Colloquia, sive Confabulationes tyronum literatorum

Spōnsus. — Vīnctī nunc sumus jugō mātrimōniī et capistrō inextrīcābilī.

Anna. — Laus superīs, nostrum mātrimōnium fortūnet suprēmus.

Spōnsus. — Id faciet spērō, sī nōs concorditer vīxerimus.

Parentēs. — Salūtem exoptō tibi fīlī mī.

Spōnsus. — Grātiam habeō mī pater.

Parentēs. — Ō fīlia mea fac cum tuō marītō vīvās tranquillē.

Anna. — Discors ipsa numquam erō, sī ipse nōn lītem sēmināverit.

Parentēs. — Ambōbus sit fēlīx, fortūnātum conjugium.

Spōnsus. — Sīc faciat Deī fīlius, ipsaque virgō Deipara.

Parentēs. — Spōnsus mēnsae accumbat, tum et invītātī discumbent.

Amīcī. — Fēlīcitātem initī mātrimōniī optāmus spōnsō et spōnsae.

Spōnsus. — Grātia sit vōbīs omnibus.

Parentēs. — Salvōs vōs advēnisse gaudeō in nōmine spōnsī et spōnsae.

Amīcī. — Ubinam spōnsum conveniēmus ?

Parentēs. — Jam aderit. Ēn aliās inter amīcōs nūgātur, eum accēdite.

Amīcī. — Salvē spōnse, grātulāmur tibi ob hanc diem geniālem, novamque tuam nūptam, et multum optāmus fēlīcitātis.

Spōnsus. — Pār vōbīs Deus referat, et quō dignātī estis meās invīsere nūptiās.

Amīcī. — Majōra tuōrum parentum causā facerēmus.

Spōnsus. — Mūtuum reddam, sī quandōque īnservīre potuerō vōbīs : nunc discumbite, edendī tempus est.

Amīcī. — Obsequāmur.

Spōnsus. — Vōs famulī fercula afferte.

Famulī. — Praestō sum, tū convīvīs praepōnitō.

Spōnsus. — Istud vōs exsequiminī, ipse prandium cōnsecrābō hymnō. Benedīcite.

Amīcī. — Dominus.

Spōnsus. — Chrīstus Deī fīlius, hoc prandium benedīcere velit, suā grātiā dōnāre, et nostrō huic interesse convīviō nūptiālī, ut quondam in mundō hūmānā carne in Canā Galilaeae, cum glōriōsā suā mātre Marīā dignātus fuit adesse.

Amīcī. — Āmēn.

Spōnsus. — Nunc amīcī omnēs, patinīs et pōculīs vōs cōnsōlāminī et reficite.

Amīcī. — Facere istud ēsuriēs nōs bellē docēbit.

Spōnsus. — Fortiter edite, sat vīnī et cibī prōpōnētur.

Amīcī. — Spōnse, propīnō tibi īnfēlīcitātem tuārum nūptiārum.

Spōnsus. — Sit salūtī. Amīcī meī, cognātī et agnātī praebēte vōs hilarēs rogō.

Amīcī. — Faciēmus, nē cūrēs. Quōmodo pugnī tibi placuērunt, quōs hodiē in templō accēpistī, fuēruntne molestī ?

Spōnsus. — Mordēbant mē nōnnihil, tamen in hōc mē cōnsōlābar, quod vībīcēs nōn intulērunt.

Amīcī. — Cūr plāgīs ita novōs spōnsōs tundant, scīsne ?

Spōnsus. — Ignōrō, nisi quod cōnsuētūdinis est.

Amīcī. — Audī, tibi dīcam, sed jocō excipiās.

Spōnsus. — Nōn mē offendet.

Amīcī. — In aede sacrā novī spōnsī pugnīs afficiuntur, ut assuēscant tum verba, tum verbera ab uxōre, novā suā spōnsā ferre.

Spōnsus. — Portendit illud ?

Amīcī. — Utique, sed compertumne habēs cūr cēreum lūmen ārdēns spōnsa praeferātur in templum ?

Spōnsus. — Nōn.

Amīcī. — Ideō, quī uxōrem dūcit domum, flammam in aedēs accipit, et perpetuum tormentum.

Spōnsus. — Spērō tālia mē in spōnsā meā nōn habitūrum.

Amīcī. — Neque istud nōs crēdimus.

Parentēs. — Ō fīlī circumeāmus exceptum convīvās, carō assa praeposita est.

Spōnsus. — Congrediāre tū pater, meō loquere nōmine.

Parentēs. — Agimus, habēmus, et referimus vōbīs grātiās, spōnsus, spōnsa, nōsque ipsōrum parentēs, agnātī et cognātī, pār parīque rependēmus, ubi obsequiō nostrō indigueritis.

Amīcī. — Grātī erimus : quod advēnimus, sponte et libentēs fēcimus.

Spōnsus. — Vōs ministrī tollite singula, tempus est ut mūnuscula dent amīcī, et chorēae dūcantur.

Famulī. — Faciēmus vēlōciter.

Spōnsus. — Grātiam dīcāmus Dominō Deō, quī nōs pāvit, suāque grātiā hās nūptiās fortūnāre velit.

Amīcī. — Āmēn. Hōc mūnusculō aureō spōnsum et spōnsam dōnāmus, quoad nostrī fīliī adolēverint, tum repetēmus.

Parentēs. — Grātiam referēmus, et recompēnsābimus.

Zēnō. — Ō vōs discipulī meī et convīvae, quid in mundō fēlīcissimum esse crēditis, hominisque summum bonum ?

Sardanapālus. — Incertī sumus. Tū nōs praeceptor īnstrue.

Zēnō. — Dē summō hominis bonō in mundō sententiae fuērunt variae, aliquī in glōriā, in dīvitiīs nōnnūllī, aliī in virtūte, aliī in sānitāte corporis pōnunt : omnibus autem illīs nōs vērius dīcimus in voluptāte corporis, in cutīculā scīlicet cūrandā esse situm optimum hominis bonum.

Philoxenus. — Quī hoc sciēmus colende praeceptor ?

Zēnō. — Contemplāminī animālia tam brūta, quam ratiōnālia, omnia vidēbitis nātūrā esse prōclīva in voluptātem, in gulam, in crāpulam et ēsuriem : famem aegrē ferunt, ferreque diū nōn possunt.

Aesōpus. — Sentiō et meō corpore calcar esse incitāns mē ad cūram palātī, stomachī, gulaeque saturitātem et explētiōnem.

Zēnō. — Quod nātūra omnium rērum parēns et altrīx ingenuit hominī, quis hoc pessimum dīceret ?

Servus. — Certē nūllus sānae mentis.

Zēnō. — Optimum est, quod condūcit, prōdest et juvat : nōnne ?

Philoxenus. — Īnficiās īre salvā fronte nēmō potest.

Zēnō. — Voluptās autem vel cūra corporis, ipsī hominī cōnfert plūrimum, vītam cōnservat, corpus alit, quō fulcītō et vīvō, etiam anima, in homine pars nōbilissima, valet : corpus enim est animae stabilīmentum et fulcīmentum.

Aesōpus. — Abeant igitur aerumnōsī Solōnēs, famēlicī illī Philosophī, quī suōs fraudant geniōs, sē mācerant, māluntque stomachō inānī et vānō philosophārī, quam saturī et plēnō ventre.

Zēnō. — In meās vōs jūrāte lēgēs, mihi vōs addīcite, Philosophiam vōs docēbō, et animae et corporis cultūram afferentem.

Sardanapālus. — Tuae ferulae subdēmus manūs praeceptor colendissime.

Zēnō. — Nōn ōlim fēcisse vōs paenitēbit, ērudiam namque vōs in Philosophiā lucernāriā, quam ad lucernās domī agentēs imbibunt Sophī ipsī. Deinde Philosophiam Epicūrēam et voluptuāriam, quā apud vulgārēs passim in tabernīs, ubīque apud prīncipēs et rēgēs, grāta sit vestra et praesentia et convīctus.

Philoxenus. — Quae ista erit Philosophia voluptātis ?

Zēnō. — Ut aliīs praescrībere poteritis, quōmodo studēre crāpulae, gulae et ventrī dēbeant.

Sardanapālus. — Istud sī nōscerem, in locō viāticī magnī aestimārem, nam nōscō complūrēs, quī omnia mētiuntur crāpulā.

Zēnō. — Xerxēs Rēx Persārum repertōrī novae voluptātis cōnstituit pretium.

Philoxenus. — Ecquid aerumnōsīs aliīs Philosophīs praemiī pollicitus est, quī abstinentiā vīctitandum esse dīcunt ?

Aesōpus. — Illīs medium digitum ostentā.

Zēnō. — Permultī ubivīs gentium nostram sententiam sequuntur, diū noctūque pōculīs et patinīs addictī.

Philoxenus. — Apud Mīlēsiōs magnō in pretiō voluptās habētur, famēs spernitur, expellitur, extrēmumque malōrum aestimātur.

Zēnō. — Sybarītae dēlicātissimē vīctitantēs in annum integrum, ūnīus convīviī apparātum fēcērunt, convīvās ante annī spatium vocāvērunt, quō sē ōrnandī restāret sat temporis.

Sardanapālus. — Ō terque quaterque beātōs et sapientēs illōs Sybarītās !

Aesōpus. — Tarentīnī quoque mollēs et dēlicātī sunt nuncupātī, ob voluptātis assiduum studium.

Philoxenus. — Praecepta nōbīs praebē, quō illam voluptātem, fēlīcissimum hominis bonum, amplectī poterimus utrīsque bracchiīs.

Zēnō. — Faciam, advertite : Quoad vīxeritis, edite, bibite, lūdite : et cum vōs mortālēs nōritis, praesentibus vōs explēte, post mortem nūlla voluptās, post fūnera pulvis eritis, ea habēbitis quae libīdine exsatūrātā in vītā hausistis. Ut quondam Sardanapālus ille noster rēx Assyriōrum in sepulcrī suī Epitaphiō īnscrībī jussit.

Sardanapālus. — Quam miserī hāctenus dēsipuimus chartīs additī, inediā vītam ēgimus.

Zēnō. — Tandem resipīscite : nōn minus pōculīs et patinīs, quam lucernīs Philosophicīs dēditī sītis.

Philoxenus. — Exsequēmur fidēlissimē.

Zēnō. — Edite, bibite, cūrāte cutīculam, geniō indulgēte, sīc et hominibus acceptī eritis.

Salacōn. — Salvēte sodālēs meī pauperrimī : quid hīc gradum sistitis, nihil vōbīs domī est negōtiī ?

Cōdrus. — Nihil, neque negōtiī, neque cibī, neque pōtūs, sed ēsuriēī plūrimum.

Salacōn. — Carētis et pāne et aquā ?

Īrus. — Satis multum aquae in aedibus habēmus, sed illa sitim, nōn famem comprimit.

Salacōn. — Sī ēsurītis, venīte ad meōs penātēs mēcum cōmissātum.

Amyntās. — Āh, quid tū nōs alerēs ? tibi frūmentī est pēnūria et vīctūs.

Salacōn. — Domī meae mihi tantum adhūc suppetit commeātus, quō vōs saturābō vestrāsque conjugēs.

Convīvae. — Crēdimus, verbīs nōs pāscerēs abundē et nūgīs, at nōn mēnsae pābulō.

Salacōn. — Stomachīs vōs farciam, crepitantia intestīna pācāta efficiam, saltem crēdite et congrediminī.

Īrus. — Fidem damus, sed vidē nē nōs lūdō habeās.

Salacōn. — Rīdēre nōn soleō amīcōs, licet aerumnōsus sim.

Convīvae. — Quid nunc cibī habēs quō vēscēmur ?

Salacōn. — Aliquot mihi sunt frusta pānis ōstiātim collēcta, dūra et forte mūcida, vīlisque cervisia, et jūsculum ēmendīcātum.

Amyntās. — Vīctus est nōbīs genuīnus, ad stipem namque rogandam nātī crēdimur.

Salacōn. — Sedēte et quiēscite, in cibī sportulā edenda quaeram.

Convīvae. — Sed properā, ācriter ēsurīmus.

Salacōn. — Istōs orbēs pānāriōs adipe linītōs edite prooemiī locō, quoad aliud attulerō.

Amyntās. — Precēmur prius Deō nostrō redēmptōrī hymnum.

Salacōn. — Benedīcite.

Convīvae. — Dominus.

Salacōn. — Chrīstus Deī fīlius Deus et homō quī suō grātiōsō sanguine nōs redēmit, dignētur nōbīs exiguum et cereāle prandium benedīcere, quī suī sumus exemplar paupertāte et mendīcitāte nostrā. In nōmine Patris, et Fīliī, et Spīritūs sānctī.

Convīvae. — Āmēn.

Salacōn. — Orbēs nunc illōs pānāriōs carne ūnctōs edite, carō discessit in alvum dīvitum, nōbīs pauperibus in hīs orbibus relīquit pinguēdinis vestīgia.

Cōdrus. — Ō quam mellītē sapiunt !

Īrus. — Longē dulcius carnēs, cujus jūsculō madent, sapuērunt.

Amyntās. — Optimum condīmentum famēs est.

Cōdrus. — Vērum crūdās fabās (ut vulgō fertur) sapere ac coctās efficit.

Salacōn. — Nunc eleēmosynās hās edite, dūrae sunt, attamen stomachum replēbunt aequē ac mollissimae forent.

Īrus. — Sitiō, quid in ligneā hāc lagēnā est pōtūs ?

Salacōn. — Cervisia est ē sōlō furfure cocta, quam vulgō tenuem pōtum dīcunt.

Cōdrus. — Pȳtissābō eam.

Salacōn. — Facitō, forte palātō nōn displicēbit.

Cōdrus. — Utcumque valet, vērum nōn satis igne est ēlixa.

Salacōn. — Stomachus cōnsūmet quod ignis calor nōn praestitit.

Amyntās. — Praeter hoc nihil quod edāmus habēs ?

Salacōn. — Nōnnihil jūsculī mihi est, sed frīgidum, lignīs careō, aliās calidum facerem.

Amyntās. — Ō tē miserrimum Salacōnem : carēs lignīs, tamen forīs ambulās lautē vestītus ac opulentissimus essēs.

Salacōn. — Interdum conductīciīs mē ōrnō vestibus.

Cōdrus. — Mortālium omnium nōs miserrimī sumus, quī ad crepīdinem et forēs dīvitum cōgimur commeātum conquīrere.

Salacōn. — Miseriae nostrae meminit Plautus, dīcēns : “ Miser homō est quī ipse sibi quod edit, quaerit, et id aegrē invenit : sed illō miserior quī aegrē quaerit, et nihil invenit : ille miserrimus, quī cum ēsse cupit, quod edat nōn habet ”.

Amyntās. — Spērandum, quod aliquandō nostra fortūna immūtābitur, nam omnium rērum (ut Cōmicus dīxit) est vicissitūdō.

Īrus. — Salūs ūnica nōbīs est, ut Capnion scrīpsit, quod “ nihil possumus perdere, cum nihil habeāmus ”.

Salacōn. — Dīvitum vīta semper est sollicita et cūrārum plēna.

Convīvae. — Hinc solvēmus ancoram, ēmendīcandī jam hōra īnstat, nam apud dīvitēs modo mēnsae tollentur.

Amyntās. — Hymnum grātiārum āctiōnis dīcās.

Salacōn. — Deus pauperum cōnsōlātor, omniumque alumnus, dē habitīs hīs bōlīs grātiam habeat, nōbīsque sit auxiliō, ut aliās dapēs precāriās nancīscāmur.

Convīvae. — Āmēn.

Salacōn. — Nunc quisque dīvitum aulās adeat, stipem precātum in cēnam.

Convīvae. — Fīet, tū valē.

Dromō. — Ubi est noster vīcīnus Hennō ?

Greta. — Nōn procul abest, quid ipsum quaeritis ?

Dromō. — Convīvae sibi esse volumus, sī integrum fuerit.

Greta. — In horreō est, dāns pābulum equīs, advocābō ipsum. Heus, heus Hennō adsīs.

Hennō. — Quid mē vīs ?

Greta. — Hīc nōnnūllī tē conventum expetunt.

Hennō. — Aderō celerrimē, ō meī vīcīnī quid vestrī adventūs portendunt, quidve advēnistis ?

Simō. — Vēnimus tēcum prānsūrī, domī nostrae culīnae algent, uxōrēs in agrīs sunt et hortīs.

Hennō. — Per Herculem īnfēlīcī auspiciō advēnistis, ignōrō an noster focus splendeat. Greta, ecquid in prandium nōbīs parāstī edūliōrum ?

Greta. — Holusculum cum duōbus frustellīs carnis porcīnae.

Hennō. — Sufficiet, tum et būtȳrō ac cāseō vēscēmur : sed est ad edendum mātūrum ?

Greta. — Paene, quandō volueritis, līneō mēnsam tegam, et prandium parābō.

Hennō. — Quam prīmum potueris, facitō, hī vīcīnī forte ēsuriunt.

Parmenō. — Nōn ūsque adeō.

Hennō. — Ex aquālī lavētis manūs, et mēnsae assidēte.

Dromō. — Fīet nunc quisque apud sē ōrātiōnem dīcat, hīc nūllus est quī Latīnē cibum benedīcat.

Hennō. — Ipse dīcam. Benedīcite. In nōmine Patris, et Fīliī et Spīritūs sānctī. Āmēn.

Parmenō. — Est benedictiō admodum succīncta.

Hennō. — Eam Paroeciānus quondam docuit mē. Holere et carne illā porcīnā famem pellite, vēnistis subitī hospitēs, ideō et praesentiā bonī cōnsulite : sī adventūs vestrōs praescīvissēmus, splendidius parāvissēmus cibum.

Parmenō. — Sileās, illā domesticā patinā et in aedibus nostrīs vīvimus, quid nī et tum apud tē ipsā essēmus contentī ?

Simō. — Multī patinās aliēnās spernunt, et in suīs tuguriīs vix nūdō pāscuntur pāne.

Dromō. — Ipse rejiciō et contemnō nihil praeter pugnōs.

Greta. — Edite dē holere illō : hodiē in hortulō nostrō recēns est dēcerptum.

Parmenō. — Bellī sapōris est, nam adipe madet.

Simō. — Porcīna carō illa pinguet admodum.

Hennō. — Sūs erat nostrā cūrā alitus et ēducātus. Simō, tibi praebibō dē hōc pōtū nostrō domesticō.

Simō. — Tibi nōn incommodet.

Dromō. — Tū mihi propīnēs, nam sitiō acerbē.

Simō. — Postquam biberō, tibi lagēnam porrigam.

Dromō. — Bibe raptim, morārī nequeō.

Hennō. — Tū uxor mea dīlecta, lactis coāgulātī aliquid prōme, sī quempiam dēlectāret.

Greta. — Afferam, sed forte dulce nōn erit.

Hennō. — Salūbrius est sine dulcēdine.

Greta. — Quī capitur lacte, edat.

Dromō. — Plūrimum meō arrīdet palātō.

Parmenō. — Tempore aestūs stomachō convenit admodum, quia frīgore ipsum perfundit.

Hennō. — Sī libet, cibō nōn parcite, aut carne, aut lacte vēsciminī.

Parmenō. — Adultī sumus, edendum esse scīmus ad dapēs et patinās.

Hennō. — Cāseum sī quem habēs pinguēdine condītum, nōn ē vitiātō lacte parātum, eum dēprōme, et būtȳrī recentis nōnnihil.

Greta. — Būtȳrī illud Majō mēnse contūsum ā mē, eō pānem linīte.

Hennō. — Dē hōc cāseō sūmite aut būtȳrō, ut lēnēs animīs efficiāminī.

Simō. — Vīcīne noster Hennō, tibi propīnō.

Hennō. — Salūtem optō imbibās.

Dromō. — Fac tollī mēnsam, nōbīs in rūs ad uxōrēs eundum est.

Hennō. — Uxor conde singula. Grātia sit cūnctipotentī Deō, quī nōs alit suā clēmentiā, crēscereque ē terrā facit, quō nōs indignī vēscimur, per CHRĪSTUM Dominum nostrum.

Convīvae. — Āmēn.

Hennō. — Vīcīnī meī parcum hoc prandiolum grātīs accipite animīs, vīle fuit, ut vīlicōrum solet esse mēnsa, vīnō caruimus, nam cārē vēnit, bibentibusque obesse solet.

Convīvae. — Tibi nunc agimus grātiās : sī aliquandō tibi libuerit, rūrsum et ad nostrās edēs patinās.

Croesus. — Serve, ī vocātum ad mē Crassum, Alcmaeōnem, et Tantalum, ut mihi in prandiō sint convīvae, aliōquī sōlī cēnātūrō.

Servus. — Ībō facessum mandātum.

Croesus. — Dīc mē nōlle ut ēmaneant.

Servus. — Ēloquar. Salvē Crasse.

Crassus. — Et tū.

Servus. — Rogat erus meus ut sibi convīva esse dignēris.

Crassus. — Certē minus mihi jam est integrum.

Servus. — Jussit, ut dīcerem sē nōlle recūsārī, etiam Alcmaeōnem et Tantalum vocābō.

Crassus. — Age, tum veniam.

Servus. — Faciās, abeō quaesītum et aliōs duōs. Sīs salvus mī Alcmaeōn.

Alcmaeōn. — Tū quoque.

Servus. — Erum meum convenīre dēbēs jam in prandium.

Alcmaeōn. — Prandēbit sōlus ?

Servus. — Nōn, sed Crassus ipse aderit, et Tantalum jam ībō vocātum.

Alcmaeōn. — Tum libēns adveniam.

Servus. — Praeter vōs trēs penitus nēminem ad mēnsam invītāvit.

Alcmaeōn. — Abī Tantalum quaesītum, ego mē accingam.

Servus. — Ībō. Salvē Tantale honestissime.

Tantalus. — Et tū salvus sīs.

Servus. — Vult dominus meus ut sēcum prandeās, est quod tē conventum cupit.

Tantalus. — Jam volēbam auspicārī prandium.

Servus. — Parcās istī impendiō in vesperam, et aedēs nostrās invīse.

Tantalus. — Auscultābō, et comitābor tē.

Servus. — Sīc faciēs, et erō meō rem grātam faciēs.

Croesus. — Advenīre vestrum est grātum meī amīcī : vocāvī vōs, aliōquī sōlus prandissem, quō nihil magis adversum mihi est.

Convīvae. — Et nōbīs acceptius nihil est, quam aliēnā vīvere quadrā.

Croesus. — Manibus aquam praebē tū serve, lavētis deinde accumbite. Tū Crasse istūc sedeās, tum tū Alcmaeōn, deinde Tantale accubitum eās.

Crassus. — Tū hospes, suprēmē ac prior accumbās.

Croesus. — Hic mihi et meae uxōrī est sedendī locus. Benedīcite.

Convīvae. — Dominus.

Croesus. — CHRĪSTUS salvātor omnium, redēmptor et crēdentium, nōbīs hujus prandiī alimenta benedicta facere velit, ut ipsa in salūtem animārum sūmāmus.

Convīvae. — Āmēn.

Croesus. — Hās gallīnās dīrumpite, et jūsculō exōticō bōlōs pānis madefacite.

Convīvae. — Nōn neglegēmus.

Croesus. — Serve vīnum cyathīs īnfunde vetus et novum.

Servus. — Effectum reddam.

Croesus. — Bibite hilariter hospitēs meī, sat vōbīs largiar.

Alcmaeōn. — Impigrī ad epulās esse solēmus.

Croesus. — Pōculum hoc vōbīs praebibam, ut grātī vestrī sint adventūs.

Tantalus. — Salūtiferē sūmās haustum istum.

Croesus. — Serve tolle haec, assās carnēs praebē et pūrās quadrās.

Crassus. — Alcmaeōn calicem medium tibi praebibō.

Alcmaeōn. — Sit commodō.

Crassus. — Nunc et tū bibe.

Uxor. — Dē hīs perdīcibus, vel lepore aut cāpīs illāridātīs edite, quisque suō palātō jūcundum accipiat.

Crassus. — Croese hospes propīnābō tibi, sī alterī praebibere volueris.

Croesus. — Bibe, meī mūneris ad pōcula immemor esse nōn soleō.

Alcmaeōn. — Ō quam dēlicātōs et voluptuāriōs diēs agimus nōs opulentī, cum interim pauperēs ēsuriant.

Tantalus. — Pānis vix sat habent nōnnūllī inopum.

Croesus. — Opum mihi tantum est, quō exercitum alere vellem cōpiōsum.

Crassus. — Et ego frūgibus et aere abundō nōn parum.

Tantalus. — Argentī et bonōrum acervum ego possideō.

Croesus. — Vīvāmus igitur geniāliter.

Crassus. — Posterīs meīs nōn multum relinquam.

Tantalus. — Opibus ego quoad vīxerō potiar : nepōtēs meī sī egēbunt, quaerant ut ipse quondam fēcī.

Uxor. — Sed interim cibī estis immemorēs.

Croesus. — Serve bellāria affer.

Crassus. — Illa nōn exspectābimus, aliō nōs vocant negōtia, fac hymnum legī, nōbīs abeundum est.

Croesus. — Benedictus quī est in saecula saeculōrum, nostrō nōmine habeat laudem et honōrem, nostrīque misereātur.

Convīvae. — Āmēn.

Paterfamiliās. — Ut sē habent vestrī stomachī et ventrēs ? suntne vacuī ?

Famulī. — Crepitant īnstar veteris membrānae librōrum, et novārum soleārum.

Mārcus. — Ēcastor īlia mihi crepant, faucēs lippiunt famē, crūra ferre mē nōlunt, bracchia vix tollere possum, ita vīribus jejūniō sum exhaustus, īnstar lucernae oleō exsiccātō.

Paterfamiliās. — Aquā manūs singulī abluite, Paschālibus et novīs cibīs āmissās corporis vīrēs refarciēmus.

Benedictus. — Impigrē nōs accingēmus patinīs istīs.

Paterfamiliās. — Benedīcite.

Famulī. — Dominus.

Paterfamiliās. — Haec est diēs quam fēcit Dominus, exsultēmus et laetēmur in eā. Pascha nostrum immolātus est CHRĪSTUS, itaque epulēmur in azȳmīs sincēritātis et vēritātis. Allēlūja. Pater noster. Ōvum quisque accipiat, deinde dē pernā et aliīs carnibus.

Thylmannus. — Ēsuriēs et famēs mihi fuit vehemēns.

Paterfamiliās. — Eam mūtēs jam saturitāte.

Jasperus. — Laus superīs quod ad hunc diem superstitēs mānsimus.

Gōtfridus. — Gaudeō plūrimum hujusmodī piscēs in patinās rediisse.

Mārcus. — Hī piscēs rōbur praebent majus, quam ēsuriālis cibus.

Benedictus. — Istud hodiē experiar, an vīrēs accipiam validiōrēs.

Paterfamiliās. — Alterum edite ōvum sī libet.

Mārcus. — Ūnum adhūc edam.

Thylmannus. — Pernam ego petam cultrō, experiarque ut sapiat.

Benedictus. — Mārce, quot ovā ūnā vice possēs ingurgitāre ?

Mārcus. — Octo sine operā et labōre.

Jōannēs. — Dūra, an mollia ?

Mārcus. — Adhūc fluida, nōn indūrāta.

Jōannēs. — At cujus generis vel farīnae ?

Mārcus. — Gallīnīs parta.

Jōannēs. — Aestimābam ea quae ad saepēs jam sōle torrentur.

Mārcus. — Illa tuō vultuī essent apta.

Thylmannus. — Tū in ōvīs edendīs octo aliōrum mūnere possēs fungī.

Jasperus. — Edendō ipse pēnsum meum bellē persolvere vellem, sī certātim comederēmus.

Paterfamiliās. — Carnēs jūsculō ēlixās affer tū puer. Praebibō vōbīs hōc sacrō Paschatis diē.

Famulī. — Cōnferat tibi bibentī.

Paterfamiliās. — Invicem vōbīs praebibite, laetōsque animōs pōculīs vōbīs facite.

Gōtfridus. — Jōannēs amīcitiae et chāritātis haustū tē adoriar.

Jōannēs. — Accipiam abs tē libenter.

Benedictus. — Erō nostrō propīnō.

Paterfamiliās. — Bibe fēlīciter. Puer, assās carnēs prōme, hīs saturī sumus.

Jōannēs. — Benedicte, vitrum hoc tibi medium propīnō, vērum tū bibe quantum volueris.

Benedictus. — Auspicātō bibās, tum et ipse pōtābō.

Jasperus. — Thylmanne, ā prandiō tuās aedēs invīsēmus omnēs, vīs nōs ōvīs excipere ?

Thylmannus. — Nē Grȳ quidem largiar, tabernae hospes nōn sum : sī convīvārī vultis, dēversōria accēdite.

Gōtfridus. — Mārcus nōs mediō agnō, frustōque vitulīnae carnis exciperet, sī suum domicilium adīrēmus.

Mārcus. — Ad Kalendās Graecās.

Benedictus. — Nihil immūne nōbīs darēs hīs sacrīs fēriīs ?

Mārcus. — Nīl nisi sellās et scamna vōbīs impertiar.

Benedictus. — Istīs tū stomachum jejūnum pāscās ?

Paterfamiliās. — Cibō ūtiminī ut tollātur, appetit hōra cōntiōnem sacram audiendī, quī assā carne dēlectātur, Chrȳsippum nōn agat. Puer, bellāria fac adsint, et haec tollantur.

Thylmannus. — Mārce, haustum Paschālem tibi propīnō.

Mārcus. — Quid paschālem ? vīnī haustum mālō, eō corculum meum juvō.

Paterfamiliās. — Ā cibō templa adīte audītum sacram cōntiōnem, precēsque vespertīnās, et ad cēnam in tempore adsītis dēnuō, sacrātissimae hodiē sunt fēriae.

Gōtfridus. — Nusquam ībimus nisi fortassis ad Mārcum, dēgustātum dē ōvīs suae mēnsae.

Mārcus. — Sī vēneritis, ante forēs vōbīs manendum erit.

Paterfamiliās. — Dē hīs novīs et Paschālibus obsōniīs benedīcimus Dominō.

Famulī. — Deō grātiās.

Paterfamiliās. — Benedictus et glōriōsus sit Deī fīlius, quī hodiernā diē ā morte resurgēns, ab aeternā nōs līberāvit morte.

Famulī. — Āmēn.

Vīlicus. — Cūrā uxor mea Elsa, ut sacrificiō Missae perāctō, piper cēteraque obsōnia sat cocta sint, forte ex urbe nōs amīculī nōnnūllī invīsent.

Uxor. — Ēnītar prō vīribus, tū servum jubē scōpīs verrere pavīmentum horreī vel cubiculī, in quō convīvae sedēbunt prandentēs.

Vīlicus. — Serve, cubiculum istud ā pulveribus redde pūrissimum, parietibusque adhaerentēs arāneārum tēlās dēpōne, nē quid sit, quod convīvīs nauseam īnferat.

Servus. — Cūrābō.

Vīlicus. — Piperis habeās praecipuam cūram, nē vel adūrātur, nēve īnsipidum fīat, nam ipsum in prīmīs nūndinārum tempore palātīs advenārum placēre solet.

Uxor. — Quae culīnae sunt mūnia, sine tē exsequar bellissimē, mē coquere permitte, et tū cocta edās, satis adulta sum, nōn egeō in coquendō tē īnstrūctōre.

Vīlicus. — Hīc adveniunt trēs amīculī ex urbe.

Uxor. — Quī sunt ?

Vīlicus. — Pistor noster socer, Calceārius affīnis, et Textor cognātus nōbīs.

Uxor. — Veniunt invicem ?

Vīlicus. — Etiam, et manibus cōnfertīs sē, ut amīcissimī dūcunt.

Uxor. — Subitō nunc tū serve mēnsam sterne, singulaque, quibus opus erit, impōne.

Servus. — In illō moram nōn faciam.

Uxor. — Ipsa cum obsōniīs properābō ocissimē.

Pistor. — Sīs salvus ō Vīlice, quid geris ?

Vīlicus. — Salvī sītis et vōs, grātulor vestrō adventuī.

Pistor. — Ubi nūndinae sunt vel nūndinārum gaudium, in templōne, vel ad focum ?

Vīlicus. — Spērō quod utrobīque.

Textor. — Praestat in coquīnā, quam in templō nūndinās esse, nam stomachīs prōdest magis.

Vīlicus. — At plebēiārius noster māvult in aede sacrā nūndinās celebrārī.

Calceārius. — Ūnus ille homō est, cujus inexplēbilis est loculus.

Vīlicus. — Adsītis, līmen trānscendite, mox prandium īnstruētur.

Pistor. — Ubi uxor latet ?

Vīlicus. — In culīnā ad focum, ad postīcum, sī opus est, mictum ite, jam piper percoctum erit.

Textor. — Ūrinā nōn premimur. Salvē Elsa, ut valēs, tū sollicita Martha es.

Uxor. — Grātī advēnistis, valeō bellissimē, sed sine pecūniā : cubiculum intrētis, jam obsōnia mittam ā focō.

Vīlicus. — Ex aquālī hōc manūs mundāte, tum mēnsae assidēte : locō benedīcite quisque ōrātiōnem apud sē dīcat, hīc doctus nōn est.

Pistor. — Cruce signēmus, cōnsecrābimusque cibum nōs ipsī, ubi ērudītus dēfuerit.

Vīlicus. — Piper hoc dēgustāte, spērō placēbit.

Textor. — Sapidum est oppidō.

Calceārius. — Adveniat uxor tua.

Vīlicus. — Illa, culīnae pēnsō exsecūtō, adveniet. Edite alacriter, carō in pipere cocta, lepusculus est heri ā mē vēnātus.

Pistor. — Licet tibi per Nōbilēs vēnārī leporēs ?

Vīlicus. — Nūndinārum hōc tempore concēdunt.

Calceārius. — Ō Elsa, coquere nōstī dapsilicē.

Uxor. — Coquō mōre vīlicō et agrestī, ut rūsticī edunt dapsilicē.

Pistor. — Sat optimus est apparātus et dēlicātus.

Vīlicus. — Bibite dē hāc vīllānā nostrā cervisiā, in urbe pretiōsiōrem habērētis.

Textor. — Satis jūcunda est sapōre.

Uxor. — Piper hoc lambite, tum intus dēnigrābiminī.

Pistor. — Multum ipsīus edimus.

Vīlicus. — Uxor tolle piper, et tostās affer carnēs. Tū serve vīnum cyathīs īnfunde. Vīnum hoc hīc in nostrō Oenopōlīō vēnditur sēdecim obolīs.

Pistor. — Vīlī aere vēnit, dignum ut cārius vēnderētur.

Textor. — Praebibō tibi Vīlice.

Vīlicus. — Prōsit tibi. Agnīnam carnem ad verū parātam attingite, dēlicātiōrem nōn habēbitis. Omnibus praebibō, ut accepta sit vestra praesentia.

Calceārius. — Bibe Deī nōmine.

Pistor. — Audiō ūtriculārium, chorēās lūdit, pergēmus illīc et nōs.

Uxor. — Prius ōrēmus.

Vīlicus. — Agimus grātiās vērō Chrīstiānōrum Deō, ob omnia nōbīs praestita beneficia.

Pistor. — Āmēn.

Vīlicus. — Nunc abīte ductum chorēās.

Horātius. — Quam dulciter et jūcundē nunc aura blandītur, undique locōrum flōridum est herbīs et frondibus nāscentibus.

Henrīcus. — Omnia nunc virent, nunc fōrmōsissimus annus.

Volfgangus. — Germinant nunc omnia, prāta, agrī, hortī, et silvae.

Māximiliānus. — Aviculae āerem nunc perstrepunt dulcī cantū : ē nīdīs, quibus hieme tōtā dēlituērunt, ērumpunt.

Horātius. — Ēgrediuntur et nunc hominēs agminātim in campum vel pōmērium, cibō et pōtū in viridibus locīs sē oblectantēs.

Henrīcus. — Exeāmus et nōs ad hōrās aliquot, quid ūsque īnsīdēmus fūmōsīs et obscūrīs tēctīs ? in apertum campum cum avibus repetēmus.

Volfgangus. — Rūsticārī nunc convenīret, sī commeātum habērēmus, quō nōs, ut aliī solent hominēs, exhilarārēmus.

Horātius. — Ipse vōbīs impertiar pernam suillam et duās vīnī mēnsūrās.

Māximiliānus. — Tum deinde reliquum sūmptum faciēmus nōs.

Henrīcus. — Parī asse dēpōnēmus nōs aliī.

Volfgangus. — Nymphās bellulās oportet et congredī, aliās hilaritātis habēbimus nihil.

Horātius. — Uxorculae nostrae et famulae comitēs erunt nōbīs, quae sub palliīs cibātum ferent.

Māximiliānus. — Nōn diū morēmur, sī quō īre volumus, properēmus antequam vespera appetat.

Horātius. — Audī tū Uxor mea : sportulam obsōnātōriam parā, ac replē pernā hodiē ēlixā, et vīnī aliquot prōme mēnsūrās, in pōmērium exspatiātum ībimus.

Uxor. — Dictō citius expediam.

Horātius. — Nōs praecēdēmus, tū cum culīnae ministrā sequere, ad portam nōs inveniētis.

Uxor. — Sat est, vōs pedetentim praecēdite.

Horātius. — Eāmus, pōne subībit conjūnx.

Henrīcus. — Quam dēlectābile est jam dēambulāre, et rēpere sub frondibus et in viridī grāmine !

Volfgangus. — Est per Herculem.

Māximiliānus. — At, quod pōmērium accēdēmus ?

Henrīcus. — Ubi minus hominum erit.

Horātius. — Ibi conveniet, nē multōs nostrōrum gestuum habeāmus spectātōrēs.

Volfgangus. — Possent et multī suspicārī mātrōnās, quae aderunt, inhonestās esse, nōbīsque amīcās meretrīciās.

Māximiliānus. — Vidēbimus ubi major erit sōlitūdō.

Henrīcus. — Hīc in Oenopōlīō aliquid vīnī et nostrō nōmine emāmus.

Volfgangus. — Ubi lagēna est in quā ferēmus ?

Māximiliānus. — Ad fidem dabunt, vīnum quī vēndunt, mox reditūrum et relātūrum tē dīcās.

Volfgangus. — Quantum feram ?

Henrīcus. — Quattuor mēnsūrās mercāre, tum inter nōs exsolvēmus.

Volfgangus. — Ubi vōs reperiam ?

Māximiliānus. — Ad portam tē manēbimus.

Henrīcus. — Ēn aliās ā longē subsequitur uxor mea famulā comitante.

Henrīcus. — Morēmur eās, tum et vīnum ā nōbīs ēmptum afferētur.

Horātius. — Sistēmus gradūs, perplacet mihi.

Uxor. — Ut ita praecurritis, vix potuimus assequī.

Horātius. — Lentō tamen gradū īvimus.

Māximiliānus. — Adest et nostrī aeris vīnum.

Horātius. — In grāmen nunc dēcumbāmus. Uxor, dēprōme quod attulistī dapis, tū famula vīnum cyathīs īnfunde.

Volfgangus. — Aegrē in Oenopōlīō lagēnam mūtuō dabant mihi, quia ipsīs ignōtus eram.

Horātius. — Edāmus nunc et pōculīs nōs oblectēmus.

Māximiliānus. — Ō quam lepidum est et jūcundum hōc in locō esse !

Hospes. — Propīnō tibi uxor.

Uxor. — Bibe bonīs avibus.

Henrīcus. — Praebibō tibi.

Māximiliānus. — Sit commodō.

Horātius. — Pernam dēgustāte, tum bibere dēlectābit vōs.

Volfgangus. — Adhūc ā prandiī cibō saturī sumus.

Horātius. — Edere sī nōn libet, alacrius bibite.

Māximiliānus. — Sitientī propīnō.

Henrīcus. — Ille ego ipse sum, tibi parī haustū respondēbō.

Volfgangus. — Puella illa et pōtū et cibō abstinet.

Uxor. — Puellārum nōn est bibere, sed summīs labrīs data pōcula lambere et pȳtissāre.

Horātius. — Hesperus īnstat, redeundum est domum.

Māximiliānus. — Quandō libet, in nōbīs mora nōn erit.

Horātius. — Exsurgite, hinc abeāmus.

Henrīcus. — Celerēs congrediēmur.

Juvenālis. — Salvī sītis litterārum cultōrēs fervidī.

Bartholdus. — Tālis sīs et tū Poēta ēloquentissime.

Juvenālis. — Quid invicem negōtiī geritis ?

Geōrgius. — Equidem ōtium nōn negōtium agimus.

Juvenālis. — Nihil litterāriī tractātis ?

Bartholdus. — Commentāmur mūtuō nesciō quae.

Juvenālis. — Nōn vōs premit aestus, umbrās petite aut tēcta, nōn parum incommodat rabiēs illa canīculāris stēllae, quam nunc sōl incolit.

Antōnius. — Domibus sat per hiemem morātī sumus.

Juvenālis. — Hās meās aedēs et tēcta subīte, pōtū vōs excipiam.

Mārtīnus. — Sūmptuī istī parcās, nōn sitīmus oppidō.

Juvenālis. — Obsequiminī, subitōque adsītis, nūgābimur mūtuō, ipse cānus adulēscentibus litterīs dēditīs dēlector, ut nihil suprā.

Geōrgius. — Frontem perfricābimus, et tua subībimus tēcta.

Juvenālis. — Accēdite audientibus animīs, meumque nōn fugīte senium, ipse et ōlim adulēscēns fuī.

Bartholdus. — Cānōs tuōs nōn fugīmus, sed formīdāmus ignōtī et puerī, tibi in litterīs ēmeritō mīlitī convīvere.

Juvenālis. — Serve, ī prōmptum cervisiae pōcula aliquot et vīnī.

Servus. — Celerrimē cūrābō.

Juvenālis. — Pōtus aestūs tempore in pretiō est, magnīque aestimātur, ubi calōre ārent labella.

Servus. — Hic pōtus prōsit bibentibus.

Juvenālis. — Adulēscentibus vōbīs litterārum cupidī praebibō.

Convīvae. — Salūtem precāmur, ut pōtās ?

Juvenālis. — Quisque vestrum labia pōtū madida faciat, deinde edite, nunc pōtus acceptior est cibō, sed utrō plūs dēlectāminī, eō ūtiminī.

Convīvae. — Utrōque jūxtā gaudēmus.

Juvenālis. — Sitim postquam sēdāveritis, litterāriī aliquid nūgābimur invicem.

Convīvae. — Dē litterīs loquī nostrās ingeniōrum excēdit vīrēs, ipsās prīmōribus labiīs vix dēgustāvimus.

Juvenālis. — Intellegō nōn ūsque adeō ipsārum rudēs vōs esse, ut dissimulātis.

Geōrgius. — Per Apollinem et Palladem expertēs sumus ipsārum.

Juvenālis. — Ideō mē capulārī sene nunc ut duce ūtiminī, respondēteque quae quaeram.

Bartholdus. — Respondēbimus ad nōta, ad ignōta obticēbimus.

Juvenālis. — Fēstīs diēbus quid Gentīlibus ōlim erat negōtiī ā merīdiē, sacrīs Deōrum perāctīs ?

Geōrgius. — Per tenebrās sciō, et Andabatārum mōre, ā praeceptōre quondam mē audīvisse recordor, quod in agrīs, in viārum compitīs conveniēbant, ibīdemque mūtuīs verbīs in sē per vicēs invehēbant in curribus stantēs.

Juvenālis. — Vērē dīcis, quisque alterī sua, sī quae habuit, scelera objēcit et aperuit.

Antōnius. — Nōn aegrē ferēbat quī convīciābātur ?

Juvenālis. — Vitiātus rūrsus in suum convīciātōrem dīcēbat, ut canis morsū petītus remordēre solet.

Geōrgius. — Spectāculum, mē Hercule, jūcundum fuit vīsū et audītū.

Juvenālis. — Sīc et vōs adulēscentulī exercēre ingenia dēbērētis, ut ūnus alium nunc laudāret, nunc vērō increpandō laederet.

Bartholdus. — Amīcitia mox tum rumperētur.

Juvenālis. — Praedīcendum esset, ut quisque alterīus bonī cōnsuleret verba.

Geōrgius. — Quid sī experīmur, an ūnus alterum suīs posset colōribus dēpingere ?

Juvenālis. — Istud efflāgitō sēdulō, ūnus auspicium sūmat.

Geōrgius. — Cucūlī prōgeniēī tē esse crēdō, per Herculem, pusillus namque corpore es, sed vōce magnā, et virīlī, canis īnstar bovis, itaque mīror quōmodo in tam parvō corpusculō tuō, tanta vīs spīritūs resideat.

Bartholdus. — Tū ūnus eōrum quī manticam ā tergō nōn vident, aliēna nōn sua cernunt vitia, sīc tū mē pusillum corpore arguis, cum tū quōlibet pygmaeō minor sīs, gressū tamen superbō, rubeā tunicā, tiārā pretiōsā incēdēns, alium et Herculem tē putās, ac nūper Hannibalem tē esse afferēbās, cum nē mūsculum effugāre possēs.

Antōnius. — Ēn tū Mārtīne ades ? vocāris tū Mārtīnus ? ubi equus tuus, cui nūper īnfīdēbās ? quis tū es ? ambulās nunc pedibus ? ab equō nōn ad asinum, sed terram trānscendistī.

Mārtīnus. — Tū nāsūte, rīdēre sine, tū trium terunciōrum homō, tū pūmiliō, tū lerna malōrum, tū mōriōnum hospes, stultitiaeque domicilium.

Juvenālis. — Abundē ingenia ostendistis, nunc bibite, tum dēmum regrediēminī domum.

Mārtīnus. — Abībimus, tū grātiam habē.