Colloquia, sive Confabulationes tyronum literatorum

Lūcius. — In articulīs quid tēcum computās adeō sollicitē ?

Udalrīcus. — Diēs quot restant ad fēriās dīvī Bartholomaeī ?

Lūcius. — Etiam sī scīrēs, cōnferretne tibi ?

Udalrīcus. — Exhilarārer oppidō, sī iste adessent fēriae.

Lūcius. — Ēloquere cūr, ut tibi congrātuler.

Udalrīcus. — Ad umbilīcum tum dūcuntur scholae lēctiōnēs.

Lūcius. — Optimum esset eās et nostrō inhaerēre ingeniō.

Udalrīcus. — Id floccī pendō.

Lūcius. — Remigrābis tū patriam versus ?

Udalrīcus. — Nisi aliud litterīs jusserint parentēs, hīc nōn dūrābō.

Lūcius. — Vestieris recēns ?

Udalrīcus. — Istā spē vīvō.

Lūcius. — Sed age, librī suntne paene fīnītī ?

Udalrīcus. — Nōn longē abest, Plaudite.

Lūcius. — Plaudite quid vocās ?

Udalrīcus. — Id est, fīnis in quō plaudimus librīs.

Lūcius. — Audīstī umquam causam, cūr pulsēmus librīs, dum sunt perlēctī ?

Udalrīcus. — Facile liceat conjicere quae sit.

Lūcius. — Conjectūrā ego nequeō assequī.

Udalrīcus. — Ex mōre lūsūs Cōmoediārum crēdō ortum.

Lūcius. — In lūdō Cōmoediārum quid fierī solet ?

Udalrīcus. — In fīne complōditur manibus.

Lūcius. — Vīs cōnferre scholae lēctiōnēs lūdō Cōmoediārum ?

Udalrīcus. — Quid nī ? lēctōrēs sunt āctōrēs, nōs spectātōrēs, librī vērō Cōmoediae.

Lūcius. — Hāctenus crēdidī per librōrum ad caput allīsiōnem cerebrō scientiam imprimī.

Udalrīcus. — Āh, nimium dēlīrāstī.

Dēmea. — Pudetne tē hominem inēbriārī, et in bēstiae dēgenerāre mōrēs ?

Helvō. — Pudet utique, sed vītāre nequeō.

Dēmea. — Mīrum esset sī cavēre nōn possēs.

Helvō. — Per Pollūcem nōn queō.

Dēmea. — Auscultāre sī vellēs, docērem tē vītandī modum.

Helvō. — Age pārēbō.

Dēmea. — Fugiās haustūs ingentēs.

Helvō. — Vix poterō.

Dēmea. — Nequīs istud, saltem paucōs bibās.

Helvō. — Paucī exsorptī calicēs nōn opprimunt (crēdis) hominem ?

Dēmea. — Haud facile, nisi immodicum contineant pōtūs.

Helvō. — Quot cyathōs mihi permittis exsiccandōs ?

Dēmea. — Ternārium cavē trānsgredī.

Helvō. — Hui, nimium palātum meum fraudāre cōnāris.

Dēmea. — Audīstī numquam verbum (nī fallor) Thalētis Philosophī ? ‘ Prīmam crātēram ad sitim, secundam ad hilaritātem, tertiam ad voluptātem, quārtam ad īnsāniam pertinēre. ’

Helvō. — Antīquī abeant, sequāmur tempora nostra.

Dēmea. — Sī ā meā aberrāveris sententiā, bēstiam induēs.

Helvō. — Fierem ob id bēstia, sī pōtū madērem ?

Dēmea. — Mōribus nōn hominem, sed bēstiam prae tē ferēs.

Helvō. — Āh, tacē, probī sunt hominēs, quī inēbriantur.

Dēmea. — Habentur istī probī, quō auctōre ?

Helvō. — Vulgō ipsō quod dīcit, ‘ Scelestōs nōn audēre pōtū madēre ’.

Dēmea. — Ita ajunt populārēs, nōn tamen nimium et ēbriōs laudant.

Helvō. — Tamen ipsīs dēlectantur, et ab eīs rīsum captant.

Theophilus. — Quō tē cōnfers ?

Germānus. — Forum versus.

Theophilus. — Obsōnātumne ?

Germānus. — Nōn.

Theophilus. — Exsecūtum aliquid negōtiī ?

Germānus. — Mercātum candēlam cēream.

Theophilus. — At in quem ūsum ?

Germānus. — Ut crās eam in templō feram.

Theophilus. — Adulterōrum est candēlās ferre.

Germānus. — Aliō modō autem lapidibus additīs.

Theophilus. — Quantum emēs cēreum ?

Germānus. — Ūnīus talentī.

Theophilus. — Sufficeret sēmilībrae.

Germānus. — Inter aliōs pudēret mē minūtiōrem gerere candēlam.

Theophilus. — Ut audiō, tuā candēlā vidērī cupis.

Germānus. — Cupiō, sed ad honōrem Marīae virginis, nōn meum.

Theophilus. — Plūs placet Deō cor humile, quam celebris pompa.

Germānus. — Animō piō in Deum faciō, quicquid agam.

Theophilus. — In manibus ego tenēbō candēlam sēbāceam, nōn cēream.

Germānus. — Nūlla solet dēferrī, nisi cērea ; sed prōverbium est : ‘ Pauperēs et vīlia offerunt ’. Vērum solidō mercāberis cēreum lūmen.

Theophilus. — Locuplētius ōrābō Marīae virginī.

Germānus. — Attamen cōnsuētūdinī nōn satagēs.

Theophilus. — Mālō placēre Deō, quam hominibus.

Germānus. — Platōnis tamen verbum est, ‘ oportēre placēre hominibus ’.

Theophilus. — At contrā, dīvī Paulī verbum est, ‘ Sī hominibus placērem, CHRĪSTĪ servus nōn essem ’.

Germānus. — Istud intellegitur in factīs malīs, nōn bonīs.

Kiliānus. — Ancillae vestrae quid ā prandiō agent ?

Mārcus. — Quārē scīscitāris ?

Kiliānus. — Est cūr quaeram.

Mārcus. — Audiam tum respondēbō.

Kiliānus. — Capitis sertum mihi concinnārent.

Mārcus. — In forō venustius emēs.

Kiliānus. — Mercārī nōn soleō nūgās istās.

Mārcus. — Et nōs rosās tibi nōn dōnābimus nihilō.

Kiliānus. — Sat flōrum tamen nōbīs in hortō sunt, quī pereunt.

Mārcus. — Istī mihi hāc aestāte vix corōnās praebēbunt.

Kiliānus. — Ūna vestrārum ancillārum mihi sertum dēbet.

Mārcus. — Dēbet, dīc unde ?

Kiliānus. — Ex prōmissō mihi factō.

Mārcus. — Sufficit prōmīsisse, reddere nōn oportet.

Kiliānus. — Sī nequeō rosāceum sertum cōnsequī, ex frondibus ūnum cōnficiam.

Mārcus. — Receptum nōn est, tālēs gerere corōnās.

Kiliānus. — Mōrem ipse mihi ita faciam.

Mārcus. — Novī mōris auctor exsibilātur passim.

Kiliānus. — Spērō quod ancilla vestra mē nōn dēseret.

Mārcus. — Faciam ut tē dōnet rosīs, tū deinde sertum cōnecte.

Kiliānus. — Aut ūnum in forō mercābor.

Mārcus. — Solidō ibīdem emēs.

Kiliānus. — Tribus nummīs comparābō mihi sat pulchrum.

Mārcus. — Labōrābō quō tē venustius habeam.

Kiliānus. — Nōn pudet mē in tālibus nūgīs superārī.

Mārcus. — Ego mālō pulchrior, quam dēfōrmior cōnspicī.

Strophilus. — Salvus sīs sodālium meōrum optime.

Lycōnidēs. — Quid adeō blandē mē appellās ?

Strophilus. — Quia diū mihi vīsus nōn es.

Lycōnidēs. — Neque tū mihi.

Strophilus. — Latuistī semper domī īnstar testūdinis.

Lycōnidēs. — Domī rārō fuī, semper forīs negōtia parentum exsecūtus sum.

Strophilus. — Tantō in tempore cūr mē nōn salūtāstī ?

Lycōnidēs. — Licuit mihi numquam per occupātiōnēs.

Strophilus. — Refarciēmusne intermissam amīcitiam et sodālitātem ?

Lycōnidēs. — Ad tuum nūtum obsequar.

Strophilus. — Id ego ferrem cōnsiliī, ut compōtārēmus pauxillulum.

Lycōnidēs. — Renītar nihil.

Strophilus. — Pōtātōriamne domum aliquam nōstī ?

Lycōnidēs. — Rārus soleō esse aliōrum compōtor, quod tabernās nesciō.

Strophilus. — Mihi est compertum, ubi bibulī scholasticī latēre solent.

Lycōnidēs. — Forte et frequēns ipsīs ades.

Strophilus. — Interdum, cum per crumēnam licet.

Lycōnidēs. — Nōn tē immūnem pōculīs tingunt ?

Strophilus. — Parī asse impendium solvō.

Lycōnidēs. — Nōn dōnārent tē pauperem symbolō ?

Strophilus. — Vīs scīre ubi sit situm dēverticulum nostrum cervisiārum ?

Lycōnidēs. — Percupiō.

Strophilus. — In platēā (quam vocant) ovium.

Lycōnidēs. — Tranquillum et sōlitārium locum ēgistis.

Strophilus. — Latebrīs solēmus gaudēre.

Lycōnidēs. — Id prūdentiae est.

Strophilus. — Concēdāmus istūc vīsum an aliquot nostrum ibi pōcula tractant.

Lycōnidēs. — Congredior.

Burchardus. — Domī vestrae cūr adeō lautus īnstruitur focus ?

Conrādus. — Convīvium nōbīscum agētur fēstīvum.

Burchardus. — Quālenam erit illud ?

Conrādus. — Nequeō Latīnē reddere.

Burchardus. — Effāre ut potes.

Conrādus. — Canonicī inter sē convīvium agunt, quod ā sertō capitis vocitant.

Burchardus. — Sciō, convīvium vicissitūdinārium Latīnē dīcēs.

Conrādus. — Quārē ?

Burchardus. — Quia per vicēs, nunc ab hōc, nunc ab illō sūmptūs ipsīus fīunt.

Conrādus. — Vērum est, alternātim faciunt impendia.

Burchardus. — Fīet istud aere tuī dominī ?

Conrādus. — Fīet, quia ōrdine sequitur eum, quī ultimō expēnsās dedit.

Burchardus. — Quantī cōnstābit crēdis prandium istud ?

Conrādus. — Īnsūmet forte decem aureōs nummōs.

Burchardus. — Hui tantī ?

Conrādus. — Et aliī suō tempore nōn minus in obsōniīs expōnunt.

Burchardus. — Exporrigunt etiam frontem basilicē ?

Conrādus. — Omnibus numerīs sēsē exhilarant.

Burchardus. — Edunt etiam carnēs verū parātās ?

Conrādus. — Carnem ēlixam ac assam simul, et vīnum, et hornum, et bīmum.

Burchardus. — Quam crēbrō istud convīvium agunt ?

Conrādus. — Nī fallor quōlibet mēnse.

Burchardus. — Quisque forte semel est convīvātor ?

Conrādus. — Totiēs quotiēs numerō succēdit.

Zacharīās. — Prōverbium vulgō est, ‘ Nihil sine causā ’.

Ferdinandus. — Quid tum ?

Zacharīās. — Hoc mihi probātur māximē.

Ferdinandus. — Etiam sī dētestārī vellēs, salvā fronte nōn possēs.

Zacharīās. — Convīviī vicissitūdināriī precor causam profer.

Ferdinandus. — Unde rādīcēs cēperit, facile est cognitū.

Zacharīās. — Mihi est quam ignōtissimum.

Ferdinandus. — In convīvīs farcītur amīcitia, nōnne ?

Zacharīās. — Hercule nōn dissentiō.

Ferdinandus. — Et sarcītur solidius, saepius invicem convīvandō.

Zacharīās. — Esset inde vicissitūdō illa convīviī nāta ?

Ferdinandus. — Persuāsum ita habeō.

Zacharīās. — Vix mihi persuāseris.

Ferdinandus. — Es adeō incrēdulus ?

Zacharīās. — Ad istud dictum difficilis sum fide.

Ferdinandus. — Scrūpulum in eō quem habeās, cedo.

Zacharīās. — Sciō, ‘ Vulgus amīcitiās ūtilitāte probat ’.

Ferdinandus. — Ita Horātius in Ōdīs refert.

Zacharīās. — Est Horātiī verbum, sed et vulgī probātum calculō.

Ferdinandus. — Nōn īnfitiābor istum dīligī unde commodum datur.

Zacharīās. — Sed convīvium illud incommodat convīvātōrī, ideō nōn est ob amīcitiam nātum.

Ferdinandus. — Canonicī opulentī amīcitiam nōn commodō, sed corde pēnsitant.

Zacharīās. — Mālunt tamen accipere, quam praebēre.

Ferdinandus. — Dandō etiam nōn sunt difficilēs.

Gerhardus. — Seniōrum vīta, audīvī quondam, est jūniōrum īnstrūctiō.

Henrīcus. — Dēbet esse, sī fuerit bona.

Gerhardus. — Sī autem fuerit mala. quid tum fīet ?

Henrīcus. — Nōn erit imitanda.

Gerhardus. — Vicissitūdō convīviōrum frequēns sacerdōtibus estne sequenda ?

Henrīcus. — Est, sed opulentīs.

Gerhardus. — Nōbīsne fugienda ?

Henrīcus. — Inopia nostra satis docet.

Gerhardus. — Pulchrum tamen esset inter nōs orbem agī convīviōrum.

Henrīcus. — Quam pulchrum fuerit ignōrō, parum quaestuōsum certē.

Gerhardus. — Nescīs ob sūmptum pulchra nōn intermittenda ?

Henrīcus. — Fateor, pulchra et honesta.

Gerhardus. — Nōn indecōrum est invicem pōtitāre modicē.

Henrīcus. — Sed nequīmus abstinēre, ubi amplexī fuerimus pōcula.

Gerhardus. — Cessābimus ūnā aut alterā ēpōtā mēnsūrā.

Henrīcus. — Tum ūnusquisque vix labia ūmectāret.

Gerhardus. — Ineāmus precor foedus agendī inter nōs mūtuās interdum compōtātiōnēs.

Henrīcus. — At quis sūmptūs feret ?

Gerhardus. — Vicissim omnes.

Henrīcus. — Quantum impendet pōtātiōnis prīnceps ?

Gerhardus. — Exiguum : nam praeter cervisiam et bōlum pānis (nisi līberālior fuerit) dabit nihil.

Henrīcus. — Sī vīnum appeterēmus, unde istud comparārētur ?

Gerhardus. — Quisque suō appōnet nōmine.

Henrīcus. — Nunc cōnsentiō.

Jūlius. — Juvenem exōrnat nihil quam ingeniī mōrēs, dīxit hodiē praeceptor noster.

Mōrus. — Ē tripode locūtus est.

Jūlius. — Hāctenus crēdidī, plūs scientiā nōs decorāret.

Mōrus. — Tōtō caelō aberrāstī.

Jūlius. — Plūris tamen cōnstat scientia, quam virtūs.

Mōrus. — Nōnnumquam scientia facilius adipīscitur.

Jūlius. — Sed sine mōribus probīs, scientia nihil habet laudis.

Mōrus. — Nescius sum istīs.

Jūlius. — Quantumvīs perītus sit, sī mōribus vacāverit candidīs, nihilī homō erit.

Mōrus. — Tantīne fīunt mōrēs ?

Jūlius. — Aestimantur magnī ubivīs locōrum, māximē tamen ad mēnsam.

Mōrus. — Ad lancēs ego frontem perfricō, mōrum omnium ignārus.

Jūlius. — Nōn pudet tē absque fronte esse hominem ?

Mōrus. — Prōverbium vulgī sequor : ‘ Ad mēnsam verēcundārī decēre nēminem ’.

Jūlius. — Nōn satis intellegis dictērium illud.

Mōrus. — Quid sibi velit tū apertius dīcās.

Jūlius. — Nēminem ā cibīs dēbēre abstinēre, jūxtā tamen, mōrēs servandī.

Mōrus. — Admonēs mē hāctenus ignōtī.

Jūlius. — Nusquam magis, quam ad mēnsam rūsticitās advertitur hominis.

Mōrus. — Estne adeō facile ad mēnsam dēlinquere ?

Jūlius. — Facillimē, sī vel indecōrē biberis, comederis, vel cibum attigeris.

Mōrus. — Posthāc mē īnstar assidentium geram, nē quid committam indignum.

Ōsvaldus. — In quem ūsum parās cuspidem illam ?

Paschasius. — Quasi tū nescīrēs.

Ōsvaldus. — Quī ego scīrem tua negōtia ?

Paschasius. — Id quod mōlior, commūne hīc locōrum est.

Ōsvaldus. — Age, et mē istīus certiōrem redde.

Paschasius. — Crāstinō diē oculīs cernēs.

Ōsvaldus. — Spectāculum forte aliquod erit ?

Paschasius. — Spectāculum erit nōn lūdī, sed cursūs.

Ōsvaldus. — Quī current, et quōrsum ?

Paschasius. — Receptum est puerulōs crās ōstiātim cursitāre.

Ōsvaldus. — Quid ōstiātim petent ?

Paschasius. — Aliquid mūneris in dīvī Blasiī nōmine.

Ōsvaldus. — Et quid precantibus ērogātur ?

Paschasius. — Frustum carnis suillae, vel pānis trīticeus ūnīus terunciī.

Ōsvaldus. — Unde nātus est mōs iste ?

Paschasius. — Fugit mē per Herculem.

Ōsvaldus. — Conjiciō ejus orīginem.

Paschasius. — Ēnārrā unde aestimās.

Ōsvaldus. — In templō meminī mē vīdisse dīvī Blasiī simulācrum.

Paschasius. — At quā effigiē vel fōrmā ?

Ōsvaldus. — Habēns caput porcīnum baculō īnfīxum.

Paschasius. — Ista est vērō similis conjectūra.

Ōsvaldus. — Ipse crēdō inde esse ortum mōrem quem dīcis.

Paschasius. — Orīgō sit quaecumque, ego praedam mē factūrum spērō.

Quirīnus. — Mīrum est, quantum loquendō discrepant hominēs.

Rōmulus. — Quōmodo dissonant ?

Quirīnus. — Ūnus cultē, alius foetidē Latīnē loquitur.

Rōmulus. — Unde ista sermōnis dīversitās ?

Quirīnus. — Ā variō praeceptōrum genere.

Rōmulus. — Nōn sunt praeceptōrēs ejusdem farīnae ?

Quirīnus. — Āh, inter corvum et cycnum colōre plūs convenit, quam inter praeceptōrēs litterāriōs.

Rōmulus. — In quō dissimilēs sunt ?

Quirīnus. — In ērudītiōne, perītus est ūnus, alter amūsus.

Rōmulus. — Praeceptor indoctus esse nequit, sī īnstituit.

Quirīnus. — Magistrātum praeceptōris multī gerunt, sed prōvinciae nōn satagunt.

Rōmulus. — Omnēs discipulōs docent.

Quirīnus. — Docēre varium est.

Rōmulus. — Quōmodo est varium ?

Quirīnus. — Aliquī docent vāna, inūtilia, et audītū injūcundī.

Rōmulus. — Quae vocās injūcunda audītū ?

Quirīnus. — Latīnum impolītum forte in aliquā coquōrum officīnā effectum.

Rōmulus. — Tālem sermōnem nūllus docet discipulōs.

Quirīnus. — Āh, nunc mihi cerebrum excutis.

Rōmulus. — Loquor ut quī ignōrat.

Quirīnus. — Dē tē vērē jūdicās.

Rōmulus. — Doceās tamen quid Barbariēs sit, et quid ēloquentia.

Quirīnus. — Barbariēs est sermō, inculta habēns verba, et impolītam compositiōnem.

Rōmulus. — Quid Ēloquentia ?

Quirīnus. — Est sermō ōrnātum habēns tum verbīs, tum compositiōne.

Stephanus. — Historicī, admīror an semper vēra afferant.

Theodōrus. — Istud crēdendum audācī animō.

Stephanus. — Tamen Graecī ā multīs mendāciīs arguuntur in historiīs.

Theodōrus. — Latīnōrum ego tūtēlam gerō.

Stephanus. — Plīniī jūniōris verbum fuit, ‘ id perīre temporis, quod studiō vacāret litterāriō ’, crēdis tū illud ?

Theodōrus. — Nōn crēderem ? experior in diēs.

Stephanus. — Aliud agendō nōnne etiam bene collocant tempus hominēs ?

Theodōrus. — Audiam, quid operis putēs ?

Stephanus. — Pōtitandō, edendō, et ventrem juvandō.

Theodōrus. — Hoc aliud est nihil, quam tempus perdere.

Stephanus. — Tamen inde commodum sequitur corporī.

Theodōrus. — Sed interim neglegitur anima, quae est nōbilior.

Stephanus. — Quī manibus labōrant artificēs, perdunt istī etiam tempus ?

Theodōrus. — Id nōn reor.

Stephanus. — Tamen Plīnius istud vidētur velle.

Theodōrus. — Plīnius dē litterīs dēditīs loquitur.

Stephanus. — Litterārum alumnī nequeunt semper incumbere chartīs.

Theodōrus. — Dīc quandō nōn ?

Stephanus. — Dīcam. Plīnius Secundus in Epistulīs dīcit dē Plīniō jūniōre, quod tempus balneī eximēbat studiō : ergō et illud perdidit.

Theodōrus. — Vānē loqueris : et sī librōs nōn tractābat, tamen semper dē suīs meditābātur scientiīs.

Stephanus. — Forte dīcere vīs, istud bene collocārī tempus, quod in librīs vel colloquiīs dē scientiā teritur.

Theodōrus. — Rem ipsam tenēs.

Antōnius. — Nōn pudet tē adultum ita gerere ?

Burchardus. — Quī agō ?

Antōnius. — Īnstar puerī.

Burchardus. — Dās id mihi vitiō ?

Antōnius. — Quis vitiō ubi nōn adscrīberet ?

Burchardus. — Nescīs, nēmō ubīque jūxtā sapit.

Antōnius. — Sciō dulce esse quandōque dēsipere in locō.

Burchardus. — Cūr tum mē increpās ?

Antōnius. — Tū numquam nōn dēsipis.

Burchardus. — Ut sapiam mē īnstrue.

Antōnius. — Sī audīre mē velīs.

Burchardus. — Auscultābō.

Antōnius. — Duo sunt sapientiae praecepta.

Burchardus. — Quae illa sunt ?

Antōnius. — Prīmum est, posse tacēre.

Burchardus. — Alterum quod est ?

Antōnius. — Discere quid sit loquendum.

Burchardus. — Ista memoriā recondam.

Antōnius. — Sed scīs quandō, vel ubi tacendum ?

Burchardus. — Nōn, et id mē doceās.

Antōnius. — Tacendum est, ubi taciturnitās plūs cōnfert, quam loquācitās.

Burchardus. — Istud praescīre quis potest ?

Antōnius. — Praemeditandum istud est, antequam lingua moveātur.

Burchardus. — Quandō loquendum est ?

Antōnius. — Dum taciturnitās est obfutūra.

Burchardus. — Obestne aliquandō silēre ?

Antōnius. — Nescīs, Amyclās tacendō periisse ?

Burchardus. — Ā quō discam quid loquendum sit ?

Antōnius. — Sapientum adverte verba, et plūs audiās quam loquāre.

Burchardus. — Vix illa tenēre poterō.

Antōnius. — In mente habeās praeceptum Periandrī Corinthiī, quod meditātiō tōtum continet.

Burchardus. — Posthāc nōn hīscam, nisi ēnīxē praemeditātus, quō verba vergant.

Carolus. — Hodiē mē nōscis, crās nōn agnōscēs.

Daniēl. — Mūtāberis in aliud animal ?

Carolus. — Nōn, sed aliō modō tōtus variābor.

Daniēl. — Forte incantāmentīs.

Carolus. — Nōn, sed vestītū novō.

Daniēl. — Vestieris recēns ?

Carolus. — Utique novus ā tālīs ūsque ad verticem.

Daniēl. — Tuō aere vel parentum ?

Carolus. — Parentum, nōn meō sūmptū.

Daniēl. — Quī id es meritus ?

Carolus. — Diū est quod pollicitī sunt mihi.

Daniēl. — Cujus reī grātiā ?

Carolus. — Sī vīderint mē in litterīs prōgredī.

Daniēl. — Certē tuī prōfectūs sunt avidī.

Carolus. — Commodum meum plūs quam ego anhēlant.

Daniēl. — Ista vēra est parentum pietās.

Carolus. — Labōrābō omnī cōnātū, ut tālis efficiar, quālem mē cupiunt ipsī.

Daniēl. — Nunc tempus esset, ut nucēs spargerēs.

Carolus. — Cum istō recentī amictū fervidior fīam litterārum alumnus.

Daniēl. — Faxit id magnus Apollō.

Carolus. — Lūdibriō tū habēs quae dīcō, sed meliōra praestatūrum mē vidēbis.

Daniēl. — Ut prīmum vīderō crēdam.

Carolus. — Ignōrās mūneribus illectārī juvenēs ad studia ?

Daniēl. — Horātiī ista sententia est.

Carolus. — Nōn secus ac ego novīs vestibus dōnātus, discendō fervēscam.

Daniēl. — Ārdor ille vereor perībit propediem.

Carolus. — Id Diī āvertant.

Daniēl. — Erō tibi augur, vestibus veterāscentibus, exārēscet et in tē discendī cupiditās.

Carolus. — Hoc in plērīsque accidit, sed in mē locum nōn habēbit, id exitus ostendet.

Daniēl. — Sī perdūrāveris dīligentiā, eris mihi magnus Apollō.

Eberhardus. — Quae convīvae vestrī fūdērunt colloquia ?

Fabricius. — Tālia, quālēs fuēre hospitēs.

Eberhardus. — Cujus tum farīnae istī erant ?

Fabricius. — Negōtiātōrēs, et mercātōrēs, ac fēnerātōrēs.

Eberhardus. — Hī quid invicem nūgābantur ?

Fabricius. — Dē fēnore quod exercent.

Eberhardus. — Spērant nunc quaestum aliquem ?

Fabricius. — Spē lucrī jam foventur.

Eberhardus. — Sed quārē lucrum facient nunc temporis ?

Fabricius. — Annōnam vēnumdandō.

Eberhardus. — Frūgum vēnditiō nunc tempestīva est.

Fabricius. — Id et ipsī nōrunt, quia pretiōsē vēnit.

Eberhardus. — Hui pereant cum eōrum aviditāte illī hominum et pauperum tortōrēs.

Fabricius. — Faxit Deus ut mercātus annōnae vīlior fīat.

Eberhardus. — Vereor ante proximam messem vīlius nōn vēndētur frūmentum.

Fabricius. — Fīdendum est Deō, quī omnia vertere potest.

Eberhardus. — Ferendum adhūc esset, sī nōn cārior fieret ēmptiō frūgum.

Fabricius. — Id Diī prohibeant.

Eberhardus. — Nōn aliī adfuēre convīvae ?

Fabricius. — Praestō erant et sacerdōtēs nōnnūllī.

Eberhardus. — An istī quī mercēde conductī missās celebrant, quōs praesentiōnāriōs vulgus vocat ?

Fabricius. — Ejusmodī erant sacrificulī.

Eberhardus. — Quālis ipsīs fuit sermō ?

Fabricius. — Nusquam jam vel rārō dēfūnctīs exsequiās fierī.

Eberhardus. — Quid causae putābant esse ?

Fabricius. — Quod Lutherō accēderent hominēs.

Eberhardus. — Altera et haec est ratiō, quod egent plērīque.

Fabricius. — Certum est, egestāte ubīque labōrātur.

Hērō. — Abeant verba illa.

Jūliānus. — Quārē ?

Hērō. — Trīstia sunt quae huic locō et temporī nōn conveniunt.

Jūliānus. — Quae tum verba hīc apta erunt ?

Hērō. — Dulcia et jūcunda dictēria.

Jūliānus. — Quis hic est, quī aliquot scommata prōferet ?

Hērō. — Salēs dīcantur inter nōs vicissim.

Jūliānus. — Cujus reī auspicārī ?

Hērō. — Hospitis istud est mūnus.

Jūliānus. — Placet, deinde et propius assidentēs aliquī jocōs afferent.

Hērō. — Vel sī vīsum est hospitī, sortiēmur quis incipiat.

Jūliānus. — Incipere ipse essem īnstrūctus.

Hērō. — Lepidī igitur aliquid recēnsē.

Jūliānus. — Sed sileant prius omnēs.

Hērō. — Tenēbimus ōra intentī omnēs, ut inquit Vergilius ?

Jūliānus. — Prōverbium est multōrum in ōre, ‘ ad mēnsam sedendō juvenēscere hominēs ’, idne vōbīs vērisimile vidētur ?

Hērō. — Fertur, sed certum est quod falsē.

Jūliānus. — Cūr fictum esse crēditis ?

Hērō. — Quia tempore senēscimus, ubicumque locōrum sīmus.

Jūliānus. — Diffitērī nequeō, attamen ad mēnsam juvenēscimus.

Hērō. — Cōnsonum vērō nōn crēdimus esse.

Jūliānus. — Advertite vōbīs persuādēbō.

Hērō. — Age faciās, et Phyllida sōlus habēbis.

Jūliānus. — Sententia Horātiī est : ‘ Vīnum hominem reddere juvenem ’.

Hērō. — Aequē tamen senēs manent ēbriī.

Jūliānus. — Fīunt juvenēs animō et hilaritāte.

Hērō. — Id vērum est, quia vīnum cūrās abigit.

Jūliānus. — Et juvenum est cūrīs vacāre.

Hērō. — Ipsī nōn cūrant, quantī annōna veniat.

Jūliānus. — Ideō ad mēnsam sinite et nōs juvenēscere, largius bibendō.

Lūcānus. — Hominēs sītis an bēstiae, dubitō.

Mauricius. — Fōrmam nostram aspice.

Lūcānus. — Speciēs est hūmāna, sed vīta nōn.

Mauricius. — Vīvimus tum brūta ?

Lūcānus. — Agitis mōrēs bēluīnōs.

Mauricius. — Hui, bona verba.

Lūcānus. — Porcōrum est edere, nūllīs precibus dictīs.

Mauricius. — Ōrārēmus ūsque ?

Lūcānus. — Decet hominem ōrandō, cibum adīre et dēserere.

Mauricius. — In aede sacrā sat precum dīximus.

Lūcānus. — Fortassis ibīdem fābulīs trānsēgistis tempus.

Mauricius. — Cōnfābulārī illīc nōn solēmus.

Lūcānus. — Etiam nōn ad Deum precēs funditis sciō.

Mauricius. — Observāstī tū in templō quid agerēmus ?

Lūcānus. — Saepenumerō.

Mauricius. — Tēcum habitā, sī nōs mordēre intendis.

Lūcānus. — Reprehendite vōs et mē, sī quid scītis male per mē gestum.

Mauricius. — Sapientiōrēs sumus, quam quod lītem auspicārēmur.

Lūcānus. — Ōrētis, deinde cibō fruāminī.

Mauricius. — Omittēmus posthāc numquam precēs ad cibum solitās.

Lūcānus. — Nihil incīvīlius est, hominem edere sine hymnō dictō, cum id CHRĪSTUS fēcerit.

Mauricius. — Oblīvīscimur quandōque, aliārum dum sumus sollicitī rērum.

Lūcānus. — Sollīcitus sum numquam adeō, ut Deī oblīvīscar.

Mauricius. — Fēlīx, quī istam habeās grātiam.

Lūcānus. — Precantibus ad mēnsam vīctus suppeditātur ā Deō.

Mauricius. — Facile crēdimus.

Lūcānus. — Facite igitur, ut hōc praeceptō meī semper suīs memorēs.

Mauricius. — Fīet, tibi grātiam habēmus.

Nestor. — Rūstice, ubi ēgistī vītam, an inter bēstiās ?

Ōtmārus. — Mihi cum bēluīs nōn convenit.

Nestor. — Plūs cum bēstiīs, quam hominibus tibi est similitūdō.

Ōtmārus. — Causam indicā.

Nestor. — Apud honestōs virōs sine mōribus es.

Ōtmārus. — Mōrēs quōs habērem ?

Nestor. — Honestiōrī tē aperiendō caput, loquerēris.

Ōtmārus. — Caput aperīre crēbrō molestum est.

Nestor. — Optimē decet, quia datur virtūtī.

Ōtmārus. — At caput nūdum frīgus mordet.

Nestor. — Quantumvīs ācre sit frīgus, nequit citō laedere dētēctum caput.

Ōtmārus. — Ipse doleō capite, dum frīgus sentiō.

Nestor. — Nihil plūs decorat juvenem, quam digniōribus adesse nōn opertō capite.

Ōtmārus. — Admīror, nihil tamen prōdest illīs quibus illud fit.

Nestor. — Honor nōn accipientium, sed exhibentium est.

Ōtmārus. — Ut audiō honor est meus, nōn quibus ipsum faciō.

Nestor. — Sentīs vērāciter.

Ōtmārus. — Sī praescīvissem aperuissem caput crēbrius.

Nestor. — Ingenuōs indicat mōrēs adulēscentis.

Ōtmārus. — Tum facillimē mōrātus efficiar.

Nestor. — Audīstī umquam Rōmānōrum mōrem dē capite nūdandō ?

Ōtmārus. — Nōn, recēnsē tū mihi.

Nestor. — Lēx erat apud eōs, quod capite plēcterētur, quī seniōrem praeterīret coopertīs capillīs.

Ōtmārus. — Nōllem tunc temporis apud illōs mē vīxisse.

Nestor. — Ipse sī ibīdem vītam ēgissem, numquam operīmentō verticis fuissem ūsus.

Ōtmārus. — Istud et ego nōn omīsissem.

Pater. — Ad vītam agendam sat mihi nunc est commeātūs.

Quirīnus. — Grātiam Deō habeās.

Pater. — Sed nōstīne, unde vīctitābō ?

Quirīnus. — Tū mē certiōrem redde.

Pater. — Optimum mihi est sacerdōtium.

Quirīnus. — Tāle et mihi esse vellem.

Pater. — Piscāre undique, forte reperiēs simile meō.

Quirīnus. — Aureō hāmō careō.

Pater. — Argenteum ut habeās hāmum oportet.

Quirīnus. — Fortassis et tibi aere adeptum est sacerdōtium.

Pater. — Crēde mihi, nōn inānī ipsum sum nactus manū.

Quirīnus. — Id tibi injūrātō crēdō.

Pater. — Pendet mihi singulīs annīs centum aureōs nummōs.

Quirīnus. — Sufficiet et tibi, et Nymphae, quam alēs.

Pater. — Puellam ēducābō nūllam, sed parentibus commorābor.

Quirīnus. — Sapiēs in rem tuam, sī fēceris.

Pater. — Grave esset, mē et domum, et ancillam, et coquīnam fovēre.

Quirīnus. — Dictō citius multum prōdigitur.

Pater. — Parentibus vīvīs, impendiīs largīs parcam.

Quirīnus. — Viāticum ad senium tibi comparā.

Pater. — Vellem et tibi esse fēcundum sacerdōtium.

Quirīnus. — Ipse quoque percuperem.

Pater. — Reperiēs aliquōs piōs, quī tuī miserābuntur.

Quirīnus. — Ō utinam quam grātus esse vellem.

Pater. — Subōrnā amīcōs, quī prō tē dīvitēs precentur.

Quirīnus. — Tentārem sēdulō, sī prōfutūrum scīrem.

Pater. — Perīculum faciendum quippiam cupientī.

Quirīnus. — Vērum est, audācēs fortūna juvat. Et dēsidentī (ut vulgō fertur) assa nōn advolat columba.