* * *
Para uns negro,
Para outros branco;
E para todos,
Traspoleirado.
I
—Sé astuto s’é que sabes,
Víngate d’as ofensas s’é que podes,
Ô que che sirva, págalle,
Mais a quen non che de, nunca lle dones;
Porque a moral d’os santos
Non reza sempre c’a moral d’os homes.
Esto un gallego montañés e rudo
Farto d’humillaciós, e de rencores,
Ô agonizar ll’aconsellaba á un fillo,
Herdeiro d’os seus mals e de seu nome.
II
—Sé inxenuo e leal sempre,
Perdoa a quen t’ofenda
Fay ben de cote á amigos y enemigos
Y â porta franca, sin temor, espera,
N’hay mais que un Dios y un-ha moral que salve
Os tristes fillos d’Eva.
Esto a probe viuda
D’o montañés, morrendo antr’a miseria
Resinada ô seu fillo lle dicia...
Y á Dios o esprito ll’entregou serena.
III
E fixolle él as honras,
Mais tan só con xemidos e con vagoas;
Crego non houbo ô rededor, que â probe
O enterro de limosna lle cantara.
N’un corruncho d’o adro
Ond’as ortigas ásperas medraban,
Sin cruz, señal, nin lousa
Alí quedou perdida e sepultada;
E triste o fillo e soyo,
Tornou sañudo a solitaria casa.
—Meu pai doum’un consello, iña pensando,
E miña nay doum’outro;
E s’ela tiña santidá e concencia,
Esprencia el tiña e sabidá d’abondo.
Son fillo d’el e d’ela...
Partirey pois a hirencia de dous modos;
Ña nay, fareille ben á quen cho fixo...
Meu pay, vinganza piden os teus osos.