Colloquia, sive Confabulationes tyronum literatorum

Hospes. — Suntne obsōnia mox percocta et mātūra ēsuī ?

Uxor. — Fermē, jubē sternī mēnsam.

Hospes. — Heus puer, ubi latitās ?

Puer. — Adsum ere.

Hospes. — Mēnsam suō apparātū decorātō, statim convīvae aderunt, nam prandendī hōra imminet.

Puer. — Expediam festīnanter.

Hospes. — Tū serve vīnum prōme hornum et bīmum, ac absinthiō condītum.

Servus. — Efficiam domine.

Hospes. — Cervisiae quoque ūnum aut alterum pōculum.

Uxor. — Omnia edūlia sat cocta sunt, accubitum īrēmus sī adessent convīvae.

Hospes. — Spērō quod āctūtum advenient, ōstium crēdō pulsant. Ī puer, reserā forēs.

Puer. — Ībō, ēn adestis, erus vōs morātur.

Convīvae. — Ipsī jam adsumus. Salvus sīs hospes noster, ut valēs hōc ēsuriālī tempore ?

Hospes. — Valeō pugilicē, salvī et vōs sītis : vestrum adventum dēsīderābam, īlicō manūs abluite, et accumbite mēnsae.

Convīvae. — Faciēmus, prīmus tū accumbe.

Hospes. — Hic in sellā mihi est locus. Puer, benedīc prandium.

Puer. — Benedīcite.

Convīvae. — Dominus.

Puer. — Quicquid appositum est, appōnēturque cibī et pōtūs, benedīcere et cōnservāre velit dexterā CHRĪSTĪ, sūmentibusque salūbre reddere. In nōmine Patris, et Fīliī, et Spīritūs sānctī.

Convīvae. — Āmēn.

Puer. — Pater noster.

Hospes. — Ōrātiōnem dominicam et salūtātiōnem angelicam quisque sēcum ōret. Nunc cibō fruiminī, alius nōn est quam hesternō vesperī cibus edendus.

Convīvae. — Sīc diērum condiciō exigit.

Hospes. — Hoc jusculum pīsārum exsorbēte, cōnferet cerebrō, et stomachō nōn oberit.

Convīvae. — Prōderit per Herculem, medēbiturque dolōrī capitum nostrōrum ex hesternā compōtātiōne contractō.

Hospes. — Ideō imbibite ipsum dum calet et fervet. Nunc hallēcēs hās edite, ēlixās aut tostās.

Convīvae. — Dēsidiōsī nōn erimus.

Hospes. — Edite et bibite, vōbīs nōn ministrābō : incommodābit vestrō ventrī, sī ā cibō quiēveritis. Serve aliud edūliī affer, mundōsque orbēs redde. Nunc dē hōc vīnō absinthiō condītō, singulī prīmum faciētis haustum, salūbre est. Praebibō tibi Mārtīne, tū proximō tuō propīnēs.

Mārtīnus. — Nōn obsit tibi bibentī.

Hospes. — Arnolde tibi praebibō.

Arnoldus. — Sit salūtiferum.

Hospes. — Ōrdine quisque lambat dē ipsō. Ut sīc abstēmiī estis ? neque pōtū, neque cibō ūtiminī alacriter, forte hic cibus vōs parum dēlectat.

Convīvae. — Ab hesternā cēnā adhūc saturātī sumus.

Uxor. — Obsōnia haec palātō nōn adeō arrīdent, ut quae Lupercālibus diēbus edimus.

Mārtīnus. — Temporī serviendum est, cutīculam hāctenus cūrāvimus, nunc genium fraudāre oportet.

Hospes. — Breve est tempus, hominī sānō curriculō abībit.

Arnoldus. — Bene valentī, et piscium cōpiā abundantī, nōn hīs quibus pānis nūdus est rōdendus.

Uxor. — Dīligentī Deum nihil est difficile.

Mārtīnus. — Vērum est, nam ut Plautus inquit : “ Amor condīmentum est, amāra dulcia faciēns ”. Sed admīrāmur quis prīmus hoc ēsuriāle tempus sancīvit.

Hospes. — Majōrēs nostrī, sānctīque Patrēs Ecclēsiae, et Pontificēs in exemplum Prophētārum et CHRĪSTĪ, quī sē jejūniō mācerārunt.

Arnoldus. — Cūr est vocātum tempus “ Telesphoriānum ” ?

Hospes. — Ajunt Telesphorum Pāpam Quadrāgēsimam sīc īnstituisse, ut ab Ecclēsiā peragitur.

Arnoldus. — Quid prōdest tamen ?

Hospes. — Vitia corporis comprimit, animam salvat, ventrī pestem, crumēnae commodum, et crāpulae dēcoctiōnem affert.

Mārtīnus. — Cūr nōn indictum est oleum, ut būtȳrum et lacteus cibus ?

Hospes. — Lac et būtȳrum nātūrae sunt sanguineae, nam lac est sanguis vaccārum, colōre tantum mūtātō, sed oleum nihil in sē carnī affīne habet.

Arnoldus. — Quārē ā cibīs quibusdam arcēmur, nōn autem ab aliquō pōtūs genere ?

Hospes. — Sīc nostrīs placuit majōribus, et nōn tantum sagīnat pōtus ac cibus.

Uxor. — Loquendō tempus teritis, et interim cibus frīgore corrumpitur.

Hospes. — Quisque strēnuē edat et pōtitet, ipse nūllīus edūliī sum cupidus, nam stomachō nōn admodum valeō.

Mārtīnus. — Et nōs parum bene valēmus.

Hospes. — Puer tolle haec, et nucēs, pira, ac fīcūs affer, et lībum mellis. Arnolde, hōc scyphō tē adoriar.

Arnoldus. — Bibe salūbriter.

Hospes. — Puer, singula conde, et hymnum postrēmum dīcitō.

Puer. — Quicquid sūmpsimus pōtūs ac cibī, id nōbīs salūtiferum reddat ille, quī ūnus est salūs omnium.

Convīvae. — Āmēn.

Hospes. — Vōs convīvae bonī et aequī accipite, quae praestō fuēre, meliōra obsōnāre nōn potuimus.

Convīvae. — Tū grātiam habē.

Hospes. — Grātulor vestrō adventuī.

Convīvae. — Grātī nostrō nōmine tibi sint superī.

Hospes. — Nunc vōs amīcī grātiārum āctiōnum haustum bibite singulī.

Convīvae. — Tū nunc valē, nōs nostrōs repetēmus Penātēs, quandōque pār referēmus.

Hospes. — Diū relātum est.

Discipulī. — Salūte tē impartīmur plūrimā, vir sapientissime.

Pȳthagorās. — Eam et vōbīs optō.

Discipulī. — Esset nōbīs nōnnihil tēcum colloquendum, sī audīre vellēs.

Pȳthagorās. — Audiam libentissimē, cūr vēnistis ? dīcite.

Discipulī. — Adsumus, cupidī litterārum, quās sub tuā cupimus discere ferulā, sī in discipulōs nōs habēre velīs.

Pȳthagorās. — In meam īnstrūctiōnem admittō nūllum, nisi ipsīus indolem et Minervam sim explōrātus.

Discipulī. — Quō tum ignōtōrum experīmentum accipis, ingenia quālia habeant ?

Pȳthagorās. — Istud vestrā rēfert nihil.

Discipulī. — Quibus īnfēcunda contigit Minerva, eōsne īnstruere labōrās ?

Pȳthagorās. — Illōs colendōs nōn suscipiō, nōn minus ac agricola sterilem terram, quia labōrem lūderem.

Discipulī. — Nōn possent litterīs imbuī īnfēlīciter nāta ingenia ?

Pȳthagorās. — Īnstruuntur opera magna, sed prōfectū pusillō aut nūllō. Agrī enim nōn fertilēs, et sī cūrantur, nōn tamen frūgēs prōferunt.

Discipulī. — Precāmur colendissime Philosophe, nōs in tuōrum discipulōrum gregem suscipiās.

Pȳthagorās. — Dē vestrīs ingeniīs prius perīculum sūmam, an aptī sītis litterīs, tum īnstruendōs assūmam.

Discipulī. — Auscultābimus tuīs dictīs ad unguem libentissimē.

Pȳthagorās. — Prandēbō, modo meae adsītis mēnsae, tum hujus gymnasiī meī rītūs et lēgēs cognōscētis.

Discipulī. — Pārēbimus tuō verbō.

Pȳthagorās. — Puer, mēnsam cibō praeparā, prandendī hōra est. Adulēscentēs vōs mēnsae assidēte, ego hīc accumbam. Cibum cōnsacrēmus. Omne quō vēscēmur modō, cibum et pōtum nōbīs benedīcere velit Juppiter, caelitēsque omnēs, in nōmine ipsīus quī trīnus est in persōnīs, sed ūnus in essentiā.

Discipulī. — Āmēn.

Pȳthagorās. — Hīs obsōniīs vulgāribus pīsīs, pirīs, pōmīs, pōtūque vīlissimō ēsurientēs vōs alite, nōn alium cibātum haec mēnsa habēre solet.

Discipulī. — Numquam carnēs neque piscēs ?

Pȳthagorās. — Minimē gentium, essēmus ūsque adeō immānēs et impiī, ut vīctitārēmus carnibus animālium et piscibus !

Discipulī. — Esset illud impium et immāne ?

Pȳthagorās. — Dētestābilissimum est hūmānae nātūrae.

Discipulī. — Passim tamen locōrum bis cibīs aluntur hominēs.

Pȳthagorās. — Aliud Philosophia nōs docet, quae ab istīs nōs dētrahit, brūtōrum vēscī carnibus et piscibus, māximē impium est.

Discipulī. — Quārē ? doceās nōs illud hūmānissime praeceptor.

Pȳthagorās. — Nōs Philosophī dīcimus animās esse immortālēs, et post mortem animālis in aliud trānsīre corpus, ideō sī carnibus bēluīnīs vēscerer, timērem meī patris animam nē dēvorārem.

Discipulī. — Cūr piscibus tum abstinēre solēs ?

Pȳthagorās. — Piscis animal innocuum est, nihil exitiī hominibus īnferēns : ideō in ipsum nostrī morsibus saevīre nōn decet.

Discipulī. — Vēsceris aliīs cibīs omnibus ?

Pȳthagorās. — Famem discipulī meī et ego sēdāmus alimentō perquam exiguō et vīlī.

Discipulī. — Difficile nōbīs erit assuēscere tam tenuiter vīctitāre, quī lautē hāctenus apud parentēs alitī sumus.

Pȳthagorās. — Ferenda sunt vōbīs complūra, sī scientiae mētam cupitis, nam patientia Philosophiae est rādīx et fulcīmentum.

Discipulī. — Quibus lēgibus tuī sunt addictī discipulī ?

Pȳthagorās. — Variīs, ūnī tamen praecipuē.

Discipulī. — Quae illa est ?

Pȳthagorās. — Ut per quīnquennium taceant.

Discipulī. — Cūr ipsīs loquī prohibēs ?

Pȳthagorās. — Ideō ut tacendō audiant, et discant ab aliīs quid sit loquendum, antequam ipsī verba prōferant.

Discipulī. — Difficillima factū nōbīs ista videntur.

Pȳthagorās. — Vīribus vestrīs sī nōn conveniunt, alium praeceptōrem quaerite.

Discipulī. — Experiēmur quid vīrēs nostrae possint, et quid ferre recūsent.

Pȳthagorās. — Sīc facite, strēnuēque mē docente litterās discite.

Platō. — Mēnsam ac patinās accēdite litterārum fervidissimī adulēscentēs, jamdūdum fortassis famē vōbīs crepuērunt intestīna.

Aristotelēs. — Ēsuriēī adhūc sentiō nihil.

Cicerō. — Et ipse nōndum famēlicus sum.

Dēmosthenēs. — Librōs legendō, ēsuriem prōrsus nōn sēnsī.

Platō. — Ō nōbilēs litterārum cultōrēs, quī chartīs animōs et corpora farcītis, mēnsae nunc accumbite, cibōque corporeō nātūram fulciātis.

Aristotelēs. — Praestō sumus venerande praeceptor.

Platō. — Serve edenda nōbīs tuīs precibus cōnsecrā.

Minister. — Quae jam sūmēmus edūlia, ea et nōs benedīcat quī creāvit ūniversa, terram, mare, caelum, omniaque in ipsīs contenta, mortuōrumque resurrēctiōnem faciet, ūnus in essentiā, licet cum populō sit dīcendum multōs esse Deōs, ūnus autem vērus est, quī dapem hanc nostram benedīcat.

Convīvae. — Āmēn.

Platō. — Ēsuriēns nunc edat, nōn famēlicus, edere nōn tentet, nam nocīvus est omnis cibus, quī praeter famem vel editur, vel ad edendum illectat.

Aristotelēs. — Palātō cibum īnferam, tum experiar an sibi sapiat.

Platō. — Pōtum praebē tū Endymiōn, ut stās cōgitābundus ? Hāc lance lātrantem sēdātē stomachum edūliīs, ultrā nihil habēbitis quam bellāria.

Cicerō. — Abundē satis erit, neque vulturēs vel lupī sumus.

Platō. — Pōtū hōc tenuī et vīlī cibum subsīdere facite.

Dēmosthenēs. — Cūrābitur.

Platō. — Pōtus est nōn nectareus, sed Philosophicus, ratiōnem bibendī nōn adimēns, nec corpora dēbilitāns.

Aristotelēs. — Convenit litterīs dēditīs, aliās Minervā dēbilitātā scientiae fulcīmentum lāberētur.

Platō. — Puer patinam tolle, et bellāria appōne, būtȳrum, cāseum, nucēs, et pōma, mundāsque quadrās. Dē hīs edite epulīs, sī prior patina minus vestrīs arrīserit palātīs.

Cicerō. — Oppidō meīs placuit faucibus.

Platō. — Edite pernīciter, nē hīc morēmur diūtissimē.

Dēmosthenēs. — Ērudītissime Praeceptor, exoptārēmus ūnum ā tē, ut docērēs quāle dēbeat esse convīvium Philosophicum vel litterātōrum.

Platō. — Quam libentissimē istud efficiam, vōs quae dīcam sitientibus auribus accipite.

Aristotelēs. — Advertēmus dīligenter.

Platō. — Convīvium Philosophicum, vel litterārium, vel litterātōrum, tenue erit cibīs et frūgāle, sed prūdentibus dictīs et factīs prōvidīs abundantissimum, operamque quīlibet adhibēbit, ut doctior surgat ā mēnsā, quam ipsam accessit.

Cicerō. — Quid sī nūllus fīat sermō doctus, Latīnus et prūdēns ?

Platō. — Convīvium Philosophicum dīcendum nōn erit.

Cicerō. — Compōtandōne certābunt pōculīs ?

Platō. — Istud populāribus relinquant, ipsī litterāriīs haustibus sē invicem exhilarent.

Aristotelēs. — Obsōniīs quibus vēscentur ?

Platō. — Stomachum quae nōn onerābunt, neque ingeniī vīrēs tollent.

Dēmosthenēs. — Numquam geniō indulgēbunt, largius bibendō et edendō ?

Platō. — Ad pōcula indulgēre geniō, quid aliud est quam ingenium, memoriam, thēsaurum scientiae āmittere et ēnecāre ?

Cicerō. — Nihil convenit Bacchō cum Pallade ?

Platō. — Dissīdent odiō māximō.

Dēmosthenēs. — Tamen Bacchus excitāre ingenium dīcitur, cum quisque ad pōcula discere cōnātur, et Mantuānus dīcit : “ Fluit melior post pōcula sermō ”.

Platō. — Ērudītōrum est, longē ā vulgō dissentīre. Puer, hymnum ā cibō profer.

Puer. — Quī nōs pāvit suā grātiā, sit benedictus in saecula.

Convīvae. — Āmēn.

Diogenēs. — Quid ita admīrābundus mē aspicis tū rēx Alexander ?

Alexander. — Aspiciō tē, quod ita dōliō īnfīdēs īnstar porcī vel canis, cum cēterī hominēs in domibus suīs tēctō soleant agitāre.

Diogenēs. — Mōrēs hī mihi arrīdent, placeant aliīs suī rītūs, meā nōn rēfert.

Alexander. — Ecquid petis ā mē Rēge potente, tōtīusque orbis dominō ?

Diogenēs. — Prōrsus nihil, quam ut illud mihi nōn surripiās, quod dare nōn potes.

Alexander. — Quod illud est ?

Diogenēs. — Stāns ante dōlium impedīs sōlem, quod vās meum nōn ingreditur, ideō discēde, mēque sōlis splendōre potīrī concēde.

Alexander. — Discēdam libēns, sed estne quid edūliī, quō hōc prandiō stomachum saturēs ?

Diogenēs. — Tantum adhūc habeō, quō mē pāscam, sed tibi tuīque similibus ventrī dēditīs nōn famem explēret, sed ad edendum excitāret.

Alexander. — Dīc cujus farīnae sit cibus ?

Diogenēs. — Frustum pānis āridī, dūrī et mūcidī, parumque crūdī et viridis holeris.

Alexander. — Nōn ad ignem coquis holus ipsum ?

Diogenēs. — Nātūra mihi ōllam dedit, quā crūda coquō, dīgero, et corporī apta faciō.

Alexander. — Quae ista est ōlla ?

Diogenēs. — Stomachus in meō positus ventre, numquam quiēscēns, semper labōrāns et fervēns ad īnsūmptī cibī dēcoctiōnem.

Alexander. — Frīgidus cibus et crūdus, nōn convenit hominī, ut medicī dīcunt.

Diogenēs. — Nātūra medicōrum est optima.

Alexander. — Convīvās numquam vocās in hoc dōlium tuum ?

Diogenēs. — Nōn, quia quibus ego dēlector et contentus sum, aliīs hominibus displicent, et ab ipsīs nauseant.

Alexander. — Prandēbimus hodiē tēcum nōs trēs, ego, Aristippus, et Chrȳsippus, sī nōn aegrē tuleris.

Diogenēs. — Convīvae mihi sī esse volueritis, ēsuriendum vōbīs erit, nam nihil est vestra dēlectāns palāta.

Alexander. — Tuā erimus mēnsā contentī.

Diogenēs. — Agite tum in terram discumbite, vel vestēs substernite, neque lectōs, neque sellās habeō.

Aristippus. — Estō, humī sedēbimus, strātīs tunicīs, tū mēnsam obsōniīs parā.

Diogenēs. — Mēnsa mihi est sinus, manus quadra, culter dentēs.

Chrȳsippus. — Porrige nunc nōbīs edenda.

Diogenēs. — Deum prius salūtāte ōrātiōnibus vestrīs.

Alexander. — Tū ut hospes hymnum praefāre.

Diogenēs. — Deus tōtīus ūniversī creātor, rēctor et gubernātor, hūmānī generis plasmātor, pāscēns creāta omnia, pānem et holus ac aquam jam sūmenda nōbīs benedīcat.

Convīvae. — Āmēn.

Diogenēs. — Nunc ācrī morsū istōs pānis bōlōs edite et rōdite.

Alexander. — Hui, dūrus est nimium, dentēs fermē ēlīdō mordendō.

Diogenēs. — Hīc aquae intinge, ut mollēscat.

Aristippus. — Nihil pānī addēmus obsōniī ?

Diogenēs. — Dē hōc crūdō holusculō aliquid addite, vel sine obsōniō ipsum comedite.

Alexander. — Obsōnium ubi deest, īnsipidus est pānis.

Diogenēs. — Hīc in ōllā aliquid holeris ēlixī reconditum habeō, sed tepidum nōn est, illud edite.

Chrȳsippus. — Immunda est ōlla, nauseō aspicere, nēdum ex ipsā edere.

Diogenēs. — Sī nauseās, mihi sinās, cui mel sapit.

Alexander. — Sitiō, pānis mihi labia exsiccat.

Diogenēs. — Pūrā istā lymphā sitim comprime, alius mihi pōtus nōn est.

Alexander. — Ō tū miserrime Diogenēs, quī hujusmodī vīctitās epulīs !

Diogenēs. — Miser nōn sum, nātūra quantum expetit edō et habeō.

Alexander. — Mālō mē adhūc Alexandrum esse et rēgem, quam Diogenem et Philosophum pauperrimum.

Diogenēs. — Et ego nōllem ē Diogene fierī Alexander.

Alexander. — Prōrsus nihil aliud habēs quod edāmus ?

Diogenēs. — Pira et pōma nōnnūlla mihi adhūc sunt, sed acerba et dūra.

Aristippus. — Illīs nōn capimur, nam dentēs hebetēs faciunt. Tū valē, nōs nostram revīsēmus aulam rēgiam et dapsilēs lancēs.

Diogenēs. — Abīte, ego hīc in dōliō nātūrae rīmābor effectūs.

Aristippus. — Ō Diogenēs ē tuō prōripe vāse, et nōbīscum congredere in Rēgis nostrī palātium, pretiōsiōribus tē excipiēmus.

Diogenēs. — Discēdite ad vestram crāpulam, ego meā dēlector inediā.

Aristippus. — Famēlicē vīvās quoad placuerit, ipse aulicē vīctitāre mālō.

Diogenēs. — Tū patinārius es Philosophus, ipse contemplātiōne nātūrae plūs capior, quam opīmīs tuīs patinīs.

Aristippus. — Aliōs convīvās vocābō philosophōs, sī tū advenīre recūsās.

Diogenēs. — Id facitō.

Aristippus. — Heus vōs Philosophiae cultōrēs, Theophraste, Cratēs, et Anaxagorā, pluteōs vestrōs sēpōnite, mēcumque in rēgiam aulam pergite sūmptum cibum.

Philosophī. — Congrediēmur libentēs.

Aristippus. — Adsītis, ac studiō mācerātās vīrēs mēnsā opiparā reficite.

Philosophī. — Comitābimur tē, facilēs sumus ubi convīvae vocāmur.

Aristippus. — Ingrediminī igitur, prandendī tempus est, Rēx suīque aulicī mēnsae accumbunt.

Philosophī. — In sōlum eāmus locum, ubi aulicōrum nōn est strepitus, et praesentia.

Aristippus. — Hanc cellulam intrābimus, et nōs inclūdēmus, quod nōn obruāmur ā plūribus.

Philosophī. — Tum aperī, et mēnsam obsōniīs onerā, ēsurīmus ācriter, nōndum jentātī sumus.

Aristippus. — Mox culīnae minister afferet edūlia, ēn adest, ut lupus in fābulā.

Minister. — Hunc cibum nōbīs Deus benedīcat.

Philosophī. — Āmēn.

Aristippus. — Benedictus quī est in aevum, omnibusque ūniversīs imperat, cūncta suō nūtū gubernat, benedīcere velit ea quae nunc sūmēmus corporis stabilīmenta.

Philosophī. — Āmēn.

Aristippus. — Nunc cultrōs stringite, vorāginēs vestrās hīs prīmīs epulīs implēte, quoad lautiōra dabuntur.

Philosophī. — Impigrē edēmus, stomachōs habēmus famē trepidantēs.

Aristippus. — Tum ipsīs medeāminī cibō et pōtū : dē hīs aprīnīs clūnibus vel leporīnīs sūmite.

Theophrastus. — Porcīnā carne prius vēscēmur.

Aristippus. — Istam relinquite familiae, vōs dēlicātiōrem comedite. Ex hōc argenteō pōculō omnibus vōbīs praebibō, et prius tibi Theophraste.

Theophrastus. — In Jovis bibās nōmine.

Aristippus. — Nunc bibās et tū, vīnum est Lesbium.

Theophrastus. — Illō teneor, nam meae est nātiōnis.

Cratēs. — Ō Aristippe tū hīc argenteīs edis patinīs, aureīsque bibis pōculīs : in nostrīs Mūsaeīs nōs ligneīs vāsīs bibimus et edimus.

Aristippus. — Sapere vultis, sed plūrimum dēsipitis, quī macrā māvultis mēnsā in latebrīs vīvere, quam dapsilicē apud prīncipēs.

Anaxagorās. — Cōnsulimus animae nostrae, ipsam scientiā et virtūte decorantēs.

Aristippus. — At interim corporī obestis, et mortem maciē praevenītis et anticipātis.

Anaxagorās. — Philosophōs id decet impallēscere chartīs, nōn ūsque geniō indulgēre.

Aristippus. — Istud et ego quondam fēcī, optimumque crēdidī, tandem famē compulsus, Aulicus, ut sum, fīēbam.

Theophrastus. — Philosophiam tū jam cūrās culīnāriam, sed nōs litterāriam.

Aristippus. — Interdum etiam adhūc librīs legendīs incumbō, nōn tōtus ferior ā litterīs.

Anaxagorās. — Male convenit per Herculem Philosophiae studiō cum opiparīs patinīs.

Aristippus. — Attamen dulce est corporis cultūram gerere, simul et Philosophiae utcumque studēre.

Theophrastus. — Nōs mālumus ad lucernam latēre discentēs et quiētī, quam prīncipum nūtibus īnservīre.

Aristippus. — Nescītīs prīncipibus virīs placuisse, nōn ultimam et postrēmam esse laudem ?

Cratēs. — Laus major virtūtī est placuisse et adhaesisse.

Aristippus. — Abeant ista, quisque suā sorte vīvat, mihi haec fortūna arrīdet. Assās istās carnēs ferīnās dēcerpite, vīnōque pretiōsō istō ūtiminī.

Theophrastus. — Saturī sumus, tollantur dapēs, domum versus regrediāmur ad cōdicēs nostrōs.

Aristippus. — Quandō libet, nōn vōs morābor.

Anaxagorās. — Hymnum igitur ā cibō nōbīs ut hospes recēnsē.

Aristippus. — Laus, honor, et glōria sit sempiternō Jovī, caelō terrāque imperantī, quod cibīs nōs pāvit, famēlicī quī fuimus.

Philosophī. — Āmēn.

Aristippus. — Nunc litterāria vestra antra repetite, chartās volvite et invertite.

Philosophī. — Tū valē, grātī quandōque erimus, quandō licēbit.

Aristippus. — Nōn moror grātiam vestram, mē alit Rēx, et portat equus.

Rēx. — Ō mea rēgīna pulcherrima, quandō convīvium nostrō rēgnō et imperiō dēbitum, nostrīs aulicīs exhibēbimus et faciēmus ?

Rēgīna. — Quandō dominō Rēgī meō generōsissimō placuerit.

Rēx. — Quid sī ad hodiernam vesperam ipsīus sūmptūs facerēmus ?

Rēgīna. — Nōn displicēbit mihi.

Rēx. — Habēs quae cēnam dēlicātam redderent ?

Rēgīna. — Sunt mihi gallīnae trēs, duo cāpī, mediusque agnus.

Rēx. — Sufficiet, gallīnās cum carne agnīnā ēlixā, cāpōs et agnī medium ad verū coquās.

Rēgīna. — Exsecūtum reddam.

Rēx. — Sīc facitō, ego interim aliīs intentus erō.

Obsōnātor. — Ō Rēx noster, quandō rēgāle convīvium tuīs aulicīs parābis ?

Rēx. — Ad vesperam, tū obsōnātum eās, cūrāque ut singula in cēnam sint parāta, aut tuō dēfungēris magistrātū.

Obsōnātor. — Fidēlis erō.

Servus. — Magnifice domine Rēx, sternam mēnsam ? obsōnia singula paene sunt percocta.

Rēx. — Exsequere tuum mūnus, adsuntne ministrī et satellitēs nostrī ?

Servus. — Ad ūnum ūsque hīc domī sunt.

Rēx. — Age, tum auspicēmur cēnam, pōtum habendum fac prōmās, vīnīque cōpiam affer, et intrent amīcī cēterī, nostraeque Aulae domesticī.

Servus. — Jubēbō. Jussit et vult generōsus Rēx meus, ut intrētis hībernāculum.

Convīvae. — Intrābimus modo. Salvē Rēx potentissime.

Rēx. — Rēx sum nōmine, sed sine rēgnō.

Convīvae. — Dēnique ēgregium habēre nōmen, nōnnūllōs dēlectat, et praestat quam vocārī ignōminiōsum.

Rēx. — Mēnsam ōrdine accēdite, Dux, Cancellārius, quisque ut gradū est superior, ita et accubitū sit.

Convīvae. — Discumbat et Rēx noster.

Rēx. — Modo accumbam, et Rēgīna mihi assidēbit. Puer, benedictiōnis hymnum effāre.

Puer. — Benedīcite.

Convīvae. — Dominus.

Puer. — Hujus cēnae rēgālis ēsculenta et pōtum benedīcat ille, quī Rēx rēgum est, nōbīsque faxit sint salūtifera, quī haec ipsā in suī facimus memoriā, quod ipse in mundum nātus homō, diē decimō tertiō trēs Rēgēs, et Magōs suō aspectū exhilarāvit. In nōmine Patris, et Fīliī, et Spīritūs sānctī.

Convīvae. — Āmēn.

Rēx. — Nunc hilarēs sītis pōtū et cibō, strēnuēque edite, sīc ego jam Rēx vester imperō et volō : istam carnis buccellam domina Rēgīna mea grātō accipiat animō.

Rēgīna. — Grātia sit dominō Rēgī.

Rēx. — Vōs nostrī Aulicī, Chrȳsippī nōn sītis, sed cuticulam cūrāte basilicē.

Convīvae. — Bibat Rēx, tum et nōs aliī bibēmus.

Rēx. — Propīnō Rēgīnae meae nōbilissimae.

Rēgīna. — Prōsit dominō Rēgī.

Stultus. — Rēx bibit, Rēx bibit : tandem cessā, nōlī exsiccāre, et mihi quippiam relinquās.

Convīvae. — Quam minimē facētus est mōrus ille.

Stultus. — Clāmandō fatīgābor.

Rēx. — Serve, assās affer carnēs, et haec aufer.

Servus. — Mox faciam. Hīc est dominus Dux, Sēcrētārius, Cancellārius, Cubiculārius, quisque eōrum dominum Rēgem et Rēgīnam dōnant duābus vīnī mēnsūrīs.

Rēx. — Grātiam habeant, certē minimē decet Rēgem vīnō dōnārī ā suīs famulīs.

Convīvae. — Nōnne et Rēgēs imperiōrum ā subjectīs aluntur colōnīs ?

Rēx. — Fateor, cāpōs illōs tostōs, tū Sēcrētārī rumpe, frustaque assidentibus prōpōne, nōstī quōmodo sit ad mēnsam ministrandum.

Sēcrētārius. — Libēns faciam ex Rēgis jussū.

Rēgīna. — Rēgī hunc calicem medium praebibam.

Rēx. — Sit commodō Rēgīnae.

Convīvae. — Rēgīna bibit, exclāmā tū fatue, ut dēvorās cibum ac vultur.

Stultus. — Rēgīna bibit, Rēgīna bibit, Rēgīna bibit.

Rēx. — Agnīnam illam carnem frustulātim dissecā tū Cancellārī.

Cancellārius. — Perplacet, hoc frustum Rēx noster sibi retineat.

Rēx. — Hilarēs agite sītis, post saeculum Gentīlēs hanc occupābunt terram, ut vulgō fertur. Omnibus hoc pōculum praebibō.

Cancellārius. — Nōn obsit Rēgī. Stulte clāmā, Rēx bibit.

Stultus. — Rēx bibit, Rēx bibit, Rēx bibit.

Rēx. — Tolle haec serve, nēmō ipsīs vēscitur, bellāria affer.

Servus. — Adsunt.

Rēx. — Et orbēs pūrōs prōpōne.

Servus. — Fēcī.

Rēx. — Cāseō hōc cibum subsīdere facite, et būtȳrō lēnēs facite animōs.

Sēcrētārius. — Ad jugulum ūsque saturī sumus, nequīmus omnem penum stomachō recondere.

Rēx. — Attamen buccellam minimam edite.

Cancellārius. — Nōn recūsāmus istud.

Stultus. — Rēgī dominō meō praebibō.

Rēx. — Prōsit magnificō dominō stultō.

Cancellārius. — Stultus bibit, stultus bibit, stultus bipsit, bipsit, bipsit.

Stultus. — Salvā Grammaticā loquiminī.

Cancellārius. — Ēn et stultus Grammaticae perītus est.

Rēx. — Serve, tolle singula, omnēs dormīturiunt, videō.

Cubiculārius. — Nox intempesta adest, cubitum eundī tempus est.

Rēx. — Puer, grātiārum āctiōnis hymnum loquere.

Puer. — Dē hōc convīviō benedīcāmus Dominō.

Cancellārius. — Deō sit grātia.

Puer. — Ille quī est ab aevō, manetque in aeternum ūnicus et sōlus Deus, et nōs suīs mūneribus pāscit, salvat et vīvificat, sit benedictus in saecula saeculōrum.

Convīvae. — Āmēn.

Rēx. — Vōs bonī amīcī et Aulicī grātīs animīs accipite quae affuēre : meliōra datūrus sum, dum imperium meum locuplētius factum fuerit.

Convīvae. — Grātiam agimus, habēmus et referimus dominō Rēgī et Rēgīnae, dē benevolentiā ostēnsā et impertītā nōbīs.

Sōcratēs. — Hesternō diē convīvās vōs vocāvī per ministrum meum in hodiernum prandium, estisne ventūrī ?

Convīvae. — Sumus utique.

Sōcratēs. — Tum mē jam comitāminī, merīdiēs īnstat.

Convīvae. — Perplacet.

Sōcratēs. — Hilarēs spērō erimus, nisi uxor mea quippiam lītis incēperit.

Convīvae. — Est tum jam per tē offēnsa ?

Sōcratēs. — Veterī suō mōre ob asinī prōspectum jūrgia parat.

Convīvae. — Nōs ipsam crātēribus faciēmus lepidam et placidam.

Sōcratēs. — Salvē mea Xanthippē, hīc mēcum veniunt amīculī nostrī, in hodiernum praedium ā mē invītātī.

Xanthippē. — Gaudeō, sint salvī vestrī adventūs amīcī intimī.

Convīvae. — Grātiam habēmus.

Xanthippē. — Manibus ablūtīs, quandō libet īte accubitum.

Sōcratēs. — Fīat, vōs amīcī vestēs exuite, fervet hībernāculum calōre, et ingrediminī.

Convīvae. — Ī tū prior.

Sōcratēs. — Sequiminī, praecēdam.

Convīvae. — Hīc commodior est āēr, quam forīs, ubi mūgit Boreās.

Sōcratēs. — Forīs nāsus mūcō concrēscit ambulantī. Xanthippē, quandō vīsum tibi fuerit, edūlia fac afferrī.

Xanthippē. — Jam addūcentur.

Servus. — Hic cibus edentibus sit salūtāris.

Sōcratēs. — Edenda cōnsecrā.

Servus. — Benedīcite.

Convīvae. — Dominus.

Servus. — Quibus hōc in prandiō vēscēmur, alimenta et pōtūs benedicta velit esse ille, quī omnibus benedīcere solet, sōlus salūtem affert, exitiaque tollit. In nōmine sānctae et indīviduae Trīnitātis.

Convīvae. — Āmēn.

Sōcratēs. — Cultellōs mēnsae impōnite, et ē patinā comedenda accipite amīcissimī convīvae.

Jōannēs. — Nōn cūrēs, ad mēnsam dēsidēs nōn erimus.

Sōcratēs. — Ab holusculō sī abhorret quis vestrum, sēpōnat, et carnēs edat.

Petrus. — Holeribus libentēs pāscimur.

Sōcratēs. — Nōn admodum tīnctum est.

Philippus. — Istud nihil rēfert, pinguēdō nimia vōcis affert raucēdinem.

Sōcratēs. — Bibite et nunc, nē āridus in stomachō marcēscat cibus : cervisiae haustū ad mēnsam semper prīmum sūmere soleō.

Petrus. — Per Herculem opiparī sapōris est Cereris iste pōtus.

Sōcratēs. — Domesticus meus est pōtus, satis vīlis, nam frūgēs perquam cārē vēneunt, ideō et magis exiguam oportet coquere cervisiam, nōn multum possidentem.

Xanthippē. — Pernās illās, aut caprīnās carnēs vel vitulīnās rōdite, quaecumque cuilibet sapuerint.

Jōannēs. — Hospes, scyphō hōc dīmidiō tē impertiar.

Sōcratēs. — Bibās salūtiferē.

Jōannēs. — Nunc et tū bibendō pār parī referās.

Sōcratēs. — Invītus maneō dēbitor ad pōcula. Uxor, haustum amīcitiae tibi propīnō.

Xanthippē. — Sit tibi bonō. Petre praebibō tibi.

Petrus. — Accipiō libēns, tibi nōn incommodet.

Xanthippē. — Petre, aequālī haustū et alterī praebibās.

Petrus. — Philippe, tantum tibi propīnābō, quantum accēpī ab hospitā nunc nostrā.

Philippus. — Fēlīciter bibe, ut dignum est accipiam abs tē libentissimē.

Sōcratēs. — Serve, carnēs affer recentēs (ut vocant) nitidōsque orbēs prōpōne cuilibet.

Servus. — Efficiam.

Sōcratēs. — Dē hīs agnīnīs carnibus edite, ad ēsuriēī expulsiōnem : assās carnēs nōn exspectētis, nam frūstrārēminī.

Petrus. — Quantum sat est habēmus, plūra nōn exoptāmus.

Sōcratēs. — Licet parcē īnstrūxī focum, tamen ut amīcōs vōs vocāvī, crēdēns vōs bonī cōnsultūrōs mēnsae tenuitātem.

Jōannēs. — Amīcī ad amīcōrum lancēs cāseō et Cerere redduntur contentī.

Sōcratēs. — Serve, affer bellāria, haecque conde, vel culīnae affer ministrae.

Servus. — Exsequar.

Sōcratēs. — Hīc nunc omnia habuistis obsōnia : sī stomachōs implēvistis, gaudeō : sīn minus, bonī tamen cōnsulite.

Jōannēs. — Satis superque praestō adfuit edūliī.

Sōcratēs. — Serve, hymnum grātiārum rūminā et lege.

Servus. — Benedīcāmus Dominō.

Convīvae. — Deō grātiās.

Servus. — Dominus dominantium omniumque quae in caelō et in terrā sunt, imperātor et cōnservātor, dē hīs ā nōbīs sūmptīs nūtrīmentīs, grātiam habeat in aeternum.

Convīvae. — Āmēn.

Sōcratēs. — Aequīs animīs accipite quās obtulī ēscās, lautiōrēs aliā dabō vice.

Jōannēs. — Lautissimē fōvistī nōs, grātōs aliquandō nōs exhibēbimus.

Fīlius. — Ō mē īnfēlīcem adulēscentem, mē dēsōlātissimum juvenem, mē miserrimum hominem, quō mē nunc vertam ? quid vītā mihi opus est ? mors praestāret : cūr vīvere exoptārem, cum mihi amīcissimī parentēs meī obierint, sōla mea sōlācia et spēs quae fuēre ? Ō tū crūdēlissima mors, quam acerbē mē conturbāstī  !

Arnoldus. — Ut ita agis ? ut sīc ejulās et lāmentāris, pudetne tē ?

Fīlius. — Āh, quid mē pudēret ? prae dolōre et maestitiā quid agam ignōrō.

Conrādus. — Animam sūme, precāre Deum, ut parentum animae quiēte caelestī fruantur, lacrimīs ipsōs in vītam nōn revocābis.

Fīlius. — Ah, ah, vellem et mihi pestis vītam adimeret.

Arnoldus. — Taceās illa, nōndum Deō vīsum est ut moriāris, mortem precārī nōlī, adhūc citius quam placēbit, tibi aderit.

Fīlius. — Ō Deus miserēre meī miserrimī, et ab hāc lūce tollās, ut ūnā sim cum Mānibus meōrum dīlēctōrum parentum.

Mulier. — Lacrimās siste et precāre requiem tuīs dēfūnctīs parentibus, nōs hūc vēnimus vīnum afferentēs cōnsōlātum tē, simulque et tēcum exporrēctum frontem.

Fīlius. — Nunc nōn est mihi neque animus, neque tempus laetitiae, frūstrā advēnistis, exhilarārī rē nūllā possum.

Mulier. — Animum laetum tibi reddēmus favente Deō, antequam hinc abībimus.

Fīlius. — Istud sī poteritis, admīrābor : crēdō quod sī nātūra mea ā summō Jove immūtārētur, vix laetus fierem, adeō tōtum mē lūctūs dolor omnibus partibus corporis, ut sagitta, penetrāvit.

Mulier. — Vīnō tē ab omnī maerōre illō līberābimus.

Fīlius. — Tum pōtitābō vōbīscum, ut animum recipiam.

Conrādus. — Cibum et vīnum nōs afferimus, quō tē dōnābimus, et ipsō animum tuum aspergēmus, ut alacrior fīat, ut mente captī aquā perfunduntur.

Fīlius. — Sedēte, jubēbō mēnsam sternere servum.

Mulier. — Nōs ipsam linteō ipse tegēmus, sine famulum suum pēnsum persolvere.

Fīlius. — Nunc edite et bibite, sī quid opiparī attulistis ē vestrīs penātibus : hīc omnēs sumus lūctū obrutī et cōnsternātī, quod cibōrum penitus oblīvīscimur, pāne et pōtū contentī.

Mārtīnus. — Hāc vice oculōs ā lacrimīs terge, et geniō indulgeās.

Fīlius. — Vix poterō.

Conrādus. — Ūnō aut alterō calice ēpōtō redībit mentis alacritās, hōc pōculō integrō tē cōnsōlābor, ut post mē ipsum et tū ēbibās.

Fīlius. — Timeō ut potuerō, gemitūs et cordis tormentum vix concēdet.

Arnoldus. — Cōnandum quippiam praeter opīniōnem, nōn dīmittendus animus, cōnstantia vel magnanimitās virōs et arguit, et commendat : flēre, lāmentārī, ejulāre, mulierum sunt, virīs inhonestissima.

Conrādus. — Pōculum fac ēbibās.

Fīlius. — Propīnō tibi amīcissime.

Mārtīnus. — Accipiam libenter, bibās fēlīcī ōmine.

Arnoldus. — Propīnō tibi Jōannēs dīlēcte, in honōrem tuōrum probōrum parentum, morte jam ablātōrum tibi.

Fīlius. — Illōrum nōmine per vicēs post tē bibam. Vīcīna, hunc calicem ēbibam, vīs et tū deinde ipsum exsiccāre sī tibi praebiberō ?

Mulier. — Volō, etiamsī adhūc duplō esset major.

Fīlius. — Ut biberō, ita post mē pōtābis et tū.

Mulier. — Faciam.

Fīlius. — Vidēn’ ? exsorpsī, ēlambēs tū.

Mulier. — Nōn omittam, tibi propīnō, Conrāde.

Conrādus. — Bibās nōmine superum.

Arnoldus. — Ut nunc tē habēs Jōannēs dīlectissime, nusquam maeror discutitur tibi in animā ?

Fīlius. — Labāscit, nōnnihil hilarior fīō.

Mārtīnus. — Vīnum solet hominum cūrās utcumque magnās solvere.

Fīlius. — Gaudeō vōs mē accessisse cōnsōlātum, sī umquam licēbit per opēs, rependam. Mīror tamen unde mōs sit ortus per vīnum et convīvium cōnsōlandī lūgentēs dēfūnctōs.

Arnoldus. — Ā Gentīlibus Thrācibus, quī hominum puerperia lūctuōsa, sed fūnera laetābunda habuērunt.