Insula thesauraria

Ad mare navigandum tardius eramus parati, quam Spectabilis autumarat, nec priorum consiliorum nostrorum ullum — ne Doctoris quidem Livesey secum me habendi — uti propositum erat, exsequi potuimus. Medico, ad reperiendum alterum medicum, qui suam vicem agere vellet, Londinum erat proficiscendum; Spectabilis arduo labori accinctus, Bristoliæ agebat; ego autem in Aula vitam degebam sub tutela senis Redruth, saltuarii, fere captivus, somniorum tamen de mari, exspectationumque suavissimarum circa curiosas insulas periclaque plenus. Horas solidas in disquirenda mappa solebam exigere, cuius cuncta particularia memoriæ mandavi. Domi saltuarii iuxta focum sedens, insulam eam, in phantasia mea, ab omni latere accessi; quodque iugerum superficiei eius exploravi; collem Spy-Glass vocatum, vel millies conscendi, cuius e vertice quaquaversum circumspectans, magnam voluptatem percepi. Quandoque insula mihi barbaris scatere parebat, quibuscum certavimus; alias bestiis feris, quæ nos insectabantur, eam oppletam mihi fingebam; verum in cunctis meæ phantasiæ visionibus nihil tam insoliti, tamque tragici oculis meis se obvertit, quam quod postea ut facta experti eramus.

Sic septimane labebantur, donec quodam die amœno litteræ ad Doctorem Livesey inscriptæ advenerunt cum hac nota: “Eo absente, aperiantur a Thoma Redruth, aut iuvene Hawkins.” Mandato obtemperans, reperimus, vel potius reperi ego — quandoquidem saltuarius legendo, præter paginas impressas, parum poterat — sequentia momentosa nova:

Diversorium ad Ancoram
Veterem, 1ᵒ Martii, 17 —

Livesey Amicissime. — Siquidem, utrum in Aula, an Londini usque sis ambigo, has litteras duplicatas in utrumque locum permitto.

“Navis præstinata atque instructa est. Nunc in ancora iacet, pro mari parata. Cercurum[1] delectabiliorem nunquam vidisti — puer eum navigare posset — duorum millium amphorarum;[2] nomen ‘Hispaniola.’

“Eam per veterem amicum, Blandly, præstinavi, qui sese mihi maximo adiumento præbuit. Gratia enim mei propemodum servi obivit vicem, ac dicere non dubito, idem fere omnes Bristoliæ quamprimum nomen portus, quo intendebamus — thesauri, nempe, audiverant.”

“Redruth,” incidi ego in lectionem, “Dr. Livesey id haud libenter audiet. Spectabilis tamen effutivit rem.”

“Ecquis id potiori iure?” mutiebat saltuarius. “Scitulum, sane, cœptum, si Spectabilis propter Doctorem Livesey, eloqui vereatur, ut mea fert opinio.”

Hoc audito, ab omni commentatione destiti, ac legere perrexi:

“Hispaniolam Blandly ipse reperit, suaque admirabili diligentia curaque in negotiis agendis, eandem meris ápinis[3] præstinavit. Est quædam Bristoliæ hominum classis, quæ monstroso erga Blandly præiudicio fertur. Isti homines non dubitant probam hanc creaturam calumniis persequi, quasi gratia pecuniæ nihil non perpetret; “Hispanoliam” revera suam fuisse propriam, mihique eam absurde caro pretio vendidisse — calumnia luce solis clarior. Merita tamen navis nemo eorum negare audet.

“Hactenus nusquam hæsimus. Operæ, profecto — armamentarii, et quidquid eius generis — usque ad bilem movendam tardi erant; tempus tamen medelam attulit. Comparatio catervæ me plurimum vexavit.

“Etenim catervam ad minimum vicenûm hominum — casu quo hi nativi, piratæ, aut odiosi illi Franci essent — comparare volebam, sed turbellis, dæmone dignis vix tantum effeci ut vel senos comparavissem, donec, singulari alea fortunæ eum reperi, quo maxime indigebam.

“Casu fortuito evenit ut in navali otiabundus, sermocinari cum eo inciperem. Reperi eum veteranum esse nautam, modo diversitorem agere, prorsusque omnes Bristoliæ pontivagos novisse, valetudine in terra laborare, velleque se commode coquinarium agere, et ad mare redire. Eo mane, aiebat, se illuc ad captandam auram salsam claudicasse.

“Sum ea re magnopere motus — sic tu quoque fuisses — et ex genuina misericordia eum in cocum protinus conduxi. Vocatur autem is Longus Ioannes Silver, qui iacturam unius cruris tulit; sed hoc potius in numero meritorum habeo, quandoquidem id ei in servitio patriæ accidit, sub immortali Hawke. Ac ne pensione quidem, mi Livesey, fruitur. Finge tibi ævum abominandum, in quo vivimus!

“Cæterum, me nonnisi cocum reperisse existimabam, verumtamen, reapse, catervam reperi. Cum Silver iunctim intra paucos dies manum comparavimus veteranorum pontivagûm crudissimam conceptu — non scitulam visu, sed masculos, ex vultu, animo maxime indomitabiles. Audeo dicere, nos cum actuaria congredi valere.

“Quin, Longus Ioannes etiam duos ex iis senis aut septenis, quos ego iam conduxeram, dimisit. Ipse facile mihi ostendit eos ex genere esse aquarum dulcium farragine, a quibus nobis in quocunque cœpto graviori timendum esset.

“Cæterum, corpore spirituque valentissimo sum, voro ut taurus, trunci instar dormio, usque tamen eo dum meos veteranos picatulos ergatam circuitare videro, nihil me beaverit. Eia, ad mare! Ut pereant thesauri! Gloria maris est, qua modo insanio. Nunc itaque, mi Livesey, si me amas, ne horam quidem pessumdederis, festina ad me curru expedito.

Iuvenculus Hawkins, Redruth, tutela causa comitante, eat matrem visum, dein uterque veniat Bristoliam celerrime.

“IOANNES TRELAWNEY.

“P. S. — Non tibi narravi Blandly, qui, in parenthesi, sociam navim se post nos missurum spopondit, nisi ad finem Augusti reduces essemus, admirabilem quemdam reperit magistrum navigatorem — hominem rigidum, quod doleo, cæteroquin tamen verum thesaurum. Longus Ioannes Silver, insuper, etiam hominem expiscatus est pronavarcho perquam idoneum, huius autem nomen est Arrow. Etiam habeo, mi Livesey, naucurium[4] tibicinem; itaque res nostræ pulchre vigebunt, erimusque tamquam batalari[5] in nostra bellula ‘Hispaniolia.’

“Oblitus sum te docere Silver nostrum hominem esse opis; scio eum ex notitia mea propria, depositum habere eum in argentaria, quod ipse nunquam superhausit. Linquet uxorem ad popinam administrandam; quum vero ipsa Æthiopica sit, nobis, pari agamorum,[6] ut ego et tu sumus, libere licet suspicari, uxorem tantumdem quantum valetudinem in causa esse, quare ad vagam se recipiat viam.

“I. T.

“P. P. S. — Hawkins agat unam noctem sub tecto materno.

“I.T.”

Finge, si potes, quod in fastigium hæ litteræ animum meum concitaverint. Præ gaudio prope extra me eram; atque si unquam hominem oderim, hic senex Thomas erat Redruth, qui nihil nisi mussare ac lamentari. Quilibet sub-saltuarium locum eius libenter cepisset ; sed non ita placebat Spectabili; placitum autem Spectabilis his omnibus lex erat. Nullus enim horum, si demas Redruth, ne vel obloqui quidem ausus est.

Postridie ego et ipse in Benbow pedibus profecti sumus, ubi matrem optime valere, animoque erecto reperi. Navarchus, qui tam diu causa tantorum malorum exstiterat, iam illinc abfuit, in loco, ubi impii cessaverunt a tumultu.[7] Spectabilis omnia reparari, item, cubicula publica, perinde ac tabulam nostri tituli novo depingi iussit, ac supellectilem quoque novis auxit — præ omnibus aliis, novum artisellium in dispensatorium matri comparavit. Quin et puerum, qui tironem ageret, illi misit, qui, dum ego abessem, illi adiutorio esset.

Meum statum tum demum proprie intellexi, quum hunc puerum conspexi. Usque eo iter meum, eiusque incidentia cogitavi, domum autem, quam relicturus eram, neutiquam. Nunc vero, quum primum in conspectum huius lævi et inficeti peregrini venissem, qui apud matrem meam vice fungeretur mea, lacrymæ mihi oboriebantur. Etiam vereor ne huic puero auctor fuerim vitæ miseræ ac fere caninæ; quandoquidem novus quum fuisset, nec laboribus his assuetus, occasiones vel centies exortæ sunt, cum corrigendi ac refellendi, nec parcum me præstiti iis utendis.

Exacta nocte, postridie, post prandium, ego et Redruth iterum pedibus nos commisimus, iterque ingressi sumus. Matri, regionique æstuariorum, ubi ex quo natus eram, vitam degi, item, vetusto, nobisque dilecto Admiral Benbow — quod quidem ex quo recens pictum erat, non prorsus ita charo — valedixi. Inter ultima quæ memoriæ meæ inciderant fuit Navarchus, qui nempe in littoribus tam sæpe obambulare consueverat, pileo triquetro, cicatrice ex acinace in gena, antiquoque aurichalcino telescopio. Momento proximo angulum prætergressis nobis, sedes meæ avitæ e conspectu evanuerunt.

Carruca[8] tabellaria nobis circa crepusculum ad tesqua[9] prope Royal George obviam facta est. Conscendentibus nobis, locus mihi inter Redruth, atque senem et corpulentum virum contigit, ubi constrictus, motu celeri, acrique nocturno aere minime impediente, inde ab initio sopore mersum fuisse verosimile est, et vacerræ modo me dormivisse, dum carruca sursum ac deorsum colles, unam stationem post aliam prætervolavit; etenim, quum denique in latere fodicatus[10] oculos aperuissem, ante celsam urbanam domum stabamus in via, erat autem multo mane.

“Ubinam sumus?” quæro ego.

“Est Bristolia,” respondit Thomas, “descende.”

Herus Trelawney sedes sibi longe ab hinc, in diversorio, prope a navalibus fixit, ut operi cercuri instruendi invigilaret. Eo nunc nobis deorsum ambulandum erat, haud parvo mihi delectamento, quod via nos secundum crepidines ducebat, ubi stationes erant omnium generum navium, armaturarum, magnitudinum atque gentium. In una navi nautæ cantilabant laboribus intenti; in alia nautæ in sublimi erant, longe supra caput meum, e rudentibus pendentes, qui aranearum plagis haud crassiores esse parebant. Licet quidem totam vitam meam in littore egerim, usque huc nunquam revera prope mare fuisse mihi videbar. Odor picis salisque mihi aliquid novi erat. Vidi, præterea miras tutelas,[11] quæ oceanos longe lateque pernavigaverant. Vidi, insuper, haud paucos veteranos nautas cum inauribus, barbis in cirros contortis, atque crinibus plexis, ut gressibus nautarum incederent; quibus cunctis haud minus delectabar quam si totidem reges, aut archiepiscopos vidissem.

Quin et ipse ego navigaturus eram, mare in cercuro peragraturus cum nautis tibicinibus, cum nautis crinicaudatis, modulantibus, iturus in mare adversum insulam ignotam, thesauros quæsitum defossos.

Dum his delectabilibus somniis usque captus eram, ante spatiosum quoddam diversorium pervenimus, ibique occurrimus Spectabili Trelawney, synthesi[12] nautici officialis ex toto induto, e panno cæruleo probissimo, ut ex ostio totus subridens ad amussim imitatus nautarum incessum.

“Salvos hic vos videre gaudeo,” affatur nos; “medicus autem Londino hesterna advenit vespera. Præstanter — laterculus[13] navalis plenus est!”

“O, mi Here,” quærebam ego, “quam mox solvemus?”

“Solvemus?” refert ille, “Utique cras.”

1. ↑ Cercúrus, -i, m., “navis est Asiana pergrandis. Plautus in Sticho: ‘Quum percunctor portitores ecque navis venerit Ex Asia, negant venisse; conspicatus sum interim Cercúrum, quo ego me maiorem non vidisse censeo.’ Lucilius, Satyrarum Lib. xiii: ‘Verum flumen uti atque ipso divortio igneis pedibus cercúrum concurret equis.’ Idem, Lib. xiiii: ‘Ad Regem legatus Rhodum, Ecbatanam ac Babylonem Ibo; cercúrum sumam.’ Plautus, Mercatore: ‘Ædificat navem cercúrum, et merces emit.’” Nonius Marcellus, De Gen. Navig.
2. ↑ Amphora, -æ, vas figulinum, argillaceum, liquidorum, uti aquæ, vini, olei; quadrantal, mensura Americana 6 gallons, 7 pints; etiam frumentorum, hinc et mensura navium, uti tonna Anglorum; sæpe contrahitur in amphorum, pro amphorarum: “Uno patrum, adiuvante C. Flaminio, tulerat, nequis senator, quique senatoris pater fuisset, maritimam navem, quæ plus quam trecentarum amphorarum esset, haberet;” T. Livius xxi, 63. — “Mare interest vadosum, senis non amplius altitudinis passibus, sed certis canalibus ita profundum, ut nullæ ancora sidant. Ob id navibus utrimque proræ, ne per angustias alvei circumagi sit necesse, magnitudo ad terna millia amphorum.” C. Plinius Secundus, Hist. Nat. vi, 24, 82.
3. ↑

   “Quæcunque lusi iuvenis et puer quondam,

   Apinasque nostras, quas nec ipse iam novi;”

   M. Val. Martialis, i, 113,

   “Divitis alternas et pauperis accipe sortes,

   Præmia convivæ det sua quisque suo.

   Sunt apinæ, tricæque, et siquid vilius istis.”

   Idem, Apophoreta xiv,
4. ↑ Qui curam navis gerit, boatswain.
5. ↑ Navis bellica, pugnatoria; Romanum est,
6. ↑ Sine uxore, cœlebs.
7. ↑ Iob, iii, 17.
8. ↑ Currus pluribus viatoribus una vehendis accommodatus.
9. ↑ Loca inculta, carecta, deserta.
10. ↑

    “Mercemur servum, qui dictet nomina, lævum

    Qui fodicet latus,”

    Q. Hor. Flaccus, Ep. i, 6, 51.
11. ↑ Primitus naves erant sub tutela particularium quorumdam Deorum, itaque prora cuiusque effigie alicuius Numinis ornabatur. Imagines huiusmodi etiamnum in proris persæpe videntur exsculptæ et pictæ, quæ eapropter tutelæ nominantur.
12. ↑ Vestes cuiuscunque status aut officii formales.
13. ↑ Catalogus, elenchus, summa nominum.

Finito ientaculo, Spectabilis notulam mihi tradidit ad Ioannem Silver inscriptam, sub signo Spy-Glass, docuitque me locum facile reperturum ordinem sequendo crepidinum,[1] ac diligenter prospiciendo, donec ad parvam cauponam, ex cuius fronte maiusculum telescopium aurichalcinum pro signo penderet. Summam inde capiebam lætitiam, quod iterum licebat mihi ulteriores ac plures naves nautasque videre, et sic viam mihi in frequentia hominum, sarracorum[2] ac manipulorum aperire, quandoquidem navale modo erat negotiosissimum, quum demum cauponam in quæstione probe reperi.

Caupona erat satis nitidus locellus diversationis. Signum novo erat pictum; fenestris scitula antependebant siparia rubra; tabulatum autem recens arenatum. Ab utroque latere erat via, et in utramque ostium pandebat, unde fiebat, ut spatiosum conclave visui esset valde clarum, quantuscunque fumus nicotianus interiora obnubilaret.

Adventores plerumque erant marini, qui tam clamorose sermocinabantur, ut introire vix auderem.

Ut interim illic stabam, homo quidam e cubiculo vicino prodivit, quem necessario Longum Ioannem esse cognovi. Lævum sibi crus in fœmore desivit abscissum, et sub axilla læva grallam gerebat, quam quidem summa pernicitate sciebat tractare, eius ope huc et illuc saltitans tamquam avicula. Habitu corporis valde erat procerus ac robustus, vultu amplo, pernæ magnitudine — plano quidem atque pallido, cæteroquin sagaci ac subridenti. Ipse profecto optimo videbatur esse animo, inter mensas sibilo versatus, amœnis verbis aliquos adventorum affatus, alios palmo in humeris quatiens, quos magis sibi iunctos esse sciebat.

Ut verum fatear, iam inde quum primum nomen Longi Ioannis ex litteris Spectabilis Trelawney audivissem, timor quidam animum meum incessit, ne is ipse esset nauta cum uno crure, ob cuius adventum in Benbow tam diu excubare consuevi. Sed unus contuitus in hominem ante me satis erat. Etenim vidi navarchum, Canem Nigrum, cœcum mendicum Pew, unde novisse autumabam quid, qualesque piratæ essent — ex opinione mea hic domnædius mundus, moribus mansuetus, res prorsus erat diversa.

Ego protinus sumpsi mihi animum, ac limen transgressus recta ad hominem accessi ubi tum stabat grallæ innixus, et cum hospite colloquens.

“Herusne Silver?” quæro ego, notulam protendens.

“Sic, mi pusio,” refert ille, “id mihi profecto nomen est. Et quisnam es tu?” Quum vero litteras Spectabilis conspexisset, mihi fere contremuisse videbatur.

“A!” fatur voce plane elata, manuque porrecta, “Teneo. Tu ergo noster es novus canabarius; te venisse gaudeo.”

Quibus verbis manum meam suis arcto strictu prehendit.

Simul hoc momento unus suorum hospitum in ulteriori parte conclavis subito surrexit, atque ianuam versus properavit. Ianua prope ad eum erat, prohinc, momento temporis erat foris, in via. Properantia eius motus suscitatus, oculos eo converto, eumque statim agnosco. Hic erat ille cum sebaceo vultu, duobus digitis mancus, qui ad Admiral Benbow primus venerat.

“O,” clamavi ego, “cape eum! is Canis Niger est!”

“Ne hilum quidem curo quis sit,” ait Silver. “Verum ipse non solvit suum cibarium. Harry, insequere, capeque eum.”

Unus accumbentium, prope ad ianuam, subsiliit, eumque insectatum cucurrit.

“Solvendum sibi esset cibarium, etiamsi Pontocrator ipse Hawke esset,” clamitabat Silver; ac tum, missa manu mea, “quemnam eum dixisti?” quæsivit ex me. “Niger quid?”

“Canis, nempe, mi Here,” respondi ego. “Num Herus Trelawney nihil tibi de piratis memoravit? Is unus eorum fuit.”

“Ain’ tu?” exclamat Silver. “Et hoc domi meæ! Curre sis Ben adiuva Harry. Unus illorum perditorum, itane, revera? Tune cum eo potavisti, Morgan? Accede sis.”

Is quem hic Morgan appellaverat — senex, canus, fusco vultu nauta — accessit tractim, satisque humiliter cuneum nicotianæ in bucca volvitans.

“Tu, Morgan,” severe affatur eum Longus Ioannes; “nonne tu illum Nigrum — Nigrum Canem nunquam antea oculis tuis conspexisti; nonne nunquam?”

“Non ego, mi Here,” ait Morgan salutando.

“Nonne eius nomen nescivisti?”

“Nescivi.”

“Per omnes cœlicolas, Thomas Morgan, magno id tibi bono cedat!” clamabat domnædius. Si enim tibi quidquam commune esset cum eiusmodi, nunquam pedem tuum in hanc domum intulisses, certum te de ista re esse volo. Dein, quid ille tibi narravit?”

“Non satis recte scio, mi Here,” respondit Morgan.

“Num illud quod inter humeros geris, caput appellas, an Diis aspernandam cucurbitam?” clamitabat Longus Ioannes. “Non satis recte scio, ais, reverane? Casu, fortasse non satis recte scis quicum locutus sis? Age iam, fatere quid ipse ganniverit — itinera, navarchos, naves? Effuti, quid? De qua re?”

“De subcarinando[3] loquebamur,” respondit Morgan.

“Siccine? de subcarinando? Materia admodum apta, nec dubites. Redi nunc ad tuum locum, aptum gleboni, Thomas.”

Deinde, ut Morgan se ad sedile suum retractabat, Silver mihi, velut in fiducia susurravit, quod laudem sapiebat, ut mihi videbatur:

“Ille, profecto, homo probus est, ille Thomas Morgan, nisi quod bucco est. Nunc autem,” pergit elata voce iterum, “videamus — Canis Niger? Minime — nomen mihi est ignotum, ignotum mihi. Tamen, quodammodo puto — ita, sane, vidi ganeonem. Solebat nempe huc ventitare cum coco quodam mendico, ita solebat.”

“Quod ita solitus sit,” retuli ego, “nihil dubites. Illum quoque cœcum cognovi, nomen ei fuit Pew.”

“Ita fuit!” clamat Silver, iam concitatus. “Pew! Id eius nomen fuisse certum est. A, ille squalum vultu referebat, ita, sane! Si ergo istum Canem Nigrum assequemur, grata profecto nova erunt Navarcho Trelawney! Ben eximius cursor est; pauci nautæ Ben currendo exæquant. Consequatur modo eum intercipiatque, per Deos! Sermocinabatur de subcarinando, itane? Iam faxo ut ipse subcarinetur!

Interea dum hæc profundebat, sursum deorsumque in caupona claudicabat sua gralla, mensis palmo percussis, totque indicia sui animi concitati edebat, ut ipsum Fabium iudicem convicisset, aut Catonem Censorem. Suspiciones etenim meæ, viso Cane Nigro sub signo Spy-Glass, iterum prorsus suscitatæ erant, atque cocum acriter observabam. Verum ipse pro meo captu nimis erat labidus, nimis paratus nimisque vafer, proinde, quoad illi duo anheli reverterunt renuntiaruntque se fugitivi vestigia in turba amisisse, et dum ob id tamquam fures reprehensi fuissent, ego vel vadem pro innocentia Longi Ioannis Silver me præstitissem.

“Nonne vides, mi Hawkins,” ait, me affatus, “quantæ istæ plagæ adversæ fortunæ in hominem meæ sortis incidant, nonne vides? Illic est Navarchus Trelawney, quidnam ipse de me cogitare debeat? Hic ecce, habeo istum heluonem restionem, sedentem in ista mea domo, potantem meum proprium canneum! Nunc vero eccum te, qui supervenis, mihique id coram denuntias; mihi autem, infandum, palam, ante oculos, evadit! Iam, mi Hawkins, me ante Navarchum purgatum esse velis. Hircitallio[4] tu modo es, sed mucrone acrior. Primo iam tui ingressus momento id perspexi. Eccum me: Quidnam per omnes Superos possim ego isto tigillo, quo claudico, efficere? Si essem corpore sincerus nauta probatus[5] eum consecutus, humero iuxta humerum, pulchre eum stitissem; fecissem, sane: at nunc —”

Tum subito cessavit, os illi hiscit, maxilla delabente, acsi quid illi necopinato incidisset.

“Debitum!” exclamat. “Tria fercula cannei! Ne sit mihi bene, nisi potorium iam iam oblitus sim!”

Hinc se in scamnum iniiciens, ridere et cachinnare incipit, ut lacrymæ sibi stillare, ac per genas delabi cerneres. Facere, quin et ego cum eo una riderem, non poteram; ridebamus autem per alternantes impetus, ut ipsa caupona resonaret.

“Eccum me, quam præclaram me vescam præsto phocam!” ait tandem detersis genis. “Tu Hawkins, atque ego, concordes bene conveniemus, et, insuper si mari potitus ero, tironis loco habebor nautici. At nunc, age, accinge te ad agendum. Muginari haud iuvat. Convictores, officium est officium. Iam modo triquetrum capiti meo apponam, ac tum tecum iuxta ad Navarchum Trelawney pergam isthæc gesta relatum. Nam, et hoc memineris, iuvencule Hawkins, res ista gravis, atque ex ea nec tu, nec ego evasimus aliquo idgenus, quod laudem appellare ausim. Ne tu ipse quidem te vocabis dextrum — neuter enim ex isto pari nostrum est dexter. Sed peream pessimo malo, nisi iste casus circa meum potatorium ioco careat.”

Ipse inde iterum ridere, et ita cordicitus quidem, ut licet ego aculeum ioci minime perspexissem, tamen invitus in eius hilaritate participarem.

Nostræ secundum crepidines ambulationi hic se præstantissimum comitem præstitit, explicando mihi diversissimas naves quas præteribamus, harum armamenta, amphoratum, gentilitatem, item opera quæ gererentur — quemadmodum una exoneraretur, altera oneraretur, tertia ad profectionem pararetur; alias incidentia mihi narravit de navibus nautisque facetias, aut idiomata phrasesque narravit ac repetivit, usque dum ea memoriæ mandassem. Denique intelligere cœpi me cum aptissimo et gnavissimo socio nautico agere.

Ad diversorium pervenientes, reperimus Spectabilem, Doctoremque Livesey una sedentes, quadrantem sabaiæ prope finientes cum frustulo panis tosti, antequam cercurum inspecturi prodirent.

Longus Ioannes res in sua caupona gestas ex ordine alacri animo, omnique veracitate narravit. “Sic ergo res evenit, nonne verum narro, Hawkins?” dictitabat, et hoc semel et iterum, ego autem nihil nisi probare poteram penitus.

Duo illi viri ægre ferebant Canem Nigrum evasisse; conventum tamen inter omnes nostrum est nihil ad agendum reliqui esse, proinde, postquam ab his viris collaudatus esset, sumpta sua gralla, domum discessit.

“Quarta hoc pomeridie cuncti sunto in constrato!” post eum clamavit Spectabilis.

“Sic, sic, Here,” reclamavit cocus e foro.[6]

“Euge, mi Spectabilis,” ait Dr. Livesey, “ex principio haud magnam habebam fiduciam tui repertus, fateri tamen non dubito, Ioannem Silver mihi plane quadrare.”

“Ille profecto, verus est basilicus,”[7] asserebat Spectabilis.

“Nunc autem,” medicus subiunxit, “nonne licebit Iacobello nobiscum navim conscendere?”

“Sic, prorsus,” confirmat Spectabilis. “Sume nunc pileum, Hawkins, navim inspectum ibimus.”

1. ↑ Crepido, -inis, f., est murus lapideus in portu, navalibus, qui aquam incingit ac reprimit, et ad quem naves deligantur.
2. ↑ Sarracum, -i, est currus ad vectanda onera. “Quumque ad graminea venerint (Alani), in orbiculatam figuram locatis sarracis, ferino ritu vescuntur;” Amm. Marcell. xxxi, 2, 18.
3. ↑ Sic placet exprimere actum piratarum, quo suos punituri, sub carinam mergere solebant, ex adverso autem carinae latere emergentem sustollere.
4. ↑ Hircitallio, -nis, vel hirquitallio, m., puer, adolescentulus, in limine virilitatis, parvus hircus, hœdus, hœdulus.
5. ↑ Nauta probatus, h. e., approbatus. Nautæ etenim, uti omnes opifices, primum fiebant tirones, post trium aut quatuor annorum exercitationem discrimini subiiciebantur, quæ si superavissent, liberi fiebant, receptique in circulum sodalium. Si vero in statum Magistri Probati evehi cupiverunt, cœtus Magistrorum, secundo instituto discrimine, quod si superavissent, eos diplomate approbaverunt, feceruntque sui similem, “Nautam Probatum,” vel “Nautas Probatos.”
6. ↑ Forus, -i, est via, sive ambitus in media navi, inter casterias.
7. ↑ Basilicus, -i, est iactus in alea regius, optimus, lucrificus. “Cn. Tace parumper. Iacit vulturios quatuor. Talos arripio, invoco almam meam nutricem, Herculem. Iacto basilicum, propino magnum poculum; ille ebibit; Caput deponit, condormiscit, ego ei subduco annulum:” Plaut. Curc., ii, 3, 80.

“Hispaniola” aliquanto longius a crepidine iacebat, proinde lintrem nostram oportebat sub rostris tutelisque complurium navigiorum præterire, quorum oræ[1] non raro sentiebantur carinam nostram fricare, alias autem super capita nostra oscillabant. Denique tamen lateratim adrepsimus, nosque conscendentes pronavarchus, Herus Arrow convenit ac salutavit, fuscus veteranus cum inauribus, et strabus. Inter hunc atque Spectabilem arcte et amice conveniri videbatur, sed cito animadverti statum rerum Herum Trelawney inter atque navarchum non eundem esse.

Aspectu etenim iste vir asper esse videbatur, et cunctis in navi rebus irasci, qui et causam non dubitavit confestim declarare, namque vix in canabam descenderamus, quum nauta nos confestim sequebatur:

“Navarchus Smollett, mi Here,” Spectabilem affatus, inquit, “te paucis vult.”

“Ad mandata eius semper sum paratus,” respondit Spectabilis.

Navarchus prope in vestigio sui nuntii erat, statimque ingressus, ianuam pone se clausit.

“Mi Here,” fatur navarchus, “satius duco aperte eloqui, etiam periculo offensionis. Iter hoc non amo; manus non amo, nec pronavarchum amo. Hoc breviter suaviterque dictum est.”

“Fortasse, Here mi, navim non amas?” quærit Spectabilis iratus, uti videre licebat.

“De ea re nihil possum eloqui, Here, quia periculum eius non feci,” respondit navarchus. “Apta videtur naucula; plus dicere nequeo.”

“Fieri potest etiam, Here, ut nec tuum conductorem ames!” prosequitur Spectabilis.

At hic Dr. Livesey intercessit.

“Siste paulisper,” inquit, “siste paulisper. Quid attinet talia quærere, quæ tantum exasperant. Navarchus aut nimis multum, aut nimis parum dixit; prohinc necesse duco explicationem verborum suorum ab eo postulare. Itaque tu ais iter hoc tibi displicere. Dic, cur?”

“Auctoratus[2] sum isti Hero,” respondit navarchus, “sub mandato sigillato, ut vulgo dicimus, ad navigandum quo ipse vellet. Hoc quidem valet. Verum nunc reperio quemque ante malum plus me scire. Id æquum non existimo, num tu?”

“Minime,” respondit Livesey, “non ego.”

“Tum,” prosequitur navarchus, “nunc relatum audio, nos thesaurum insectari — ab ipsis audio manibus meis, memineris. Thesauros insectari lubricum est; navigationes thesaurarias nullo sub obtutu amo; tum vero minime, quum secreto fiunt, et quum (sit venia verbo, Here Trelawney) secretum iam psittaco enuntiatum est.”

“Psittacone Silveriano?” quærit Spectabilis.

“Est merus dicendi modus,” refert navarchus. “Effutitum volo dicere. E sententia mea, Heri, neutri vestrum certo constat quid velitis; dicam tamen quid ego sentiam — navigatio idgenus vita aut mors est cursusque accuratus.”

“Hæc omnia prorsus clara,” respondit Dr. Livesey, “nec dubito quin vera. Nos tamen experiri non ambigimus; nec tamen sumus nos adeo imperiti, ut tu arbitraris. Porro, tu catervam te non amare dicis. Num hi non boni sunt nautæ?”

“Non placent mihi, Here,” respondet Navarchus Smollet. “Atque si iam hoc quæratur, assero ius mihi competisse, proprias mihi eligendi manus.”

“Fortasse ita decebat,” affirmat medicus. “Fortasse æquum erat amicum meum te comite atque consultore uti; sed si offensio ulla facta sit, mihi crede, id non consilio factum est. Nec Herus Arrow tibi placet?”

“Non placet. Bonum nautam eum non negaverim; verum is longe liberior cum nautis est, quam ut esse possit officialis probus. Pronavarchum decet se sibi ipsi continere — nec cum operis ante malum compotare!”

“Visne innuere,” clamat Spectabilis, “eum potare solitum?”

“Nolo,” refert navarchus, “nisi quod cum nautis nimius est.”

“Ergo, summa summarum, navarche?” quærit medicus. “Edissere quid velis?”

“Igitur, statisne proposito vestro iter hoc prosequendi?”

“Ferro firmius,” respondit Spectabilis.

“Esto!” ait navarchus. “Quoniam me patienter audivistis, disserentem quædam quæ non probo, audite me quædam plura referentem. Pulverem atque arma in procavum hi comportant. Verum vos locum longe aptiorem habetis sub canaba; cur non eo comportant? — primum punctum. Deinde, vos dicimini quatuor nautas ex propriis vestris hominibus afferre, et ut fando audio, horum aliquos in antico camas sortituros. Quare hi non isthic, iuxta canabam loca sortiuntur? — punctum alterum.”

“Quidquamne plus?” quærit Herus Trelawney.

“Unum ulterius,” ait navarchus. “Æquo iam plus hic garritum est.”

“Æquo nimio plus, profecto,” probat medicus.

“Dicam vobis quid ipse audiverim,” pergit Navarchus Smollett. “Ferunt vos mappam possidere insulæ cuiusdam; in ea mappa per parvulas cruces locum thesauri indicari; insulam illam sitam esse —” Hic recitat mensuras longitudinis atque latitudinis ad amussim.

“Ego vero,” incidit Spectabilis, “nulli vivo enuntiavi!”

“Tamen omnes operæ sciunt,” refert navarchus.

“Te, Livesey, aut Hawkins, necesse est id evulgasse,” clamat Spectabilis.

“Parum iam refert,” respondit medicus, “quis id propalaverit.” Ego vero satis perspexi nec medicum, neque navarchum obtestationem Spectabilis magni fecisse. Ne ego quidem, profecto, ita enim is loquax erat; attamen hoc in casu eum verum dixisse, nec situm insulæ quemquam enuntiasse, verum esse mihi paret.

“Ego quidem, mei Heri,” pergit navarchus, “cuius in potestate mappa illa sit, nescio; unum tamen stipulor, nempe, ut eadem nec mihi, ne Hero quidem Arrow visui exhibeatur. Alioquin peterem a vobis, ut mihi me abdicare liceret.”

“Teneo,” probat medicus. “Propositum igitur tibi est hanc rem secreto teneri, posticam autem navim præsidio servari, propriis amici mei operis obsideri, quorum in potestate cuncta arma pulvisque sit. Aliis verbis, seditionem times.”

“Mi Here,” regerit Navarchus Smollett, “nullo consilio offendendi, nego tibi ullum ius esse, mihi, quid dicere velim, verba supponere. Nulli navarcho ius esset iter maritimum suscipere, si idgenus propositum iure sibi suspicari liceret. Quod ad Herum Arrow attinet, eum prorsus probum existimo; sic alios quospiam, omnes, quoad sciam, sic esse possunt. At ego, salutis huius navis, atque vitæ cuiusque in ea hominis tutandæ partem mihi assumpsi, essemque illarum reus. Conscius sum hic res geri, quæ et quomodo non deberent, iudice me. Proinde postulo ut quædam remedia adhibeantur, aut sinite ut statum meum vobis resignem. Præterea nihil.”

“Mi Navarche Smollett,” incipit medicus subridens, “unquamne audisti fabulam de monte et de musculo? Cum pace tua audeo te interpellare, quoniam tuus agendi modus illam fabulam mihi in mentem revocat. Capillamentum paciscor meum, huc intranti tibi plus in animo fuisse.

“Medice mi,” refert navarchus, “tu præclare calles. Huc intranti mihi in animo fuit officio levari. Futurum minime exspectabam ut Herus Trelawney vel verbum auscultaret.

“Nec revera auscultavissem,” reclamat Spectabilis. “Nisi enim Livesey fautor præsto fuisset, te iam pridem in malum amandassem. At sic, te exaudivi. Faciam ut vis; sed tanto minoris te faciam.”

“Facies ut volueris, Here,” suscipit navarchus. “Me officiis satisfacturum reperies.”

His dictis, discessit.

“Trelawney,” inquit medicus, “etsi minime exspectaveram, fateri iam cogor, ita bene te res administrasse, ut duos dumtaxat probos tecum viros comparasses in navim — istum hominem, et Silver.”

“Silver, utique, si ita putas,” refert Spectabilis, “sed quod ad hunc intolerabilem fucosum attinet, eius mores inhumanos, nauta indignos, ac ne Anglicos quidem iudico.”

“Interim,” notat medicus, “iam sciemus.”

Quum in constratum pervenimus, operæ iam inceperant arma pulveremque promere, cantillantes suum io-ho inter laborandum, navarcho atque Arrow interim inspectantibus.

Ordinationes novæ mihi prorsus placebant. Tota navis erat renovata; ex eo, quod antea pars postica erat cavi præcipui, ad puppim sex camæ[3] erant effectæ; hæc autem camarum series angusta, tigillata fauce cum culinaria, atque cum prorea erat iuncta ad lævum. Secundum primum propositum hæ camæ a navarcho, Hero Arrow, Hunter, Joyce, medico, atque a Spectabili erant occupande. Nunc vero duæ earum mihi atque Redruth obveniebant, Herus autem Arrow atque navarchus cubilia in constrato, intra impluvium nacti sunt, quod hoc proposito utrimque ita erant distenta, ut fere rotundam vocari posse diceres. Locus, utique usque erat perquam humilis, tamen ad suspendendos duos lectos pensiles satis spatii ibi suppetebat, ita ut et pronavarchus eo ordine delectari videretur. Imo et ipse fortasse de caterva in dubio erat, at hæc coniectura est; nam, ut mox audies, beneficio suæ opinionis haud diu fruebamur.

Mutandis locis camarum atque pulveris admodum eramus occupati, quum demum unus vel duo ultimorum, Longo Ioanne eos comitante, lintre a littore appulerunt.

Cocus pernicitate simii a latere conscendit, et quamprimum vidisset quid gereretur, “Heus vos sodales,” inquibat, “quidnam est hoc?”

“Mutamus locum pulveris, Ioannule,” respondit unus.

“Au, per superos,” clamitat Longus Ioannes, “si id fiat, amittemus æstum matutinum!”

“Ex meo mandato,” ait breviter navarchus. “Mi homo, licet descendas intro. Manus cœna egebunt.”

“Sic, mi Here,” respondit cocus; manuque ad capronas[4] sublata, adversum suam culinam descendens, e visu evanuit.

“Bonus ille vir est, Navarche,” ait medicus.

“Verosimiliter,” respondit Navarchus Smollett. “Caute, nautæ, caute eam rem –” monebat operas, transportantes pulverem; tum subito me animadvertens inspectantem tormentum aurichalcinum, nonarium, quod ad mediam navim tuleramus — “En te puerum canabanum” me inclamat, facesse illinc! Apage te ad cocum, fac ut ibi natineris!”[5]

Dein, ut propere discedebam audivi eum medico satis elata voce dicentem:

“Favoratos in mea navi feram nullos.”

Mihi crede, deinceps, opinioni Spectabilis plane cœpi adstipulari, atque navarchum ex corde odisse.

1. ↑ Ora, -æ, est funis crassus, quo navis deligatur, aut quo una navis alteram vectat, vel trahit; remulcum, vel rymulcum, “Quam alii resolutis oris in ancoras evecti tenentur, alii, nequid teneat, ancoralia incidunt;” T. Livius, xxii, 19, 10. — “Hunc secutus M. Rufus, quæstor, navibus xii, quas præsidio onerariis navibus Curio ex Sicilia eduxerat, postquam relictam in littore navem conspexit, hanc remulco abstraxit, ipse ad Curionem cum classe redit;” C. I. Cæsar, B. C. ii, 23.
2. ↑ Auctoror, 1, -atus sum, etiam auctoro; obstringo, obligo; “me huic hero auctoravi,” meam operam ei locavi, ipse me in suum servitium conduxit, me pretio conduxit.
3. ↑ Cama, -æ, parvulus lectulus et humilis, præsertim eius generis, cuiusmodi in navibus usus fit.
4. ↑ Caprona, -æ, capilli, e fronte penduli; veteres numero plurali adhibuerunt: “Capronæ dicuntur comæ, quæ ante frontem sunt quasi a capite pronæ;” Non. Marc. Perier, 22, 2. — “Iam primum, inquit, crines eius (Apollinis) præmulsis antiis, et promulsis caproneis anteventuli et propenduli;” L. Apul., Flor. Froben 559.
5. ↑ Natinor, -ari, -atus sum, aliquid diligenter agere, satagere, contrarium eius quod est otiari.