Colloquia, sive Confabulationes tyronum literatorum

Hospes. — Acceptus est mihi vester adventus.

Convivæ. — Gratia tibi sit ô hospes.

Hospes. — Perplacet, quòd in tempore adestis.

Convivæ. — Gaudemus.

Hospes. — Hybernaculum ingredimini.

Convivæ. — Non admodum frigemus.

Hospes. — Æquè intus, ac hîc in frigido eritis.

Convivæ. — Obsequemur tuis iussis.

Hospes. — Si cupitis, fervidius instruetur fornax.

Convivæ. — Non : nam calet temperatè.

Hospes. — Ipse nequeo ferre, dum nimio calore æstuat.

Convivæ. — Insalubre etiam est.

Hospes. — Mox erit coquinæ ministra parata, tum eduliis onerabimus mensam.

Convivæ. — Nil properes nostra causa, non vehementi premimur fame.

Hospes. — Feram bolum aliquem, unde procœnium facietis.

Convivæ. — Ah, noli, tum prandere cupidè nobis non licebit.

Hospes. — Parebo. Lavetis manus, et accumbite mensæ.

Convivæ. — Discumbe tu prior, ut decet.

Hospes. — Domi meae sum, stabo vel assidebo mensæ.

Convivæ. — Advenias tamen nobis.

Hospes. — Consecra cœnam puer.

Puer. — Benedicite.

Convivæ. — Dominus.

Puer. — Quicquid appositum est et apponetur, per verbum Dei sanctificetur, in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti.

Convivæ. — Amen.

Hospes. — Nunc vos amici, hæc attingite obsonia, et eorum vilitatem boni consulite.

Convivæ. — Sunt hæc vilia ? principis decerent patinas et conspectum.

Hospes. — Sunt talia, quæ plebeiorum focus fert, et infimæ fortunæ homines edunt.

Hospes. — Serve curre adductum convivas.

Puer. — Facesso iussum.

Hospes. — Dic instructa omnia.

Puer. — Exequar.

Hospes. — Et ut maturent gressus.

Puer. — Iubebo.

Hospes. — Meos expectare nuntia.

Puer. — Faciam.

Hospes. — En mi convivæ, gratulor vestro adventui.

Convivæ. — Habemus tibi gratiam.

Hospes. — Cur tam serò adestis ? quid vos detinuit ?

Convivæ. — Timuimus nondum hîc instructum esse prandium.

Hospes. — Omnia diu extructa fuêre.

Convivæ. — Tam serò quòd adsumus, tibi tamen non displiceat precamur.

Hospes. — Non stomacho meo amarum fuit.

Convivæ. — Cur non ientabaris !

Hospes. — Credebam vos semper propediem affuturos.

Convivæ. — En, iam adsumus ipsi.

Hospes. — Gaudeo, si diutius emansissetis, edissem.

Convivæ. — Nunc alacrius prandebis nobiscum.

Hospes. — Prædico vobis mi convivæ, tenuis hic erit ciborum apparatus.

Convivæ. — Facile contenti erimus obsoniis, non vulturis ac lupi stomachum habemus.

Hospes. — Patina olusculi et porcina carne vos tractabo.

Convivæ. — Nihil super istud expetierimus.

Hospes. — Aqua igitur manus abluite, et quisque mensæ assideat.

Convivæ. — Faciemus ut iubes.

Hospes. — Prælegamus nunc hymnum.

Convivæ. — Ipsum enarra hospes, nos respondebimus.

Georgius. — Quid negotii tibi sumis à labore literario ?

Valterus. — Aves, columbas, et pisces insequor.

Georgius. — Insequeris tu ista ? non usque libris insudas ?

Valterus. — Nequeo semper incumbere chartis.

Georgius. — Proficies in literis, timeo, nunquàm.

Valterus. — Auguraberis spero falsò.

Georgius. — Memoria teneas quod tibi vaticinor.

Valterus. — Elaborabo ne verax sies.

Georgius. — Vulgatum audistíne Proverbium ?

Valterus. — Quod ?

Georgius. — Per avium, piscium et columbarum studia, multa interiisse ingenia.

Valterus. — Sæpissimè audivi, non tamen assensi.

Georgius. — Non convenit simul insequi aves et pisces, ac literas amplecti.

Valterus. — Dum otiamur à lectionibus, licebit talia quandoque agere.

Georgius. — At tu nimis sæpe aves et columbas, rarò libros tractas.

Valterus. — Hoc me plus delectat.

Georgius. — Verùm minus proderit, nauseas timeo à labore literario.

Valterus. — Præfero aucupium et piscationem.

Georgius. — Serus vide ne sapias.

Valterus. — Satis sapio mihi, non opto Catonis prudentiam.

Georgius. — Vive tuo more, nolo tibi esse tutor.

Valterus. — Non intermitto penitus studium literarium, ut tu æstimas.

Georgius. — Animum oportet habeas liberum, non talia cogitantem, si profectum eruditionis desideras.

Valterus. — Sentio quòd quicquid ago, cogito de piscibus.

Georgius. — Literis solùm te dedas, et istas desere nugas.

Valterus. — Ægrè possum, at tamen conabor.

Petrus. — Ut ita oles hircum ?

Hermannus. — Arguis me fœtoris Beanorum ?

Petrus. — Non Beanum te voco, sed graviter oles.

Hermannus. — Fortè pituita laboras.

Petrus. — Sordes tanquàm diu balneis non interfuisses.

Hermannus. — Balnea ut Syrenes fugio.

Petrus. — Maléne tibi cum balneis convenit ?

Hermannus. — Scabie infectus sum, ideo vereor conspici nudus.

Petrus. — Tanto crebrius te ablueres, quò purgareris.

Hermannus. — In balneis non omnes purgantur.

Petrus. — Quî non ?

Hermannus. — Multi ingressi mundi, exeunt ulcerosi.

Petrus. — Scabiem tamen plerunque isthic tollunt homines.

Hermannus. — Credo, sed et deridetur, et vitatur ab omnibus scabie confectus.

Petrus. — Mallem istud deridere ferre, quàm semper scabie affligi.

Hermannus. — Facilè consilium præbes (sententia Terentii) quia tu cute purus es.

Petrus. — Consulo tibi, quod et ego agerem.

Hermannus. — Vereor apprimè conspici scabiosus.

Petrus. — Frontem perfrica, ac mihi in balneum congredere mea crumena.

Hermannus. — Exolves tu lotionis meæ symbolum ?

Petrus. — Promitto, immunis meo balneabis ære.

Hermannus. — Congrediar, posthac, et te ab impendio balnei habebo liberum.

Petrus. — Id non expeto, accinge ut coëamus.

Hermannus. — Ibo prius domum, indutum interulam mundam vel lotam.

Petrus. — I properè, hîc in ædibus te manebo.

Hermannus. — Mox rursus adero.

Petrus. — I Pegasæo gradu, et vorans viam.

Arnoldus. — Curiam à patria exulas ?

Theodolus. — Patriam iam fugio, ut aves avernum.

Arnoldus. — Quomodo iste avernum fugiunt ?

Theodolus. — Avernus locus est, quem propter fœtorem nequeunt aves incolere.

Arnoldus. — Fugis tu etiam ita nunc sŏlum tuum natale ?

Theodolus. — Utique.

Arnoldus. — Quî fit istud ?

Theodolus. — Quia ibi nunc fœtor pestifer imperat.

Arnoldus. — Ah, tu perfide.

Theodolus. — Perfidiæ quid me insimulas ?

Arnoldus. — Tu perverse Menalca, qui deseris in miseria patriam.

Theodolus. — Traherem ibi moram, ubi de meo capite ageretur ?

Arnoldus. — Amicus in neutra est deserendus fortuna.

Theodolus. — Inficias non eo, tamen sibi ipsi est cavendum.

Arnoldus. — In Amicitia vera, cura propria non est amico præferenda.

Theodolus. — Credo : sed tamen genu cruri propius est.

Arnoldus. — Iuvares consolando amicos peste infectos.

Theodolus. — Sat isthic habent consolatorum ex cucullatis monachis.

Arnoldus. — Adsunt ibidem ægrotis monachi ?

Theodolus. — Ita, ordinis sancti Alexii, non autem sacerdotes sunt.

Arnoldus. — Sunt etiam illi infirmis mulieribus præsto ?

Theodolus. — Mulieribus adsunt moniales, sive virgines vestales.

Arnoldus. — Sævit apud vestrates adeò atrociter pestis ?

Theodolus. — Homines in dies agminatim moriuntur.

Arnoldus. — Quanta funerum in dies est turba ?

Theodolus. — Nonnunquàm una die viginti condiebantur humo me præsente.

Arnoldus. — Miserum et lamentabile est spectaculum, tot sepelire eodem tempore.

Theodolus. — Extremum tristitiæ est illis, quorum amici animam agunt.

Arnoldus. — Istud expertus sum, dum mei parentes vita defungebantur.

Theodolus. — In paterno meo solo homines penitus erant consternati animis.

Arnoldus. — Quis animo non esset perturbato, dum periculum capitis adest ?

Theodolus. — Satius tamen est in culcitra, quàm alio mortis genere occumbere.

Arnoldus. — Vergilius eos vocat térque quatérque beatos, quibus contigit Troiæ ante ora patrum mori.

Theodolus. — Istud ex oraculo Apollinis protulit dictum : nam mortem levat patria et amicorum præsentia.

Martinus. — Ô quam miserè ista natio est devastata !

Valerius. — Unde ista miseria ?

Martinus. — È bellorum tyrannide.

Valerius. — Solet bellum cantum afferre ruinæ ?

Martinus. — Reparat nihil, sed omnia sŏlo æquat.

Valerius. — Ô rem execrabilem.

Martinus. — Pacis est quæque salva reddere, ita belli omnia dissipare.

Valerius. — Longè (ut video) præstabit pace frui.

Martinus. — Experientia istud persuadet.

Valerius. — Felices térque quatérque, qui armis nunquam obruuntur.

Martinus. — Bellum agendi quis tamen autor extitit ?

Valerius. — Nullus nisi Eumenides et furiæ.

Martinus. — Ego æstimo eos esse autores, qui primi belli invenerunt tormenta.

Valerius. — Haud malè iudicas.

Martinus. — Sed apud quam nationem illa sunt exorta ?

Valerius. — Aiunt in Germania.

Martinus. — À nostris Germanis multa mira sunt reperta.

Valerius. — Tamen illa tormenta præstaret nunquàm excogitata.

Martinus. — Res bellica etiam crebrò armis et satellitibus, non istis geritur ferocibus instrumentis.

Valerius. — Arma et satellites urbem soli non expugnarent.

Martinus. — Obsiderent tamen, et tandem esurie vincerent eam.

Valerius. — Fortè et ipsi fame compulsi, demum abirent ante victoriam.

David. — Quid sibi vult macies ista tua ?

Lucas. — Quòd macer appareo, mirum non est.

David. — Fortè pasceris aridè et tenuiter.

Lucas. — Tenacissimè alunt me parentes.

David. — In rem tuam fortè faciunt.

Lucas. — Est illud commodum, parcè ali ?

David. — Libris incumbenti non convenit saturitas.

Lucas. — Certè et venter ieiunus chartis non gaudet.

David. — Cibus mediocris commodat literis dedito.

Lucas. — Eo contentus essem, si daretur.

David. — Cur tam modicum tibi præbent cibi ?

Lucas. — Ob annonæ caritatem.

David. — Est ideo ieiunandum, quia omnia veneunt carè ?

Lucas. — Est, egenti pecunia.

David. — Nobis adhuc in annum de frugibus prospectum est.

Lucas. — Feliciores nobis estis.

David. — Quanti nunc venit siligo ?

Lucas. — Aureo numo credo.

David. — Tolerandus adhuc est iste mercatus.

Lucas. — Certè non inopibus, sed opulentis.

David. — Audivi in Gallia in quadam urbe vendi quinque coronis (ut vocant) aureis.

Lucas. — Hui, mentiris nimiúm.

David. — Inde huc scriptum est.

Lucas. — Per quem ?

David. — Per filium cuiusdam Senatoris huius urbis.

Lucas. — Nollem me istic nunc temporis agere.

David. — Et ego lætor me istic præsto non esse.

Lucas. — Gratia Deo, quòd hîc adhuc asse tolerando venditur.

Eobanus. — Ô magne Apollo, quàm iniquè inter homines vivitur !

Adelarius. — Ut istud coniicis ?

Eobanus. — Nam multi delicatè, aliqui tenuiusculè victitant.

Adelarius. — Es tu expertus fortunam vitæ aliorum ?

Eobanus. — Res ipsa loquitur passim.

Adelarius. — Apertius istud loquere.

Eobanus. — Rustici ut edant, vidistín’ ?

Adelarius. — Vidi, pulmentis ordeaceis pascuntur.

Eobanus. — Urbani autem omni utuntur ciborum lautitia.

Adelarius. — Aliqui eorum nudum rodunt panem.

Eobanus. — Quandoque tamen curant cuticulam et vivunt genialiter.

Adelarius. — Ut possunt illud, cùm as ipsis desit ?

Eobanus. — Vestes vel alia oppignerant.

Adelarius. — Tum oporteret eos nudos incedere.

Eobanus. — Domi se continent, quousque redemerint.

Adelarius. — Fortassis accommodatis indumentis utuntur.

Eobanus. — Nonnunquàm certè, vel æs credito accipiunt, unde redimant vestes.

Adelarius. — Tum vorsuram solvunt.

Eobanus. — Quid est vorsuram solvere ?

Adelarius. — Est creditorem solvere pecunia credita accepta ab alio.

Eobanus. — Vivitur adeò opiparè et magno in urbibus ?

Adelarius. — Utique, quicquid labore acquiritur, festo die prodigitur.

Eobanus. — Quo victitant deinde diebus operosis ?

Adelarius. — Pane et raparum quisquiliis.

Eobanus. — Stulti homines, qui crapula famem emunt.

Adelarius. — Ipsi super chœnice non sedent.

Matthias. — Subitò iste in virum evasit.

Vergilius. — Dignum non est admiratione.

Matthias. — Ego vehementer miror.

Vergilius. — Ego nihil, quia facilè potuit.

Matthias. — Quî facilè potuit ?

Vergilius. — Quia opulentus fuit.

Matthias. — Emergunt illi omnes qui divites sunt ?

Vergilius. — Dubitas ? ánne in dies istud vides ?

Matthias. — Pauperibus ut succedit ?

Vergilius. — Iacent et pessundantur ubique.

Matthias. — Prospice quid dicas.

Vergilius. — Dico Apollinis oraculum.

Matthias. — Non rarò pauper in virum evadit egregium, dives semper humi repit.

Vergilius. — Rarò visum est quod dicis.

Matthias. — Eruditorum turbam et classem aspice, omnes fermè inopes fuêre.

Vergilius. — Adiuti tamen aliorum opibus.

Matthias. — Sæpe et sibiipsi opitulantur ingeniis et scientiis.

Vergilius. — Per illa ipsis applauditur ab opulentis.

Matthias. — Phœnice rariorem reperies doctum, qui rerum est educatus copia.

Vergilius. — Quî illud fiat, admiror.

Matthias. — Qui abundant, æstimant se non egere doctrina.

Vergilius. — Tales complures audivi suas iactitantes opes.

Matthias. — Nonnulli etiam abundantes ære, scientia nequeunt pollere ob ingenii ruditatem.

Vergilius. — Verè dicis, nam non omnia Dii uni dedêre, uni ingenium, alteri opes, cæteris formam corporis venustissimam, etc.

Matthias. — Tanta varietate mortales differre voluit verus ipse Iupiter.

Herebertus. — Ad proximum diem festum indulgebo genio.

Hylgerus. — Ubi locorum ?

Herebertus. — In ædibus nostris.

Hylgerus. — Habebitis aliquid apparatum lautius ?

Herebertus. — Convivium habebimus geniale et lautissimum.

Hylgerus. — Tantos cur facietis sumptus ?

Herebertus. — Nuptiæ peragentur domi nostræ.

Hylgerus. — Inter quos erit vinculum maritale ?

Herebertus. — Inter sororem meam, et filium alterius civis.

Hylgerus. — Sponsus éstne locuples ?

Herebertus. — Nescio, arculam suam non sum exploratus.

Hylgerus. — Quantam dotem afferet ?

Herebertus. — Aiunt, duo millia aureorum.

Hylgerus. — Ho, ho, satis abundat.

Herebertus. — Contenta est soror mea dote ista.

Hylgerus. — Quantam ipsa afferet ?

Herebertus. — Nescio, mihi non retulerunt parentes.

Hylgerus. — Duces tu sponsam ?

Herebertus. — Ad templum ducam, sed non rursus educam.

Hylgerus. — Qui tum sunt educturi ? vel immorabitur usque Ecclesiæ ?

Herebertus. — Cognati ipsius sponsi, cui in templo committetur in manus.

Hylgerus. — À prandio habebitísne choreas ?

Herebertus. — Saliemus mirè ad tibiam et tympanum.

Hylgerus. — In tanta lætitia et mei recordêris.

Herebertus. — Venias ad nos, impartiam tibi quippiam lauti è sponsa.

Hylgerus. — È sponsa nihil cupio.

Herebertus. — Hem, lapsus sum lingua, è nuptiis dixissem.

Hylgerus. — Nasum tuum nosco.

Nicolaus. — Ut præsentes tibi sint numi facito.

Ioannes. — Præsenti quid agam pecunia ?

Nicolaus. — Istud experieris.

Ioannes. — Quando experiar ?

Nicolaus. — Die festo illius sancti, cuius nomen refers.

Ioannes. — An tum plus egebo ære quàm nunc ?

Nicolaus. — Sumptum oportet facias.

Ioannes. — Quas haberem expensas ?

Nicolaus. — Pendes vinum ob tuum nomen, quo isti sancto es cognominis.

Ioannes. — Spem frustra fovebis.

Nicolaus. — Recusabis ? nónne et ego nomen meum vino celebravi ?

Ioannes. — Potationi ego autem non adfui.

Nicolaus. — Si præsto fuisses, combibisses, non potuimus te expectare.

Ioannes. — Iniquum esset, me tingere te vino, quum tuum non degustavi.

Nicolaus. — Anno ab hinc proximo largius bibe, ubi redierint feriæ sancti illius, cui nomini ego consono.

Ioannes. — Incertus sum an vita superstes manebo.

Nicolaus. — Dabis vinum nécne ?

Ioannes. — Experiemini, ubi dies ille advenerit.

Nicolaus. — Memores erimus, non obliviscemur.

Ioannes. — Præter binas vini mensuras dabo nihil.

Nicolaus. — Sat erit ultrà non postulantibus.

Ioannes. — Unde exortus sit mos ille, miror maximè.

Nicolaus. — Ex Gentilium consuetudine, qui solebant diem natalem convivando celebrare.

Ioannes. — Verisimile est, nam multa vestigia Ethnicorum nostrae consuetudines referunt.

Bonifacius. — Quando sacris initiaberis ordinibus ?

Brictius. — Proximo Paschate spero.

Bonifacius. — Est tibi matura ætas ?

Brictius. — Ago nunc annum vigesimum quartum.

Bonifacius. — Ordinibus suscipiendis isti conveniunt anni.

Brictius. — Ætas mihi tanta est, verùm minor sapientia.

Bonifacius. — Addisce tandem spargere nuces, si hactenus puerum egisti.

Brictius. — Ad vires laborabo.

Bonifacius. — Census quid habes, cuius ope vives in ordinibus sumptis ?

Brictius. — Parentum vivam prædiis.

Bonifacius. — Potes de illorum opibus sacerdotis ducere vitam ?

Brictius. — Confido, nam unicus sum filius.

Bonifacius. — Ipse nollem ordinibus sacris initiari, si sacerdotii nihil mihi esset.

Brictius. — Eleemosynarum non sum cupidus.

Bonifacius. — Etiam præter sacerdotis vitam posses patrimonio uti ?

Brictius. — Possem, at sacerdos effici ardeo.

Bonifacius. — Nunc temporis miserrimum est sacerdotem esse.

Brictius. — Cur est calamitosum ?

Bonifacius. — Quia passim odio persequuntur ab his, qui Luthero accedunt.

Brictius. — Id si ferent æquo animo, magnam accipient mercedem.

Bonifacius. — Exploduntur quibusdam in locis, tractantur ut Iudæi forent.

Brictius. — Omnium rerum est vicissitudo : sic et illud tandem cessabit.

Bonifacius. — At fortassis serius quàm proderit.

Bernardus. — Hodie rursus Ecclesiae nostræ plebeiarius messem suam exercebit.

Leonardus. — Non est tamen messor vel agricola.

Bernardus. — Plures metunt, qui tamen agricolæ non sunt.

Leonardus. — Nunquàm vidi etiam doctum hominem metere.

Bernardus. — Aliud mihi significat metere, quàm tibi.

Leonardus. — Quid per ipsum verbum intelligis ?

Bernardus. — Metere, id est, commodum et lucrum accipere.

Leonardus. — Melius te nunc capiam loquendo.

Bernardus. — Plebeiarius noster hodie metet in altari oblatam pecuniam.

Leonardus. — Fiet hodie tanta immolatio numorum ?

Bernardus. — Exequiæ agentur cuidam meorum cognatorum.

Leonardus. — Intereris etiam et tu ?

Bernardus. — Præsto ero, et cum aliis meos altari offeram numulos.

Leonardus. — Quot numorum receptum est immolare ?

Bernardus. — Tres in tribus altaribus.

Leonardus. — Retinet pastor sibi istud soli ?

Bernardus. — Cum Sacellanis (credo) partitur.

Leonardus. — Quanti constabit candelarum emptio ?

Bernardus. — Conducimus eas, et quantum combusserimus ceræ, tantum exolvemus.

Leonardus. — Præter ista quid Plebeiario datis ?

Bernardus. — Incertum est mihi, sat scio pecuniæ.

Leonardus. — Ditescere eum oportet.

Bernardus. — Nunquàm aliquem sortis suæ audivi, qui se non egêre diceret.

Eberhardus. — Candelæ per fenestras extensæ quid portendunt ?

Iodocus. — Cadaver hominis ædibus interesse.

Eberhardus. — Apud nostrates istud moris non est.

Iodocus. — Nullo signo prætereunti ostenditur in domo defunctum iacere hominem ?

Eberhardus. — Ostium patet, et in domo cum candelis ardentibus ponitur funus.

Iodocus. — Cuique nationi suus est ritus.

Eberhardus. — Emúntne omnes istas candelas, quas fenestris extendunt ?

Iodocus. — Conducunt eas, non mercantur.

Eberhardus. — Quanti ?

Iodocus. — Quamlibet solido opinor.

Eberhardus. — Præferuntur funeri ad sepulchrum ?

Iodocus. — Etiam et accenduntur.

Eberhardus. — Sepultura quanti hîc constat ?

Iodocus. — Certè maximo ære.

Eberhardus. — Dic mihi cur sepultura sit adeò pretiosa.

Iodocus. — Terra cœmeterii emenda est, qua corpus conditur.

Eberhardus. — Illa à quo venditur ?

Iodocus. — Puto, à plebeiario, vel ædituo.

Eberhardus. — Qua fronte audent terram vendere ?

Iodocus. — Quid ni auderent ?

Eberhardus. — Ad ipsos non pertinet, cur tum aliena venditant ?

Iodocus. — Cuius est humus, si non ipsorum est ?

Eberhardus. — In Psalmo scriptum est ? Domini est terra, et plenitudo eius.

Iodocus. — Si est Domini, ergo et pastorum, quia Domini sunt vicarii.

Eberhardus. — Quod Domini est, non ære, sed præcordiis devotis impetratur.

Iodocus. — Precibus etiam plebani cœmeterium vendunt, sed pecunia addita.

Paschasius. — Accingam me hac hyeme profectioni longissimæ.

Alexius. — Quò diriges gressus ?

Paschasius. — Romam versús.

Alexius. — Impetratum fortè sacerdotium fertile ?

Paschasius. — Minimè : sed depositum isthic peccata, pergam.

Alexius. — Depositurus es ibi delicta ?

Paschasius. — Confore spero.

Alexius. — Fidem non habeo.

Paschasius. — Non fit tibi verisimile ?

Alexius. — Dicis istud tuo ingenio, vel ab alio relatum habes ?

Paschasius. — In literis Pontificis Romani ita legi.

Alexius. — Quid continebant ?

Paschasius. — Cuilibet verè pœnitenti, et Romam hoc anno accedenti, condonari scelera et pœnam.

Alexius. — Istud et in his terris consequi potes.

Paschasius. — Quî hoc fieret ?

Alexius. — Ubicunque locorum homo pro suis ingemuerit peccatis, remittuntur ipsi, ut Evangelii fides nos instruit.

Paschasius. — Si istud Evangelium promittit, tum hîc domi me continebo, et sumptibus parcam.

Alexius. — Verùm, nosti originem anni Iubilæi ?

Paschasius. — Audivi exortum istum morem celebrandi annum Iubilæum à veteribus Iudæis, apud quos quinquagesimus quisque annus sacrosanctus habebatur.

Gregorius. — Ho, ho, sodales optimi, cor nunc est comedendum nobis.

Ambrosius. — Delirásne ?

Gregorius. — Cur delirarem ?

Ambrosius. — Quòd cor esse nobis comedendum dicis, in nobis inclusum ?

Gregorius. — Proverbii vicem habet, significans contristari.

Ambrosius. — Est nunc mœrendi tempus ?

Gregorius. — Latet vos istud ?

Ambrosius. — Ignoramus, fac tu nos certiores.

Gregorius. — Appetit tempus, quod nos à matre rursus in exilium vocat.

Ambrosius. — Quò ?

Gregorius. — Ad peregrinas urbes, nam lectiones auspicabuntur ilico.

Ambrosius. — Aliò concedens, ne tantillum flere soleo.

Gregorius. — Sed ego lugeo affatim.

Ambrosius. — An ob digressum à matre ?

Gregorius. — Non, sed ob discessum à lauta culina.

Ambrosius. — Coquinam semper iuxtà opiparam non optarem.

Gregorius. — Alienis in terris est mihi precaria dape vivendum.

Ambrosius. — Id dulce est pati in iuventute, ut in senio abundemus.

Gregorius. — Isto pati mallem carere.

Ambrosius. — Hæc olim dulce et iucundum erit meminisse.

Gregorius. — Multum caseorum et carnis porcinæ mecum profecturus deferam.

Ambrosius. — At ego opimam ære crumenam malo.

Gregorius. — Parcè mihi æs præbent parentes.

Ambrosius. — Timent ne prodigas.

Lucius. — In articulis quid tecum computas adeò solicitè ?

Udalricus. — Dies quot restant ad ferias divi Bartholomæi ?

Lucius. — Etiam si scires, conferrétne tibi ?

Udalricus. — Exhilararer oppidò, si iste adessent feriæ.

Lucius. — Eloquere cur, ut tibi congratuler.

Udalricus. — Ad umbilicum tum ducuntur scholæ lectiones.

Lucius. — Optimum esset eas et nostro inhærere ingenio.

Udalricus. — Id flocci pendo.

Lucius. — Remigrabis tu patriam versus ?

Udalricus. — Nisi aliud literis iusserint parentes, hîc non durabo.

Lucius. — Vestiêris recens ?

Udalricus. — Ista spe vivo.

Lucius. — Sed age, libri súntne penè finiti ?

Udalricus. — Non longè abest, Plaudite.

Lucius. — Plaudite quid vocas ?

Udalricus. — Id est, finis in quo plaudimus libris.

Lucius. — Audisti unquam causam, cur pulsemus libris, dum sunt perlecti ?

Udalricus. — Facilè liceat coniicere quæ sit.

Lucius. — Coniectura ego nequeo assequi.

Udalricus. — Ex more lusus Comœdiarum credo ortum.

Lucius. — In ludo Comœdiarum quid fieri solet ?

Udalricus. — In fine comploditur manibus.

Lucius. — Vis conferre scholæ lectiones ludo Comœdiarum ?

Udalricus. — Quid ni ? lectores sunt actores, nos spectatores, libri verò Comœdiæ.

Lucius. — Hactenus credidi per librorum ad caput allisionem cerebro scientiam imprimi.

Udalricus. — Ah, nimiùm delirasti.

Demea. — Pudétne te hominem inebriari, et in bestiæ degenerare mores ?

Helvo. — Pudet utique, sed vitare nequeo.

Demea. — Mirum esset si cavere non posses.

Helvo. — Per Pollucem non queo.

Demea. — Auscultare si velles, docerem te vitandi modum.

Helvo. — Age parêbo.

Demea. — Fugias haustus ingentes.

Helvo. — Vix potero.

Demea. — Nequis istud, saltem paucos bibas.

Helvo. — Pauci exorpti calices non opprimunt (credis) hominem ?

Demea. — Haud facile, nisi immodicum contineant potus.

Helvo. — Quot cyathos mihi permittis exiccandos ?

Demea. — Ternarium cave transgredi.

Helvo. — Hui, nimiùm palatum meum fraudare conaris.

Demea. — Audisti nunquàm verbum (ni fallor) Thaletis Philosophi ? Primam crateram ad sitim, secundam ad hilaritatem, tertiam ad voluptatem, quartam ad insaniam pertinere.

Helvo. — Antiqui abeant, sequamur tempora nostra.

Demea. — Si à mea aberraveris sententia, bestiam indues.

Helvo. — Fierem ob id bestia, si potu maderem ?

Demea. — Moribus non hominem, sed bestiam præ te feres.

Helvo. — Ah, tace, probi sunt homines, qui inebriantur.

Demea. — Habentur isti probi, quo autore ?

Helvo. — Vulgo ipso quod dicit, Scelestos non audere potu madêre.

Demea. — Ita aiunt populares, non tamen nimium et ebrios laudant.

Helvo. — Tamen ipsis delectantur, et ab eis risum captant.

Theophilus. — Quò te confers ?

Germanus. — Forum versús.

Theophilus. — Obsonatúmne ?

Germanus. — Non.

Theophilus. — Executum aliquid negotii ?

Germanus. — Mercatum candelam ceream.

Theophilus. — At in quem usum ?

Germanus. — Ut cras eam in templo feram.

Theophilus. — Adulterorum est candelas ferre.

Germanus. — Alio modo autem lapidibus additis.

Theophilus. — Quantum emes cereum ?

Germanus. — Unius talenti.

Theophilus. — Sufficeret semilibræ.

Germanus. — Inter alios puderet me minutiorem gerere candelam.

Theophilus. — Ut audio, tua candela videri cupis.

Germanus. — Cupio, sed ad honorem Mariæ virginis, non meum.

Theophilus. — Plus placet Deo cor humile, quàm celebris pompa.

Germanus. — Animo pio in Deum facio, quicquid agam.

Theophilus. — In manibus ego tenebo candelam sebaceam, non ceream.

Germanus. — Nulla solet deferri, nisi cerea ; sed proverbium est : Pauperes et vilia offerunt. Verum solido mercaberis cereum lumen.

Theophilus. — Locupletius orabo Mariæ virgini.

Germanus. — Attamen consuetudini non satages.

Theophilus. — Malo placere Deo, quàm hominibus.

Germanus. — Platonis tamen verbum est, oportere placere hominibus.

Theophilus. — At contrà, divi Pauli verbum est, Si hominibus placerem, CHRISTI servus non essem.

Germanus. — Istud intelligitur in factis malis, non bonis.

Kilianus. — Ancillæ vestræ quid à prandio agent ?

Marcus. — Quare sciscitaris ?

Kilianus. — Est cur quæram.

Marcus. — Audiam tum respondebo.

Kilianus. — Capitis sertum mihi concinnarent.

Marcus. — In foro venustius emes.

Kilianus. — Mercari non soleo nugas istas.

Marcus. — Et nos rosas tibi non donabimus nihilo.

Kilianus. — Sat florum tamen nobis in horto sunt, qui pereunt.

Marcus. — Isti mihi hac æstate vix coronas præbebunt.

Kilianus. — Una vestrarum ancillarum mihi sertum debet.

Marcus. — Debet, dic unde ?

Kilianus. — Ex promisso mihi facto.

Marcus. — Sufficit promisisse, reddere non oportet.

Kilianus. — Si nequeo rosaceum sertum consequi, ex frondibus unum conficiam.

Marcus. — Receptum non est, tales gerere coronas.

Kilianus. — Morem ipse mihi ita faciam.

Marcus. — Novi moris autor exibilatur passim.

Kilianus. — Spero quòd ancilla vestra me non deseret.

Marcus. — Faciam ut te donet rosis, tu deinde sertum connecte.

Kilianus. — Aut unum in foro mercabor.

Marcus. — Solido ibidem emes.

Kilianus. — Tribus numis comparabo mihi sat pulchrum.

Marcus. — Laborabo quo te venustius habeam.

Kilianus. — Non pudet me in talibus nugis superari.

Marcus. — Ego malo pulchrior, quàm deformior conspici.