: sine fine erit Auantius     quo tibicina fert uiam ego et Chr. Alois. Ferrucci   153 om. O

Vsque dum tremulum mouens

155

cana tempus anilitas

omnia omnibus annuit.

Io Hymen Hymenaee io,

io Hymen Hymenaee.

155 anilitas codex Vicentinus scriptus anno 1460: an(n)ilis etas Ω: annulis etas B Phil.   156 amnuit D quod uerum credebat T. H. Key et pro abnuit scriptum   158 om. O

Transfer omine cum bono

160

limen aureolos pedes,

rasilemque subi forem.

Io, Hymen Hymenaee io,

io Hymen Hymenaee.

159 homine R m. pr.   161 sibi Ω   163 om. O

Aspice unus ut accubans

165

uir tuus Tyrio in toro,

totus immineat tibi.

Io Hymen Hymenaee io,

io Hymen Hymenaee.

164 intus Statius: imus Fruterius: unctus C. Barth: udus Heinsius

Illi non minus ac tibi

170

pectore uritur intimo

flamma, sed penite magis.

Io Hymen Hymenaee io,

io Hymen Hymenaee.

169 hac GO   170 uritur OD et corr. B: uritur al. urimur G: urimur RVenAC: urintur B m. pr.

..........
........
........

..........
........

Post 173 unam stropham excidisse censeo

Mitte brachiolum teres,

175

praetextate, puellulae.

iam cubile adeat uiri.

Io Hymen Hymenaee io,

io Hymen Hymenaee.

174-8 om. h   175 puelle Ω   176 adeat O Paris. 7989, Bentley: adeant Ω

Vos bonae senibus uiris

180

cognitae bene feminae,

collocate puellulam.

Io Hymen Hymenaee io,

io Hymen Hymenaee.

179 uos om. Ω: add. Auantius: O Baehrens     uiris Statius: unis (unus Bh2: u^nis (suprascr. l) R) Ω: Vos bonae senibus senes Passeratius   180 bene Turnebus: berue GORVenAC: breue BLa1Dahh2   181 puellulam Parthenius: puellam Ω

Iam licet uenias, marite.

185

uxor in thalamo tibi est,

ore floridulo nitens

Alba parthenice uelut

luteumue papauer.

185 om. Bh2     tibi est Bentley et sic Paris. 7989, sed additis notis quae inuertenda uerba esse declararent tib̿i̿ es̿t̿ (sic): ubi est A Santenianus: est tibi GORVenLa Dah   187 uelut h et Paris. 7989: uultu al. uult G: ul˙t O: uultu Ω

At, marite, ita me iuuent

190

caelites, nihilo minus

pulcer es, neque te Venus

Neglegit. sed abit dies.

perge ne remorare.

189-193. 194-198 inuerso ordine habent Ω, corr. Scaliger   189 Ad (At D) maritum tamen iuuenem Ω: corr. Scaliger   191 pulcre res Ω: corr. Robortellus 1548     nec te Ω   192 Neglegit O: Negligit cett.     abiit Ω   193 remorare OADahh2: rememorare GRVenBLa1

Non diu remoratus es.

195

iam uenis. bona te Venus

iuuerit, quoniam palam

Quae cupis capis et bonum

non abscondis amorem.

194 remora(remo- O)ta es Ω   196 iuuerit Auantius: inuenerit Ω   197 Quod cupis cupis O. R m. pr., Heinsius. Giri   198 abscondas Ω

Ille pulueris Africei

200

siderumque micantium

subducat numerum prius,

Qui uostri numerare uolt

multa milia ludei.

199 Africei Lachm. (-ci iam Heinsius): ericei GORVenBLa1C: eritei h: eruti Quicherat   201 sublegat Landor   202 uostri Scaliger: nostri Ω: uostra qui Landor     uult Calp. 1481: uolunt Ω   203 ludei Scaliger: ludi ed. antiquissima saec. xv: ludere Ω

Ludite ut lubet et breui

205

liberos date. non decet

tam uetus sine liberis

Nomen esse, sed indidem

semper ingenerari.

204 Et ludite et lubet Ω: corr. Parthenius   208 ingenerati OD

Torquatus uolo paruulus

210

matris e gremio suae

porrigens teneras manus,

Dulce rideat ad patrem

semihiante labello.

209 Torcu(quu h2)tus Oh2   210 e] et O: fortasse ex   213 semihiante Scaliger: sed mihi ante Ω: semhiante Lucian Mueller

Sit suo similis patri

215

Mallio et facile inscieis

noscitetur ab omnibus,

Et pudicitiam suo

matris indicet ore.

215 mallio A: maulio O: manlio GRVen     inscieis Lachm.: insciis corr. R, a: insciens Ω   216 omnibus Ω: obuieis Pleitner: et omnibus n. ab inscieis Dawes, Haupt   217 Et Ω: Sic Hermann     suo a Baehrens, Postgate: suam Ω: suae Calp. 1481, uulgo

Talis illius a bona

220

matre laus genus approbet,

qualis unica ab optima

Matre Telemacho manet

fama Penelopeo.

219, 220 sic leguntur in Ω Talis illius a bona matre 220 Laus (Zaus RVen) genus (egenus O) approbet, in Da sic Talis illius a bona 220 Matrizans (-zando a) genus approbet   221 ab om. O   222 theleamaco Ω: thelamacho O   223 penolopeo GRVenBAD

Claudite ostia uirgines.

225

lusimus satis. at bonei

coniuges, bene uiuite et

Munere assidue ualentem

exercete iuuentam.

224 hostia Ω   225 ad bonei D: ad bolnei (al. bonei Ven et marg. G, ad bonlei O) Ω   226 bene uiuite a: bone uite Ω: Veneris bonae Froehlich, Halbertsma     fort. bene mutuo ex   227 assiduo a: Mutue assiduei Huleatt   228 exercere O     Deinde Explicit epithalamium O