WeRead Powered by ReaderPub
Colloquia, sive Confabulationes tyronum literatorum cover

Colloquia, sive Confabulationes tyronum literatorum

Chapter 178: Dē modō studendī.
Open in WeRead

About This Book

An instructional compendium of Latin colloquies presents short topical conversations and model phrases for learners, addressing greetings, household routines, meals, school life, study habits, seasons, religious festivals, games, and varieties of banquets. Entries combine practical everyday vocabulary with moral observations, etiquette for the table and classroom, and sketches of communal life intended for language practice. The material is organized into concise thematic units that facilitate repetition and oral drills while also offering commentary on pronunciation and orthography. The collection functions as a handbook for acquiring conversational Latinity and the social conventions associated with student life.

Colloquia sīve Cōnfābulātiōnēs Tīrōnum Litterātōrum.

Difficile esse Latīnum discere sermōnem, et unde dīcātur sermō Latīnus.

Albertus & Antōnius.

Albertus.Quid tū hīc terrārum geris ?

Antōnius.Hīc litterīs incumbō.

Albertus.Quandō vēnistī hūc ?

Antōnius.Ante paucōs diēs.

Albertus.Quis tēcum ?

Antōnius.Pater meus.

Albertus.Rediit ipse deinde sōlus in patriam ?

Antōnius.Nōn, sed habuit comitem ūnum aut alterum.

Albertus.Quī istī fuērunt ?

Antōnius.Nostrī concīvēs fuērunt.

Albertus.Mīlitās in scholā sermōnis Latīnī vel Germānicī ?

Antōnius.Latīnae linguae.

Albertus.Difficile est Latīnum addiscere sermōnem.

Antōnius.Cōnsentiō.

Albertus.Nisi quis semper loquātur Latīnē aegrē addiscet.

Antōnius.Nōn dissentiō.

Albertus.Sed scīsne quārē dīcātur lingua Latīna ?

Antōnius.Crēdō quod ab Ītaliā, quae quondam Latium est dicta.

Albertus.Vēnit tunc ab Ītaliā lingua Latīna ad nōs Germānōs.

Antōnius.Ita, ignōrās illud ?

Albertus.Optimē crēdō, quia sermō Italōrum est medius Latīnus.

Antōnius.Nōn aberrās.

Albertus.Sed cūr Ītalia ōlim dicta est Latium ?

Antōnius.Quia Poētae scrībunt, dum Sāturnus ā suō fīliō Jove ē caelō esset expulsus, tum latuit in Ītaliā, inde ā latendō dīcitur Latium. Et ā Latiō Latīnus, a, um.

Albertus.Ubi in Ītaliā Latīna lingua est orta ?

Antōnius.Dīcunt in urbe Rōmā, quae Ītaliae caput est.

Dē salūtātiōne mātūtīnā.

Vilhelmus & Volfgangus.

Vilhelmus.Bonum māne.

Volfgangus.Semper sānē.

Vilhelmus.Sīc ipse nōn respondērem.

Volfgangus.Cūr nōn ?

Vilhelmus.Quia barbarum est, et doctīs displicet.

Volfgangus.Tamen multōs sacerdōtēs ita fārī audīvī : vērum dīc tū, sī nōstī, ēlegantius.

Vilhelmus.Et tibi quoque, dīcerem.

Volfgangus.Et ita posthāc respōnsum solūtantī dabō.

Vilhelmus.Bonus vel bona diēs.

Volfgangus.Et tibi.

Vilhelmus.Precor tibi hunc diem candidum.

Volfgangus.Tibi quoque et tālem rūrsus precor.

Vilhelmus.Fēlīx sit tibi hujus diēī exōrdium.

Volfgangus.Et tibi quoque.

Vilhelmus.Optō tibi diem fēlīcem.

Volfgangus.Ejusmodī et tibi optō vicissim.

Vilhelmus.Candidus sit tibi hic diēs.

Volfgangus.Tibi etiam.

Vilhelmus.Precor, ut hōc diē tibi prōsperē succēdant omnia.

Volfgangus.Rūrsus et tibi fīat istud.

Vilhelmus.Optō ut hodiē nihil tibi accidat malī.

Volfgangus.Nōn aliud et ego optō tibi.

Vilhelmus.Auspicātum tibi diem precor.

Volfgangus.Nōn inauspicātum tibi per vicēs precor.

Vilhelmus.Faxit. Deus, ut hic diēs tibi candidus illūxerit.

Volfgangus.Idem faciat ut tālis sit tibi.

Vilhelmus.Fēlīcī ōmine hic diēs tē afficiat.

Volfgangus.Tē pariter.

Vilhelmus.Fortūnātus praesēns sit tibi diēs.

Volfgangus.Sit tibi nōn īnfortūnātus.

Dē salūtātiōne Pōmerīdiānā.

Petrus & Cornēlius.

Petrus.Salvē.

Cornēlius.Salvē et tū.

Petrus.Sīs salvus.

Cornēlius.Salvus sīs tū quoque.

Petrus.Sīs salūtātus.

Cornēlius.Tū pariter.

Petrus.Salūtem tibi precor.

Cornēlius.Eandem et tibi optō.

Petrus.Salūte tē impertior.

Cornēlius.Ego quoque tē.

Petrus.Salūs sit tibi.

Cornēlius.Et tibi nōn dēsit.

Petrus.Salūtem optō ut habeās.

Cornēlius.Eam precor habeās et tū.

Petrus.Adsit tibi salūs.

Cornēlius.Et tibi absit minimē.

Petrus.Jubeō tē salvēre.

Cornēlius.Tē quoque ego.

Petrus.Jubeō ut salvus sīs.

Cornēlius.Tālem jubeō et ego tē esse.

Petrus.Jubeō tē salūte fruī.

Cornēlius.Et eā tē potīrī optō.

Petrus.Salūtifera sit tibi fortūna.

Cornēlius.Et tālis tibi adsit.

Petrus.Salvam et incolumem vītam habeās.

Cornēlius.Tālem habeās et tū.

Petrus.Salūte tē afficiō.

Cornēlius.Ego vicissim et tē.

Petrus.Adeō tē salūte.

Cornēlius.Id faciō et ego.

Petrus.Salūte tē adorior.

Cornēlius.Nōn aliter et ego tē.

Petrus.Salvum tē esse tōtō cupiō animō.

Cornēlius.Et ego īnfēlīcem tē nōn esse dēsīderō.

Petrus.Fēlīcitātis particeps sīs, anhēlō.

Cornēlius.Tōtus et tū sīs fēlīx.

Petrus.Secunda tibi sint omnia.

Cornēlius.Tibi etiam secundē adveniant singula et ex sententiā.

Dē salūtātiōne Vespertīnā.

Jōannēs & Gīsbertus.

Jōannēs.Bonus vesper.

Gīsbertus.Et tibi.

Jōannēs.Bonum sērum.

Gīsbertus.Sīc ego nōn loquerer.

Jōannēs.Quārē ?

Gīsbertus.Quia sērum significat tardē, et nōn tempus vespertīnum.

Jōannēs.Tamen Capniōn in Cōmoediā prīmā dīcit : ‘ Uxor, bonum sērum ’.

Gīsbertus.Id jocō dīcitur, et quī loquitur, est homō vīllānus imperītus.

Jōannēs.Estne dīcendum Bonum vesper ?

Gīsbertus.Nōn, sed bonus.

Jōannēs.Tamen sīc ōlim loquēbantur, et adhūc quidem senēs.

Gīsbertus.Quid tum ? nunc nōn licet apud doctōs.

Jōannēs.Precor tibi fēlīx tempus vespertīnum.

Gīsbertus.Idem et tibi optō.

Jōannēs.Fēlīcem noctem tibi optō.

Gīsbertus.Tālem et tibi precor.

Jōannēs.Auspicāta sit tibi nox.

Gīsbertus.Nōn alia sit et tibi.

Jōannēs.Faustam habeās noctem.

Gīsbertus.Tū quoque.

Jōannēs.Fortūnātum tibi sit tempus nocturnum.

Gīsbertus.Et tibi nōn īnfortūnātum.

Jōannēs.Candidam tibi optō noctem.

Gīsbertus.Et ego nōn sinistram tibi precor.

Jōannēs.Prōspera sit tibi nox imminēns.

Gīsbertus.Tibi etiam nōn īnfēlīx.

Jōannēs.Vespertīnum tibi commodet tempus.

Gīsbertus.Et tibi nōn incommodet.

Dē verbīs dum cubitum ītur.

Valterus & Hadriānus.

Valterus.Quota est hōra ?

Hadriānus.Octāva.

Valterus.Quotam hōram sonuit ?

Hadriānus.Octāvam.

Valterus.Quota est audīta hōra ?

Hadriānus.Octāva, et nōna imminet.

Valterus.Id nōn crēdō.

Hadriānus.Vērum est per Herculem.

Valterus.Tunc eundī cubitum tempus est.

Hadriānus.Ego nōndum dormīturiō.

Valterus.Mē autem somnus oppidō urget.

Hadriānus.Ipse adhūc hōram aut alteram vigilārem.

Valterus.Vigilā tū quoad placuerit, ego cubitum ībō.

Hadriānus.Abī tū Endymiōn.

Valterus.Ita mē appellās, sed id nōminis rēctius tibi convenit.

Hadriānus.Rēs ipsa nunc loquitur, quis major sit Endymiōn et Epimenidēs.

Valterus.Tū aliās semper prius mē tē cubitum cōnfers.

Hadriānus.Istud posthāc nōn fīet.

Valterus.Ō īnsigne mendācium !

Hadriānus.Vocō tē in pignus quodcumque.

Valterus.Nihil habeō quod tēcum dēpōnam.

Hadriānus.Nunc, sī umquam prior tē lectum petierō, solidum pendam.

Valterus.Quālem solidum ? an tālem, quālem praeceptor noster praebet ferulā ?

Hadriānus.Nōn, sed pecūniae solidum.

Valterus.Age placet, memor erō.

Hadriānus.Istud faciās.

Dē cubitū resurgendō.

Volfgangus & Geōrgius.

Volfgangus.Heus tū, expergīscere.

Geōrgius.Hui, sine ut dormiam.

Volfgangus.Nōn sinam tē dormīre longius.

Geōrgius.Quārē ?

Volfgangus.Quia surgendī tempus est.

Geōrgius.Nōndum tamen dīlūxit.

Volfgangus.Lūx nōn est amplius exspectanda.

Geōrgius.Tamen ante diēs octo hōra sexta in lūce sonuit.

Volfgangus.Crēdō, sed interim diēs diminūtus est.

Geōrgius.Quōmodo tam citō ?

Volfgangus.Nunc pauca loquere, et surge.

Geōrgius.Surge tū prior.

Volfgangus.Faciam sed posteā tē nōn expectābō.

Geōrgius.Fac ut libet, nam mihi ad scholam nōta est via.

Volfgangus.Vērum et ego lucernam mēcum feram, tum tibi in tenebrīs est eundum.

Geōrgius.Id parum rēfert, Lyncēī mihi sunt oculī.

Volfgangus.Nunc surge, ut ūnā eāmus.

Geōrgius.Āh, sī licēret mihi adhūc mōmentum stertere.

Volfgangus.Tandem tamen oportēret tē calidum dēserere nīdum.

Geōrgius.Post sēmihōrulam ac libēns surgerem.

Volfgangus.Surge nunc, et vesperī eō citius lectum repetās.

Geōrgius.Aestimās id cōnsultum probē ?

Volfgangus.Ita mea fert opīniō.

Geōrgius.Pārēbō tibi, ac surgam.

Dē Jentāculō sūmendō.

Hermannus & Laurentius.

Hermannus.Quid sibi vult celer tuus gressus ?

Laurentius.Quid loqueris ?

Hermannus.Quaerō quō tendās tam citō gradū.

Laurentius.Domum versus.

Hermannus.Quid istūc est, quod tē properāre cōgit ?

Laurentius.Jentāculum nunc ibi sūmitur, quod neglegam, sī nōn mox affuerō.

Hermannus.Nōn exspectant tē servī jentandō ?

Laurentius.Exspectant quidem, sed patinā exinānītā.

Hermannus.Nōn tum coquīnae ministra aliud tibi parat jentāculum ?

Laurentius.Minimē, sed citius fustem mihi offert tam sērō venientī.

Hermannus.Cōgeris tunc ēsurīre ad prandium ūsque ?

Laurentius.Nōn prōrsus.

Hermannus.Quid tum jentāris ?

Laurentius.Pānem cui, prō obsōniō addō cāseum.

Hermannus.Nōn juvat tē id jentāculī ?

Laurentius.Nōn quantum pānis jūrulentus.

Hermannus.Ō tū dēlicāte, et miseriae expers.

Laurentius.Nescīs fruendum esse fortūnā, dum praestō est.

Hermannus.Bellē sciō : sed dēlicāta juventūs omnī aetātī nocet.

Laurentius.Juventūs mea etiam nōn adeō lautē alitur.

Hermannus.Nunc sat est verbōrum, tū abī, nē tē morer.

Laurentius.Abeō, tū valē.

Hermannus.Sīs meī memor, dum ex vōtō tibi succēdit.

Laurentius.Nōn intermittam.

Dē prandiō.

Theodorīcus & Baptista.

Theodorīcus.Quid ita maestō es vultū ?

Baptista.Mīrāris hoc ?

Theodorīcus.Quid nī mīrārer ? Labōrās nē morbō ?

Baptista.Ita, morbō stomachī, quia fortiter ēsuriō.

Theodorīcus.Nōndum es jentātus ?

Baptista.Essem jentātus, cum sit jejūnium ?

Theodorīcus.Servāsne tū jejūnium ?

Baptista.Nōn observārem ? magis certē quam libeat.

Theodorīcus.Sīs bonō animō, mox aderit prandiī hōra.

Baptista.Ō utinam adesset, quam ego vellem.

Theodorīcus.Exspectā, jam audiēs hōram ūndecimam.

Baptista.Sī illam audīrem, hunc rōderem pānem.

Theodorīcus.Prandēbisne ad nūdum pānem ?

Baptista.Nōn, sed ipsum ederem quoad melius cōnsequerer.

Theodorīcus.Quid obsōniī domī vestrae parātum est in prandium ?

Baptista.Aestimō holus, ōva, et hallēc ūnum aut alterum.

Theodorīcus.Exsaturās tē etiam istō cibō ?

Baptista.Utique holere vorāginēs ventris impleō.

Theodorīcus.Quot ōva peredis ?

Baptista.Numquam plūra nisi duo.

Theodorīcus.Addis ōvīs etiam hallēc ūnum ?

Baptista.Addō, et quidem integrum sī tostum est.

Theodorīcus.Quid tē dēlectet hallēc ērutum salsūgine ?

Baptista.Ab istō nauseō.

Theodorīcus.Quī tum juvat tē hallēc ēlixum ?

Baptista.Utcumque, praeferō tamen tostum.

Dē Vīctū pōmerīdiānō.

Lūdovīcus & Jōannēs.

Lūdovīcus.Cūr ita altē suspīria dūcis ?

Jōannēs.Pudet mē dīcere causam.

Lūdovīcus.Crēdō, quod domum cōgitās.

Jōannēs.Paene rem acū attigistī.

Lūdovīcus.Urgērisne sitī ?

Jōannēs.Ita, sed et famē.

Lūdovīcus.Nōndum forte prandistī ?

Jōannēs.Prandī utique, sed modicē.

Lūdovīcus.Fuit vōbīs prandium adeō exiguum ?

Jōannēs.Fuit, quia forīs prandēbant parentēs.

Lūdovīcus.Nōn sat habuistis pānis et cāseī ?

Jōannēs.Habuimus quidem, sed istō nōn capior cibō.

Lūdovīcus.Sūmēs jam domī cibum merendinārium ?

Jōannēs.Sūmam, Deō favente.

Lūdovīcus.Erit lautior quam merīdiēī fuit obsōnium ?

Jōannēs.Ita spērō, sī māter domī fuerit.

Lūdovīcus.Quid tū ipsīus egēs praesentiā ?

Jōannēs.Ē prōmptuāriō cibī aliquid carnis mihi largiētur.

Lūdovīcus.Ut audiō : carō domī vestrae occlūditur ?

Jōannēs.Occlūditur, sed nōn prandiī vel cēnae tempore dum parentēs adsunt.

Lūdovīcus.Sed dum absunt, forte occlūsa servātur.

Jōannēs.Nōnnumquam.

Lūdovīcus.Ō miseram vestram familiam, cui carnēs dēnegantur interdum.

Jōannēs.Nōn est misera, sat habet alimentī.

Lūdovīcus.Sed ad merendam et jentāculum nihil habet carnis.

Jōannēs.Istud facile est tolerātū : nescīs tenuem tunc temporis oportēre esse cibum, aliās in cēnā vel prandiō nihil habērēmus ēsuriēī, neque ad edendum essēmus alacrēs.

Dē Cēnā.

Petrus & Valterus.

Petrus.Salvē : ut tēcum agitur ?

Valterus.Et tū salvē, agitur mēcum prōsperē, grātiā superīs.

Petrus.Id libēns audiō.

Valterus.Grātiam habeās.

Petrus.Ubi tōtō latuistī diē ?

Valterus.Nusquam nisi in lūdō litterāriō.

Petrus.Esset mihi quod tibi loquerer, sī vacāret.

Valterus.Certē modo vacat minimē.

Petrus.Quī sīc ?

Valterus.Nox imminet, domum mihi eundum est īlicō.

Petrus.Domī quid agēs ?

Valterus.Cēnābō cum parentibus.

Petrus.Nōn licet tibi pauxillum morārī ?

Valterus.Nōn, sī saltem plāgās vītāre volō.

Petrus.Fortassis tuum est mēnsam sternere ?

Valterus.Est, simul et ad cyathōs stāre.

Petrus.Nōn facit famula ista mūnera ?

Valterus.Nōn, sed in popīnā agenda exsequitur.

Petrus.Cēnant parentēs tuī semper domī ?

Valterus.Ita, vērum prandent quandōque forīs.

Petrus.Numquam vocantur et interdum aliō ad cēnam ?

Valterus.Persaepe, sed venīre renuunt.

Petrus.Quamobrem recūsant ?

Valterus.Timent noctū platēās ēmētīrī.

Petrus.Vānē timent.

Valterus.Nēquāquam, nescīs noctem nihil bonī, sed saepe pugnās afferre.

Dē Postcēniō.

Cornēlius & Hadriānus.

Cornēlius.Ō utinam nox praestō esset.

Hadriānus.Cūr id vellēs ?

Cornēlius.Quia dēlicātī aliquid edūliī edam.

Hadriānus.Ubi, domī vestrae ?

Cornēlius.Nōn, sed alibī.

Hadriānus.Ubinam dīc amābō mī Cornēlī ?

Cornēlius.Dīcam, sed tibi nihil cōnferet.

Hadriānus.Quid tum, gestiō tamen audīre.

Cornēlius.Arrige igitur aurēs.

Hadriānus.Faciam sēdulō.

Cornēlius.Parentēs meī sunt vocātī ad dubiam cēnam, quam postcēnium appellitant.

Hadriānus.Quid ibi tū frūgis spērās ?

Cornēlius.Permultum sānē.

Hadriānus.Dē istō mē certiōrem reddās.

Cornēlius.Lucernam feram istūc, ut domum versus redūcam parentēs.

Hadriānus.Tum tibi forte ad lūmen tibi opperiendum erit.

Cornēlius.Nōn, sed intrōmittar, quia aedium cūstōdem nōscō.

Hadriānus.Intrōmissus quō concēdis ?

Cornēlius.Mēnsam accēdō, cui parentēs accumbunt, ibi bōlum opiparum cōnsequor.

Hadriānus.Ē parentum manū ?

Cornēlius.Ita et quidem largiter, saccharum, mellītissimumque pōtum.

Hadriānus.Ō sī tum tibi adessem : sed ōre et mihi saccharī buccellam servā.

Cornēlius.Polliceor tibi, sī ipse nōn tōtum absūmpserō.

Hadriānus.Fac tē amīcum experiar.

Dē pōtū postrēmō ā cēnā.

Quirīnus & Nīcolāus.

Quirīnus.Ut sīc sedēs nūtantī capite ?

Nīcolāus.Dormīturiō.

Quirīnus.Certē nōn dormīturīs, sed jam dormīs.

Nīcolāus.Fortassis.

Quirīnus.Quīn surge, et cubitum perge.

Nīcolāus.Congredere mihi.

Quirīnus.Cūr mē comitem petis, timēsne lemurēs ?

Nīcolāus.Nōn, sed quia lectus frīget.

Quirīnus.Ventris anhēlitū ipsum tepefac.

Nīcolāus.Nequeō, quia rāpās cēnātus nōn sum.

Quirīnus.Ī prae, postquam dēnuō biberō, sequar.

Nīcolāus.Mihi quoque palātum adhūc āret.

Quirīnus.Manē, eō ēductum haustum postrēmum ā cēnā.

Nīcolāus.Manēbō, sed vēlōx redī.

Quirīnus.Prōmamne plūsculum tuī grātiā ?

Nīcolāus.Sīc facitō.

Quirīnus.Ēn, hīc afferō.

Nīcolāus.Grātum mihi est.

Quirīnus.Sed praebibere est meum.

Nīcolāus.Nōn displicet mihi.

Quirīnus.Medium tibi propīnō.

Nīcolāus.Prōsit, sed nōn exhauriās tōtum.

Quirīnus.Nē dubitā, sat tibi reliquum sinam.

Nīcolāus.Nunc bibe āctūtum.

Quirīnus.Vidēs plūs tibi relictum, quam ā mē pōtātum.

Nīcolāus.Videō, rūrsus tēcum partiar.

Quirīnus.Nōn admodum moror, sī libet exsiccā.

Nīcolāus.Nimium est, quam quod ēbibere possem.

Dē invītātiōne ad Jentāculum.

Crātō & Michāēl.

Crātō.Ō tē miserum hominem !

Michāēl.Quid mē miserum vocās ?

Crātō.Quia domus tua hinc longē distat, nōn potes jentāre.

Michāēl.Assuētus sum ad prandium ūsque famem suspendere.

Crātō.Id certē meō nōn arrīdēret stomachō.

Michāēl.Tū bene in ipsō nīdō ederēs.

Crātō.Sī ēsurīs, venī mēcum jentātum.

Michāēl.Istud tibi cordī nōn est.

Crātō.Sēriō loquor, comitāre mē.

Michāēl.Sed quid māter tua dīceret ?

Crātō.Ipsa aberit ab aedibus.

Michāēl.Nunc libet mihi congredī.

Crātō.Sed id tibi praedīcō, praeter pānem jūrulentum habēbimus nihil edūliī.

Michāēl.Crēdō, quia fortassis carō nōndum erit percocta.

Crātō.Rēctē conjicis.

Michāēl.Īnstruit famula tam sērō focum ?

Crātō.Ita, quia nōn nisi ūndecimā hōrā accumbimus mēnsae.

Michāēl.Cūr tam sērō ?

Crātō.Quia nōn citius pater ā negōtiīs exsecūtīs domum redit.

Michāēl.Nōn prandētis nisi ipse praestō fuerit ?

Crātō.Essēmus adeō incīvīlēs, quod ipsum nōn opperīrēmur ?

Michāēl.Istud nōn suspicābar.

Crātō.Nunc ingrediēmur, nē coquīnae ministra jentāculō nōs maneat.

Michāēl.Ī prae, sequar.

Invītandī alium ad prandium.

Petrus & Geōrgius.

Petrus.Tempore pōmerīdiānō gymnasiō nostrō nōn intererō.

Geōrgius.Quid tē remorābitur ?

Petrus.Vocandī mihi erunt convīvae in crāstinum prandium.

Geōrgius.Quī sit, quod convīvās invītātis ?

Petrus.Bovem mactāvimus, ad intestīna hospitēs tractābimus.

Geōrgius.Etiam et mē ?

Petrus.Sī nōn est tibi lautior mēnsa, veniat.

Geōrgius.Umbra sum, nōlō.

Petrus.Ēmanērēs ideō ?

Geōrgius.Ita, nam umbrīs nōn est parāta sēdēs.

Petrus.Ignōrās convīvam subitum et imprōvīsum, nōnnumquam vocātō esse acceptiōrem ?

Geōrgius.Apud paucōs certē.

Petrus.Parentēs meī omnēs ex aequō tractant et excipiunt convīvās.

Geōrgius.Nōstī tū parentum cōgitātūs ?

Petrus.Ego opera eōrum et mentis perpendō recessūs.

Geōrgius.Saepe aliud forīs, et aliud corde habent hominēs.

Petrus.Tālia dē meīs dēsine parentibus suspicārī.

Geōrgius.Estō, faciam.

Petrus.Āctūtum crās decima postquam sonuerit, veniās. Domī nostrae nīl plūs dīcās, quam parentēs salūtēs.

Geōrgius.Essem adeō incīvīlis ?

Petrus.Tē ā mē invītātum loquitor.

Geōrgius.Faciam, tum audācior erō, ingrediendō domum, et ad mēnsam edendō ac bibendō.

Vocandī alium ad cibum pōmerīdiānum.

Antōnius & Albertus.

Antōnius.Quid in sinū geris adeō turgidum ?

Albertus.Cibum merendinārium.

Antōnius.Certē prōvidus es, quod ēsuriem futūram praemeditāris.

Albertus.Nōn et tū quippiam alimentī tēcum tulistī ?

Antōnius.Mehercle nē bōlum quidem.

Albertus.Forte memoriae tuae nōn obrēpsit.

Antōnius.Nōn soleō ā prandiō cibum ferre mēcum in lūdum litterārium.

Albertus.Sī ēsurīs, tēcum hunc pānem partiar.

Antōnius.Vix tibi sōlī sufficit.

Albertus.Aestimās mē vulturem esse ?

Antōnius.Nōn sed ipse jejūnus istum pānem ūnō dēvorārem rictū.

Albertus.Ēn, accipe dīmidiātum ipsum.

Antōnius.Hui, tantum nōn expetō.

Albertus.Cāseī, quantum libet, ede.

Antōnius.Comede et tū.

Albertus.Nōn admodum ēsuriō.

Antōnius.Tamen edendō sīs mihi comes.

Albertus.Faciam, nē cibus tibi venēnātus videātur.

Antōnius.Istud nōn soleō verērī.

Albertus.Ut tuum dēlectat palātum cāseus iste ?

Antōnius.Optimē, nam pinguēdine affatim est condītus.

Albertus.Paritne tibi sitim ?

Antōnius.Paululum excitat mihi palātum.

Albertus.Ex hāc ligneā lagēnā tibi propīnō.

Antōnius.Sit fēlīx tibi bibentī.

Albertus.Cervisia est nostra domestica.

Antōnius.Eam mālō, quam quae vulgō vēnit.

Vocandī alium ad Cēnam.

Jōannēs fīlius cīvis, Henrīcus aliō oriundus.

Jōannēs.Condīxistīne alicui hodiē cēnam ?

Henrīcus.Nēminī.

Jōannēs.Neque aliquis tibi obtulit ?

Henrīcus.Nēmō : hercle nēmō.

Jōannēs.Cēnābis tum domī tuae ?

Henrīcus.Domī meae nōn cēnābō, sed jejūnābō.

Jōannēs.Quī fit hoc ?

Henrīcus.Quia nihil mihi est quod edam.

Jōannēs.Parentēs meī rogant, ut nōbīscum cēnam sūmās.

Henrīcus.Vellem tē vēra loquī.

Jōannēs.Fidem mihi habeās.

Henrīcus.Estō, dō fidem.

Jōannēs.Eās igitur celerrimē.

Henrīcus.Ut praecesseris, ita et sequar.

Jōannēs.Venī ōcius, mēnsa est īnstrūcta obsōniīs.

Henrīcus.Veniō, ac vēlōx.

Jōannēs.Rogō, ad mēnsam nē quid malī dē mē loquāris parentibus.

Henrīcus.Sēcūrus estō, dēlātor nōn sum.

Jōannēs.Sī quaerent parentēs an in litterīs prōgrediar, quid dīcēs ?

Henrīcus.Asseram tē omnibus aliīs in litterīs ferventiōrem.

Jōannēs.Sī secus dīxeris, postrēmum mē amīcum habuistī.

Henrīcus.Ad mēnsam soleō nōn garrīre, sed stomachum cūrāre.

Jōannēs.Fac edās fortiter, nē vereāre ob parentum praesentiam.

Henrīcus.In mēnsā frontem perfricō.

Jōannēs.Sat vīnī tibi in calicem largiar, tū vidē, ut ēbibās.

Henrīcus.Vīnum nōn moror, sī cervisia in prōmptū est.

Jōannēs.Nescīs, vīnum modicē sūmptum acuere ingenium ?

Henrīcus.Ingenium meum plūs ēnecat vīnī pōtus, quam excitat.

Jōannēs.Bibendō forte modum excēdis. Sed ingredere, nē cēnandō morēmur parentēs.

Henrīcus.Praecēde, ut dignum est.

Dē modō studendī.

Thylmannus & Mārtīnus.

Thylmannus.Ubi latēs, quod nusquam prōripis ?

Mārtīnus.Semper domī ad librōs.

Thylmannus.Assidēs continuē librīs ?

Mārtīnus.Assideō utique.

Thylmannus.Vidē nē quid immodicō tē afflīgās studiō.

Mārtīnus.Id minimē timeō.

Thylmannus.Multī quī in studiō modum excēdunt, tandem dēsipiunt.

Mārtīnus.Id praecavēbō nē quid dēsipiam.

Thylmannus.Vigilandum est tibi prōvidē.

Mārtīnus.Nōn tantum mē mācerō litterīs.

Thylmannus.Āmentia illa etiam quandōque oritur ex tenuī vīctū.

Mārtīnus.Nōn est mihi vīctus parcus.

Thylmannus.Assiduitātem tuam in litterīs laudō.

Mārtīnus.Nunc nāsō mē suspendis.

Thylmannus.Moriar, sī nōn ex animō loquor.

Mārtīnus.Concēdō.

Thylmannus.Is prīmus in studiō est modus, ut quis labōret, quō in diēs aliōs assequātur scientiā.

Mārtīnus.Id ego cōnor sēdulō.

Thylmannus.Pudendum est, dum scientiā ab aliō vincimur.

Mārtīnus.Nusquam Pol, est major habendus pudor.

Thylmannus.Multōs tamen nihil pudet esse indoctōs.

Mārtīnus.Hōrum est salūs dēspēranda.

Thylmannus.Sed quis tibi studendī est modus ?

Mārtīnus.In diēs aliquid addiscō.

Thylmannus.Id sī perannum fēceris, nōn parum coacervābis scientiae.

Mārtīnus.Istud exitūs ostendet annī.

Thylmannus.Vidē, nē ante annī ēgressum tepēscās.

Mārtīnus.Istud Diī āvertant, quod dēferveam discendō.

Thylmannus.Accidit plērumque initiō calēscentibus, ut in diēs frīgidius labōrent.

Dē Epistulā cōnficiendā.

Leō & Nīcolāus.

Leō.Ut sīc sedēs labia mordēns ?

Nīcolāus.Epistulam vulgārem vertō Latīnē.

Leō.Opusne est tibi cōnātū tantō in epistulā cōnficiendā ?

Nīcolāus.Est, et quidem perdifficilī.

Leō.Ego dīcō citius epistulam in Latīnum commūtō.

Nīcolāus.Crēdō, sed admodum impolītē.

Leō.Nōn cūrō an polīta vel inepta sit.

Nīcolāus.Cūr id parvī pendis ?

Leō.Quia praeceptor adhibet līmam.

Nīcolāus.Tamen pudēret mē aliōs audīre tam inēlēgantem meam epistulam.

Leō.In istō perfricuī frontem.

Nīcolāus.Hui, quid loqueris ? nōn pudet tē īnscītiae ?

Leō.Nōn pudet mē istīus, quod etiam doctīs ūsū venit.

Nīcolāus.Quid istud est ?

Leō.Quod eōrum ēmendantur scrīpta.

Nīcolāus.Utcumque sit, dēdecus est lāpsum esse.

Leō.Cūdis tū epistulam ubīque polītam ?

Nīcolāus.Id certē sī nōn faciō, labōrō tamen prō vīribus.

Leō.Est id satis, prō vīribus labōrāsse, dum nihil exit ēgregiī ?

Nīcolāus.Ita, quia in magnīs (ut ajunt) voluisse sat est.

Leō.Posthāc in epistulā dīligentior etiam erō.

Nīcolāus.Id faxit Deus.

Leō.Sī libet, certēmus, quis in epistolā scrībendā excellat, vel Nīcolāus sit.

Nīcō.Assūmō prōvinciam.

Leō.Ego glaciem secābō.

Nīcolāus.Quid hoc prōverbiī est ?

Leō.Adagium est, significāns prīmum rem aliquam experīrī.

Nīcolāus.Et ego tē sequar, litterīsque meīs tibi obstrepam.

Dē repetendā Lēctiōne.

Gosvīnus & Matthaeus.

Gosvīnus.Quid ā cēnā tibi domī est negōtiī ?

Matthaeus.Appetis id scīre ?

Gosvīnus.Appetō oppidō, ideō scīscitor.

Matthaeus.Arrige aurēs, nōn tē cēlābō.

Gosvīnus.Arrigō sēdulō, effāre.

Matthaeus.Cibō reconditō expatior, vel colloquor parentibus pauculīs.

Gosvīnus.Quid istīs colloqueris ?

Matthaeus.Varia sunt verba, et praecipuē sī quae jūcunda per diem didicī.

Gosvīnus.Ut audiō, tū parentēs docēs vesperī, quod ipse per diem didicistī.

Matthaeus.Nōn doceō eōs, sed dictō aliquō lepidō eōs dēlectō.

Gosvīnus.Trānsigis tōtam vesperam istīs colloquiīs ?

Matthaeus.Nōn, sed sēmi fortassis hōrā.

Gosvīnus.Quid operis deinde tibi sūmis ?

Matthaeus.Per diem in lūdō litterāriō audīta rūminō.

Gosvīnus.Quō id facis modō, cum sōlus sīs ?

Matthaeus.Perlegō subinde : ubi ignōrō, scīscitor alterō māne ā perītiōre.

Gosvīnus.Vellēsne repetendō tē Thēseum habēre ?

Matthaeus.Māllem, sī cōnsequī possem.

Gosvīnus.Quid sī mē comitem susciperēs ?

Matthaeus.Arrīdēret mihi.

Gosvīnus.Sī hospitiō parentēs tuī mē vellent immūnem habēre ?

Matthaeus.Nihil libentius facerent, meī grātiā.

Gosvīnus.Ō quam fervidē lēctiōnēs repetere velimus.

Matthaeus.Certē manibus et pedibus discere velimus.

Gosvīnus.Certārēmus ante cubitum, quis eō diē didicisset ūberius.

Matthaeus.Hīc ego semper tibi cēderem.

Gosvīnus.Quisque labōrāre dēbēret ut vinceret.

Matthaeus.Utique, nam vincī turpissimum est, in litterīs praecipuē.

Dē Cōrycēī metū auscultantis eōs quī nōn Rōmānō ūtuntur sermōne.

Erasmus & Udalrīcus.

Erasmus.Hem, quī sīc loqueris ?

Udalrīcus.Ut loquor ?

Erasmus.Estne hic sermō habendus ?

Udalrīcus.Cūr nōn ? ita māter mē īnstituit.

Erasmus.Nōstīne, nōbīs indicta esse verba, quae ā mātre didicimus ?

Udalrīcus.Quibus tum ūtēmur ?

Erasmus.Latīnīs vel Rōmānīs.

Udalrīcus.Quis ita sancīvit ?

Erasmus.Praeceptor cōnstituit Cōrycēōs in eōs, quī nōn Latīnē sonant.

Udalrīcus.Quid facient illī, quī Latīnī sunt expertēs ?

Erasmus.Hī aut silēbunt, aut ut possunt Latīna prōferent.

Udalrīcus.Sed quid juvat male Latīna fārī ?

Erasmus.Quī loquendō dēlīrat, ab ērudītiōne dēbet īnstruī.

Udalrīcus.Id aequum est.

Erasmus.Timeō mihi male ā clanculāriō illō Cōrycēō.

Udalrīcus.Ego autem manum nōn verterō.

Erasmus.Ipse oppidō timeō, quia ferulae pōdicem subdere oportet.

Udalrīcus.Cutis mea ad ferulam occalluit.

Erasmus.Aliud certē dīcerēs, sī ad ferulam tibi rēs redīret.

Udalrīcus.Quid tum, quandō corrigor, dentēs comprimō, quod ictūs nōn sentiō.

Erasmus.Ego cōnābor ut caliga mea ligulīs sint cōnstrictae diploidī.

Udalrīcus.Nōn solet praeceptor ligulās cultrō solvere ?

Erasmus.Nōndum vīsum est mihi.

Udalrīcus.Sed mihi saepiusculē contigit.

Erasmus.Fortassis iste praeceptor tuus fuit plāgōsus.

Udalrīcus.Immō saevior Orbiliō.