Colloquia, sive Confabulationes tyronum literatorum

Strophilus. — Salvus sis sodalium meorum optime.

Lyconides. — Quid adeò blandè me appellas ?

Strophilus. — Quia diu mihi visus non es.

Lyconides. — Neque tu mihi.

Strophilus. — Latuisti semper domi instar testudinis.

Lyconides. — Domi rarò fui, semper foris negotia parentum executus sum.

Strophilus. — Tanto in tempore cur me non salutasti ?

Lyconides. — Licuit mihi nunquàm per occupationes.

Strophilus. — Refarciemúsne intermissam amicitiam et sodalitatem ?

Lyconides. — Ad tuum nutum obsequar.

Strophilus. — Id ego ferrem consilii, ut compotaremus pauxillulum.

Lyconides. — Renitar nihil.

Strophilus. — Potatoriámne domum aliquam nosti ?

Lyconides. — Rarus soleo esse aliorum compotor, quòd tabernas nescio.

Strophilus. — Mihi est compertum, ubi bibuli scholastici latêre solent.

Lyconides. — Fortè et frequens ipsis ades.

Strophilus. — Interdum, cum per crumenam licet.

Lyconides. — Non te immunem poculis tingunt ?

Strophilus. — Pari asse impendium solvo.

Lyconides. — Non donarent te pauperem symbolo ?

Strophilus. — Vis scire ubi sit situm diverticulum nostrum cervisiarum ?

Lyconides. — Percupio.

Strophilus. — In platea (quam vocant) ovium.

Lyconides. — Tranquillum et solitarium locum egistis.

Strophilus. — Latebris solemus gaudere.

Lyconides. — Id prudentiæ est.

Strophilus. — Concedamus istuc visum an aliquot nostrûm ibi pocula tractant.

Lyconides. — Congredior.

Burchardus. — Domi vestræ cur adeò lautus instruitur focus ?

Conrardus. — Convivium nobiscum agetur festivum.

Burchardus. — Qualénam erit illud ?

Conrardus. — Nequeo Latinè reddere.

Burchardus. — Effare ut potes.

Conrardus. — Canonici inter se convivium agunt, quod à serto capitis vocitant.

Burchardus. — Scio, convivium vicissitudinarium Latinè dices.

Conrardus. — Quare ?

Burchardus. — Quia per vices, nunc ab hoc, nunc ab illo sumptus ipsius fiunt.

Conrardus. — Verum est, alternatim faciunt impendia.

Burchardus. — Fiet istud ære tui domini ?

Conrardus. — Fiet, quia ordine sequitur eum, qui ultimò expensas dedit.

Burchardus. — Quanti constabit credis prandium istud ?

Conrardus. — Insumet forte decem aureos numos.

Burchardus. — Hui tanti ?

Conrardus. — Et alii suo tempore non minus in obsoniis exponunt.

Burchardus. — Exporrigunt etiam frontem basilicè ?

Conrardus. — Omnibus numeris sese exhilarant.

Burchardus. — Edunt etiam carnes veru paratas ?

Conrardus. — Carnem elixam ac assam simul, et vinum, et hornum, et bimum.

Burchardus. — Quàm crebrò istud convivium agunt ?

Conrardus. — Ni fallor quolibet mense.

Burchardus. — Quisque fortè semel est convivator ?

Conrardus. — Toties quoties numero succedit.

Zacharias. — Proverbium vulgò est, Nihil sine causa.

Ferdinandus. — Quid tum ?

Zacharias. — Hoc mihi probatur maximè.

Ferdinandus. — Etiam si detestari velles, salva fronte non posses.

Zacharias. — Convivii vicissitudinarii precor causam profer.

Ferdinandus. — Unde radices ceperit, facile est cognitu.

Zacharias. — Mihi est quàm ignotissimum.

Ferdinandus. — In convivis farcitur amicitia, nónne ?

Zacharias. — Hercule non dissentio.

Ferdinandus. — Et sarcitur solidius, sæpius invicem convivando.

Zacharias. — Esset inde vicissitudo illa convivii nata ?

Ferdinandus. — Persuasum ita habeo.

Zacharias. — Vix mihi persuaseris.

Ferdinandus. — Es adeò incredulus ?

Zacharias. — Ad istud dictum difficilis sum fide.

Ferdinandus. — Scrupulum in eo quem habeas, cedo.

Zacharias. — Scio, Vulgus amicitias utilitate probat.

Ferdinandus. — Ita Horatius in Odis refert.

Zacharias. — Est Horatii verbum, sed et vulgi probatum calculo.

Ferdinandus. — Non inficiabor istum diligi unde commodum datur.

Zacharias. — Sed convivium illud incommodat convivatori, ideo non est ob amicitiam natum.

Ferdinandus. — Canonici opulenti amicitiam non commodo, sed corde pensitant.

Zacharias. — Malunt tamen accipere, quàm præbere.

Ferdinandus. — Dando etiam non sunt difficiles.

Gerardus. — Seniorum vita, audivi quondam, est iuniorum instructio.

Henricus. — Debet esse, si fuerit bona.

Gerardus. — Si autem fuerit mala. quid tum fiet ?

Henricus. — Non erit imitanda.

Gerardus. — Vicissitudo conviviorum frequens sacerdotibus éstne sequenda ?

Henricus. — Est, sed opulentis.

Gerardus. — Nobisne fugienda ?

Henricus. — Inopia nostra satis docet.

Gerardus. — Pulchrum tamen esset inter nos orbem agi conviviorum.

Henricus. — Quàm pulchrum fuerit ignoro, parum quæstuosum certè.

Gerardus. — Nescis ob sumptum pulchra non intermittenda ?

Henricus. — Fateor, pulchra et honesta.

Gerardus. — Non indecorum est invicem potitare modicè.

Henricus. — Sed nequimus abstinere, ubi amplexi fuerimus pocula.

Gerardus. — Cessabimus una aut altera epota mensura.

Henricus. — Tum unusquisque vix labia humectaret.

Gerardus. — Ineamus precor fœdus agendi inter nos mutuas interdum compotationes.

Henricus. — At quis sumptus feret ?

Gerardus. — Vicissim omnes.

Henricus. — Quantum impendet potationis princeps ?

Gerardus. — Exiguum : nam præter cervisiam et bolum panis (nisi liberalior fuerit) dabit nihil.

Henricus. — Si vinum appeteremus, unde istud compararetur ?

Gerardus. — Quisque suo apponet nomine.

Henricus. — Nunc consentio.

Iulius. — Iuvenem exornat nihil quàm ingenii mores, dixit hodie præceptor noster.

Morus. — È tripode locutus est.

Iulius. — Hactenus credidi, plus scientia nos decoraret.

Morus. — Toto cœlo aberrasti.

Iulius. — Pluris tamen constat scientia, quàm virtus.

Morus. — Nonnunquam scientia facilius adipiscitur.

Iulius. — Sed sine moribus probis, scientia nihil habet laudis.

Morus. — Nescius sum istis.

Iulius. — Quantumvis peritus sit, si moribus vacaverit candidis, nihili homo erit.

Morus. — Tantíne fiunt mores ?

Iulius. — Æstimantur magni ubivis locorum, maxime tamen ad mensam.

Morus. — Ad lances ego frontem perfrico, morum omnium ignarus.

Iulius. — Non pudet te absque fronte esse hominem ?

Morus. — Proverbium vulgi sequor : Ad mensam verecundari decere neminem.

Iulius. — Non satis intelligis dicterium illud.

Morus. — Quid sibi velit tu apertius dicas.

Iulius. — Neminem à cibis debere abstinere, iuxtà tamen, mores servandi.

Morus. — Admones me hactenus ignoti.

Iulius. — Nusquàm magis, quàm ad mensam rusticitas advertitur hominis.

Morus. — Estne adeò facile ad mensam delinquere ?

Iulius. — Facillime, si vel indecorè biberis, comederis, vel cibum attigeris.

Morus. — Posthac me instar assidentium geram, ne quid committam indignum.

Osvaldus. — In quem usum paras cuspidem illam ?

Paschasius. — Quasi tu nescires.

Osvaldus. — Quî ego scirem tua negotia ?

Paschasius. — Id quod molior, commune hîc locorum est.

Osvaldus. — Age, et me istius certiorem redde.

Paschasius. — Crastino die oculis cernes.

Osvaldus. — Spectaculum fortè aliquod erit ?

Paschasius. — Spectaculum erit non ludi, sed cursus.

Osvaldus. — Quî current, et quorsum ?

Paschasius. — Receptum est puerulos cras ostiatim cursitare.

Osvaldus. — Quid ostiatim petent ?

Paschasius. — Aliquid muneris in divi Blasii nomine.

Osvaldus. — Et quid precantibus erogatur ?

Paschasius. — Frustum carnis suillæ, vel panis triticeus unius teruntii.

Osvaldus. — Unde natus est mos iste ?

Paschasius. — Fugit me per Herculem.

Osvaldus. — Coniicio eius originem.

Paschasius. — Enarra unde æstimas.

Osvaldus. — In templo memini me vidisse divi Blasii simulachrum.

Paschasius. — At qua effigie vel forma ?

Osvaldus. — Habens caput porcinum baculo infixum.

Paschasius. — Ista est vero similis coniectura.

Osvaldus. — Ipse credo inde esse ortum morem quem dicis.

Paschasius. — Origo sit quæcunque, ego prædam me facturum spero.

Quirinus. — Mirum est, quantum loquendo discrepant homines.

Romulus. — Quomodo dissonant ?

Quirinus. — Unus cultè, alius fœtidè Latinè loquitur.

Romulus. — Unde ista sermonis diversitas ?

Quirinus. — À vario præceptorum genere.

Romulus. — Non sunt præceptores eiusdem farinæ ?

Quirinus. — Ah, inter corvum et cygnum colore plus convenit, quàm inter præceptores literarios.

Romulus. — In quo dissimiles sunt ?

Quirinus. — In eruditione, peritus est unus, alter amusus.

Romulus. — Præceptor indoctus esse nequit, si instituit.

Quirinus. — Magistratum præceptoris multi gerunt, sed provinciæ non satagunt.

Romulus. — Omnes discipulos docent.

Quirinus. — Docere varium est.

Romulus. — Quomodo est varium ?

Quirinus. — Aliqui docent vana, inutilia, et auditu iniucundi.

Romulus. — Quæ vocas iniucunda auditu ?

Quirinus. — Latinum impolitum fortè in aliqua coquorum officina effectum.

Romulus. — Talem sermonem nullus docet discipulos.

Quirinus. — Ah, nunc mihi cerebrum excutis.

Romulus. — Loquor ut qui ignorat.

Quirinus. — De te verè iudicas.

Romulus. — Doceas tamen quid Barbaries sit, et quid eloquentia.

Quirinus. — Barbaries est sermo, inculta habens verba, et impolitam compositionem.

Romulus. — Quid Eloquentia ?

Quirinus. — Est sermo ornatum habens tum verbis, tum compositione.

Stephanus. — Historici, admiror an semper vera afferant.

Theodorus. — Istud credendum audaci animo.

Stephanus. — Tamen Græci à multis mendaciis arguuntur in historiis.

Theodorus. — Latinorum ego tutelam gero.

Stephanus. — Plinii iunioris verbum fuit, id perire temporis, quod studio vacaret literario, credis tu illud ?

Theodorus. — Non crederem ? experior in dies.

Stephanus. — Aliud agendo nónne etiam bene collocant tempus homines ?

Theodorus. — Audiam, quid operis putes ?

Stephanus. — Potitando, edendo, et ventrem iuvando.

Theodorus. — Hoc aliud est nihil, quàm tempus perdere.

Stephanus. — Tamen inde commodum sequitur corpori.

Theodorus. — Sed interim negligitur anima, quæ est nobilior.

Stephanus. — Qui manibus laborant artifices, perdunt isti etiam tempus ?

Theodorus. — Id non reor.

Stephanus. — Tamen Plinius istud videtur velle.

Theodorus. — Plinius de literis deditis loquitur.

Stephanus. — Literarum alumni nequeunt semper incumbere chartis.

Theodorus. — Dic quando non ?

Stephanus. — Dicam. Plinius Secundus in Epistolis dicit de Plinio iuniore, quòd tempus balnei eximebat studio : ergo et illud perdidit.

Theodorus. — Vanè loqueris : et si libros non tractabat, tamen semper de suis meditabatur scientiis.

Stephanus. — Fortè dicere vis, istud bene collocari tempus, quod in libris vel colloquiis de scientia teritur.

Theodorus. — Rem ipsam tenes.

Antonius. — Non pudet te adultum ita gerere ?

Burchardus. — Quî ago ?

Antonius. — Instar pueri.

Burchardus. — Das id mihi vitio ?

Antonius. — Quis vitio ubi non adscriberet ?

Burchardus. — Nescis, nemo ubique iuxtà sapit.

Antonius. — Scio dulce esse quandoque desipere in loco.

Burchardus. — Cur tum me increpas ?

Antonius. — Tu nunquàm non desipis.

Burchardus. — Ut sapiam me instrue.

Antonius. — Si audire me velis.

Burchardus. — Auscultabo.

Antonius. — Duo sunt sapientiæ præcepta.

Burchardus. — Quæ illa sunt ?

Antonius. — Primum est, posse tacere.

Burchardus. — Alterum quod est ?

Antonius. — Discere quid sit loquendum.

Burchardus. — Ista memoria recondam.

Antonius. — Sed scis quando, vel ubi tacendum ?

Burchardus. — Non, et id me doceas.

Antonius. — Tacendum est, ubi taciturnitas plus confert, quàm loquacitas.

Burchardus. — Istud præscire quis potest ?

Antonius. — Præmeditandum istud est, antequàm lingua moveatur.

Burchardus. — Quando loquendum est ?

Antonius. — Dum taciturnitas est obfutura.

Burchardus. — Obéstne aliquando silere ?

Antonius. — Nescis, Amyclas tacendo periisse ?

Burchardus. — À quo discam quid loquendum sit ?

Antonius. — Sapientum adverte verba, et plus audias quàm loquare.

Burchardus. — Vix illa tenere potero.

Antonius. — In mente habeas præceptum Periandri Corinthii, quòd meditatio totum continet.

Burchardus. — Posthac non hiscam, nisi enixè præmeditatus, quò verba vergant.

Carolus. — Hodie me noscis, cras non agnosces.

Daniel. — Mutaberis in aliud animal ?

Carolus. — Non, sed alio modo totus variabor.

Daniel. — Fortè incantamentis.

Carolus. — Non, sed vestitu novo.

Daniel. — Vestiêris recens ?

Carolus. — Utique novus à talis usque ad verticem.

Daniel. — Tuo ære vel parentum ?

Carolus. — Parentum, non meo sumptu.

Daniel. — Quî id es meritus ?

Carolus. — Diu est quòd polliciti sunt mihi.

Daniel. — Cuius rei gratia ?

Carolus. — Si viderint me in literis progredi.

Daniel. — Certè tui profectus sunt avidi.

Carolus. — Commodum meum plus quàm ego anhelant.

Daniel. — Ista vera est parentum pietas.

Carolus. — Laborabo omni conatu, ut talis efficiar, qualem me cupiunt ipsi.

Daniel. — Nunc tempus esset, ut nuces spargeres.

Carolus. — Cum isto recenti amictu fervidior fiam literarum alumnus.

Daniel. — Faxit id magnus Apollo.

Carolus. — Ludibrio tu habes quæ dico, sed meliora præstaturum me videbis.

Daniel. — Ut primum videro credam.

Carolus. — Ignoras muneribus illectari iuvenes ad studia ?

Daniel. — Horatii ista sententia est.

Carolus. — Non secus ac ego novis vestibus donatus, discendo fervescam.

Daniel. — Ardor ille vereor peribit propediem.

Carolus. — Id Dii avertant.

Daniel. — Ero tibi augur, vestibus veterascentibus, exarescet et in te discendi cupiditas.

Carolus. — Hoc in plerisque accidit, sed in me locum non habebit, id exitus ostendet.

Daniel. — Si perduraveris diligentia, eris mihi magnus Apollo.

Eberhardus. — Quæ convivæ vestri fuderunt colloquia ?

Fabritius. — Talia, quales fuere hospites.

Eberhardus. — Cuius tum farinæ isti erant ?

Fabritius. — Negotiatores, et mercatores, ac fœneratores.

Eberhardus. — Hi quid invicem nugabantur ?

Fabritius. — De fœnore quod exercent.

Eberhardus. — Sperant nunc quæstum aliquem ?

Fabritius. — Spe lucri iam foventur.

Eberhardus. — Sed quare lucrum facient nunc temporis ?

Fabritius. — Annonam vænundando.

Eberhardus. — Frugum venditio nunc tempestiva est.

Fabritius. — Id et ipsi norunt, quia pretiose vænit.

Eberhardus. — Hui pereant cum eorum aviditate illi hominum et pauperum tortores.

Fabritius. — Faxit Deus ut mercatus annonæ vilior fiat.

Eberhardus. — Vereor ante proximam messem vilius non vendetur frumentum.

Fabritius. — Fidendum est Deo, qui omnia vertere potest.

Eberhardus. — Ferendum adhuc esset, si non charior fieret emptio frugum.

Fabritius. — Id Dii prohibeant.

Eberhardus. — Non alii adfuere convivæ ?

Fabritius. — Præsto erant et sacerdotes nonnulli.

Eberhardus. — An isti qui mercede conducti missas celebrant, quos præsentionarios vulgus vocat ?

Fabritius. — Eiusmodi erant sacrificuli.

Eberhardus. — Qualis ipsis fuit sermo ?

Fabritius. — Nusquam iam vel rarò defunctis exequias fieri.

Eberhardus. — Quid causæ putabant esse ?

Fabritius. — Quòd Luthero accederent homines.

Eberhardus. — Altera et hæc est ratio, quod egent plerique.

Fabritius. — Certum est, egestate ubique laboratur.

Hero. — Abeant verba illa.

Iulianus. — Quare ?

Hero. — Tristia sunt quæ huic loco et tempori non conveniunt.

Iulianus. — Quæ tum verba hîc apta erunt ?

Hero. — Dulcia et iucunda dicteria.

Iulianus. — Quis hic est, qui aliquot scommata proferet ?

Hero. — Sales dicantur inter nos vicissim.

Iulianus. — Cuius rei auspicari ?

Hero. — Hospitis istud est munus.

Iulianus. — Placet, deinde et propius assidentes aliqui iocos afferent.

Hero. — Vel si visum est hospiti, sortiemur quis incipiat.

Iulianus. — Incipere ipse essem instructus.

Hero. — Lepidi igitur aliquid recense.

Iulianus. — Sed sileant prius omnes.

Hero. — Tenebimus ora intenti omnes, ut inquit Vergilius ?

Iulianus. — Proverbium est multorum in ore, ad mensam sedendo iuvenescere homines, ídne vobis verisimile videtur ?

Hero. — Fertur, sed certum est quòd falsè.

Iulianus. — Cur fictum esse creditis ?

Hero. — Quia tempore senescimus, ubicunque locorum simus.

Iulianus. — Diffiteri nequeo, attamen ad mensam iuvenescimus.

Hero. — Consonum verò non credimus esse.

Iulianus. — Advertite vobis persuadebo.

Hero. — Age facias, et Phyllida solus habebis.

Iulianus. — Sententia Horatii est : Vinum hominem reddere iuvenem.

Hero. — Æquè tamen senes manent ebrii.

Iulianus. — Fiunt iuvenes animo et hilaritate.

Hero. — Id verum est, quia vinum curas abigit.

Iulianus. — Et iuvenum est curis vacare.

Hero. — Ipsi non curant, quanti annona veniat.

Iulianus. — Ideò ad mensam sinite et nos iuvenescere, largius bibendo.

Lucanus. — Homines sitis an bestiæ, dubito.

Mauricius. — Formam nostram aspice.

Lucanus. — Species est humana, sed vita non.

Mauricius. — Vivimus tum bruta ?

Lucanus. — Agitis mores beluinos.

Mauricius. — Hui, bona verba.

Lucanus. — Porcorum est edere, nullis precibus dictis.

Mauricius. — Oraremus usque ?

Lucanus. — Decet hominem orando, cibum adire et deserere.

Mauricius. — In æde sacra sat precum diximus.

Lucanus. — Fortassis ibidem fabulis transegistis tempus.

Mauricius. — Confabulari illic non solemus.

Lucanus. — Etiam non ad Deum preces funditis scio.

Mauricius. — Observasti tu in templo quid ageremus ?

Lucanus. — Sæpenumero.

Mauricius. — Tecum habita, si nos mordere intendis.

Lucanus. — Reprehendite vos et me, si quid scitis malè per me gestum.

Mauricius. — Sapientiores sumus, quàm quòd litem auspicaremur.

Lucanus. — Oretis, deinde cibo fruamini.

Mauricius. — Omittemus posthac nunquàm preces ad cibum solitas.

Lucanus. — Nihil incivilius est, hominem edere sine hymno dicto, cùm id CHRISTUS fecerit.

Mauricius. — Obliviscimur quandoque, aliarum dum sumus soliciti rerum.

Lucanus. — Solicitus sum nunquàm adeò, ut Dei obliviscar.

Mauricius. — Felix, qui istam habeas gratiam.

Lucanus. — Precantibus ad mensam victus suppeditatur à Deo.

Mauricius. — Facilè credimus.

Lucanus. — Facite igitur, ut hoc præcepto mei semper suis memores.

Mauricius. — Fiet, tibi gratiam habemus.

Nestor. — Rustice, ubi egisti vitam, an inter bestias ?

Otmarus. — Mihi cum beluis non convenit.

Nestor. — Plus cum bestiis, quàm hominibus tibi est similitudo.

Otmarus. — Causam indica.

Nestor. — Apud honestos viros sine moribus es.

Otmarus. — Mores quos haberem ?

Nestor. — Honestiori te aperiendo caput, loquereris.

Otmarus. — Caput aperire crebrò molestum est.

Nestor. — Optimè decet, quia datur virtuti.

Otmarus. — At caput nudum frigus mordet.

Nestor. — Quantumvis acre sit frigus, nequit citò lædere detectum caput.

Otmarus. — Ipse doleo capite, dum frigus sentio.

Nestor. — Nihil plus decorat iuvenem, quàm dignioribus adesse non operto capite.

Otmarus. — Admiror, nihil tamen prodest illis quibus illud fit.

Nestor. — Honor non accipientium, sed exhibentium est.

Otmarus. — Ut audio honor est meus, non quibus ipsum facio.

Nestor. — Sentis veraciter.

Otmarus. — Si præscivissem aperuissem caput crebrius.

Nestor. — Ingenuos indicat mores adolescentis.

Otmarus. — Tum facillimè moratus efficiar.

Nestor. — Audisti unquam Romanorum morem de capite nudando ?

Otmarus. — Non, recense tu mihi.

Nestor. — Lex erat apud eos, quòd capite plecteretur, qui seniorem præteriret coopertis capillis.

Otmarus. — Nollem tunc temporis apud illos me vixisse.

Nestor. — Ipse si ibidem vitam egissem, nunquàm operimento verticis fuissem usus.

Otmarus. — Istud et ego non omisissem.

Pater. — Ad vitam agendam sat mihi nunc est commeatus.

Quirinus. — Gratiam Deo habeas.

Pater. — Sed nostíne, unde victitabo ?

Quirinus. — Tu me certiorem redde.

Pater. — Optimum mihi est sacerdotium.

Quirinus. — Tale et mihi esse vellem.

Pater. — Piscare undique, fortè reperies simile meo.

Quirinus. — Aureo hamo careo.

Pater. — Argenteum ut habeas hamum oportet.

Quirinus. — Fortassis et tibi ære adeptum est sacerdotium.

Pater. — Crede mihi, non inani ipsum sum nactus manu.

Quirinus. — Id tibi iniurato credo.

Pater. — Pendet mihi singulis annis centum aureos numos.

Quirinus. — Sufficiet et tibi, et Nymphæ, quam ales.

Pater. — Puellam educabo nullam, sed parentibus commorabor.

Quirinus. — Sapies in rem tuam, si feceris.

Pater. — Grave esset, me et domum, et ancillam, et coquinam fovere.

Quirinus. — Dicto citius multum prodigitur.

Pater. — Parentibus vivis, impendiis largis parcam.

Quirinus. — Viaticum ad senium tibi compara.

Pater. — Vellem et tibi esse fœcundum sacerdotium.

Quirinus. — Ipse quoque percuperem.

Pater. — Reperies aliquos pios, qui tui miserabuntur.

Quirinus. — Ô utinam quàm gratus esse vellem.

Pater. — Suborna amicos, qui pro te divites precentur.

Quirinus. — Tentarem sedulò, si profuturum scirem.

Pater. — Periculum faciendum quippiam cupienti.

Quirinus. — Verum est, audaces fortuna iuvat. Et desidenti (ut vulgò fertur) assa non advolat columba.

Romulus. — Nunc temporis novus mos inolevit.

Scipio. — Quem morem putas ?

Romulus. — Quòd à plerisque literæ deferuntur.

Scipio. — Quid tum susceptant ?

Romulus. — Manibus operando victitant.

Scipio. — Pœnitebit ipsos olim.

Romulus. — Illud quàm multis prædixi, sed lapidi loquebar, et mortuo verba feci.

Scipio. — Sapient nimis serò.

Romulus. — Laboriosos dies non diu tolerabunt.

Scipio. — Gustata laboris amaritudine, ad literas recurrent.

Romulus. — Regredi ipsis non licebit ad deserta studia.

Scipio. — Reditum quid morabitur ?

Romulus. — Parentes et aliorum hominum nasi suspensio.

Scipio. — Satis amarum est Ciconia affici et depingi.

Romulus. — Quid agent credis, postquàm eos laboris tæduerit ?

Scipio. — Crumenas amputabunt, et iugulabunt homines.

Romulus. — Bellorum satellites fient etiam strenui.

Scipio. — Fieri potest, nam et animam et vitam vænum habent.

Romulus. — Monachorum et quorundam divitum admiror dementiam.

Scipio. — Ah, admirari desine, nequeunt opiparos ferre dies.

Romulus. — Stolidi qui luxuriosam vitam commutant miseria.

Scipio. — Ignoras ? Optat ephippia bos, piger optat arare caballus.

Romulus. — Horatius isto verbo quid dicere volebat ?

Scipio. — Quenque suæ sortis pœnitere, optare alienam.

Thelesphorus. — Ô iuvenis, iuvenis, melior virtute evades nunquàm.

Udo. — Nosti tu fortunas hominum ?

Thelesphorus. — Tantum nosco sortem tuam, quod in melius non proficies.

Udo. — Deus adhuc successum felicem mihi spero non denegabit.

Thelesphorus. — Tenera ætas de tota iudicat vita.

Udo. — Hercule fallit sæpissimè.

Thelesphorus. — In teneris molliter, ut tu, educati omnium evadunt pessimi.

Udo. — Tum nulli fierent principes probi, quia lautè aluntur.

Thelesphorus. — Principem probum nigro cygno invenies rariorem.

Udo. — Contine linguam, audire fastidio.

Thelesphorus. — Veterum perlustra historias, invenies egisse tyrannos ferè omnes.

Udo. — Abeant prisca tempora, ætate nostra Reges et Duces trutinemus.

Thelesphorus. — Hac tempestate dives probus albo corvo est rarior.

Udo. — Tertius tu Cato es, omnia nosti.

Thelesphorus. — Sim qui sim, Quintiliani sequor sententiam.

Udo. — Quæ illa est ?

Thelesphorus. — Virtute eum nunquàm adolescere, qui in purpura repserit.

Udo. — Ita visum est Quintiliano fortè inopi.

Thelesphorus. — Censura est sua, et experientia veracissimum esse probat.

Udo. — Perpauci probi essent, si vera diceres.

Thelesphorus. — Loquor de illis, quorum lautè alitur iuventus.

Udo. — Omnis fermè mater molliter alit filium.

Thelesphorus. — Facerent quidem istud omnes nutrices, sed multis reclamat indigentia.

Udo. — Ideò Deus pauperibus, non divitibus proles concedit.

Xenophon. — Vellem tales mihi contigisse parentes.

Cyprianus. — Quales optares ?

Xenophon. — Ut ille est fortius.

Cyprianus. — Fatue, nescis quid desideras.

Xenophon. — Oppidò bene scio.

Cyprianus. — Si perpenderes votum, taceres.

Xenophon. — Dies delicatos cupio.

Cyprianus. — Tales si haberes, commodaréntne tibi ?

Xenophon. — Frugiferi essent, nam nulla re egerem.

Cyprianus. — Unde tum omnium rerum haberes copiam ?

Xenophon. — Ab opulentis parentibus.

Cyprianus. — Ah, ah, quid loqueris stolide ?

Xenophon. — Loquor quod res est.

Cyprianus. — Parentes divites plus surripiunt, quàm largiuntur filiis.

Xenophon. — Ipsis quid auferunt ?

Cyprianus. — Omnem laudem et commoditatem.

Xenophon. — Parentes darent filiis, citius quàm adimerent.

Cyprianus. — Ut tu reris.

Xenophon. — Amabo, effare quid filiis demunt ?

Cyprianus. — Virtutem, qua nihil est in mundo præstantius.

Xenophon. — Dicta tua non teneo.

Cyprianus. — Vis ut tibi tanquam Davo Terentiano apertius loquar ?

Xenophon. — Volo et desidero.

Cyprianus. — Divites suis filiis plus æquo indulgent.

Xenophon. — Indulgentia ista quid obesse potest ?

Cyprianus. — Quintilianus inquit, quòd et corporis et animi nervos omnes corrumpit mollis illa educatio.

Xenophon. — Age, quomodo indulgent ?

Cyprianus. — Errantes non puniunt, neque à præceptoribus eos corrigi volunt.

Albertus. — Miser homo nunc est, qui rerum est expers humanarum.

Bruno. — Quis esset illarum rerum rudis ?

Albertus. — Proh dolor, tales reperies complures.

Bruno. — Quos vocas tu humanarum rerum ignaros ?

Albertus. — Hosce quibus facilè imponitur.

Bruno. — Nonnunquàm prudentissimo cuique dantur verba.

Albertus. — Sortem mundi qui calluerit pulchrè, sibi cavebit.

Bruno. — Nostíne dicterium, Homerum quandoque dormitare ?

Albertus. — Inter homines agenti vigilandum est strenuè.

Bruno. — Tenduntur tum nobis semper insidiæ ?

Albertus. — A multis nobis insidiatur, etiam quos amicissimos credimus.

Bruno. — Amici illi personati sunt.

Albertus. — Apparent fautores coràm, sed clam mordent, et pungunt instar felium.

Bruno. — Effingunt pulchrè naturam felis.

Albertus. — Amicus est res nobilissima sed rarissima.

Bruno. — Unico tamen munusculo amicus adipiscitur.

Albertus. — Iste muneris, non nostri est amicus.

Bruno. — Verùm quem æstimabimus amicum ?

Albertus. — Neminem festinanter et temere.

Bruno. — Quando ? oro instrue me.

Albertus. — Quem diutino convictu intus et in cute noverimus.

Bruno. — Intus aliquem noscere difficillimum est.

Albertus. — Longa consuetudo arguit, qualis sit à talis ad verticem, albus an ater.

Bruno. — Multi Crocodili naturam habent, aliud vultu, aliud corde gerentes.

Albertus. — Verum est, ideo Momus Deus reprehensorius carpebat naturam, quòd hominem occluso pectore crearit, quòd cordis alterius nos lateret cogitatus.

Bruno. — Cordium si quis explorator esse posset, facilè amicum verum agnosceret.

Critolaus. — Ô tu hominis somnium, non homo.

David. — Tu me hominem esse negas ?

Critolaus. — Nego et manibus et pedibus.

David. — Confirma quod dicere audes.

Critolaus. — Quia brutis minus sapis.

David. — Bruta, sapiúntne ?

Critolaus. — Provident diligentius sibi, quàm tu tibi.

David. — Curam mei quantum possum gero.

Critolaus. — Factis istud, verbis non præstas.

David. — Ubi tum mihi incommodo ?

Critolaus. — Quòd cuilibet homini æquè credis.

David. — Non crederem amicis ?

Critolaus. — Amicos quos æstimas, inimici veri sunt.

David. — Id Dii prohibeant.

Critolaus. — Coràm tibi blandiuntur, rodunt à tergo.

David. — Hoc si agnovero, deferam eos.

Critolaus. — Percipies vereor non sine periculo.

David. — Argus ero quò me non fallant.

Critolaus. — Actum est, diu in casses eorum incidisti.

David. — Adhuc tamen liber sum.

Critolaus. — Corpore liber es, sed emolumento captus.

David. — Nocumenti adhuc sentio prorsus nihil.

Critolaus. —Percipies more Phrygum serus nimiúm.

David. — Tu si amicus es, præmoneas, quo mihi caveam commodius.

Critolaus. — Sed me apud eos non prodas velim.

David. — Silebo ac lapis iste.

Critolaus. — Fœdus inierunt te deplumandi, quoad possent.

David. — Id ipsis prohibebitur, quia parum mihi restat quod dem.

Critolaus. — Id modicum si perdideris, nudus esses totus, ipsos desere.

David. — Diutius eis non convivam.