Colloquia, sive Confabulationes tyronum literatorum

Vinandus. — Sabbato proximo pridianus erit dies festi Pentecostes.

Baptista. — Compertum id habeo.

Vinandus. — Ventri nostro rursus bellum afferet.

Baptista. — Quale bellum narras ?

Vinandus. — Corporis bellum, ieiunium scilicet.

Baptista. — Pulchrè ieiunium vocas bellum, quia ventri odiosum est.

Vinandus. — Hactenus tranquilla fuit caro nostra.

Baptista. — Unde ista sibi tranquillitas quam æstimas ?

Vinandus. — Quia à Paschatis die non sensit ieiunii molestiam.

Baptista. — Corpus meum tum ovis, tum aliis affatim est pastum delicatis bolis.

Vinandus. — Sabbato denuò in pristinum ibimus.

Baptista. — Facile est unum diem abstinentia peragere.

Vinandus. — Ipso die Pentecostes accedes sacram Synaxin ?

Baptista. — Incertus sum.

Vinandus. — Quî sic ? ego me accingam, quo gratiam Spiritus sancti acquiram.

Baptista. — Facerem et id ipse quoque, sed unicum me moratur.

Vinandus. — Istud quidnam est ?

Baptista. — Invitus confiteor.

Vinandus. — Ego alicubi ignoto mea delicta recenseo, tum plus audeo.

Baptista. — Parabo et me, ut tecum peccata in sacrificuli aurem murmurem.

Vinandus. — His Spiritus sancti feriis nobis scholasticis in primis est scelerum sex eiicienda.

Baptista. — Verè dicis, ut Spiritus sanctus nos invitat.

Vinandus. — Si is nobis præsto fuerit, sine sudore discemus.

Baptista. — Ô utinam tum mihi adesset.

Vinandus. — Peccata exue, pœnitentiam age, certè te suo donabit munere.

Baptista. — Enitar pro viribus.

Vinandus. — Sic facias, et literis fies aptior alumnus.

Hieronymus. — Quótnam dies abhinc absunt feriæ sancti Martini ?

Hermannus. — Opinor octo.

Hieronymus. — Quodie peragentur ?

Hermannus. — In macra die, scilicet Veneris.

Hieronymus. — Vespera tamen erit ipso die Iovis.

Hermannus. — Erit ni fallor.

Hieronymus. — Ô tum adhuc bene nobiscum agetur.

Hermannus. — Unde illud coniicis ?

Hieronymus. — Nam tunc carnibus vescentur homines.

Hermannus. — Illud nostro stomacho non commodabit.

Hieronymus. — Imò plurimùm proderit.

Hermannus. — Effare quomodo ?

Hieronymus. — Quicquid iusculi vel carnis à mensis levarint, nobis adfores cantantibus impartient.

Hermannus. — Ad istud certè ollam mihi parabo.

Hieronymus. — Si tibi placuerit, invicem tunc temporis ostiatim canemus.

Hermannus. — Oppidò mihi arridet.

Hieronymus. — Sed quicquid obsonii, vel æris nobis datum fuerit, commune erit.

Hermannus. — Conferetur in illius vesperæ nostrum convivium.

Hieronymus. — Sed qua hora egrediemur precatum stipem ?

Hermannus. — Postquam octava sonuerit.

Hieronymus. — Illud temporis planè integrum erit nostræ precationi.

Hermannus. — Conveniet maximè, nam eo tempore de mensa tolluntur patinæ.

Hieronymus. — Anno abhinc proximo tantum accepi alimenti, quo octo victitabam dies.

Hermannus. — Ô si ea nunc rediret fortuna !

Hieronymus. — Sperandum est, et Deo confidendum.

Hermannus. — Quis illius non anhelaret adminiculum ?

Hieronymus. — Multi suum exoptant præsidium, verùm inserviunt ipsi iniquè.

Hermannus. — Hi consequentur gratiam eius ad Græcorum Calendas.

Kilianus. — Precor tibi diem candidum.

Theodoricus. — Talem et tibi opto.

Kilianus. — Xenium fac mihi præbeas.

Theodoricus. — Hui, tam citò ! vix novi anni dies illuxit.

Kilianus. — Hodie verum est tempus dandi xeniola.

Theodoricus. — Hodie incipit, sed diu durat.

Kilianus. — Fateor, sed tamen qui alteri dare volunt, non diuturnam moram agunt.

Theodoricus. — Expecta, quo ad ipsum struxero.

Kilianus. — Non opto strenam farinaceam.

Theodoricus. — Lautior mihi non est alia.

Kilianus. — Sed puderet me amicum mellito munusculo salutare.

Theodoricus. — Quî id fit ?

Kilianus. — Quia timerem ne ab ipso nausearet.

Theodoricus. — Vanum metuis, si bonus esset, boni consideret.

Kilianus. — Verbis fortassis, at corde sperneret.

Theodoricus. — Is personatus amicus esset.

Kilianus. — Honestius est panniculum emunctorium largiri vice xenii.

Theodoricus. — Est quidem, sed tale munus non omnibus in promptu est.

Kilianus. — De interula aut panni ulna plura conficiuntur.

Theodoricus. — Sed sæpe pluris constat conficiendi sumptus, quàm pannus.

Kilianus. — Cultros vidi quandoque inter amicos missitari.

Theodoricus. — Illos ego non mitterem.

Kilianus. — Cur ?

Theodoricus. — Quia vulgò dicitur, cultros amicitiam rumpere.

Kilianus. — Solide isti tu accedis dicto ?

Theodoricus. — Non totus consentio.

Kilianus. — Attamen nonnihil ipsi fidem præbes.

Theodoricus. — Facio, ut solent hi, qui quicquid audiunt, ex oraculo prolatum putant.

Kilianus. — Es tu illius farinæ homo ?

Theodoricus. — Nescio. Meipsum non nosco.

Kilianus. — Sed strenulam mihi fac mittas.

Theodoricus. — Cras ultrò tibi conferam, interim spe vivas.

Martinus. — Feriabimúrne post meridiem à lectionibus ?

Nicolaus. — Non compertum habeo.

Martinus. — Ego ea spe ducor.

Nicolaus. — Vide ne vanam spem foveas.

Martinus. — Certus sum, spe non frustrabor.

Nicolaus. — Præstaret fide iussorem habere.

Martinus. — Tam scio quàm nomen meum.

Nicolaus. — Eloquere quî scias.

Martinus. — Est mihi adolescens domi, qui primùm iam scholam inviset.

Nicolaus. — Hoc quid afferet nobis ?

Martinus. — Ipse à præceptore copiam otiandi nobis impetrabit.

Nicolaus. — Qua arte ?

Martinus. — Largiendo ipsi pauxillulum numorum.

Nicolaus. — Putas illud quod introitum vulgò appellitant ?

Martinus. — Istud ipsum volo.

Nicolaus. — Sat habeo.

Martinus. — Verùm, nostín’ unde mos ille pervenerit ?

Nicolaus. — Audivi nunquàm originem.

Martinus. — Dicam huius consuetudinis fontem, si te audire non tæduerit.

Nicolaus. — Audire gestio.

Martinus. — Qui apud artifices mechanicos tyrones sunt, istius artificii classi aliquid pendêre coguntur.

Nicolaus. — Vidi quandoque in ipsorum artificum conciliabulo.

Martinus. — Isto munusculo favorem sibi vendicant aliorum.

Nicolaus. — Etiam in ipsorum album referuntur.

Martinus. — Non secus et novus literarum tyro et præceptorem et nos demeretur.

Nicolaus. — Quo ?

Martinus. — Præceptorem pauxillo æris, nos verò otio medii diei.

Vincentius. — Heus tu, paucis te volo.

Vilhelmus. — Quis me vocat ?

Vincentius. — En, ego te voco.

Vilhelmus. — Quid est quod me vis ?

Vincentius. — Facilis res est.

Vilhelmus. — Exprime ocyus.

Vincentius. — Quî sit quod ita palles ?

Vilhelmus. — Palleo ? id ipse ignoro.

Vincentius. — Palles non secus ac ægrotares.

Vilhelmus. — Sanè nihil sentio doloris, gratia Deo.

Vincentius. — Unde tum pallor ille oritur ?

Vilhelmus. — Color hic mihi est nativus.

Vincentius. — Non adeò pallescunt homines à natura.

Vilhelmus. — Quî nosti ? ésne medicus ?

Vincentius. — Non, sed coniectura assequor, te chartis nimiùm addictum.

Vilhelmus. — Literis totum transigo otium quod habeo.

Vincentius. — Si id agis, tibi ipsi obes.

Vilhelmus. — Hoc non spero, quòd mihi desim studendo.

Vincentius. — Prodes fortè animæ, sed corpori noces.

Vilhelmus. — Malo animæ quàm corporis profectum.

Vincentius. — Bellè dicis, sed corpori debili et animæ tandem vis perimitur.

Vilhelmus. — Periti istud non asserunt.

Vincentius. — Quid tum dicunt ?

Vilhelmus. — Ad tenuem lancem, literas melius imbibi.

Vincentius. — Concedo, sed tamen oportet corporis curam non totam omittere.

Vilhelmus. — Neque hoc facio.

Vincentius. — Extremum dementiae esset, abstinentia immodica suum fraudare genium.

Vilhelmus. — Præstat tamen alimonia animæ quàm corporis.

Vincentius. — Enervatis autem corporis viribus, fulcimentum animæ et virtutibus tollitur.

Vilhelmus. — Inficias non eo, cum corpus sit animæ promptuarium.

Antonius. — Hui ludis tu tesseris ?

Laurentius. — Hoc tua quid refert ?

Antonius. — Ludus iste non scholasticorum est.

Laurentius. — Quorum tum est ?

Antonius. — Nebulonum, heluonum, et histrionum.

Laurentius. — Vidi ego complures literarum tyrones hoc uti ludo.

Antonius. — Nihilo fuêre meliores.

Laurentius. — Ánne peiores eos fuisse censes ?

Antonius. — Hercule non solùm peiores, sed et pessimos.

Laurentius. — Tu nosti, quia tertius Cato es.

Antonius. — Ride ut lubet, vera loquor.

Laurentius. — Nihil ludendum et scholasticis arbitraris ?

Antonius. — Ludendum et ipsis quandoque, sed aliud lusus genus.

Laurentius. — Age, qui ludus ?

Antonius. — Ludi nempe honesti, et verecundi.

Laurentius. — Qui illi sunt ?

Antonius. — Quos olim Cumani suos docuerunt liberos.

Laurentius. — Quales isti tradiderunt pueris ?

Antonius. — Natare, dimicare, et certare luctando.

Laurentius. — Nullos alios ?

Antonius. — Nullos quos audiero.

Laurentius. — Nunquam charta lusoria, vel talis ?

Antonius. — Minimè gentium.

Laurentius. — Etiámne inter convivia cum amiculo ?

Antonius. — Nusquàm locorum.

Laurentius. — Nimiùm sapuerunt.

Antonius. — Si semel et iterum concessissent, malè cecidisset.

Laurentius. — Nonnunquàm ludere, ferendum esse.

Antonius. — Audistín’ Platonem dicentem, non parvum incommodum esse consuetudinem iniquam ?

Laurentius. — Consuetudo diutino et frequenti conatu fit, non rarò tentando.

Ludovicus. — Placétne tibi mihi congredi ?

Pantaleon. — Quò ?

Ludovicus. — Ignoras ? ostiatim petitum decimas nostras.

Pantaleon. — Decimas quid vocas ?

Ludovicus. — Stipem, quæ nobis pauperibus à divitibus erogatur.

Pantaleon. — Est illa nobis vice decimarum ?

Ludovicus. — Utique est.

Pantaleon. — Mihi non fit verisimile.

Ludovicus. — Pinguis Minervæ homo es, quòd ista non capis.

Pantaleon. — Haud capio, rogo apertius mihi dicas.

Ludovicus. — Obsecundabor, tu ausculta.

Pantaleon. — Advertam diligenter.

Ludovicus. — Nosti agrorum dominos oportere suis, aut parœcianis, aut principibus pendere decimas ?

Pantaleon. — Nosco per parentes meos.

Ludovicus. — Non secus oportet et divites illos, de suis bonis pendere nobis stipem.

Pantaleon. — Certè si oporteret eos, tum nunquàm recusarent.

Ludovicus. — Dum renuunt, ipsis luditur.

Pantaleon. — Imò plus luditur nobis, quàm ipsis.

Ludovicus. — Longè aberras.

Pantaleon. — Deliro dicis : venter mihi fame perit.

Ludovicus. — Divitum incommodum longè est gravius.

Pantaleon. — Dic, quod illud est ?

Ludovicus. — Dei incidunt iram, quòd pietatis non sunt cultores.

Pantaleon. — Istud non æstimant.

Ludovicus. — Sed olim ante iudicem Deum acerbè sentient.

Pantaleon. — Interim induciis fruuntur ?

Ludovicus. — Miserae induciæ sunt, quas certum sequitur tormentum.

Pantaleon. — Solatium tamen est dilatione frui, etiam momentanea.

Gysbertus. — Ut sic desidetis ? surgite pigerrimi.

Petrus. — Quid conabimur ?

Gysbertus. — Colludemus nonnihil ?

Petrus. — Malumus hîc in gramine viridi quiescere.

Gysbertus. — Endymionum est, non adolescentum, ita gramini incumbere.

Petrus. — Attamen dulce est.

Gysbertus. — Iucundius mihi est ludere, quàm torpere.

Petrus. — Age, ludendo concertemus.

Gysbertus. — Pilámne iaciendo invicem ?

Petrus. — Cui est pila ? nobis deest.

Gysbertus. — En, hîc duas habeo.

Petrus. — Molliorem et leviorem accipiemus.

Gysbertus. — Bellè dicis, nam ista minus afferet doloris.

Petrus. — Sed sortiemur periculi et ludi comites.

Gysbertus. — Ludemus, ut pila scrobibus impellatur.

Petrus. — Tum sors mittatur, quis incipiat.

Gysbertus. — Scrobs prius adscribatur cuilibet.

Petrus. — Quisque accipiat quam velit, suprema erit mea.

Gysbertus. — Advolve pilam, in cuius scrobem ceciderit, eam in alios proiiciet.

Petrus. — Papæ, meam incidit, fugite hinc.

Gysbertus. — Ho, ho, neminem tetigisti, notula tibi appingatur creta.

Petrus. — In calceum fige mihi cretæ lineam.

Gysbertus. — Demum adiice foveis pilam.

Petrus. — Nunc tuæ intrudam foveæ.

Gysbertus. — Si feceris, te primum proiiciam.

Petrus. — Vidén’ ? age quæ lubet.

Gysbertus. — Fuge, aut te iactu petam.

Petrus. — Si audes, iacias.

Gysbertus. — Audeo maiora, en, tactus es.

Petrus. — Et te rursus ad suras læsi.

Gysbertus. — Vix credo, nam sensi penitus nihil.

Cornelius. — Non decet aliis ludentibus nos ita defidere.

Iacobus. — Præstat spectatorem esse, quàm ignavum collusorem.

Cornelius. — Auspicemur et nos duo ludum cognitum.

Iacobus. — Quem agemus consulis ludum ?

Cornelius. — Globularem.

Iacobus. — Cum globulis quos Omnia vocant ?

Cornelius. — Impolitum est istud verbum.

Iacobus. — Nosti tu aliud venustius ?

Cornelius. — Ipse dicerem globulos missiles per pollices.

Iacobus. — Et istam memoria recondam orationem.

Cornelius. — Fiat fossiculus, in quem globuli mittantur.

Iacobus. — Tibi culter est, effode terram.

Cornelius. — Præscribe tu ludi carceres.

Iacobus. — Hoc signo ligneolo.

Cornelius. — Præmitte tu globulum, ego deinde.

Iacobus. — En istic me ferias.

Cornelius. — Si possum, non sinam te ibidem durare.

Iacobus. — Te expectabit globulus.

Cornelius. — Vides ? ubi nunc sistis ?

Iacobus. — Semel sum à te propulsus, id nihil æstimo.

Cornelius. — Denique tria vici, tu nondum lucratus es.

Iacobus. — Istis tribus nihil addes lucri.

Cornelius. — Res ipsa loquetur.

Iacobus. — Quibus Fortuna prius aspirat, tandem adversatur.

Cornelius. — Mox sex numerabo.

Iacobus. — Ipse præveniam te.

Cornelius. — Ah, nunc mihi timeo.

Iacobus. — Ecce et mihi tria sunt.

Cornelius. — Ego rursus tribus te excello.

Iacobus. — Non diu numero superior manebis.

Cornelius. — Istud experiar.

Iacobus. — Tuis conatibus ipse obsistam.

Cornelius. — Enitere quantum potes.

Udalricus. — Eamus deambulatum rus versus.

Vinandus. — Ruri quid tractabimus ?

Udalricus. — Ibi et ambulando, et colludendo nos oblectabimus.

Vinandus. — Quod ludi genus exercebimus ?

Udalricus. — Torquebimus globum per anulum ferreum.

Vinandus. — Age, propere eamus.

Udalricus. — Sed audi, in ludo globi anularis peritior me es.

Vinandus. — Rarus certè ipsum exerceo.

Udalricus. — Attamen videbo quid et ego possim.

Vinandus. — Globum prome.

Udalricus. — En tibi ferreum anulum, terræ infige.

Vinandus. — Flagellum et mihi præbe.

Udalricus. — Sortiemur, quis prius ludet.

Vinandus. — Ego cultrum sursum iaciam, tu elige.

Udalricus. — Seligam alterum cultelli latus, signum ubi impressum est.

Vinandus. — Latus planum sursum vergit, exordiri est meum.

Udalricus. — Age, placet, incipe.

Vinandus. — Ictu primo globum per anulum pellam.

Udalricus. — Si feceris eris mihi magnus Apollo.

Vinandus. — Ridere sine, videbis me virum.

Udalricus. — Ah, ah, nondum te expertum aspicio.

Vinandus. — Nescis verbum Vergilii, neminem ubique felici ludere dextra ?

Udalricus. — Ut ego, ita per anulum agitares globum.

Vinandus. — Robur tibi est maius quàm mihi.

Udalricus. — Hic non robur, sed et promptitudo valet.

Vinandus. — Nunc bellè anulum penetrabit.

Udalricus. — Vel à latere præteribit.

Vinandus. — Istud ipsi prohibebo.

Udalricus. — Clausis oculis aptius te luderem.

Vinandus. — Verbis tu magnus es, sed factis nullus.

Georgius. — Ô vos ciconiarum proles.

Volfgangus. — Sumus proles ciconiarum ?

Georgius. — Estis, quia longissima habetis crura.

Volfgangus. — Hoc tua nihil refert.

Georgius. — Si audetis, ego pomilio unum quemvis vestrûm ad saltandum lacesso, et provoco.

Volfgangus. — Et ipse in arenam tecum descendam.

Georgius. — Hoc saltandi more me imitare.

Volfgangus. — Præsileas, faciam periculum.

Georgius. — Ter solùm salias post cursum factum.

Volfgangus. — Metam signa lapide aut ligno.

Georgius. — En, hîc constiti.

Volfgangus. — Eam facilè assequar metam.

Georgius. — Id post cursum iactita.

Volfgangus. — Nunc viri aspice saltum.

Georgius. — Ah, saltum indignum iuvene tali.

Volfgangus. — Pro viribus conatus sum.

Georgius. — Vires tibi (ut video) sunt imbecilles.

Volfgangus. — Rursus experiar quid possim.

Georgius. — Semel vici, non alterum tibi concedam saltum.

Volfgangus. — Si nunc non assequor metam, palmam dabo.

Georgius. — Lubens permitto, tandem tenta.

Volfgangus. — Vides me penè assecutum metam tuam ?

Georgius. — Assecutus es, sed non longius transponis.

Volfgangus. — Sat est quòd attigi.

Georgius. — Denuò tibi consequendam ponam metam aliam.

Volfgangus. — Vix remotius collocabis.

Georgius. — Puderet me si non qualibet vice distantius saltarem.

Volfgangus. — Te virum dicam, si ostenderis.

Georgius. — Vides ? penè prolongassem.

Volfgangus. — Quod penè fit (ut vulgò dicitur) id tamen non consequitur votum.

Gerardus. — Cessemus oro de hoc ludo torquendi globum per anulum.

Crato. — Repetemus tum ædes nostras ?

Gerardus. — Ut visum fuerit vobis.

Crato. — Esset nimis tempestivum.

Gerardus. — Ludi aliud genus incipiamus.

Crato. — Quale æstimas auspicandum ?

Gerardus. — Mihi ex diutino inflexu genua dolent.

Crato. — Eò præstaret in gramine decumbere.

Gerardus. — Id me puderet, sed currendo ipsa reficiam.

Crato. — Hoc fatigat, non recreat.

Gerardus. — Currere vires excitat, quas enervavit torpor.

Crato. — Multi currendo crura infregerunt, qui torpendo tuti fuissent.

Gerardus. — Equi in stabulis diutius sistendo, crurum vires amittunt.

Crato. — Aliud equis et homini competit.

Gerardus. — Quemlibet vestrum ad parem cursum irrito.

Crato. — Et ego currendo tecum palæstram ineo.

Gerardus. — Aliquo pretiolo curremus.

Crato. — Quid deponemus ?

Gerardus. — Victus pendet binas vini mensuras.

Crato. — Mensuras cervisiæ, non vini exolvet.

Gerardus. — Ut lubet, qui primus portæ adfuerit, vicit.

Crato. — Sed unà cursum inchoëmus.

Gerardus. — Adsis, meo adsta lateri : dum clamavero, curremus alacriter.

Crato. — Asto, curre, non retine me veste.

Gerardus. — Ho, ho, vici, vici.

Crato. — Nisi cecidissem, me non præcurrisses.

Gerardus. — Gaudeo me evicisse te : utcunque primus attigi metam, id refert nihil.

Crato. — Facile est vincere solum currentem.

Gerardus. — Fortuna victoriam largiri solet.

Philippus. — In doctissimi hominis ædibus nunc fui.

Hieronymus. — Doctissimi ! age, quis iste est ?

Philippus. — Ecclesiæ nostræ rector, quem vulgus pastorem appellitat.

Hieronymus. — Proh, istum doctissimum existimas ?

Philippus. — Non magnæ esset eruditionis, cùm grandes legat et habeat libros !

Hieronymus. — Librorum acervus et pretiositas doctum non arguit virum.

Philippus. — Vulgus tamen persuasum habet, grandium librorum lectorem, peritum admodùm esse.

Hieronymus. — Toto errat cœlo id credendo.

Philippus. — Errorem illum mihi ostende.

Hieronymus. — Multi libros habent, quos neque legunt, neque lectos intelligunt.

Philippus. — Quare tunc eos mercati sunt ?

Hieronymus. — Ut se exornent, tanquàm oppidò gnaros.

Philippus. — Stulti qui pecuniam non retinent.

Hieronymus. — Emendo librorum supellectilem docti sibi nomen conciliant.

Philippus. — Si hoc scirem, doctum me vocatum iri, tota re paterna libros emerem.

Hieronymus. — Apud populum philosophus dicereris.

Philippus. — Utrum præstare credis, complures habere libros, et indoctum esse, vel peritum, et pauculos libros ?

Hieronymus. — Peritum esse prævalet, et modicos possidere codices.

Philippus. — Peritia è memoria citò elabitur, in libris autem diutius durat.

Hieronymus. — Præstantius tamen est (ut inquit Erasmus) ingenium habere doctum, quàm libros eruditos.

Philippus. — Sed è memoria elapsa scientia, ubi rursus acquiretur, si copia librorum deerit ?

Hieronymus. — Ubique extant bibliothecæ literariæ.

Antonius. — Es tu in hoc ludo literario duraturus longius ?

Ioannes. — Minimè, sed aliò me conferam.

Antonius. — Quò locorum ?

Ioannes. — Ubi melius erit consultum meo profectui in literis ?

Antonius. — Vide ne præstantiora quærens, viliora incidas.

Ioannes. — Providebo strenuè.

Antonius. — Sed nosti quis sit præceptor eligendus ?

Ioannes. — Instar cæci, qui mihi arridet, illi me subdo.

Antonius. — Ementium haberes morem, qui nihil emunt, nisi diu antè perspectum habeant.

Ioannes. — Præceptorem, ut rem vænum expositam, licétne perspicere ?

Antonius. — Duo sunt, per quæ præceptor utrisque (ut aiunt) brachiis amplexandus cognoscitur.

Ioannes. — Quæ illa sunt ? edissere precor.

Antonius. — Si eruditè docet, et discipulos literatos reddit.

Ioannes. — Eruditionem præceptoris ignoti quomodo percipiam ?

Antonius. — Audiendo eum docentem, vel alios de ipso consulendo.

Ioannes. — Ego indoctus iudicii sum expers.

Antonius. — Peritiores, qui vir sit, facilè tibi ostendent.

Ioannes. — Iudicántne etiam discipuli de præceptoris industria ?

Antonius. — Hæres in illo ? nescis proverbium vulgò usurpatum, discipuli doctrinam ex præceptoris pendêre peritia ?

Ioannes. — Audivi interdum, Qualis præceptor, tales et fieri discipulos.

Antonius. — Quid tum adhuc suspenso es animo ?

Iacobus. — Ut ita erga præceptorem te habes ?

Laurentius. — Tua quid refert ?

Iacobus. — Nihil.

Laurentius. — Quid ni ? tum sileas.

Iacobus. — Iniquum videns, tacere nequeo.

Laurentius. — Est istud iniquum, obloqui præceptori ?

Iacobus. — Certè parum decet.

Laurentius. — Par pari referre licet.

Iacobus. — Præceptori non reluctandum, sed tacendum est.

Laurentius. — Dico ut tu, iniqua obticere nequeo.

Iacobus. — Taciturnitas decorat iuvenem, præcipuè ad præceptoris verba.

Laurentius. — Vecors esset, qui ad plagas obmutesceret.

Iacobus. — Qui obmurmurat, plus ictuum recipit.

Laurentius. — Iuvat me tamen verbis ulcisci, si factus non conceditur.

Iacobus. — At miserum est verbis emere verbera.

Laurentius. — Istas parui pendo plagas.

Iacobus. — Illi infelicis ter succedit, qui præceptorem non veneratur.

Laurentius. — Talem hominem quis veneraretur ?

Iacobus. — Sit fortunæ cuiuscunque, denique præceptor noster est.

Laurentius. — Non diu sibi discipulus ero.

Iacobus. — De tuo non plorabit discessu.

Laurentius. — Et ego gaudebo me ab eo liberari.

Iacobus. — Præceptores non secus ac parentes sunt colendi.

Laurentius. — Sanè per Herculem, id ego feci nunquam.

Iacobus. — Ego autem maiori amore præceptorem, quàm parentes sum prosecutus.

Laurentius. — Ô ingrate parentibus !

Iacobus. — Præceptor scientiam mihi præbet, quod nequeunt parentes.

Laurentius. — Ab ipsis autem vitam habes, et quòd homo es.

Iacobus. — Id parum est : quid enim vita est sine literarum peritia ?

Laurentius. — Nescis, vita nihil est nobilius ?

Iacobus. — Sed vita nostra, imperiti si fuerimus, non vita, sed mors est verius, si quid Aristoteli fidei datur.

Severinus. — Vidisti, quàm fervidè tentoria erigunt mercatores ?

Balthasar. — Vidi, quid deinde ?

Severinus. — Nundinarum appetunt feriæ.

Balthasar. — In illo mihi nihil metitur.

Severinus. — Sed ipse nonnihil commodi spero.

Balthasar. — Quo nomine ?

Severinus. — Ab amicis munera nundinaria expecto.

Balthasar. — Ah, expectare miserum est.

Severinus. — Satius tamen expectare, quàm nihil habere spei.

Balthasar. — Qui spe vivit, miseram agit vitam.

Severinus. — Non omnes spe frustrantur.

Balthasar. — Plures certè quàm voti compotes fiunt.

Severinus. — Nundinaria munera quotannis his nundinis mihi largiuntur affatim.

Balthasar. — Fortunatior me es, cui non teruntius datur.

Severinus. — Tu alienus es, ego incola et civis sum.

Balthasar. — Si in patria agerem, etiam de nundinis gauderem.

Severinus. — Expecto nunc, et calceos, et tiaram me accepturum.

Balthasar. — Quis ista ubi mercabitur ?

Severinus. — Cognati et agnati mei, qui ex alienis adsunt oppidis.

Balthasar. — Vide, ne mercimoniis impediti tui obliviscantur.

Severinus. — Ego ipsos sæpe admoneo, et interpello.

Balthasar. — Rogare mendicorum est.

Severinus. — Non stipem rogo, sed munus nundinarum.

Balthasar. — Parum interest.

Severinus. — Sit utcunque, ego lubens accipio ea munuscula.

Balthasar. — Certè desiperes, si data recusares.

Gysbertus. — Nautæ nunc suas instruunt naves passim.

Andreas. — Quò concessuri sunt ?

Gysbertus. — Francfordiam versús.

Andreas. — Appropinquátne tempus nundinarum ?

Gysbertus. — Mox in foribus erit anteà, quam isthuc venient.

Andreas. — Non putassem adhuc eas pulsare fores.

Gysbertus. — Ô quam vellem et me istuc posse concedere.

Andreas. — Ibidem tibi quid exequendum esset.

Gysbertus. — Præter quam ignota perlustrarem loca, prorsus nihil.

Andreas. — Pigrior ego essem, quàm quòd eò tenderem, ubi nihil esset quod agerem.

Gysbertus. — Dulce est peragrasse varias urbes.

Andreas. — Præstat tamen quandoque in patria mansisse.

Gysbertus. — Francfordiam Hercule accederem, nisi aliqua memorarentur.

Andreas. — Quæ te detinent ?

Gysbertus. — Sanè multa, præcipuè tamen duo.

Andreas. — Quæ illa sunt ?

Gysbertus. — Primùm viatici carentia.

Andreas. — Num id pater tibi suppeditaret ?

Gysbertus. — Nimio constat, ego iuvenis quantum ipse sumptus in diversoriis facerem ?

Andreas. — Fidem do, sed quod est alterum impedimentum ?

Gysbertus. — Dicunt in itinere eum, cui nunquam visa est Francfordia, tractari ut asinum inter simias.

Andreas. — Et istud nonnunquàm vidi quomodo aquæ immergebantur.

Gysbertus. — Post illud et multantur credo pecunia.

Andreas. — Fortè aureum insumunt convivio, id parum est.

Gysbertus. — Certè non parum est, quia difficilis acquisitu est pecunia.

Andreas. — Tibi et tui similibus nihil obest.

Evergissus. — Nostra non diu amicitia constabit.

Hermannus. — Mali quid ipsam infrigeret ?

Evergissus. — Mentiri assuescis.

Hermannus. — Mentiri ioco ferendum est.

Evergissus. — Anguem minus odi, quàm mendacium.

Hermannus. — Loqueris tu semper certa ?

Evergissus. — Aut sileo, aut quæ mihi constant, loquor.

Hermannus. — Iocarísne interdum ?

Evergissus. — Etiam sæpissimè.

Hermannus. — Quî iocari potes, si vero inniteris ?

Evergissus. — Nequit iocus per verum, credis, fieri ?

Hermannus. — Verum mordere solet, et odium párere.

Evergissus. — Delectátne tum sermo falsus ?

Hermannus. — Nugæ quantò maiores, tantò exhilarant uberius.

Evergissus. — Frugi homines falsitate et mendacio non capiuntur.

Hermannus. — Non omnes sunt Solones, ut tu.

Evergissus. — Probi veritate sola tenentur.

Hermannus. — Attamen quandoque dum carpuntur, inviti eam recipiunt.

Evergissus. — Mendacio detestabilius in homine nihil esse potest.

Hermannus. — Lusorem, vel furem, vel latronem esse adhuc gravius est.

Evergissus. — Ah, minimè, longè ista excedit mentiri ipsum.

Hermannus. — Credat hoc Iudæus apella.

Evergissus. — Qui mentiri audet, nihil sceleris intentatum relinquit.

Hermannus. — Ô tu mendacii contemptor.

Evergissus. — Vulgò fertur, Furari mendacium comitatur.

Hermannus. — Vulgi non est innitendum sententiæ.

Thomas. — Recensuistíne sacerdoti peccata tua ?

Iodocus. — Nondum.

Thomas. — Quando exequêris istud muneris ?

Iodocus. — Adhuc sat restat temporis.

Thomas. — Peracto autem opere, dulce est quiescere.

Iodocus. — Etiam ante laborem quies est iucunda.

Thomas. — Sed non adeò delectat ut negotio executo.

Iodocus. — Assentio.

Thomas. — Ego nunc confessum eo.

Iodocus. — Comitabor te.

Thomas. — Cui soles delicta enarrare, an plebeiario nostro ?

Iodocus. — Feci nunquam, sed semper cuipiam monachorum.

Thomas. — Istud et mihi est moris.

Iodocus. — Apud illos plus mihi est devotionis.

Thomas. — Et illi ipsi pecuniæ nihil expetunt.

Iodocus. — Aliquid eorum tamen acciperent, si daretur.

Thomas. — Timésne etiam sacerdoti peccata denudare ?

Iodocus. — Metuebam olim puer, nunc non.

Thomas. — Metum quid tibi incutiebat ?

Iodocus. — Dicebatur passim, quòd uni à confessore fronti clavus infigeretur.

Thomas. — Istud et ipse audivi, sed credebam nunquam.

Iodocus. — Confiteris tu ex chartula ?

Thomas. — Confiteor, aliâs timor omnium mihi induceret peccatorum oblivionem.

Iodocus. — Prohibent tamen istud nonnulli confessionem audientes.

Thomas. — Timent ne perdatur schedula, verùm eam deinde ilico comburo.

Iodocus. — Latinéne reddis confessionem ?

Thomas. — Non, sed Germanicè loquor.

Iodocus. — Confessor quadam vice nolebat à me Romanum audire sermonem.

Thomas. — Fortassis pessimè intellexit.

Iodocus. — Certe parum doctus fuit.