XAN
Xan vay coller leña ô monte,
Xan vay á compoñer cestos,
Xan vay á podá-las viñas,
Xan vay á apañá-lo esterco,
E leva o fol ô muiño,
E tray o estrume ô cortello,
E vay â fonte por augua,
E vay á misa c’os nenos,
E fay o leito y o caldo...
Xan, en fin, é un Xan compreto,
D’esos qu’a cada muller
Lle conviña un po-lo menos.
Pero cand’un busca un Xan,
Casi sempre atopa un Pedro.
Pepa, a fertunada Pepa,
Muller d’o Xan que sabemos,
Mentras seu home traballa
Ela lava os pés n’o rego,
Cátall-as pulgas ô gato,
Peitea os longos cabelos,
Bótalles millo âs galiñas
Marmura c’o hirman d’o crego,
Mira s’hay ovos n’o niño,
Bota un ollo ôs mazanceiros,
E lambe a nata d’o leite
E si pode bota un neto
C’a comadre, qu’agachado
Traillo en baixo d’o mantelo,
E cando Xan po-la noite
Chega cansado e famento,
Ela x’o espera antr’as mantas,
E ô vêlo entrar dille quedo:
—Por Dios non barulles moito...
Que m’estou mesmo morrendo.
—¿Pois que tés, ña-mulleriña?
—¿Qu’hei de ter? deita eses nenos
Qu’esta madre roe en min
Cal roe un can n’un codelo,
Y ô cabo ha de dar comigo
N’os terrós d’o simiterio...
—Pois, ña-Pepa, toma un trago
De resólio qu’aquí teño,
E durme, ña-mulleriña
Mentras os meniños deito.
De vagoas s’enchen os ollos,
De Xan ô ver tales feitos,
Mas non temás, qu’antre mil,
N’hay mais q’un anxo antr’os demos,
N’hay mais qu’un atormentado
Antre mil que dan tormentos.