Colloquia, sive Confabulationes tyronum literatorum

Theophilus. — Cūr tū ita dēsidēs manibus īnsinuātīs ?

Parmenō. — Quid agerem ?

Theophilus. — Admovē manum nostrō operī.

Parmenō. — Labōre nōn capior.

Theophilus. — Quō tum ? dēlectārisne ōtiō ?

Parmenō. — Sīc potius quam opere.

Theophilus. — Facile mihi persuāseris.

Parmenō. — Crēdis ita celerrimē ?

Theophilus. — Ubi vēra audiō, nōn dubitō.

Parmenō. — Et falsīs ego quandōque fidem praebeō.

Theophilus. — Compertumne habēs, cūr scholasticī plūs aliīs torpeant ?

Parmenō. — Causam ignōrō.

Theophilus. — Ōtiandō torpor adipīscitur.

Parmenō. — Torpent interdum et labōrantēs.

Theophilus. — Citius tamen ōtiōsī, quia nōn sunt assuētī labōre.

Parmenō. — Etiam et labōriōsī ēnervātī nōnnumquam sūdandō.

Theophilus. — Torpor praecipuē tamen scholasticīs adscrībitur.

Parmenō. — Mīror cūr id fīat.

Theophilus. — Hanc vulgus adhibet causam, quia in diē dīvī Gregōriī omnibus prīvantur vīribus.

Parmenō. — Dum prīmum in scholam feruntur ? at quis ipsīs vīrēs adimeret ?

Theophilus. — Ajunt quod beātus Gregōrius.

Parmenō. — Vānum est : iste scientiae est praeses, nōn vīrium spoliātor.

Theophilus. — Per Pollūcem, mē cēnsōre socordiae scholasticae longē alia est causa.

Parmenō. — Amābō dīc quae ?

Theophilus. — Adsuēscunt mollem dūcere pennam, et onera graviōra fugiunt.

Parmenō. — Assuēfactiō efficācissima est, et altera fermē nātūra.

Dāvus. — Ipse nunc in portū nāvigābō, scīsne ?

Pamphilus. — Mūtābitur tēcum fortūna ?

Dāvus. — Ita spērāre jussus sum.

Pamphilus. — Cavē vel vidē, nē lupus hiāns dēlūdāris.

Dāvus. — Ab istō nōn timeō, nam aureī montēs mihi sunt prōmissī.

Pamphilus. — Pollicitī forte, sed nōndum praestitī.

Dāvus. — Certus sum, ac sī accēpissem.

Pamphilus. — Fātue, quid loqueris ?

Dāvus. — Quī mihi prōmīsit homō, fallere nōn solet.

Pamphilus. — Est ipse tibi intus et in cute nōtus ?

Dāvus. — Ā pedibus ūsque ad verticem mihi cognitus est.

Pamphilus. — Spem igitur foveās.

Dāvus. — Pollicitus est mihi ultrō.

Pamphilus. — Prōmissa ultrōnea saepe nōn dantur.

Dāvus. — Cūr minus dantur quam precāta ?

Pamphilus. — Quia vulgō dīcitur, ‘ Prōmīsisse sat est, praestāre opus nōn est ’.

Dāvus. — Spē vīvam, hominem ipsum explōrātūrus.

Pamphilus. — Ita facitō, sed interim cum saepe monētō.

Dāvus. — Crēbrius monēre molestum reddit, cui supplicātur.

Pamphilus. — At veterī prōverbiō, ‘ Bona nōmina nōnnumquam fīunt mala, sī numquam interpellās ’.

Dāvus. — Dictēriō istō quid significātur ?

Pamphilus. — Oblīvīscī nostrī, sī numquam interloquimur, amīcum.

Dāvus. — In diēs cōnspectuī istīus obversor.

Pamphilus. — Fīās vōtī compos, precor.

Dāvus. — Sī prōmissa factīs mihi aequentur, efficiar ēgregius.

Pamphilus. — Tum mē nōn agnōscēs.

Eusebius. — Quō vādis ?

Thylmannus. — Hanc patinam lātum amīcīs.

Eusebius. — Quid in ipsā geris tēctī ?

Thylmannus. — Quippiam opiparī.

Eusebius. — Sine aspiciam quid sit.

Thylmannus. — Quid vidēre tibi prōderit ?

Eusebius. — Forte omāsa sunt et farcīmina.

Thylmannus. — Ea ipsa sunt, aspice.

Eusebius. — Ferēs ipsa ūnī domuī ?

Thylmannus. — Dīviderem, cum modica sunt ?

Eusebius. — Tantum carnis et ego bonī cōnsulerem.

Thylmannus. — Tibi injūrātō dō fidem.

Eusebius. — Num et mē intestīnōrum portiunculā dōnābis ?

Thylmannus. — Sī pusillum tibi grātum esset, ā parentibus buccellam ūnam aut alteram intestīnōrum bovillōrum impetrārem tuae gulae.

Eusebius. — Farcīmine etiam admodum exiguō mē dēlectāre poteris.

Thylmannus. — Nōn tantum farcīmine tē dōnābō, sed et omāsōrum duōbus verubus.

Eusebius. — Bellē prōmittis, sī praestārēs factō.

Thylmannus. — Ut prīmum domum redierō, mātrem rogābō tuō nōmine.

Eusebius. — Meī grātiā nēminī sīs molestus.

Thylmannus. — Hoc nōn metuās, adamat omnēs quī mihi sunt sociī.

Eusebius. — Sī potes, egestātī meae subveniās.

Thylmannus. — Faciam, vidē ut domī sīs.

Eusebius. — Digitulō appulsēs jānuam, ubi vēneris.

Thylmannus. — Tum et āctūtum aperī.

Eusebius. — Cōnfestim aperīre soleō afferentī.

Thylmannus. — Occlūdēsne ōstium petentī ?

Eusebius. — Istīus pulsāre nōn audiō.

Thylmannus. — Unde percipis pulsantem vel afferre, vel exigere ?

Eusebius. — Per rīmulam jānuae videō quis homō sit.

Hospes. — Acceptus est mihi vester adventus.

Convīvae. — Grātia tibi sit ō hospes.

Hospes. — Perplacet, quod in tempore adestis.

Convīvae. — Gaudēmus.

Hospes. — Hībernāculum ingrediminī.

Convīvae. — Nōn admodum frīgēmus.

Hospes. — Aequē intus, ac hīc in frīgidō eritis.

Convīvae. — Obsequēmur tuīs jussīs.

Hospes. — Sī cupitis, fervidius īnstruētur fornāx.

Convīvae. — Nōn : nam calet temperātē.

Hospes. — Ipse nequeō ferre, dum nimiō calōre aestuat.

Convīvae. — Īnsalūbre etiam est.

Hospes. — Mox erit coquīnae ministra parāta, tum edūliīs onerābimus mēnsam.

Convīvae. — Nīl properēs nostrā causā, nōn vehementī premimur famē.

Hospes. — Feram bōlum aliquem, unde procēnium faciētis.

Convīvae. — Āh, nōlī, tum prandēre cupidē nōbīs nōn licēbit.

Hospes. — Pārēbō. Lavētis manūs, et accumbite mēnsae.

Convīvae. — Discumbe tū prior, ut decet.

Hospes. — Domī meae sum, stābō vel assidēbō mēnsae.

Convīvae. — Adveniās tamen nōbīs.

Hospes. — Cōnsecrā cēnam puer.

Puer. — Benedīcite.

Convīvae. — Dominus.

Puer. — Quicquid appositum est et appōnētur, per verbum Deī sānctificētur, in nōmine Patris, et Fīliī, et Spīritūs sānctī.

Convīvae. — Āmēn.

Hospes. — Nunc vōs amīcī, haec attingite obsōnia, et eōrum vīlitātem bonī cōnsulite.

Convīvae. — Sunt haec vīlia ? prīncipis decērent patinās et cōnspectum.

Hospes. — Sunt tālia, quae plēbēiōrum focus fert, et īnfimae fortūnae hominēs edunt.

Hospes. — Serve curre adductum convīvās.

Puer. — Facessō jussum.

Hospes. — Dīc īnstrūcta omnia.

Puer. — Exsequar.

Hospes. — Et ut mātūrent gressūs.

Puer. — Jubēbō.

Hospes. — Meōs exspectāre nūntiā.

Puer. — Faciam.

Hospes. — Ēn mī convīvae, grātulor vestrō adventuī.

Convīvae. — Habēmus tibi grātiam.

Hospes. — Cūr tam sērō adestis ? quid vōs dētinuit ?

Convīvae. — Timuimus nōndum hīc īnstrūctum esse prandium.

Hospes. — Omnia diū exstrūcta fuēre.

Convīvae. — Tam sērō quod adsumus, tibi tamen nōn displiceat precāmur.

Hospes. — Nōn stomachō meō amārum fuit.

Convīvae. — Cūr nōn jentābāris !

Hospes. — Crēdēbam vōs semper propediem affutūrōs.

Convīvae. — Ēn, jam adsumus ipsī.

Hospes. — Gaudeō, sī diūtius ēmānsissētis, ēdissem.

Convīvae. — Nunc alacrius prandēbis nōbīscum.

Hospes. — Praedīcō vōbīs mī convīvae, tenuis hic erit cibōrum apparātus.

Convīvae. — Facile contentī erimus obsōniīs, nōn vulturis ac lupī stomachum habēmus.

Hospes. — Patinā holusculī et porcīnā carne vōs tractābō.

Convīvae. — Nihil super istud expetierimus.

Hospes. — Aquā igitur manūs abluite, et quisque mēnsae assideat.

Convīvae. — Faciēmus ut jubēs.

Hospes. — Praelegāmus nunc hymnum.

Convīvae. — Ipsum ēnārrā hospes, nōs respondēbimus.

Geōrgius. — Quid negōtiī tibi sūmis ā labōre litterāriō ?

Valterus. — Avēs, columbās, et piscēs īnsequor.

Geōrgius. — Īnsequeris tū ista ? nōn ūsque librīs īnsūdās ?

Valterus. — Nequeō semper incumbere chartīs.

Geōrgius. — Prōficiēs in litterīs, timeō, numquam.

Valterus. — Augurāberis spērō falsō.

Geōrgius. — Memoriā teneās quod tibi vāticinor.

Valterus. — Ēlabōrābō nē vērāx siēs.

Geōrgius. — Vulgātum audīstīne Prōverbium ?

Valterus. — Quod ?

Geōrgius. — Per avium, piscium et columbārum studia, multa interiisse ingenia.

Valterus. — Saepissimē audīvī, nōn tamen assēnsī.

Geōrgius. — Nōn convenit simul īnsequī avēs et piscēs, ac litterās amplectī.

Valterus. — Dum ōtiāmur ā lēctiōnibus, licēbit tālia quandōque agere.

Geōrgius. — At tū nimis saepe avēs et columbās, rārō librōs tractās.

Valterus. — Hoc mē plūs dēlectat.

Geōrgius. — Vērum minus prōderit, nauseās timeō ā labōre litterāriō.

Valterus. — Praeferō aucupium et piscātiōnem.

Geōrgius. — Sērus vidē nē sapiās.

Valterus. — Satis sapiō mihi, nōn optō Catōnis prūdentiam.

Geōrgius. — Vīve tuō mōre, nōlō tibi esse tūtor.

Valterus. — Nōn intermittō penitus studium litterārium, ut tū aestimās.

Geōrgius. — Animum oportet habeās līberum, nōn tālia cōgitantem, sī prōfectum ērudītiōnis dēsīderās.

Valterus. — Sentiō quod quicquid agō, cōgitō dē piscibus.

Geōrgius. — Litterīs sōlum tē dēdās, et istās dēsere nūgās.

Valterus. — Aegrē possum, at tamen cōnābor.

Petrus. — Ut ita olēs hircum ?

Hermannus. — Arguis mē foetōris Beānōrum ?

Petrus. — Nōn Beānum tē vocō, sed graviter olēs.

Hermannus. — Forte pītuītā labōrās.

Petrus. — Sordēs tamquam diū balneīs nōn interfuissēs.

Hermannus. — Balnea ut Sīrēnēs fugiō.

Petrus. — Malene tibi cum balneīs convenit ?

Hermannus. — Scabiē īnfectus sum, ideō vereor cōnspicī nūdus.

Petrus. — Tantō crēbrius tē abluerēs, quō pūrgārēris.

Hermannus. — In balneīs nōn omnēs pūrgantur.

Petrus. — Quī nōn ?

Hermannus. — Multī ingressī mundī, exeunt ulcerōsī.

Petrus. — Scabiem tamen plērumque istīc tollunt hominēs.

Hermannus. — Crēdō, sed et dērīdētur, et vītātur ab omnibus scabiē cōnfectus.

Petrus. — Māllem istud dērīdēre ferre, quam semper scabiē afflīgī.

Hermannus. — Facile cōnsilium praebēs (sententiā Terentiī) quia tū cute pūrus es.

Petrus. — Cōnsulō tibi, quod et ego agerem.

Hermannus. — Vereor apprīmē cōnspicī scabiōsus.

Petrus. — Frontem perfricā, ac mihi in balneum congredere meā crumēnā.

Hermannus. — Exsolvēs tū lōtiōnis meae symbolum ?

Petrus. — Prōmittō, immūnis meō balneābis aere.

Hermannus. — Congrediar, posthāc, et tē ab impendiō balneī habēbō līberum.

Petrus. — Id nōn expetō, accinge ut coeāmus.

Hermannus. — Ībō prius domum, indūtum interulam mundam vel lōtam.

Petrus. — Ī properē, hīc in aedibus tē manēbō.

Hermannus. — Mox rūrsus aderō.

Petrus. — Ī Pēgasēō gradū, et vorāns viam.

Arnoldus. — Cūriam ā patriā exsulās ?

Theodūlus. — Patriam jam fugiō, ut avēs avernum.

Arnoldus. — Quōmodo iste avernum fugiunt ?

Theodūlus. — Avernus locus est, quem propter foetōrem nequeunt avēs incolere.

Arnoldus. — Fugīs tū etiam ita nunc solum tuum nātāle ?

Theodūlus. — Utique.

Arnoldus. — Quī fit istud ?

Theodūlus. — Quia ibi nunc foetor pestifer imperat.

Arnoldus. — Āh, tū perfide.

Theodūlus. — Perfidiae quid mē īnsimulās ?

Arnoldus. — Tū perverse Menalcā, quī dēseris in miseriā patriam.

Theodūlus. — Traherem ibi moram, ubi dē meō capite agerētur ?

Arnoldus. — Amīcus in neutrā est dēserendus fortūnā.

Theodūlus. — Īnficiās nōn eō, tamen sibi ipsī est cavendum.

Arnoldus. — In Amīcitiā vērā, cūra propria nōn est amīcō praeferenda.

Theodūlus. — Crēdō : sed tamen genū crūrī propius est.

Arnoldus. — Juvārēs cōnsōlandō amīcōs peste īnfectōs.

Theodūlus. — Sat istīc habent cōnsōlātōrum ex cucullātīs monachīs.

Arnoldus. — Adsunt ibīdem aegrōtīs monachī ?

Theodūlus. — Ita, ōrdinis sānctī Alexiī, nōn autem sacerdōtēs sunt.

Arnoldus. — Sunt etiam illī īnfirmīs mulieribus praestō ?

Theodūlus. — Mulieribus adsunt moniālēs, sīve virginēs vestālēs.

Arnoldus. — Saevit apud vestrātēs adeō atrōciter pestis ?

Theodūlus. — Hominēs in diēs agminātim moriuntur.

Arnoldus. — Quanta fūnerum in diēs est turba ?

Theodūlus. — Nōnnumquam ūnā diē vīgintī condiēbantur humō mē praesente.

Arnoldus. — Miserum et lāmentābile est spectāculum, tot sepelīre eōdem tempore.

Theodūlus. — Extrēmum trīstitiae est illīs, quōrum amīcī animam agunt.

Arnoldus. — Istud expertus sum, dum meī parentēs vītā dēfungēbantur.

Theodūlus. — In paternō meō solō hominēs penitus erant cōnsternātī animīs.

Arnoldus. — Quis animō nōn esset perturbātō, dum perīculum capitis adest ?

Theodūlus. — Satius tamen est in culcitrā, quam aliō mortis genere occumbere.

Arnoldus. — Vergilius eōs vocat terque quaterque beātōs, quibus contigit Trojae ante ōra patrum morī.

Theodūlus. — Istud ex ōrāculō Apollinis prōtulit dictum : nam mortem levat patria et amīcōrum praesentia.

Mārtīnus. — Ō quam miserē ista nātiō est dēvastāta !

Valerius. — Unde ista miseria ?

Mārtīnus. — Ē bellōrum tyrannide.

Valerius. — Solet bellum cantum afferre ruīnae ?

Mārtīnus. — Reparat nihil, sed omnia solō aequat.

Valerius. — Ō rem exsecrābilem.

Mārtīnus. — Pācis est quaeque salva reddere, ita bellī omnia dissipāre.

Valerius. — Longē (ut videō) praestābit pāce fruī.

Mārtīnus. — Experientia istud persuādet.

Valerius. — Fēlīcēs terque quaterque, quī armīs numquam obruuntur.

Mārtīnus. — Bellum agendī quis tamen auctor exstitit ?

Valerius. — Nūllus nisi Eumenidēs et furiae.

Mārtīnus. — Ego aestimō eōs esse auctōrēs, quī prīmī bellī invēnērunt tormenta.

Valerius. — Haud male jūdicās.

Mārtīnus. — Sed apud quam nātiōnem illa sunt exorta ?

Valerius. — Ajunt in Germāniā.

Mārtīnus. — Ā nostrīs Germānīs multa mīra sunt reperta.

Valerius. — Tamen illa tormenta praestāret numquam excōgitāta.

Mārtīnus. — Rēs bellica etiam crēbrō armīs et satellitibus, nōn istīs geritur ferōcibus īnstrūmentīs.

Valerius. — Arma et satellitēs urbem sōlī nōn expugnārent.

Mārtīnus. — Obsidērent tamen, et tandem ēsuriē vincerent eam.

Valerius. — Forte et ipsī famē compulsī, dēmum abīrent ante victōriam.

Dāvīd. — Quid sibi vult maciēs ista tua ?

Lūcās. — Quod macer appāreō, mīrum nōn est.

Dāvīd. — Forte pāsceris āridē et tenuiter.

Lūcās. — Tenācissimē alunt mē parentēs.

Dāvīd. — In rem tuam forte faciunt.

Lūcās. — Est illud commodum, parcē alī ?

Dāvīd. — Librīs incumbentī nōn convenit saturitās.

Lūcās. — Certē et venter jejūnus chartīs nōn gaudet.

Dāvīd. — Cibus mediocris commodat litterīs dēditō.

Lūcās. — Eō contentus essem, sī darētur.

Dāvīd. — Cūr tam modicum tibi praebent cibī ?

Lūcās. — Ob annōnae cāritātem.

Dāvīd. — Est ideō jejūnandum, quia omnia vēneunt cārē ?

Lūcās. — Est, egentī pecūniā.

Dāvīd. — Nōbīs adhūc in annum dē frūgibus prōspectum est.

Lūcās. — Fēlīciōrēs nōbīs estis.

Dāvīd. — Quantī nunc vēnit silīgō ?

Lūcās. — Aureō nummō crēdō.

Dāvīd. — Tolerandus adhūc est iste mercātus.

Lūcās. — Certē nōn inopibus, sed opulentīs.

Dāvīd. — Audīvī in Galliā in quādam urbe vēndī quīnque corōnīs (ut vocant) aureīs.

Lūcās. — Hui, mentīris nimium.

Dāvīd. — Inde hūc scrīptum est.

Lūcās. — Per quem ?

Dāvīd. — Per fīlium cujusdam Senātōris hujus urbis.

Lūcās. — Nōllem mē istīc nunc temporis agere.

Dāvīd. — Et ego laetor mē istīc praestō nōn esse.

Lūcās. — Grātiā Deō, quod hīc adhūc asse tolerandō vēnditur.

Eobānus. — Ō magne Apollō, quam inīquē inter hominēs vīvitur !

Adelarius. — Ut istud conjicis ?

Eobānus. — Nam multī dēlicātē, aliquī tenuiusculē vīctitant.

Adelarius. — Es tū expertus fortūnam vītae aliōrum ?

Eobānus. — Rēs ipsa loquitur passim.

Adelarius. — Apertius istud loquere.

Eobānus. — Rūsticī ut edant, vīdistīn’ ?

Adelarius. — Vīdī, pulmentīs hordeāceīs pāscuntur.

Eobānus. — Urbānī autem omnī ūtuntur cibōrum lautitiā.

Adelarius. — Aliquī eōrum nūdum rōdunt pānem.

Eobānus. — Quandōque tamen cūrant cutīculam et vīvunt geniāliter.

Adelarius. — Ut possunt illud, cum as ipsīs dēsit ?

Eobānus. — Vestēs vel alia oppignerant.

Adelarius. — Tum oportēret eōs nūdōs incēdere.

Eobānus. — Domī sē continent, quoūsque redēmerint.

Adelarius. — Fortassis accommodātīs indūmentīs ūtuntur.

Eobānus. — Nōnnumquam certē, vel aes crēditō accipiunt, unde redimant vestēs.

Adelarius. — Tum versūram solvunt.

Eobānus. — Quid est versūram solvere ?

Adelarius. — Est crēditōrem solvere pecūniā crēditā acceptā ab aliō.

Eobānus. — Vīvitur adeō opiparē et magnō in urbibus ?

Adelarius. — Utique, quicquid labōre acquīritur, fēstō diē prōdigitur.

Eobānus. — Quō vīctitant deinde diēbus operōsīs ?

Adelarius. — Pāne et rāpārum quisquiliīs.

Eobānus. — Stultī hominēs, quī crāpulā famem emunt.

Adelarius. — Ipsī super choenice nōn sedent.

Matthīās. — Subitō iste in virum ēvāsit.

Vergilius. — Dignum nōn est admīrātiōne.

Matthīās. — Ego vehementer mīror.

Vergilius. — Ego nihil, quia facile potuit.

Matthīās. — Quī facile potuit ?

Vergilius. — Quia opulentus fuit.

Matthīās. — Ēmergunt illī omnēs quī dīvitēs sunt ?

Vergilius. — Dubitās ? anne in diēs istud vidēs ?

Matthīās. — Pauperibus ut succēdit ?

Vergilius. — Jacent et pessum dantur ubīque.

Matthīās. — Prōspice quid dicās.

Vergilius. — Dīcō Apollinis ōrāculum.

Matthīās. — Nōn rārō pauper in virum ēvādit ēgregium, dīves semper humī rēpit.

Vergilius. — Rārō vīsum est quod dīcis.

Matthīās. — Ērudītōrum turbam et classem aspice, omnēs fermē inopēs fuēre.

Vergilius. — Adjūtī tamen aliōrum opibus.

Matthīās. — Saepe et sibi ipsīs opitulantur ingeniīs et scientiīs.

Vergilius. — Per illa ipsīs applauditur ab opulentīs.

Matthīās. — Phoenīce rāriōrem reperiēs doctum, quī rērum est ēducātus cōpiā.

Vergilius. — Quī illud fīat, admīror.

Matthīās. — Quī abundant, aestimant sē nōn egēre doctrīnā.

Vergilius. — Tālēs complūrēs audīvī suās jactitantēs opēs.

Matthīās. — Nōnnūllī etiam abundantēs aere, scientiā nequeunt pollēre ob ingeniī ruditātem.

Vergilius. — Vērē dīcis, nam nōn omnia Diī ūnī dedēre, ūnī ingenium, alterī opēs, cēterīs fōrmam corporis venustissimam, etc.

Matthīās. — Tantā varietāte mortālēs differre voluit vērus ipse Juppiter.

Herebertus. — Ad proximum diem fēstum indulgēbō geniō.

Hilgerus. — Ubi locōrum ?

Herebertus. — In aedibus nostrīs.

Hilgerus. — Habēbitis aliquid apparātum lautius ?

Herebertus. — Convīvium habēbimus geniāle et lautissimum.

Hilgerus. — Tantōs cūr faciētis sūmptūs ?

Herebertus. — Nūptiae peragentur domī nostrae.

Hilgerus. — Inter quōs erit vinculum marītāle ?

Herebertus. — Inter sorōrem meam, et fīlium alterīus cīvis.

Hilgerus. — Spōnsus estne locuplēs ?

Herebertus. — Nesciō, arculam suam nōn sum explōrātus.

Hilgerus. — Quantam dōtem afferet ?

Herebertus. — Ajunt, duo mīlia aureōrum.

Hilgerus. — Ho, ho, satis abundat.

Herebertus. — Contenta est soror mea dōte istā.

Hilgerus. — Quantam ipsa afferet ?

Herebertus. — Nesciō, mihi nōn retulērunt parentēs.

Hilgerus. — Dūcēs tū spōnsam ?

Herebertus. — Ad templum dūcam, sed nōn rūrsus ēdūcam.

Hilgerus. — Quī tum sunt ēductūrī ? vel immorābitur ūsque Ecclēsiae ?

Herebertus. — Cognātī ipsīus spōnsī, cui in templō committētur in manūs.

Hilgerus. — Ā prandiō habēbitisne chorēās ?

Herebertus. — Saliēmus mīrē ad tībiam et tympanum.

Hilgerus. — In tantā laetitiā et meī recordēris.

Herebertus. — Veniās ad nōs, impartiam tibi quippiam lautī ē spōnsā.

Hilgerus. — Ē spōnsā nihil cupiō.

Herebertus. — Hem, lāpsus sum linguā, ē nūptiīs dīxissem.

Hilgerus. — Nāsum tuum nōscō.

Nīcolāus. — Ut praesentēs tibi sint nummī facitō.

Jōannēs. — Praesentī quid agam pecūniā ?

Nīcolāus. — Istud experiēris.

Jōannēs. — Quandō experiar ?

Nīcolāus. — Diē fēstō illīus sānctī, cujus nōmen refers.

Jōannēs. — An tum plūs egēbō aere quam nunc ?

Nīcolāus. — Sūmptum oportet faciās.

Jōannēs. — Quās habērem expēnsās ?

Nīcolāus. — Pendēs vīnum ob tuum nōmen, quō istī sānctō es cognōminis.

Jōannēs. — Spem frūstrā fovēbis.

Nīcolāus. — Recūsābis ? nōnne et ego nōmen meum vīnō celebrāvī ?

Jōannēs. — Pōtātiōnī ego autem nōn adfuī.

Nīcolāus. — Sī praestō fuissēs, combibissēs, nōn potuimus tē exspectāre.

Jōannēs. — Inīquum esset, mē tingere tē vīnō, cum tuum nōn dēgustāvī.

Nīcolāus. — Annō ab hinc proximō largius bibe, ubi redierint fēriae sānctī illīus, cui nōminī ego cōnsonō.

Jōannēs. — Incertus sum an vītā superstes manēbō.

Nīcolāus. — Dabis vīnum necne ?

Jōannēs. — Experiēminī, ubi diēs ille advēnerit.

Nīcolāus. — Memorēs erimus, nōn oblīvīscēmur.

Jōannēs. — Praeter bīnās vīnī mēnsūrās dabō nihil.

Nīcolāus. — Sat erit ultrā nōn postulantibus.

Jōannēs. — Unde exortus sit mōs ille, mīror māximē.

Nīcolāus. — Ex Gentīlium cōnsuētūdine, quī solēbant diem nātālem convīvandō celebrāre.

Jōannēs. — Vērisimile est, nam multa vestīgia Ethnicōrum nostrae cōnsuētūdinēs referunt.

Bonifātius. — Quandō sacrīs initiāberis ōrdinibus ?

Brictius. — Proximō Paschate spērō.

Bonifātius. — Est tibi mātūra aetās ?

Brictius. — Agō nunc annum vīcēsimum quārtum.

Bonifātius. — Ōrdinibus suscipiendīs istī conveniunt annī.

Brictius. — Aetās mihi tanta est, vērum minor sapientia.

Bonifātius. — Addisce tandem spargere nucēs, sī hāctenus puerum ēgistī.

Brictius. — Ad vīrēs labōrābō.

Bonifātius. — Cēnsūs quid habēs, cujus ope vīvēs in ōrdinibus sūmptīs ?

Brictius. — Parentum vīvam praediīs.

Bonifātius. — Potes dē illōrum opibus sacerdōtis dūcere vītam ?

Brictius. — Cōnfīdō, nam ūnicus sum fīlius.

Bonifātius. — Ipse nōllem ōrdinibus sacrīs initiārī, sī sacerdōtiī nihil mihi esset.

Brictius. — Eleēmosynārum nōn sum cupidus.

Bonifātius. — Etiam praeter sacerdōtis vītam possēs patrimōniō ūtī ?

Brictius. — Possem, at sacerdōs efficī ārdeō.

Bonifātius. — Nunc temporis miserrimum est sacerdōtem esse.

Brictius. — Cūr est calamitōsum ?

Bonifātius. — Quia passim odiō persequuntur ab hīs, quī Lutherō accēdunt.

Brictius. — Id sī ferent aequō animō, magnam accipient mercēdem.

Bonifātius. — Explōduntur quibusdam in locīs, tractantur ut Jūdaeī forent.

Brictius. — Omnium rērum est vicissitūdō : sīc et illud tandem cessābit.

Bonifātius. — At fortassis sērius quam prōderit.

Bernardus. — Hodiē rūrsus Ecclēsiae nostrae plēbēiārius messem suam exercēbit.

Leōnardus. — Nōn est tamen messor vel agricola.

Bernardus. — Plūrēs metunt, quī tamen agricolae nōn sunt.

Leōnardus. — Numquam vīdī etiam doctum hominem metere.

Bernardus. — Aliud mihi significat metere, quam tibi.

Leōnardus. — Quid per ipsum verbum intellegis ?

Bernardus. — Metere, id est, commodum et lucrum accipere.

Leōnardus. — Melius tē nunc capiam loquendō.

Bernardus. — Plēbēiārius noster hodiē metet in altārī oblātam pecūniam.

Leōnardus. — Fīet hodiē tanta immolātiō nummōrum ?

Bernardus. — Exsequiae agentur cuidam meōrum cognātōrum.

Leōnardus. — Intereris etiam et tū ?

Bernardus. — Praestō erō, et cum aliīs meōs altārī offeram nummulōs.

Leōnardus. — Quot nummōrum receptum est immolāre ?

Bernardus. — Trēs in tribus altāribus.

Leōnardus. — Retinet pāstor sibi istud sōlī ?

Bernardus. — Cum Sacellānīs (crēdō) partītur.

Leōnardus. — Quantī cōnstābit candēlārum ēmptiō ?

Bernardus. — Condūcimus eās, et quantum combusserimus cērae, tantum exsolvēmus.

Leōnardus. — Praeter ista quid Plēbēiāriō datis ?

Bernardus. — Incertum est mihi, sat sciō pecūniae.

Leōnardus. — Dītēscere eum oportet.

Bernardus. — Numquam aliquem sortis suae audīvī, quī sē nōn egēre dīceret.

Eberhardus. — Candēlae per fenestrās extēnsae quid portendunt ?

Jodocus. — Cadāver hominis aedibus interesse.

Eberhardus. — Apud nostrātēs istud mōris nōn est.

Jodocus. — Nūllō signō praetereuntī ostenditur in domō dēfūnctum jacere hominem ?

Eberhardus. — Ōstium patet, et in domō cum candēlīs ārdentibus pōnitur fūnus.

Jodocus. — Cuique nātiōnī suus est rītus.

Eberhardus. — Emuntne omnēs istās candēlās, quās fenestrīs extendunt ?

Jodocus. — Condūcunt eās, nōn mercantur.

Eberhardus. — Quantī ?

Jodocus. — Quamlibet solidō opīnor.

Eberhardus. — Praeferuntur fūnerī ad sepulcrum ?

Jodocus. — Etiam et accenduntur.

Eberhardus. — Sepultūra quantī hīc cōnstat ?

Jodocus. — Certē māximō aere.

Eberhardus. — Dīc mihi cūr sepultūra sit adeō pretiōsa.

Jodocus. — Terra coemētēriī ēmendā est, quā corpus conditur.

Eberhardus. — Illa ā quō vēnditur ?

Jodocus. — Putō, ā plēbēiāriō, vel aedituō.

Eberhardus. — Quā fronte audent terram vēndere ?

Jodocus. — Quid nī audērent ?

Eberhardus. — Ad ipsōs nōn pertinet, cūr tum aliēna vēnditant ?

Jodocus. — Cujus est humus, sī nōn ipsōrum est ?

Eberhardus. — In Psalmō scrīptum est ? Dominī est terra, et plēnitūdō ejus.

Jodocus. — Sī est Dominī, ergō et pāstōrum, quia Dominī sunt vicāriī.

Eberhardus. — Quod Dominī est, nōn aere, sed praecordiīs dēvōtīs impetrātur.

Jodocus. — Precibus etiam plēbānī coemētērium vēndunt, sed pecūniā additā.

Paschasius. — Accingam mē hāc hieme profectiōnī longissimae.

Alexius. — Quō dīrigēs gressūs ?

Paschasius. — Rōmam versus.

Alexius. — Impetrātum forte sacerdōtium fertile ?

Paschasius. — Minimē : sed dēpositum istīc peccāta, pergam.

Alexius. — Dēpositūrus es ibi dēlicta ?

Paschasius. — Cōnfore spērō.

Alexius. — Fidem nōn habeō.

Paschasius. — Nōn fit tibi vērisimile ?

Alexius. — Dīcis istud tuō ingeniō, vel ab aliō relātum habēs ?

Paschasius. — In litterīs Pontificis Rōmānī ita lēgī.

Alexius. — Quid continēbant ?

Paschasius. — Cuilibet vērē paenitentī, et Rōmam hōc annō accēdentī, condōnārī scelera et poenam.

Alexius. — Istud et in hīs terrīs cōnsequī potes.

Paschasius. — Quī hoc fieret ?

Alexius. — Ubicumque locōrum homō prō suīs ingemuerit peccātīs, remittuntur ipsī, ut Ēvangeliī fidēs nōs īnstruit.

Paschasius. — Sī istud Ēvangelium prōmittit, tum hīc domī mē continēbō, et sūmptibus parcam.

Alexius. — Vērum, nōstī orīginem annī Jūbilaeī ?

Paschasius. — Audīvī exortum istum mōrem celebrandī annum Jūbilaeum ā veteribus Jūdaeīs, apud quōs quīnquāgēsimus quisque annus sacrōsānctus habēbātur.

Gregōrius. — Ho, ho, sodālēs optimī, cor nunc est comedendum nōbīs.

Ambrosius. — Dēlīrāsne ?

Gregōrius. — Cūr dēlīrārem ?

Ambrosius. — Quod cor esse nōbīs comedendum dīcis, in nōbīs inclūsum ?

Gregōrius. — Prōverbiī vicem habet, significāns contrīstārī.

Ambrosius. — Est nunc maerendī tempus ?

Gregōrius. — Latet vōs istud ?

Ambrosius. — Ignōrāmus, fac tū nōs certiōrēs.

Gregōrius. — Appetit tempus, quod nōs ā mātre rūrsus in exsilium vocat.

Ambrosius. — Quō ?

Gregōrius. — Ad peregrīnās urbēs, nam lēctiōnēs auspicābuntur īlicō.

Ambrosius. — Aliō concēdēns, nē tantillum flēre soleō.

Gregōrius. — Sed ego lūgeō affatim.

Ambrosius. — An ob dīgressum ā mātre ?

Gregōrius. — Nōn, sed ob discessum ā lautā culīnā.

Ambrosius. — Coquīnam semper jūxtā opiparam nōn optārem.

Gregōrius. — Aliēnīs in terrīs est mihi precāriā dape vīvendum.

Ambrosius. — Id dulce est patī in juventūte, ut in seniō abundēmus.

Gregōrius. — Istō patī māllem carēre.

Ambrosius. — Haec ōlim dulce et jūcundum erit meminisse.

Gregōrius. — Multum cāseōrum et carnis porcīnae mēcum profectūrus dēferam.

Ambrosius. — At ego opīmam aere crumēnam mālō.

Gregōrius. — Parcē mihi aes praebent parentēs.

Ambrosius. — Timent nē prōdigās.