Colloquia, sive Confabulationes tyronum literatorum

Rōmulus. — Nunc temporis novus mōs inolēvit.

Scīpiō. — Quem mōrem putās ?

Rōmulus. — Quod ā plērīsque litterae dēferuntur.

Scīpiō. — Quid tum susceptant ?

Rōmulus. — Manibus operandō vīctitant.

Scīpiō. — Paenitēbit ipsōs ōlim.

Rōmulus. — Illud quam multīs praedīxī, sed lapidī loquēbar, et mortuō verba fēcī.

Scīpiō. — Sapient nimis sērō.

Rōmulus. — Labōriōsōs diēs nōn diū tolerābunt.

Scīpiō. — Gustātā labōris amāritūdine, ad litterās recurrent.

Rōmulus. — Regredī ipsīs nōn licēbit ad dēserta studia.

Scīpiō. — Reditum quid morābitur ?

Rōmulus. — Parentēs et aliōrum hominum nāsī suspēnsiō.

Scīpiō. — Satis amārum est Cicōniā afficī et dēpingī.

Rōmulus. — Quid agent crēdis, postquam eōs labōris taeduerit ?

Scīpiō. — Crumēnās amputābunt, et jugulābunt hominēs.

Rōmulus. — Bellōrum satellitēs fīent etiam strēnuī.

Scīpiō. — Fierī potest, nam et animam et vītam vēnum habent.

Rōmulus. — Monachōrum et quōrundam dīvitum admīror dēmentiam.

Scīpiō. — Āh, admīrārī dēsine, nequeunt opiparōs ferre diēs.

Rōmulus. — Stolidī quī luxuriōsam vītam commūtant miseriā.

Scīpiō. — Ignōrās ? ‘ Optat ephippia bōs, piger optat arāre caballus. ’

Rōmulus. — Horātius istō verbō quid dīcere volēbat ?

Scīpiō. — Quemque suae sortis paenitēre, optāre aliēnam.

Telesphorus. — Ō juvenis, juvenis, melior virtūte ēvādēs numquam.

Ūdō. — Nōstī tū fortūnās hominum ?

Telesphorus. — Tantum nōscō sortem tuam, quod in melius nōn prōficiēs.

Ūdō. — Deus adhūc successum fēlīcem mihi spērō nōn dēnegābit.

Telesphorus. — Tenera aetās dē tōtā jūdicat vītā.

Ūdō. — Hercule fallit saepissimē.

Telesphorus. — In tenerīs molliter, ut tū, ēducātī omnium ēvādunt pessimī.

Ūdō. — Tum nūllī fierent prīncipēs probī, quia lautē aluntur.

Telesphorus. — Prīncipem probum nigrō cycnō inveniēs rāriōrem.

Ūdō. — Continē linguam, audīre fastīdiō.

Telesphorus. — Veterum perlūstrā historiās, inveniēs ēgisse tyrannōs ferē omnēs.

Ūdō. — Abeant prīsca tempora, aetāte nostrā Rēgēs et Ducēs trutinēmus.

Telesphorus. — Hāc tempestāte dīves probus albō corvō est rārior.

Ūdō. — Tertius tū Catō es, omnia nōstī.

Telesphorus. — Sim quī sim, Quīntiliānī sequor sententiam.

Ūdō. — Quae illa est ?

Telesphorus. — Virtūte eum numquam adolēscere, quī in purpurā rēpserit.

Ūdō. — Ita vīsum est Quīntiliānō forte inopī.

Telesphorus. — Cēnsūra est sua, et experientia vērācissimum esse probat.

Ūdō. — Perpaucī probī essent, sī vēra dīcerēs.

Telesphorus. — Loquor dē illīs, quōrum lautē alitur juventūs.

Ūdō. — Omnis fermē māter molliter alit fīlium.

Telesphorus. — Facerent quidem istud omnēs nūtrīcēs, sed multīs reclāmat indigentia.

Ūdō. — Ideō Deus pauperibus, nōn dīvitibus prōlēs concēdit.

Xenophōn. — Vellem tālēs mihi contigisse parentēs.

Cypriānus. — Quālēs optārēs ?

Xenophōn. — Ut ille est fortius.

Cypriānus. — Fātue, nescīs quid dēsīderās.

Xenophōn. — Oppidō bene sciō.

Cypriānus. — Sī perpenderēs vōtum, tacērēs.

Xenophōn. — Diēs dēlicātōs cupiō.

Cypriānus. — Tālēs sī habērēs, commodārentne tibi ?

Xenophōn. — Frūgiferī essent, nam nūllā rē egērem.

Cypriānus. — Unde tum omnium rērum habērēs cōpiam ?

Xenophōn. — Ab opulentīs parentibus.

Cypriānus. — Ah, ah, quid loqueris stolidē ?

Xenophōn. — Loquor quod rēs est.

Cypriānus. — Parentēs dīvitēs plūs surripiunt, quam largiuntur fīliīs.

Xenophōn. — Ipsīs quid auferunt ?

Cypriānus. — Omnem laudem et commoditātem.

Xenophōn. — Parentēs darent fīliīs, citius quam adimerent.

Cypriānus. — Ut tū rēris.

Xenophōn. — Amābō, effāre quid fīliīs dēmunt ?

Cypriānus. — Virtūtem, quā nihil est in mundō praestantius.

Xenophōn. — Dicta tua nōn teneō.

Cypriānus. — Vīs ut tibi tamquam Dāvō Terentiānō apertius loquar ?

Xenophōn. — Volō et dēsīderō.

Cypriānus. — Dīvitēs suīs fīliīs plūs aequō indulgent.

Xenophōn. — Indulgentia ista quid obesse potest ?

Cypriānus. — Quīntiliānus inquit, quod et corporis et animī nervōs omnēs corrumpit mollis illa ēducātiō.

Xenophōn. — Age, quōmodo indulgent ?

Cypriānus. — Errantēs nōn pūniunt, neque ā praeceptōribus eōs corrigī volunt.

Albertus. — Miser homō nunc est, quī rērum est expers hūmānārum.

Brūnō. — Quis esset illārum rērum rudis ?

Albertus. — Prōh dolor, tālēs reperiēs complūrēs.

Brūnō. — Quōs vocās tū hūmānārum rērum ignārōs ?

Albertus. — Hōsce quibus facile impōnitur.

Brūnō. — Nōnnumquam prūdentissimō cuique dantur verba.

Albertus. — Sortem mundī quī calluerit pulchrē, sibi cavēbit.

Brūnō. — Nostīne dictērium, Homērum quandōque dormītāre ?

Albertus. — Inter hominēs agentī vigilandum est strēnuē.

Brūnō. — Tenduntur tum nōbīs semper īnsidiae ?

Albertus. — Ā multīs nōbīs īnsidiātur, etiam quōs amīcissimōs crēdimus.

Brūnō. — Amīcī illī persōnātī sunt.

Albertus. — Appārent fautōrēs cōram, sed clam mordent, et pungunt īnstar fēlium.

Brūnō. — Effingunt pulchrē nātūram fēlis.

Albertus. — Amīcus est rēs nōbilissima sed rārissima.

Brūnō. — Ūnicō tamen mūnusculō amīcus adipīscitur.

Albertus. — Iste mūneris, nōn nostrī est amīcus.

Brūnō. — Vērum quem aestimābimus amīcum ?

Albertus. — Nēminem festīnanter et temere.

Brūnō. — Quandō ? ōrō īnstrue mē.

Albertus. — Quem diūtinō convīctū intus et in cute nōverimus.

Brūnō. — Intus aliquem nōscere difficillimum est.

Albertus. — Longa cōnsuētūdō arguit, quālis sit ā tālīs ad verticem, albus an āter.

Brūnō. — Multī Crocodīlī nātūram habent, aliud vultū, aliud corde gerentēs.

Albertus. — Vērum est, ideō Mōmus Deus reprehēnsōrius carpēbat nātūram, quod hominem occlūsō pectore creārit, quod cordis alterīus nōs latēret cōgitātus.

Brūnō. — Cordium sī quis explōrātor esse posset, facile amīcum vērum agnōsceret.

Critolāus. — Ō tū hominis somnium, nōn homō.

Dāvīd. — Tū mē hominem esse negās ?

Critolāus. — Negō et manibus et pedibus.

Dāvīd. — Cōnfirmā quod dīcere audēs.

Critolāus. — Quia brūtīs minus sapis.

Dāvīd. — Brūta, sapiuntne ?

Critolāus. — Prōvident dīligentius sibi, quam tū tibi.

Dāvīd. — Cūram meī quantum possum gerō.

Critolāus. — Factīs istud, verbīs nōn praestās.

Dāvīd. — Ubi tum mihi incommodō ?

Critolāus. — Quod cuilibet hominī aequē crēdis.

Dāvīd. — Nōn crēderem amīcīs ?

Critolāus. — Amīcōs quōs aestimās, inimīcī vērī sunt.

Dāvīd. — Id Diī prohibeant.

Critolāus. — Cōram tibi blandiuntur, rōdunt ā tergō.

Dāvīd. — Hoc sī agnōverō, dēferam eōs.

Critolāus. — Percipiēs vereor nōn sine perīculō.

Dāvīd. — Argus erō quō mē nōn fallant.

Critolāus. — Āctum est, diū in cassēs eōrum incidistī.

Dāvīd. — Adhūc tamen līber sum.

Critolāus. — Corpore līber es, sed ēmolumentō captus.

Dāvīd. — Nocumentī adhūc sentiō prōrsus nihil.

Critolāus. —Percipiēs mōre Phrygum sērus nimium.

Dāvīd. — Tū sī amīcus es, praemoneās, quō mihi caveam commodius.

Critolāus. — Sed mē apud eōs nōn prōdās velim.

Dāvīd. — Silēbō ac lapis iste.

Critolāus. — Foedus iniērunt tē dēplūmandī, quoad possent.

Dāvīd. — Id ipsīs prohibēbitur, quia parum mihi restat quod dem.

Critolāus. — Id modicum sī perdideris, nūdus essēs tōtus, ipsōs dēsere.

Dāvīd. — Diūtius eīs nōn convīvam.

Geōrgius. — Estne tibi praefīxum, quō pactō senium agēs ?

Hermannus. — Est praescrīptum diūtissimē.

Geōrgius. — Ipse adhūc incertus sum, quam subeam seniī condiciōnem.

Hermannus. — Praescīre illud decēret tamquam mētam in quam curritur.

Geōrgius. — Quō studiō senectūtem tū trānsigēs ?

Hermannus. — Pietātis studiō et religiōnis.

Geōrgius. — Fovēbis in seniō cultum religiōnis ?

Hermannus. — Sīc stat sententia.

Geōrgius. — Monachīne assūmēs persōnam ?

Hermannus. — Cucullā mē vestiam.

Geōrgius. — Habitus māximē convenit senīlī corporī.

Hermannus. — Quī id putās ?

Geōrgius. — Nam senectūtem frīgidam calēre facit.

Hermannus. — Ob id eam nōn induam.

Geōrgius. — Quā spē ductus religiōnem ingrediēris ?

Hermannus. — Ob vītae cōnsequendum commeātum.

Geōrgius. — Pessimam habēs prōpositī mētam.

Hermannus. — Plūrimī tamen ductī eā causā, mundō sē abdicant.

Geōrgius. — Satius esset coenobia illōs nōn invīsere.

Hermannus. — Ēmanēre eōrum gulae nōn cōnferret.

Geōrgius. — Prōdesset tamen animae.

Hermannus. — Corporis gerunt cūram, animam Deō committunt.

Geōrgius. — Deō, nōn ventrī ut serviātur, monastērium est ingrediendum.

Hermannus. — Hui, indulgendum est nōnnihil et gulae.

Geōrgius. — Quae tē Erinnys agitat, quod nunc temporis monachātum cōgitās ?

Hermannus. — Ārdeō illīus vītae dēsīderiō, quī fīat ignōrō.

Geōrgius. — Cōnspicisne, quōmodo passim nunc monachī solitās dēpōnunt persōnās ?

Hermannus. — Audiō quod undique sē nūdant cucullīs.

Geōrgius. — Nōn frueris illōrum īnsāniā, dētestāris monasticam vītam ?

Hermannus. — Nōn citō fugiendum est, quod exsecrantur hominēs nihilī.

Geōrgius. — At expertīs crēdendum, religiōsam vītam commūtant mundānā, tamquam meliōrī.

Hermannus. — Ipsī voluptāte dēlectantur, ideō in mundum redeunt, quō ipsā potiantur ūberius.

Juppiter. — Hodiē aliquid vīdī, quod portentī locō habeō.

Lūdolfus. — Ecquid istud fuit ?

Juppiter. — Fortassis tibi nōn novum.

Lūdolfus. — Dīcam, postquam audierō.

Juppiter. — Imberbem adulēscentem magisteriī opertum diadēmate.

Lūdolfus. — Quid tēcum tacitus cōgitābās ?

Juppiter. — Vix adultum, in litterīs tantum prōfēcisse.

Lūdolfus. — Stultus cōgitātus fuit.

Juppiter. — Prūdenter volvēbam hoc mente, nam multōs nōvī annīs plūrimīs cōnfectōs, et nōndum illum erant magistrātum adeptī.

Lūdolfus. — Unde faciēbās istum in perītiā longē prōgressum ?

Juppiter. — Capitis redimīculum id mē docuit.

Lūdolfus. — Aestimās tū ab amictū ērudītum ?

Juppiter. — Quid aliās loquitur istud capitis vēlāmen, quam hominis ingenuam doctrīnam ?

Lūdolfus. — Saepe īnscītiae est lēnōcinium, nōn ērudītiōnis index ?

Juppiter. — Ō quantum hāctenus spē vānā mē lactātum videō !

Lūdolfus. — Quōmodo tibi impositum est ?

Juppiter. — Prōsecūtus sum honōre et laude omnēs capite vēlātōs īnsigniter.

Lūdolfus. — Āh, rērum hūmānārum rudis es.

Juppiter. — Quī ipse scīvissem eōs īnsciōs, cum tiārā prōdīrent ērudītā ?

Lūdolfus. — Nōstīn’ adagium ? ‘ Nartēcophorī multī, Bacchī vērō paucī. ’

Juppiter. — Prōverbiī quid istud est ?

Lūdolfus. — Multī aliud appārent, quam intus sunt.

Juppiter. — Unde tū perīculum sūmis alterīus ērudītiōnis ?

Lūdolfus. — Sī multa docet, vel doctē agit.

Juppiter. — Etiam sī magisteriī pilleolō nōn sit opertus ?

Lūdolfus. — Hedera viridis vīnum nihil commendat, ita neque amictus pretiōsus animī nōbilitātem.

Mārcus. — Īnstar foliī trepidō, dum praeceptor mihi est conveniendus.

Nerō. — Cūr tremis ? estne tantus tyrannus ?

Mārcus. — Nōn, sed aliud mihi timōrem incutit.

Nerō. — Audāculus tamen homō solēs esse.

Mārcus. — Apud praeceptōrem mihi semper animus in pedēs lābitur.

Nerō. — Verēcundārī decet discipulum apud īnstrūctōrem suum.

Mārcus. — Vereor ideō, Latīnē nesciō, ut decet, loquī.

Nerō. — Nōn tē lābentem linguā secus docet ?

Mārcus. — Īnstruit quidem, sed semper asinum mē vocat, ubi loquendō cadō.

Nerō. — Sīc incutit tibi īnscītiae pudōrem.

Mārcus. — Vērāx es, nusquam nisi apud cum sermōnis sollicitus sum.

Nerō. — Eō pactō quandōque integrē Latīnē loquī discēs, et minus errāre.

Mārcus. — Eā spē dūcor.

Nerō. — Istā nōn frūstrāberis cōnfīdentiā.

Mārcus. — Certiōrem mē redde, quōmodo precābor ab ipsō exeundī veniam, dum cacāturiō.

Nerō. — Rogō veniam exonerandī ventrem.

Mārcus. — Dum ūrīnā urgeor ?

Nerō. — Precor facultātem ad ēvacuandam vēsīcam.

Mārcus. — Quandō domī mihi est manendum ?

Nerō. — Optō cōnsēnsum ēmanendī ē gymnasiō, per occupātiōnēs adesse nequeō.

Mārcus. — Sī mihi ad prandium est vocandus praeceptor ?

Nerō. — Colende praeceptor, parentēs meī tē in prandium vel cēnam, convīvam petunt.

Mārcus. — Excūsātūrus mē quod nōn interfuī lēctiōnī, per parentum jussa ?

Nerō. — Ignōscās ōrō colende praeceptor meae absentiae, quia praestō esse nōn potuī, per parentum negōtia.

Aristophorus. — Quid struis, suppingis tū calceōs ?

Butubatta. — Suppingō, ita pecūniam mihi servō.

Aristophorus. — Quam pecūniam ?

Butubatta. — Dandam suppāctōrī calceāriō.

Aristophorus. — Veterēs quid resarcīs calceōs ? mercāre novōs.

Butubatta. — Aere labōrō.

Aristophorus. — Tantum bene habērēs argentī.

Butubatta. — Crumēnam meam potius tē nōscō.

Aristophorus. — Est tibi animus aliquō proficīscendī, quod calceōs reficis ?

Butubatta. — Faciam iter rūs versus ad diēs aliquot.

Aristophorus. — Rūrī quid exsequēris ?

Butubatta. — Hōc tempore annuō rūsticārī soleō.

Aristophorus. — Etiam ēmolumentum cōnsequitur ?

Butubatta. — Immō integrī mēnsis vīctum.

Aristophorus. — Commeātus iste quis est ?

Butubatta. — Ōvōrum magnam cōpiam congregō.

Aristophorus. — Multitūdinem ōvōrum, an apud saepēs olentium ?

Butubatta. — Ista palātum meum nōn dēlectant.

Aristophorus. — Colligisne ōva gallīnācea ?

Butubatta. — Coacervō utique ā rūsticānīs mulierculīs.

Aristophorus. — Cantās ante forēs, vel precāris īnstar mendīcī ?

Butubatta. — Canō hymnum, quem vocant : ‘ CHRĪSTE quī lūx ’.

Aristophorus. — Jubent etiam quandōque ab ōstiō tē abīre immūnem ?

Butubatta. — Saepe, sed blandior ipsīs, quoūsque stipem porrigunt.

Aristophorus. — Nihil tibi praeter ōva praebent ?

Butubatta. — Nōnnumquam et pingue farcīmen.

Aristophorus. — Solēsne comitātus īre collēctum ōva ?

Butubatta. — Interdum sōlus, ubi Thēseus mihi dēfuerit.

Aristophorus. — Quid sī mē socium sūmerēs itineris ?

Butubatta. — Placēbit mihi.

Aristophorus. — Animō et meō arrīdet.

Jodocus. — Lāmentārisne ?

Matthaeus. — Nōn lāmentārer ? sanguinem paene flērem.

Jodocus. — Accidit tibi quippiam exitiī ?

Matthaeus. — Āh, malī magna turba.

Jodocus. — Impertiās mihi verbīs ut tibi condoleam.

Matthaeus. — Tuum nihil mihi prōderit condolēre.

Jodocus. — Sōlācium est in miserīs amīcus compatiēns.

Matthaeus. — Māllem ego juvantem quam contrīstantem.

Jodocus. — Dētege mihi maerōrem.

Matthaeus. — Fidēs pollicita mihi nōn servātur.

Jodocus. — Quid prōmissī tibi est factum ?

Matthaeus. — Adminiculum vīctūs tōtīus vītae meae.

Jodocus. — Ēcastor, sī factum fuisset secūtum verba, in caelō essēs.

Matthaeus. — Nunc autem et ā spē et prōmissō dēcidī.

Jodocus. — Animum nē dēspondeās, sī quid pollicitum est, forte bellē servābitur.

Matthaeus. — Quantum intellegō, facta nōn sequentur verba.

Jodocus. — Nescīs dīvitum animōs, volunt sibi supplicārī.

Matthaeus. — Precātus sat sum.

Jodocus. — Ōrēs dēmum per amīculōs, istī ocius exaudientur.

Matthaeus. — Rēte tendam per amīcissimōs.

Jodocus. — Eōs mitte, quī istī sunt intimī, quī prōmīsit.

Matthaeus. — Cōgitāram id anteā diū.

Jodocus. — Vērum nē differās : nam semper nocuit differre parātīs, et mora sua cuilibet est nocīva.

Matthaeus. — Quamprīmum opportūnum fuerit, perīculum faciam.

Jodocus. — Faxit Deus ut ālea tibi prōsperē cadat.

Matthaeus. — Dē istō mihi optātō grātiam habē.

Gīsbertus. — Terentiī Cōmoediae suntne umquam tibi lēctae ?

Cornēlius. — Saepiusculē, et adhūc in diēs leguntur.

Gīsbertus. — Excerpis etiam ēlegantiōra quaedam dicta ?

Cornēlius. — In hōc raptitius est mihi liber.

Gīsbertus. — Obsequium amīcōs, vēritās odium parit, cujus Cōmoediae est verbum ?

Cornēlius. — Prīmae, scīlicet Andriae.

Gīsbertus. — Vidēturne tibi esse poēticum dictum ?

Cornēlius. — Nēquāquam, sed Delphicum ōrāculum.

Gīsbertus. — Paris tū semper amīcōs obsequendō ?

Cornēlius. — Inimīcōs numquam nactus sum officiō.

Gīsbertus. — Obsequia tamen saepe ingrāta sunt.

Cornēlius. — Ingrāta quae sunt nōn merentur obsequia dīcī.

Gīsbertus. — Vērum pessimī sunt hominēs, quī obsequiīs irrītantur ad nocendum, ut inquit Cicerō.

Cornēlius. — Istās bēstiās, nōn hominēs dīcerem.

Gīsbertus. — Ego ipsīs bēluam praepōnerem.

Cornēlius. — Quārē ?

Gīsbertus. — Bēstiae agnōscunt pietātem exhibitam eīs.

Cornēlius. — Canēs praecipuī grātī sunt.

Gīsbertus. — Miserum est sānē, hominī obsequendō operam lūdere.

Cornēlius. — Praestāret ōtiōsum fuisse.

Gīsbertus. — Sed quōmodo vēritās parit odium ?

Cornēlius. — Dum alterī dīcitur quod ipsum acētō perfundit.

Gīsbertus. — Tangitur hominibus ulcus vēritāte ?

Cornēlius. — Multīs vērō sermōne movētur bīlis et Anagȳris.

Gīsbertus. — Illōrum salūs est dēspēranda (teste Cicerōne) quōrum aurēs sunt occlūsae vēritātī.

Cornēlius. — Per Herculem nocuit semper suō nūtū, et nōn aliōrum cōnsiliō, singula gerere.

Hospes. — Ō uxor meum corculum, in cēnam quid parābis obsōniī ?

Uxor. — Nihil, nisi hujus prandiī reliquiās mēnsae impōnam.

Hospes. — Id dēdecēret, nihil habēre carnis recentis et vix ēlixae.

Uxor. — Quid ob ūnicam cēnam obsonātum īrem ?

Hospes. — Convīvās nōnnūllōs vocāvī, hōs oportet lautīs expōnere lancibus.

Uxor. — Quōs ?

Hospes. — Dominum Mārtīnum, et Magistrum Arnoldum fīliī nostrī īnstrūctōrem, tū fortassis et umbrae aliquī accēdent.

Uxor. — Quī istī essent umbrae ?

Hospes. — Persōnātī quī amīcōs hōc vesperī invīsunt.

Uxor. — Lārvīs opertīs hāc nocte līmen nostrum nōn patēbit.

Hospes. — Nunc meum dēliciolum, focum īnstrue carne ēlixandā, et verū gallīnās duās in cēnam nōbīs coque.

Uxor. — Servum jubē, ut ā laniīs armum ovillum ferat.

Hospes. — Heus tū serve ubi latitās ?

Servus. — Adsum ere.

Hospes. — In macellum ī celerī gressū, ac carnis ovīnae fer talenta sex.

Servus. — Ībō ac vēlōx.

Uxor. — Ego ēnectum gallīnās vādō.

Hospes. — Id facitō.

Puer. — Noctēscit pater, feram vīnum in tempore, nōn tūtum erit in tenebrīs vīcātim cursitāre.

Hospes. — Hīc pecūniam sūme in manūs quattuor mēnsūrārum, quamlibet sēdecim mercāberis obolīs, dīcās mātrī ut singula percoquat, ego mox ā somnō surgam.

Puer. — Efficiam quod fīat ut jubēs.

Uxor. — Expergīscere marīte, statim aderunt convīvae, quīnta sonuit.

Hospes. — Nunc mē ērigam : serve vāde vīsum ubi morentur invītātī ā mē, an ēmanēre velint ?

Servus. — Ēn aliās testūdineō veniunt gradū.

Hospes. — Nunc tū mēnsam ocius singulīs parā et īnstrue.

Servus. — Dictō citius īnstrūctam reddam.

Hospes. — Grātulor vestrō adventuī meī convīvae.

Convīvae. — Tibi sit grātia.

Hospes. — Ubinam latet tempus Lupercāle ?

Convīvae. — Ignōrāmus, abīre, nōsque dēserere parat.

Hospes. — Prius in ipsō hilarem dūcāmus compōtātiunculam.

Convīvae. — Ideō hūc dētulimus pedēs, et istud nostrum villī, precāmur bonī cōnsulās.

Hospes. — Hui, nimium est, suffēcisset medium : quis ēpōtābit ?

Convīvae. — Ēbibēmus sine sūdōre, prōlixam adhūc agēmus compōtātiōnem ante dīgressum.

Hospes. — Abluite singulī manūs et discumbite, in tempore incipiāmus, quō hilaritātī sat restet spatiī.

Convīvae. — Heus puer, adesdum, cōnsecrā cēnam.

Puer. — Benedīcite.

Convīvae. — Dominus.

Puer. — Quicquid appositum est, et quicquid appōnētur, benedīcat nōbīs ille, quī suā largitāte pāscit ūniversā. In nōmine Patris, et Fīliī, et Spīritūs sānctī.

Convīvae. — Āmēn.

Hospes. — Nunc in cibum manūs injicite, quoad lautiōra afferentur.

Convīvae. — Nostrī mūneris nōn erimus nesciī.

Hospes. — Calicēs replē vīnō tū serve, ut stās tamquam Marpēsia cautēs ?

Mārtīnus. — Bibere plūs appetō quam edere, hunc ego exsorbēbō calicem.

Uxor. — Interbibendum est, nē in stomachō cibus putrēscat : marīte, hōc tē salūtābō pōculō.

Hospes. — Tibi nōn incommodet ipsīus haustūs.

Arnoldus. — Et ego Mārtīne. hunc scyphum tibi propīnō.

Martīnus. — Salūtī sit tibi.

Hospes. — Ut ita Chrȳsippum agitis ? nōn dēlectat vōs cibus ?

Convīvae. — Juvat plūrimum, sed ēsurīmus modicē.

Hospes. — Hoc vitrum volō quisque ōrdine exsiccet, ego glaciem secābō, et classicum canam.

Convīvae. — Et nōs post tē ipsum ēlambēmus.

Hospes. — Age hunc tibi propīnō Mārtīne, vidē ut aequālī mihi respondeās haustū.

Mārtīnus. — Nōn recūsō.

Hospes. — Ubi scyphus sistit ? cūr nōn obambulat ? puellulae istae sitī pereunt.

Arnoldus. — Ēpōtāvimus ipsum omnēs, in uxōre tuā morātur.

Uxor. — Ego ipsum exhauriam, ubi hunc bōlum perēderō.

Hospes. — Serve, tolle haec, ac alia affer edūlia, mūtā quadrās, et mundās redde.

Uxor. — Marīte, excipe convīvās ut mōris est, ad carnēs tostās.

Hospes. — Adventus vester mē dēlectat, ad hās gallīnās et buccellam carnis porcīnae in verū parātam vōs vocāvī, ōrō aequō accipite animō : sī parcus et modicus est cibus, largior erit pōtus.

Convīvae. — Ō hospes apparātum lautiōrem quam opus fuisset fēcistī, nōn dēbuerās nostrī causā diem fēstum īnstituisse.

Hospes. — Temporī īnserviendum est nōnnihil, diērum licentia et patinārum exigit lautitiam. Arnolde, hunc calicem ad īmum ūsque tibi praebibō.

Arnoldus. — Prōsit tibi. Mārtīne hoc pōculum tibi praebibō, ut et tū deinde exsorbeās.

Mārtīnus. — Praebibitis nūllī quam mihi, videō, quid mōnstrī alitis ? crēditis mē mētam esse, in quam dīrigantur pōcula, ut sagittae in scopum ? Citharoede hōc cyathō tē adorior, ut nōbīs ā cēnā dulcem exhibeās citharae pulsum.

Citharoedus. — Accipiam abs tē libenter.

Hospes. — Serve, affer bellāria, videō convīvās anhēlāre chorēam.

Mārtīnus. — Nōs virī nōn, forte hae nymphae saliendī amōre ārdent.

Hospes. — Mox surgēmus.

Uxor. — Edant prius, ut ita mātūrāre cōnāris ?

Arnoldus. — Quis ūsque, ut vultur edere potest ?

Mārtīnus. — Sī vīsum fuerit hospitī, tollātur cibus.

Hospes. — Fīat. Puer adsīs, et hymnum postrēmum recēnsē.

Puer. — Grātiās dīcimus Deō trīnō in persōnīs, ūnī in essentiā, quī suā immēnsā potentiā condidit omnia, gubernat ūniversa, quī nōs indignōs famulōs hōc vesperī suō pāvit mūnere, ipse nōbīs largiātur, ut post hoc exsilium sēcum in aeternum fruāmur caelitum laetitiā, suōque potiāmur cōnspectū per IĒSUM Chrīstum.

Convīvae. — Āmēn.

Hospes. — Habeō vōbīs convīvae hūmānissimī, grātiam, quod ad hoc convīviolum meum exiguum dignātī sītis venīre, ōrō libentī accipite animō quae praestō fuēre, vice aliā dēlicātiōra exhibēbō.

Convīvae. — Grātī erimus, et quandōque pār parī referēmus.

Hospes. — Citharoede nunc fac resonāre citharam.

Citharoedus. — Laudāre nesciō : nisi cantūs agrestēs et rūsticōs, nōn rēgiōs.

Hospes. — Id rēfert nihil : nescīs illud Bebeliī : Cujuscumque fistulae cantus valet amantī chorēās ?

Citharoedus. — Age, et salīte, ipse lūdam.

Mārtīnus. — Ipse sat chorēae fessus sum.

Hospes. — Uxor īnstrue rūrsus mēnsam stribilīginibus et aliīs bellāriīs mellītīs, ac saccharō condītīs.

Uxor. — Omnia diū sunt parāta.

Hospes. — Nunc venīte vōs convīvae ad hās stribilīginēs, sūmēmus nocturnam cōmissātiōnem, hōra exigit. Sī quem hoc hallēc dēlectat salsūgine ērutum, attingat.

Convīvae. — Nunc praestō est jejūnium.

Hospes. — Crās in prandiō rūrsus ūnā auspicium sūmēmus temporis ēsuriālis, in hīs meīs aedibus, sīcuti nunc invicem perēgimus diēs Lupercālēs.

Convīvae. — Tū valē in crāstinum.

Hospes. — Valēte et vōs : faxit Deus, ut annō abhinc proximō rūrsus ūnā sīmus laetiōrēs, et minus dēlictīs contāminātī, ac interim crēbrō.

Convīvae. — Id Diī superī et nōbīs et tibi concēdant.