Colloquia, sive Confabulationes tyronum literatorum

Dēmosthenēs. — Convīvās vōs volō ā merīdiē.

Theodorīcus. — Ā merīdiē ? cūr nōn prandiī hōrā ?

Dēmosthenēs. — Lauta mihi nōn est culīna, sed macra, plēnaque arāneārum tēlīs, nōn pinguibus suum pernīs.

Gerhardus. — Per superōs, bellus homō es, vocāre vīs convīvās saturōs, nōn famēlicōs, facillimum tum est sine impendiō convīvātōrem esse.

Dēmosthenēs. — Convīvium apparābō merendinārium, quod ā merīdiē locō cibī merendināriī agitur inter hominēs.

Kiliānus. — Ecquid nōbīs immūne dabis ?

Dēmosthenēs. — Satis cervisiae et edūliī nōnnihil, quō bibendī excitētur cupiditās.

Vilhelmus. — Ad quam veniēmus hōram ?

Dēmosthenēs. — Circiter prīmam, neque diūtius morāminī.

Theodorīcus. — Aderimus in ipsō sonō prīmae hōrae.

Dēmosthenēs. — Rogō in tempore hūc pedēs ferte, agēmus palaestram quandam litterāriam.

Kiliānus. — Post sublātum prandium hūc ferēmus pedēs.

Dēmosthenēs. — Postrēmum occupābit scabiēs.

Gerhardus. — Ratum sit quod loqueris, postrēmus quī vēnerit, malō afficiētur, domum jam prānsūrī ībimus.

Dēmosthenēs. — Discēdite, propediem hūc remigrāte.

Vilhelmus. — Salvē Dēmosthenēs ōrātor ēloquentissime, hīc advēnimus omnēs, quid nunc nostra tibi cōnferet praesentia ?

Dēmosthenēs. — In amoenissimō hortō meō apud domūs postīcum situm, sub arboribus compōtābimus, et ūnā nūgābimur.

Kiliānus. — In nōbīs mora nōn erit.

Dēmosthenēs. — Serve, ad hortum fer pōtum, cervisiam scīlicet pretiōsiōrem, et bōlum ūnum aut alterum carnis.

Servus. — Praestābō effectum.

Dēmosthenēs. — Mē comitāminī in hortī amoenitātem.

Gerhardus. — Paribus sequēmur passibus.

Dēmosthenēs. — Hortulum hunc in dēliciīs meīs habeō, estque ūnicum dēlectāmentum meum.

Vilhelmus. — Est jūcundissimus locus.

Dēmosthenēs. — Sub hanc arborem sedēbimus quiēscentēs, et dē hōc pōtū exiguī valōris sitim cūrābimus, praebibō cuilibet vestrum calicem hunc.

Kiliānus. — Salūtem tibi ferat bibentī.

Dēmosthenēs. — Congarriēmus postquam quisque calicem istum ēbiberit.

Gerhardus. — Bibāmus nunc ōrdine omnēs, quid jam tibi placet ?

Dēmosthenēs. — Exercitiīne aliquid in diēs habētis, quō studium vestrum corrōborētur, magisque grandēscat in vōbīs profectus scientiae ?

Vilhelmus. — Nīl nisi epistulās scrībimus.

Dēmosthenēs. — Exercitātiō quaedam est, quā nihil est juvenī ūtilius.

Gerhardus. — Quae est illa ?

Dēmosthenēs. — Quod aetāte sibi parem vel perītiā puerum modo vituperet, modo laudet.

Kiliānus. — Eam artem vituperandī vel laudandī, ubi discerēmus ?

Dēmosthenēs. — In Rhētoricā, quam vestra indolēs nōn sufficit capere, vel ūtī ipsā : sed alium laudāre vel vituperāre ingeniī exercendī grātiā, ante artem cognitam, etiam et laudis et honōris est.

Vilhelmus. — Laudātūrus alium, auspicium unde sūmat ?

Dēmosthenēs. — Ā corpore, ā genere vel prōgeniē, ā fortūnae dōtibus, et scientiā, probitāte, vel mōribus. Edite buccellās aliquot, et bibite : tum vicissim vōs laudābitis.

[Gerhardus]. — Ipse glaciem secābō. Bellus tū homō es Theodorīce, candidīs capillīs, modestō vultū, gressū testūdineō, faciē albā, ingeniō fēcundo, parentibusque opulentīs.

Theodorīcus. — Tē mē fricantem refricābō : quod mihi dās laudis, omne id tibi competit. Pulcher es adulēscēns, flāvā comā, honestō aspectū, gradū ēgregiō, Minervā fertilī, et majōribus dīvitibus prōgnātus.

[Kiliānus]. — Ō Vilhelme, audī ā mē tuī praecōnium. Parentibus percēpī tē ortum praeclārīs, sciōque nōn sterilī esse indole statūrā nōn dēfōrmī, scientiā nōn contemnendā, assiduusque es librōrum lēctor.

Vilhelmus. — Et tū albae gallīnae es fīlius, neque īnfēlīcī ingeniō, corporis habitū decōrō, ut nihil suprā.

Dēmosthenēs. — In laudandō alium semper illud Plīniī in mente habēte : “ Hoc ipsum esse amantis, nōn nimium laudāre ”.

Paedagōgus. — Hodiē diēs est, quō ā lēctiōnibus fēriārī receptum est.

Jōannēs. — Nescīmus, quid deinde ?

Paedagōgus. — Scītis etiam quid sit ōtiārī ā lēctiōnibus gymnasiī ? vel quid sit agendum, dum ā scholae negōtiīs est lībertās ?

Hermannus. — Tum lūdendum est in campō, pilā vel globō per ānulum ferreum, vel cursū, vel palaestrā dīmicātōriā, aut colluctandō.

Paedagōgus. — Scopum nōndum tetigistī, tōtō aberrās caelō.

Jōannēs. — Eō modō tamen fēriae litterāriae ā nōbīs hāctenus nostrīsque majōribus dum litterās didicērunt perāctae sunt.

Paedagōgus. — Istud nihil aliud est, quam vacātiōne ā gymnasiō abūtī : ā prandiō hūc mē accēdite, ērudiam vōs ad hōrulam ūnam, quid sit vacāre ā librōrum lēctiōnibus, et quōmodo fēriās scholasticās commodē collocāre poteritis.

Albertus. — Adveniēmus prandiī perāctā fābulā.

Paedagōgus. — Hīc vōs opperiar, in tempore facite adsītis.

Jōannēs. — Certē revertēmur propediem.

Paedagōgus. — Magnae fideī adulēscentēs vōs nunc videō, quod prōmissōs adventūs rē exsequiminī, assidēte, nōnnihil pōtūs afferrī faciam, quō linguās irrigēmus, prōmptius ut loquāmur.

Hermannus. — Nostrī grātiā nē assis impendium faciās.

Paedagōgus. — Serve, aliquid vīnī prōme et affer.

Servus. — Expediam quam rēctissimē.

Paedagōgus. — Cupitis nunc audīre quid sit ōtiārī ā lēctiōnibus gymnasiī ?

Jōannēs. — Anhēlāmus cupidē.

Paedagōgus. — Post haustum hunc factum ēloquar. Hōc pōculō vestrōs adventūs excipiō.

Hermannus. — Grātiam habēmus.

Paedagōgus. — Bibat et quisque vestrum. Nunc quae pollicitus sum praestābō. Ā scholā quotiēscumque fēriābiminī, hoc exercitiī habeātis.

Jōannēs. — Quod genus ?

Paedagōgus. — Audīta rūminētis, et breviusculam ōrātiōnem quandam concinnāte, in reī vel persōnae cujuspiam laudem vel vituperium, quod dēclāmitāre ōlim nocitābant.

Jōannēs. — Nescīmus quā arte dēclāmātiōnēs cōnficiēmus.

Paedagōgus. — Rudem et impolītam ōrātiōnem cōnectite, quoad artem didiceritis. Ūnicam ā mē accipite dēclāmātiōnem in litterārum laudem. Litterae, id est scientiae, nōbilissimae sunt, neque umquam satis laudātae, neque laudārī, ut dignae sunt, ā quōquam possunt, multum namque bonī et frūgis afferunt : per ipsās posteritātī gesta indicantur temporum perāctōrum : per ipsās virtūtēs, fēlīcitās, magistrātūs, honōrēs, laudēs dantur et accumulantur facilius quam per opēs : ipsae semel adeptae, numquam, neque in vītā, neque post fūnera decorāre aut ōrnāre cessant habentem. Dīxī.

Jōannēs. — Perīculum et ipse faciam, commendātūrus virtūtēs.

Paedagōgus. — Age, facitō, ingeniō ūtere tuō fēlīcissimō.

Jōannēs. — Virtūs rēs est ardua māximē, difficilisque acquīsītū, tandem adepta, fēlīcissimum reddit, omnia quibus egēmus praestat, nam illī nihil dēesse dīxērunt scrīptōrēs, quem penes esset virtūs : virtūs omnia in sē habet, virtūs ad sīdera vehit, vitium ad īma tartara mittit. Dīxī.

Paedagōgus. — Bibite nunc omnēs ōrdine, quisque calicem exsiccet.

Hermannus. — In harēnam et ego dēscendam, prūdentiae praecōnium dictūrus. Prūdentia virtūtum omnium nōbilissima, in cognitiōne rērum cōnsistit, quā cognitiōne nihil est hominī honestius, scīre laudābile, nescīre vitiōsissimum est : vir prūdēns, rērum perītus, ūnō minor est Jove, inquit Poēta : ignōrāns ā caudice differt nihil. Dīxī.

Paedagōgus. — Calicem quem meritus es bibe, cēterīsque praebibe.

Albertus. — Palaestram ineam ego līberālitātis encōmium prōlātūrus. Līberālitās ea virtūs est, quae hūmānum, pium, et benignum esse docet hominem, datque ubi dandum est, servat ubi tenendum est, sua nōn prōdigere, neque tenāx esse, ut Eucliō Plautīnus. Dīxī.

Paedagōgus. — Bibe pōculum quod meritus es, et aliīs propīnā. Sīc vestra ōtia trānsigite, tum in ērudītōs ēvādētis virōs.

Jōannēs. — Cūrābimus, tū valē et grātiam habē.

Hospes. — Ut sīc rixāminī invicem canum mōre, nihil vōs pudet ?

Henrīcus. — Iste malōrum lerna, suīs semper verbīs mē īnsectātur malīs, nequeō ipsī obvius fierī, vel adesse, quīn aliquā injūriā mē prōsequātur.

Arnoldus. — Tū metuis dictīs semper lacerās, rōdisque ac ossa caniculī, praedīcō tibi, ut mordēre et dēferre apud aliōs mē cessēs, aut clāvum clāvō trūdam, quod sentiēs cum magnō tuō malō.

Henrīcus. — Āh, tū pygmaeō minor, quid nārrās ? Jentāculī vice quod est ēsurientī, id tū mihi essēs sī ad pugnōs ventum fuerit.

Arnoldus. — Sim pūmiliō quantumvīs pusillus, tamen ā tē, ut inter sīmiās asinus tractārī nōlō, neque pessum darī.

Crātō. — Hujusmodī silēte verba, istās lītēs compōnite, longē praestat pāx et concordia, quam simultās et discordia.

Henrīcus. — Tranquillus et quiētus esse vellem, nihilque sēcum aut convīctūs aut commerciī habēre, sed līber ab ipsō fierī nequeō, īnsequitur mē passim ut umbra corpus, suculīque scrōfam.

Arnoldus. — Tuō cōnsortiō gaudēbō facillimē.

Hospes. — Taceat uterque, sciō quid faciēmus, quō vōs reconciliātōs reddēmus.

Henrīcus. — Quid ? exprime.

Hospes. — Compōtātiunculam ad cervisiae pōcula agēmus, tum inter pōtandum vestrīs animīs discutiēmus rancōrem illum mūtuum.

Henrīcus. — Libet mihi : dēversōrium istud cervisiārum intrēmus, sequiminī vōs bellī helluōnēs pōculōrum.

Hospes. — Domī nostrae in umbrā sedēbimus tranquillius, sēcūrius et jūcundius.

Crātō. — Praestat suīs interesse penātibus, quam aliēnīs.

Henrīcus. — Pōtus ferātur abundē, tum calculum et ratiōnem impendiī faciēmus.

Jasperus. — Adsint et potiōra pōcula.

Hospes. — Afferentur modo.

Jasperus. — Prōspera sit cervisia bibentibus.

Hospes. — Et tibi afferentī.

Crātō. — Vōs duo hāctenus invidiōsī invicem et mūtuō pōculum exhaurīte in fēlīcem vestrae concordiae ēventum.

Henrīcus. — Bibam, ubi sitī labōrāverō.

Crātō. — Arnolde tibi propīnō.

Arnoldus. — Commodē et fortūnātē bibās.

Jasperus. — Vīnum biberēmus, id convenit reconciliātiōnī.

Henrīcus. — Duae mēnsūrae vīnī ferantur, alteram ipse exsolvam.

Arnoldus. — Alterīus sūmptum ipse dabō.

Hospes. — Ī lātum vīnum, ego calicēs vitreōs ēluam.

Jasperus. — Hīc vīnum afferō, sit fēlīx fortūnātumque dē ipsō pōtitantibus.

Crātō. — Nunc animī prius mūtuā invidiā turgēscentēs immūtābuntur.

Hospes. — Heus tū Henrīce, ut ita obstīpō sedēs capite ? hanc vīnī pateram propīnō tibi integram.

Henrīcus. — Accipiam libēns, postquam ad fundum fuerit exhausta.

Hospes. — Vidēn’ ? exsorpsī.

Henrīcus. — Videō, mihi nunc repleās ipsam.

Hospes. — Faciam, ēn tibi, ipsam funditus imbibās.

Henrīcus. — Istud levissimum mihi factum erit.

Jasperus. — Arnolde ut silēs ? fac ā tē haustum propīnātum accipiam.

Arnoldus. — Hoc pōculum vīnī tibi praebibō.

Jasperus. — Faustum sit tibi optō.

Arnoldus. — Bibendō fac respondeās.

Jasperus. — Faciam āctūtum.

Hospes. — Fervent adhūc animī vestrī odiō mūtuō ?

Henrīcus. — Nēquāquam.

Hospes. — Utrīque calicem vīnī praebibam, quō discordiam in concordiam mūtētis.

Henrīcus. — Fīet, tū bibe.

Hospes. — Ēvacuāvī, nunc partītē inter vōs, calicem illum medium quisque ēpōtet.

Henrīcus. — Arnolde medium tibi propīnō.

Arnoldus. — Sit fēlīx faustumque.

Henrīcus. — Medium bibī, nunc tū ad fundum ēpōtā.

Arnoldus. — Faciam, vidēn’ ?

Crātō. — Cōnsertīs manibus, nunc discordiam dēvovēte, concordēsque vōs vīctūrōs prōmittite, placet istud utrīque ?

Hospes. — Arrīdet mihi.

Arnoldus. — Et mihi displicet minimē.

Crātō. — Ista sancita est reconciliātiō.

Henrīcus. — Mīror quī fīat quod ad vīnī calicēs hominēs in mūtuam redīre grātiam solent.

Crātō. — Deus vīnī habētur Bacchus ipse, quī aliquandō dīcitur Lyaeus, ā lyō, id est, solvō, quia vīnum trīstitiam et invidiam solvit.

Nerō. — Unde prōdītis vōs rudēs, tremulī, pannōsī, alacrēsque animīs histriōnēs ?

Butubatta. — Ē forō.

Nerō. — Quid ibi quaestūs estis adeptī ?

Butubatta. — Lucrī prōrsus nihil, hominēs nunc sapiunt Solōnēs, tertiumque Catōnem prae sē ferunt.

Nerō. — Nōn plūs vestrīs capiuntur gesticulātiōnibus ?

Gnātō. — Afferunt mōriōnum sē sat domī habēre, sēipsōs utcumque histriōnicē gestūs exhibēre.

Nerō. — Vertuntur nunc omnia, ut quae prius in dēliciīs sunt habita, nunc jaceant, et nihil dūcantur.

Curculiō. — Timēmus quod ēsuriendō ad restim nōbīs rēs veniet : cum vīctum solitum dēnegābunt hominēs.

Nerō. — Animōs nōn dēspondēte, ipse sōlus vōs trēs integrī annī curriculō adhūc pāscam, ab aliīs dēstitūtī sī fueritis.

Butubatta. — Grātī erimus dominō rēgī nostrō ūnicō praesidiō.

Nerō. — Estis famēlicī ? libetne cibum ingurgitāre ?

Gnātō. — Per Herculem, perque omnēs Deōs patellāriōs ēsurīmus acerbissimē.

Nerō. — Pingue hīc sūmen, pinguiaque exta edite, dēvorāte, igne et vīnō calidōs vōs facite.

Butubatta. — Ō nostrum praesidium et ūnicum asȳlum, tū ille nōbīs es Juppiter, id est, juvāns pater : ille nōbīs es Deus tūtēlāris, tūtāris nōs ā saevā stomachī tyrannide, scīlicet famē.

Nerō. — Deus vester erō adjūtor et alumnus, sī ea quae interrogāverō mihi responderitis.

Gnātō. — Ad verba quaecumque volueris, dīcēmus nōbīs comperta.

Nerō. — Quis populī dē mē sit sermō, vērē audīre dēlector : vērum mihi dīcite, dē mē quae fertur vulgō sententia ?

Butubatta. — Passim ad astra referunt, pium benignum, aequum, prūdentem, dīvitem, potentem, omniumque hōrārum hominem tē esse dīcunt, et quī possit aequā discernere lance, quid distent aera lupīnīs.

Nerō. — Ō lepidī histriōnēs, ob id nūntium trītīs vōs dōnābō lacernīs, calidōque sūmine.

Gnātō. — Quae dīximus, ex ōrāculō sumus locūtī, ita nōs patellāriī juvent Diī nostrī.

Nerō. — Vōs semper jūre fēcī plūrimī, vestrum genus semper crēdidī mundō ūtilissimum, hominibusque dīvīnitus datum esse.

Butubatta. — Nōn facile quis dīxerit laudem et encōmium nostrī albī. Nōs hominum sumus sōlāmina, nōs sōlācia, maestōrum cōnsōlātōrēs, vērī assertōrēs : sine nōbīs, vīnō mulieribus, hilarēs esse nequeunt mortālēs, immō vōs etiam nostrīs sōlīs facētiīs alacrēs facimus : nātūra nōbīs semper est laeta, semper aequē serēna, nōn nūbila mēns, ut cēterīs hominibus maerōrem saepe advehēns.

Nerō. — Sed agite, quem vōs mē facitis ?

Gnātō. — Immō longē majōrem, nōs tē ad astra ferimus, tē Deum facimus, et sī quid est Deō majus : multus est nōbīs in ōre Rēx Nerō, Rēx līberālissimus.

Nerō. — Verbīs istīs semper apud mē commeātum, dapsilēsque lancēs, trītāsque lacernās in prōmptū reperiētis semper.

Butubatta. — Grātia sit dominō Rēgī dē praesentibus patinīs, futūra dum accipiēmus, etiam parēs grātiās habēbimus.

Nerō. — At quālēs in plēbēiōrum penātibus vōs geritis ?

Butubatta. — In aedēs admissī, culīnās patināsque lautās petimus, illās exedimus, lingimus, lambimus, rōdimus. Damnōsī sumus patinīs et culīnīs, nūdāmus hominēs argentō, dapibus et ēscā.

Nerō. — Pōcula nōn efflāgitātis ?

Gnātō. — Hirundinēs sumus pōculōrum, bibere nōn dēsinimus, quoad guttula restat. Nōs Vulcānī sumus fīliī, quicquid tangimus, combūrimus et cōnsūmimus.

Nerō. — Approbatne vulgus album vestrum ?

Curculiō. — Nōbīs calculum adjicit album, dīcēns oportēre versūtum esse ac rota est figulāris, nūllumque hominem esse frūgī, quīn bene et male facere sciat ut nōs.

Nerō. — Numquam ad verbera vōbīs rēs venit ?

Butubatta. — Crēberrimē ulmeīs pigmentīs nōbīs pellis pungitur, vērum ad pugnōs indūrātam cutem habēmus.

Nerō. — Pellēs vestrās istīs meīs pōculīs jam farcīte et patinīs, tum minus ferīre ipsum dolēbit vōbīs.

Hospes. — Bovem mactāvī domī, ad intestīna comedenda rogō sītis mihi convīvae vōs quīnque.

Nūgō. — Plūrēs nostrum sunt, grātiam habē in aliam vicem.

Hospes. — Plūs carnis et intestīnōrum mihi est, quam vōs dēvorāre poteritis.

Poēta. — Attamen incommodum est, tantus convīvārum coetus.

Hospes. — Minimē gentium, rancida mihi fīent boum intestīna sine convīvīs, sōlus sum cum sōlō famulō, omnia nequīmus dēvorāre, nam vulturēs nōn sumus.

Somniātor. — Tum fac pateant aedēs, intrābimus tēcum vīsūrī, quō nōs excipere velīs.

Hospes. — Fēlīcibus avibus līmen trānscendite. Grātulor vōbīs fēlīcēs adventūs in domiciliō meō.

Nūgō. — Fēlīx sit et tibi accommoda haec habitātiō.

Hospes. — Serve, prōmptuārium reserā, carnēsque tostās dēprōme, cervisiam praebē et calicēs quaeque convīviō apta conveniunt, ministrā.

Servus. — Clāvēs prōmptuāriī praebē, occlūsum est.

Hospes. — Vēlōx redī.

Nūgō. — Festīnāre tantopere haud opus est, exspectābimus facillimē, famē nōn premimur.

Hospes. — Quid tum ? aliquem tamen in stomachō habēbitis locum bōlīs aliquot. Tū serve, ūnum aut alterum intestīnōrum verū ad prūnās torreās.

Servus. — Exsequar.

Hospes. — Vōs interim dē hīs carnibus sūmite.

Nūgō. — Fīet.

Hospes. — Ipse exemplō vōbīs erō prius in quadram buccellam dēcerpendō.

Poēta. — Age, tum fenestram edendī et nōbīs aperiēs, ut hospitis est mūnus.

Hospes. — Vīnum hoc pȳtissāte, palātīs sapiet.

Somniātor. — Propīnō tibi.

Hospes. — Bibās prōsperē.

Somniātor. — Certē nōbile est, et cum quōlibet aliō sapōre certāret.

Hospes. — Tāle est, ut ad egēnōrum mēnsam bibitur.

Somniātor. — Et ācre et suāve est.

Hospes. — Exta illa calida, dum fervent edite, frīgida īnsipida fīunt.

Poēta. — Ipsīs nōn parcē ūtēmur.

Hospes. — Ut ita silentēs et tacitī estis ? quid in corde volvitis ? an cūram prōlium ēducandārum ?

Nūgō. — Nōn, istārum sollicitūdinem mātribus et uxōribus relinquimus.

Hospes. — Sūmite animōs hilarēs, bibendō, quis nōbīs scōmma aliquod recēnsēbit, quō rīdēbimus ? tū istud facitō. Nūgō vocāris, fac et nūgēris nōbīs nōnnihil.

Nūgō. — Scōmmatum vel facētiārum expers sum, attamen quod sciō dīcam. Mulierēs vetulae in templō ōrantēs, clūnibus attrahunt pedēs, scītis quā grātiā ?

Hospes. — Ignōrāmus, tū dīcitō.

Nūgō. — Ideō, ut sī quid per postīcum ventī ēmīserint, nōn perdant sine frūge, sed ipsō pedēs calefaciant, ut Plautīnus ille Eucliō nocte follem ōrī adstringēbat, in quem anhēlitum mitteret, et māne ignem cum ipsō excitāret.

Somniātor. — Audīte et mē : Somnium hāc nocte habuī, multum mē invēnisse aurī et argentī, lepidaeque nymphae adjacēre mē amplexantī, at expergīscēns sēnsī fēlem mihi adesse lingēns māxillās meās, nam madēbant ex hesternā crāpulā.

Hospes. — Tū poēta poēticās facētiās nōbīs nārrā, tum omne impendium hujus convīviī immūne habēbitis.

Poēta. — Aurēs arrigite, versūs audiētis lepidōs in hōrā poēticā nātōs, ūndecim scīlicet hōs.

Hospes. — Rīdiculī per Herculem sunt, et pōculīs aptī versūs.

Poēta. — Ipsōs bonī cōnsulite, quālis sum poēta, tālēs et dīcō versūs.

Hospes. — Immūnēs vōs omnēs jam hīc ā symbolō fēcistis.

Poēta. — Grātiam referēmus ōlim.

Jasperus. — Ho, ho, nēmōn’ hūc prōdit ? vacant hae aedēs ?

Tabernārius. — Quis forēs pulsitat, clāmandōque domum personat ?

Jasperus. — Salvē hospes Tabernārie.

Tabernārius. — Et tū.

Jasperus. — Ecquid lautī habēs obsōniī ? dapsilicēne īnstrūxistī focum ? nostrum hīc sex peregrē profectī adsunt, ex itinere fessī, et ēsurientēs, cibīque et pōtūs cupidissimī.

Tabernārius. — Satis reconditum cibī habeō, sī vōbīs aes exsolvendī suppetit.

Henrīcus. — Bonōrum datum habēmus, pecūniāsque Croesī, et Crassī aequāmus opulentiā.

Tabernārius. — Istī assidēte mēnsae, fercula jam afferrī faciam, quiēscite interim.

Māximiliānus. — Faciēmus, ac tū festīnā, ācerrima nōbīs famēs est, quālem ab incūnābulīs habuimus numquam.

Tabernārius. — Morbō istī medēbor pulcherrimē : dē istā pernā vorāginēs ventris facite, mox lautiōrēs patinās afferam, sed cibum cōnsecrāte prius.

Volfgangus. — Benedīcite.

Henrīcus. — Dominus.

Volfgangus. — Chrīstus Deī fīlius, salūtis hūmānae auctor et cōnservātor, tabernārium hoc prandium nōbīs benedictum reddat.

Henrīcus. — Āmēn.

Volfgangus. — Nunc edāmus, ipse morārī nequeō.

Jasperus. — Ede, nōn morābimur, quīn et nōs cibum sūmimus.

Arnoldus. — Dūra est et admodum falsa carō ista.

Māximiliānus. — Pōtū salsēdinem pelle.

Arnoldus. — Cantharum medium ēbibam.

Volfgangus. — Tum ad fundum ipse exsiccābō.

[Geōrgius]. — Heus, heus, hospes, cervisiae plūs prōme, haec ēpōta est.

Tabernārius. — Abundē cervisiam afferam, placetne et vīnum ?

Māximiliānus. — Utique quantō pretiōsius fuerit, tantō ipsō plūs dēlectābimur.

Tabernārius. — Hīc vīnum afferō nectareum, nectarī caelestium Deōrum nē lātum unguem cēdēns, eō hilarēs vōs reddite.

Jasperus. — Faciēmus : alia obsōnia praebē, assī sī quid habēs, ēlixīs nōn oblectāmur.

Tabernārius. — Sunt mihi cāpī duo illāridātī, et ānser in verū, adhūc calidī, dē ipsīs quid afferam ? dīcite, utrum ānsere, an cāpīs pālāta plūs gaudeant vestra.

Jasperus. — Ānserem ferās, cāpōs tibi servēs.

Tabernārius. — Accipite eum pinguem, et adipe multā, ac sī tener vitulus esset.

Henrīcus. — Ho, ho, sodālēs optimī, lassitūdinem itinere longō adeptam nunc cūrāte, incidimus in caelum.

Māximiliānus. — Praebibō tibi, guttur mihi cōnstringit ānserīna ista carō.

Jasperus. — Ex postīcō ānseris edās.

Volfgangus. — Olētō ipsīus jam capior magis, quam sī vīveret.

Tabernārius. — Ō vōs convīvae, ut nunc stomachīs valētis, estne factum melius ?

Māximiliānus. — Longē praestantius intestīna nunc vigent, quam dum adveniēbāmus.

Jasperus. — Hospes propīnō tibi.

Tabernārius. — Prōsit, bibere nōndum cupiō, imprānsus sum. Bibite vōs basilicē, ipse impendiōrum immemor nōn erō.

[Geōrgius]. — Et nōs tuōrum obsōniōrum nōn oblīvīscēmur.

Tabernārius. — Istud decet ad mēnsam, hīc cāseum accipite, quī advenārum hūc solet esse terror.

Māximiliānus. — Nōs perterrēscet minimē, sat aeris habēmus, unde symbolum pendāmus.

Tabernārius. — Edite dē ipsō vel būtȳrō quantum libet.

Jasperus. — Tolle mēnsam hospes, sat ēdimus, hinc abeundum est.

Tabernārius. — Nōn abeundum, sed solvendum, quisque vestrum tribus albīs symbolum solvet.

Volfgangus. — Hui, tantum ? vix cibus valuit tantum.

Tabernārius. — Vīnī bibistis multum.

Māximiliānus. — Ō vōs sodālēs optimī, hinc quōmodo ēvādēmus, quō pendēmus symbolum ?

Jasperus. — Hospes, aes in numerātō nōn habēmus, nostra chīrographa tibi dabimus, mox exsolūtūrī, et ē patriā aes missūrī.

Tabernārius. — Chīrographa nōn accipiō, nam litterārum expers sum, sed vel pecūniam vel exuviās.

Henrīcus. — Nunc versuum quōrundam recordor : ‘ Est bona vōx, hol, wein, melior schenk ein, optima trinck auß. Est mala vōx, rechen, pejor bezalem, pessima den rock auß ’.

Tabernārius. — Sit pessimum vel optimum, aut solvite, aut vestēs exuite.

Jasperus. — Accipe hās vestēs, ad vesperam, vel summum crās repignerābimus et redimēmus.

Macrīnus. — Iō, iō, ō fēstīvissimum diem, ō candidissimum sōlem hodiernum, fēlīciōrem integer annus habet nūllum.

Persius. — Unde tantum hodiernī diēī encōmium prōfers ?

Macrīnus. — Ignōrābās hodiē mihi esse diem nātālem ?

Persius. — Per Herculem nōn cōgitābam, nōn tum nātāliciō tuō diē nōs tuōs amīcōs epulīs et mēnsā excipis ?

Macrīnus. — Utique adsītis meō prandiō omnēs quattuor, meum diem geniālem mēcum celebrētis.

Castor. — At quantum impendiī faciet quisque ?

Macrīnus. — Sūmptūs nihil impendētis, ipse feram omnia meā crumēnā.

Pollūx. — Age, perplacet, condīcimus, nōn opus est nōbīs scindere paenulam.

Castor. — Ubi convīvae vocāmur, sumus facillimī : ubi ad ērogandam pecūniam, surdī, et auribus mortuī.

Macrīnus. — At nātāliciīs mūneribus mē ut dōnētis oportet.

Persius. — Ipsa mittēmus libentissimē.

Macrīnus. — Coque, suntne edūlia percocta ?

Coquus. — Quandō libet accubitum īte.

Macrīnus. — Serve, estne mēnsa decorāta, quibus solet ōrnārī ?

Servus. — Est, et diūtissimē.

Macrīnus. — Lavētis meī convīvae, et discumbite.

Castor. — Prior discumbere tuum est ut hospitis.

Macrīnus. — Benedīcite.

Persius. — Dominus.

Macrīnus. — Cūnctipotēns Deus, caelī et terrae Dominus, bonōrum omnium auctor, creātor, salvātor hūmānae creātūrae, hōc nātālī convīviō cibum et pōtum nōbīs prānsūrīs salūbria facere velit.

Persius. — Āmēn.

Macrīnus. — Nunc epulīs negōtium sūmite et pōculīs.

Pollūx. — Ōtium nōn agēmus.

Macrīnus. — Salsūginōsam illam carnem vel porcīnam gustāte.

Castor. — Fīet.

Macrīnus. — Serve, ad cyathōs stā, vidēque nē siccitāte hient.

Servus. — Cūrābō.

Macrīnus. — Jūrulentās fer carnēs, hīs siccīs nōn est dēlicium magnum, quadrās aliās porrige.

Servus. — Exsequī volō.

Macrīnus. — Carnibus istīs jūrulentīs fruiminī, quoad assae afferentur.

Persius. — Facile est contentum esse patinā tālī, pōculīsque lepidīs.

Macrīnus. — Geniō indulgēte, Epicūrīque vīvite.

Persius. — Propīnō tibi in fēlīx auspicium sequentis annī.

Macrīnus. — Hodiē alium auspicor annum meae aetātis.

Persius. — Tibi nunc est exōrdium annī, ut omnibus mortālibus ipsō Circumcīsiōnis diē.

Macrīnus. — Assae carnēs fac adsint famule.

Servus. — Efficiam celerrimē.

Macrīnus. — Orbēs tolle, aliōsque prōpōne.

Castor. — Ōmen fēlīx tibi hōc pōculō optō, ō Macrīne.

Macrīnus. — Et tibi ipsum nōn sit īnfēlīx.

Pollūx. — Age, bibendō mihi pār referās.

Macrīnus. — Nōn differam : omnibus vōbīs ad hās tostās carnēs praebibō, in grātiam, quod hōc nātālī meō diē mē invīsistis.

Castor. — Libentēs fēcimus, majōra velimus, sī īnservīre tibi poterimus.

Macrīnus. — Dēcerpite assum, ipsum prōpositum est ut edātur, nōn ut rūrsus in culīnam dēferātur.

Pollūx. — Strēnuē nostrum agimus mūnus.

Persius. — Ō Macrīne, hilarem nunc sūmās diem, geniō affatim indulgē, Deōque grātiās habē, quī hōc diē vītae mūnere tē fungī fēcit et concessit.

Macrīnus. — Istud hodiē fēcī, faciō, et quoad hic diēs dūrāverit, faciam.

Castor. — Macrīne, scīsne cūr mūnera mittantur ab amīcīs illī cujus est diēs nātālis ?

Macrīnus. — Putō quod signum sit amīcitiae, eō mūnere gaudeant nātum esse in mundum, eum cui mittant.

Castor. — Ut diē Circumcīsiōnis dōnantur xenia, ob novī auspicium annī, ita ipsō diē nātālī nātō hominī.

Macrīnus. — Vērisimile est.

Castor. — Sīc rēs est.

Macrīnus. — Serve, bellāria appōne, et cyathōs aspice an sitiant.

Persius. — Numquam vīdī calicēs sitīre.

Macrīnus. — Intellegentī pauca satisfaciunt, cāseō hōc ōra exsiccāte, būtȳrōque animōs sī maerent lēnīte.

Pollūx. — Macrīne praebibō, optōque fēlīx sit tibi diēs nātālis, posteraque aetās.

Macrīnus. — Commodē bibās.

Castor. — Fac dēpōnī dapēs, exspatiābimur aliquantulum.

Macrīnus. — Serve mēnsam tolle.

Castor. — Legāmus hymnum.

Macrīnus. — Deus misericors et jūstus, quī in hanc lūcem nōs creāvit, creātōsque pāscit suā grātiā, benedictus sit in aeternum et ultrā.

Persius. — Āmēn.

Macrīnus. — Bonī cōnsulite habita obsōnia.

Persius. — Tū prō līberālitāte istā grātiam habē.

Colōniēnsis. — Heus, heus contubernālēs optimī, quid agēmus ? tempore hōc licentiōsō, convīvābimurne invicem ? vīvēmus semper Stōicōs ? numquam cum Horātiō spargēmus nucēs patiēmurque vel incōnsultī habērī ?

Vestalus. — Jūcundum esset convīvārī, sī opulentae nōbīs essent crumēnae.

Colōniēnsis. — Ego omnium nostrōrum nōmine nummōs expōnam et sūmptum, sī post factum calculum quisque suā parte mihi reddere prōmittit.

Vestalus. — Pollicēmur ad sacrāmentum.

Colōniēnsis. — Audīn’ tū Obsōnātor, in convīvium dēlicātum obsōnia mercātum vāde, sed cūrā ut lautissima quaeque emās.

Obsōnātor. — Aeris satis sī habuerō, obsōnandō accīnctissimus erō.

Colōniēnsis. — Accipe aureum istum, et quantum opus fuerit, obsōniīs splendidīs impende.

Obsōnātor. — Pollūcibiliter obsōnābō.

Vestalus. — Redeās pegasēō gradū, et vorāns viam.

Colōniēnsis. — Obsōnātum mīsī, quī mercābitur nōbīs edūlia ampliter.

Thūringus. — Aderit etiam mox ?

Colōniēnsis. — Apud propōlās cibum coctum emet, tum coquendī labōre nōn egēmus.

Saxō. — At quid obsōniī afferet ?

Colōniēnsis. — Jussī ut dēlicātissima quaeque quaereret et mercārētur.

Suēvus. — Cujus palātō ? forte tuō obsōnābit.

Colōniēnsis. — Quicquid culīnāria taberna habuerit opiparī et coctī, istud nōbīs comparet.

Hessus. — Advenietne oppidō ?

Colōniēnsis. — Dictō citius aderit, nōs interim mēnsam sternēmus.

Francō. — Ēn aliās redit Obsōnātor, sub palliō ferēns nesciō quid.

Colōniēnsis. — Salvus advēnistī Obsōnātor noster, quid splendidī mercātus es nōbīs ?

Obsōnātor. — Admodum calida, nesciō an pinguia.

Hessus. — Prōh, carnēs affert suillās et vitulīnās, quis illīs dēlectātur ? porcīna est immunda lepram gignēns, vitulīna insalūberrima febrem pariēns, morbumque et mōrōs gestīre facit.

Obsōnātor. — Mercātus sum quae potuī cōnsequī, dīlēctus mihi nōn erat, aliās haec nōn attulissem.

Colōniēnsis. — Edāmus haec, dum dēsunt splendidiōra.

Francō. — Vērē dīcis, bonī cōnsulenda sunt vīlia, ubi pretiōsīs labōrātur.

Hessus. — Edat igitur quisque ēsuriēns, famēs ipsī condīmentum dabit, quō sapient etiam dulcissimē.

Obsōnātor. — Aut manūs admovēte, aut sōlus exedam.

Suēvus. — Quod mercātus es ede, nōs ēsurīre mālumus.

Obsōnātor. — Nunc in portū nāvigābō, rēsque mea in vadō erit, cum sōlus haec dēvorāre dēbeō.

Thūringus. — Nihil aliud tibi erat apud propōlās ?

Obsōnātor. — Nē My quidem.

Colōniēnsis. — Bibāmus cōpiōsius, et quō in cibō egēmus, in pōtū recompēnsēmus. Mox domum ībō quaesītum piperis aliquid zingibere condītī.

Vestalus. — Ipse sī in patriā essem, habērem quō lātrantem stomachum replērem.

Hessus. — Quid ?

Vestalus. — Patinam fabārum, deinde lentium, deinde pīsōrum, tum lactis, tum pultis, tum holerum, tum rāpārum. Haec fercula quibus dēsunt, potiuntur crassissimā carne porcīnā.

Thūringus. — In laribus meīs paternīs dulce jūsculum dē hallēce ederem : tabernam pōtōriam accēdēns, in sinum sūmerem hallēc salsūgine ērutum, dē quō lamberem inter pōtandum, ut sitim acciperem.

Francō. — Ō nōbilem meam Francōniam, in quā vīnī suāvis bibuntur calicēs : ibīdem sī essem, vīverem indulgentius.

Saxō. — In Saxōniā meā et nōbilis ac satis crassa cervisia pōtātur.

Hessus. — Hessia mea caprīnīs carnibus abundantissima est, in ipsāque obsōnia pinguia et multō jūsculō eduntur.

Suēvus. — Suēvī meī vīnō et nucum cōpiā superbiunt.

Frīsius. — Frīsiī nostrī būtȳrō fertilibusque cāseīs nōbilēs sunt et laudābilēs.

Francō. — Quid tū Colōniēnsis ais ? in quō tuam Colōniam effers ?

Colōniēnsis. — Opus nōn est praecōniō, satis sēipsam commendat.

Francō. — Dapēs opiparē vōbīs Colōniēnsibus nūllae sunt aliae, quam piper rūgōsum.

Colōniēnsis. — Āh, nōs inopēs Germāniae orientālis vel superiōris, vōs aquae bibulī.

Francō. — Sī nostrātēs aquam nōn biberent, diū Rhēnus vōs Occidentālēs Germānōs submersisset.

Obsōnātor. — Quisque suam repetet domum, nequeō vestrīs palātīs arrīdentia obsōnāre, nam nimium dissīdent.

Hermannus. — Sitiō affatim, quid cōnsiliī praebēs mī frāter ?

Arnoldus. — Remedium nōn est aliud magis praesentāneum sitī, quam ēpōtātiō crēbra pōculōrum.

Hermannus. — Pōcula quid juvant vacua ?

Arnoldus. — Pōcula putō nōn inānia, sed pōtū referta : vacua vāsa, pōcula nōn merentur dīcī.

Hermannus. — Quī hoc ?

Arnoldus. — Pōcula (nī fallor) dīcuntur calicēs, quasi pōtum continentēs vel continentia.

Hermannus. — Pōtātum quō nōs cōnferēmus ?

Arnoldus. — In eās aedēs ubi convenīre solitī sumus.

Hermannus. — Injūcundum est duōbus sōlīs compōtāre, sī quōs habēre mūs congerrōnēs sīve compōtōrēs.

Arnoldus. — Forte in ipsō domiciliō cervisiāriō quōsdam inveniēmus nostrī cōnsortiī.

Hermannus. — Accēdāmus Jasperus veterem nostrum commīlitōnem.

Arnoldus. — Perplacet, cōnfestim eāmus.

Hermannus. — Heus, heus Jaspere, esne domī ?

Jasperus. — Nōn sum.

Hermannus. — Nōnne tē loquentem audīmus ?

Jasperus. — Nōn Jasperum, sed forte Theologum audītis.

Hermannus. — Ecce oblītī per Herculem fuimus istīus tuī cognōminis, quid agis ? latitās semper et assidēs Theologicīs tuīs librīs ?

Jasperus. — In Grammaticīs rēgulīs sūdāvī et lēgī. Quid venītis ? quid expetitis ?

Hermannus. — Venīmus cūrātum cutīculam tēcum ad pōcula.

Jasperus. — Haec domus ad algidam dīcitur culīnam, nihil cibī, neque pōtūs, neque ignis est.

Hermannus. — Adest cantharus quō pōtus ferātur ?

Jasperus. — Fidēliam habēmus, nōn stanneum cantharum.

Arnoldus. — Dulcior est pōtus ex fictilī pōculō, quam stanneō.

Hermannus. — Istud est quod dīxit Agathoclēs rēx fīlius figulī, quī rēx māluit ex fictilibus vāsīs quam aureīs bibere.

Jasperus. — Hūc ē regiōne in tabernā coquīnāriā cervisiam feram, interim exspectētis.

Hermannus. — At redī vēlōx, sitīmus fortiter et acerbissimē.

Jasperus. — Hūc redeō, fēlīx sit cervisia bibentibus.

Arnoldus. — Et tibi afferentī nōn īnfēlīx.

Jasperus. — Hōc pōculō ēbibendō aut tōtum, aut medium combibēmus.

Hermannus. — Arrīdet, sit ratum quod loqueris.

Jasperus. — Hermanne, praebibō tibi integrum pōculum.

Hermannus. — Estō, accipiō libenter.

Arnoldus. — Ēn Geōrgī unde tū prōripis ?

Geōrgius. — Ē laribus meīs vīsum veniō quid hīc gerātur.

Hermannus. — Hīc pōtātur, geniōque indulgētur.

Geōrgius. — Istud videō.

Jasperus. — Assideās, sīsque nōbīs compōtor.

Geōrgius. — Aere careō.

Hermannus. — Praedīvitem habēmus convīviī prīncipem, Jasperum nostrum tertium Catōnem, et octāvum sapientem.

Jasperus. — Nāsum vestrum nōscō, nāsūtī estis, praeter hoc nihil.

Arnoldus. — Hui, bibite plēnīs pōculīs commīlitōnēs optimī, exemplum vōbīs dabō, calcarque addam calicem hunc ingurgitandō.

Jasperus. — Ho, ho, īnstar vaccae bibis.

Arnoldus. — Ūsque adeō sapuit, dēsinere et cessāre nōn potuī.

Hermannus. — Geōrgī, tibi propīnō.

Geōrgius. — Accipiō libēns.

Hermannus. — Ut dēfīdētis tam siccīs palātīs calicēs ōsculāminī, ipsīsque linguās madefacite.

Arnoldus. — Nōn fēriābimur.

Hermannus. — Cervisiae plūs ferās, haec ēpōta est.

Jasperus. — Assēs trēs porrigite.

Arnoldus. — Ad calculum ferās, in dīgressū solvēmus.

Jasperus. — Sīn minus fēceritis, vestibus vōs nūdābō.

Hermannus. — Nunc eās ocius.

Jasperus. — Fēlīx faustaque sit, quam sērō, cervisia bibentī et solvere volentī.

Arnoldus. — Quid ? nōn esset salūbris satisfacere recūsantī ?

Jasperus. — Iste nōn bibat.

Arnoldus. — Nunc tantō cupidius bibēmus. Hui, bibite plēnīs buccīs sodālēs optimī, bibite ad jugulum ūsque.

Geōrgius. — Quid illud cōnferret ?

Arnoldus. — Multum sānē, quantum quis plūs pōtū madet, tantō perītior est, jūcundior et hilarior.

Jasperus. — Hermanne, hōc tē salūtō calice.

Hermannus. — Nōn obsit, ēbibe, aut nōn suscipiam ā tē.

Arnoldus. — Abeundī tempus est, vespera imminet.

Jasperus. — Exsolvite prius impendium.

Hermannus. — Ad Graecōrum Kalendās.

Jasperus. — Memor erō, ubi locus fuerit.