NOTE:
1. Putean. l. 4, Ab. de Nuce in Chron. Ostiens. lib. 1 cap. 61.
2. Por. lib. 6 de Admin. Imp. cap. 26.
3. Luitprand. l. 4. c. 6.
4. Ostiens. l. 1. c. 61.
5. Anon. Saler. part. 7. num. 2.
6. Frisigens. l. 1. c. 19.
7. Anon. Salern. part. 7 num. 1.
8. Anonim. Salern. part. 7 num. 1. Luitprand. l. 6 c. 6.
9. Chiocc. in Indic. t. 1. Reg. Jurisdict.
10. V. Dupin. Eccl. disciplin. dissert. ult.
11. Frisingen. l. 6 c. 17 et c. 24. Radevic. l. 1 c. 6.
12. V. Struv. hist. Juris Publ. c. ult. §. 2.
13. Goldast. Const. Imp. Tom. uno, pag. 215 seqq. tom. 3 pag. 303, seqq.
14. Ab. de Nuce in not. ad Chron. Ostien. l. 1. cap. ult. in fin.
15. Anon. Salernit. pag. 7 num. 2.
16. Anon. Salern. p. 7.
17. Capac. Forast.
18. Pellegr. in Tumulo Boni Cons.
19. Anon. Salern. part. 7.
20. Anon. Salern. part. 7, n. 5. Missamque ab Archiepiscopo Landulfo audierunt, et Corporis, et Sanguinis Domini Nostri Jesu Christi participati sunt. Et sic accepta benedictione a praedicto Sanctissimo Pontifice, Apuliam venerunt.
21. Anon. Salern. loc. c.
22. Anon. Salern. part. 7 num. 66.
23. Sigon. A. 972.
24. Anon. Saler. part. 7 n. 7.
25. Anon. Salern. part. 7 num. 10.
26. Pellegr. in not. ad Anon. Saler. pag. 216. In Archivio Cavensi: Nos Pandulfus Princeps filius b. m. D. Pandulfi Princ. declaro, quod Gisulfus, et Gemma adoptaverunt in filium.
27. Leggesi questo Carme presso Pellegr. loc. cit. pag. 223.
28. Leggesi questa investitura presso Ciarlant. nel Sannio, pag. 241. Concedimus et confirmamus tibi supranominato Landulfo Comiti dicto fratri nostro et haeredibus tuis praedictam civitatem Iserniae cum omnibus castellis, etc. ad avendum et possidendum et fruendum et dominandum vos et haeredibus vestris.
29. Tiraq. de nobilit. cap. 32 num. 10. V. Alex. ab Alex. dier. gen. V. Sirm. in Sidon. tom. 1 in praefat.
30. V. Knipschild. de Fideicom. c. 1 num. 20.
31. Erchemp. num. 26.
32. Erchemp. num 27 et 67.
33. Ostiens. lib. 1 cap. 49.
34. Lib. 2. cap. 15.
35. Pellegr. de Stem. Princ. Long. p. 287.
36. In Auctuar. ad Ostiens. lib. 4 cap. 75.
37. Aloys. Lellus in Elencho privilegiorum Archiepiscopalis Ecclesiae Montis Regalis, num. 4.
38. Ostiens. l. 2 c. 35.
39. V. Ammirat. Fam. Napol.
40. Freccia de Subfeud. pag. 24.
41. V. Dufresne in Glos. v. Cognom.
42. V. Mabillon de Re Diplom. l. 2 c. 7.
43. Pellegr. in Stem. Princ. Capuae.
44. Sigon. A. 980.
45. LL. Long. lib. 3 1, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44.
46. Goldast. Tomo uno, pag. 225, 226. Tom. 3, pag. 305.
47. Baron. A. 981 n. 4.
48. V. Pellegr. part. 7 ad Anon. Salern.
49. Pellegr. part. 7. Anon. Salern.
50. Lib. 2 cap. 2.
51. Pellegr. loc cit. pag. 222.
52. Pellegr. in Stem.
53. Sigon. A. 982.
54. Pellegr. in Stem.
55. Sigon. A 982.
56. Otho Frisingens. lib. 6 c. 25.
57. Gofridus Viterb. par. 17 de Ott. 2.
58. Blond. hist. Rom. dec. 2 lib. 3.
59. Sigon. de Reg. Italiae, lib. 7.
60. Rob. Tuitensis lib. 2. cap. 24.
61. Leo Ostiens. lib. 2 cap. 24.
62. In Chronic. lib. 4.
63. Leo Ostiens. lib. 2 cap. 50.
64. Guill. Appul. lib. 1.
65. Ostiens. lib. 2 cap. 50.
66. Nicetas in Man. lib. 2.
67. Pellegr. Castigat. in Chron. Lupi Protosp.
68. Apud Pellegr. in Cast. p. 81.
69. Chron. Anon. Barens. apud Pellegr.
70. Guil. Appul. lib. 1.
71. Ostiens. lib. 2 c. 50.
72. Ostiens. lib. 2 cap. 43.
73. Ughel. tom. 1. Ital. Sacr. de Episc. Cajet.
74. Ab. de Nuce ad Ostiens. l. 1 c. 63.
75. V. Du-Fresne in Not. ad Alexiad. Annae Comnen.
76. Ab. de Nuce Chr. Ost. l. 1 c. 5.
77. (Non è da tralasciare la favola rapportata dall'Autore del Frammento Urstisiano tom. 2 pag. 82 di una singolar cagione di morte di questo Imperadore; e tanto maggiormente perchè riguarda il santuario del Monte Gargano, ed una tradizione, che ancor dura in quel luogo. Anno Domini, e' scrive, DCCCCXCI. Otho Rex, peragrata Italia, venit in Montem Gargani, et cognovit a referentibus Angelorum obsequia nocturno tempore ibi esse, nec ullum mortalium velint interesse, cujus causa notitiam cum disposuisset curiosius indagare, Apostolicum convenit super hac re primum. Cui cum Apostolicus consilium suum indidisset, sibi minus placere illum Angelicis ministeriis interesse, parvi pendit consilium Papae, et eo ignorante proficiscitur in Montem Gargani. Ubi dum pernoctaret, inter caetera quae cognovit Sanctorum Mysteria, veniam consequutus est Angelorum, quod temere sacratum locum introierat; tantum ab Angelis prostratus, pro quodam judicio, quod perfecisse debuerat, nec fecit, pro negligentia transverberatus est: Deinde Sanctus Michael jussit eum Romam remeare, statuto sibi die, quo cum vellet invisere. Sicque cruentatus Rex Romam repedavit, et Benedicto Papae cuncta a se visa retexuit. Igitur Rex valido languore tactus, vita decessit, et ab Archangelo receptus, superis est sociatus Anno Domini DCCCCXCIV. Burcardo Struvio Ist. Germ. dis. 13 §. 6 dopo aver rapportato questo Frammento, soggiunge: Sed quis crederet hasce fabulas ob Chronologiam etiam haut convenientem suspectas? Ejusdem farinae sunt nugae quas de Laurentio Martyre, quasi ultore alii fingunt, de quibus Baronius ad annum 983 §. 11).
78. (Alcuni Scrittori Germani rapportati dallo stesso Struvio loc. cit. §. 8 p. 562 scrissero, che Ottone III quando succedè al Padre, era di età più tenera; e Gobelino Persona non lo fa che puerulus duorum annorum Aet. VI C. L.).
79. Sigon. An. 984.
80. Sigon. A. 911.
81. Ostiens. lib. 2 cap. 15 V. Cam. Pellegr. in Serie Com. Cap. 8. p. 207.
82. Chron. Saler. apud. Pellegr. in Stem. Princ. Saler.
83. Lib. 2 tit. 26.
84. Pellegr. in Stem. Princ. Saler.
85. Petr. Damian. lib. 1 Epist. 9.
86. Ostiens. lib. 1 c. 37.
87. Ostiens. l. 2 c. 57.
88. Pellegr. in Stem.
89. Sigon. ad A. 1001.
90. Sigon. et Baron. ad A. 1002.
91. Ostiens. l. 2 c. 24.
92. Antonin. 2 part. tit. 16 cap. 3 §. 4.
93. Gold. tom. 3 p. 311.
94. Jordanes in Chronico ex Inn. III in cap. Venerabilem, de Elect. et electi potestate.
95. Naucl. generat. 31. A. 937.
96. Honofr. in lib. de Comitiis Imperii.
97. Cujac. de Feud.
98. V. Dupin. de antiq. Eccl. disc. dis. 7.
99. August. Triumphus l. de potest. Ecclesiae, qu. 35.
100. Leopold. de Jure Imperii c. 3.
101. Naucl. generat. 34. A. 994.
102. Card. Cusan. de Concor. Cact. l. 3 c. 4.
103. Guicc. hist. l. 7.
104. V. Pellegr. in Append. pag. 300 et igne cremavit eam.
105. Lib. 1 l. 36, 37 de homicid. lib hom. l. 4 de Parricid. lib. 2 l. 16 de prohib. nupt. V. Struv. hist. jur. Germ. §. 15.
106. Sigon. ad A. 1013.
107. Goldast. tom. 3 p. 311, 312.
108. Ostiens. l. 2 c. 31. A. 1014.
109. Luitpr. l. 6 c. 21.
110. Ivo in Pannom. l. 8 c. 156.
111. Grat. c. 23 dist. 63.
112. V. Struv. hist. Jur. publ. §. 2.
113. Erchemp. n. 36.
114. Leo Ostiens. l. 2 c. 9. Sigon. l. 7. A. 966. Baron. Annal. ad A. 968. Pellegr. in Serie Ab. Cass. in Aligern. pag. 37.
115. Anon. Salern. part. 7 n. 5 ed ivi Pellegr. Chron. Monast. S. Bart. de Carpineto, l. 1. V. Baron. ad A. 968 n. 66. Marium Viper. in Chron. Episc. et Archiep. Ben. l. 2.
116. V. Ughel. Ital. Sacr. de Archiep. Ben.
117. Decr. can. si justos 27 qu. 2.
118. Decretal. c. te referente, de Celebrat. mis. c. 2 de Adulter.
119. V. Ughel. Ital. Sacr. de Archiep. Saler.
120. Ab. de Nuce in Ostiens. lib. 2 cap. 30.
121. Ughell. Ital. Sacr. de Archiep. Comps.
122. Decretal. cap. cum Clem. de Testam. cap. si de collus. de reg. Eccles. Inn. III. in cap. cum olim, de Cleric. conjug.
123. V. Ughel. Ital. Sacr. de Archiep. Consent.
124. Novel. 2 de Feriis, §. 4 in honorem miraculis celebris unguentoque scaturientis Nicolai.
125. Beatil. Istor. di Bari, lib. 2.
126. Bulla Urbani II apud Ughel. Simul et Catara, quae in transmarini litoris ora sita esse cognoscitur.
127. V. Ughel. Ital. Sacr. de Archiep. Rossan.
128. Luitprand. Nicephorus, cum in omnibus Ecclesiis homo sit impius, livore quo in nos abundat, Constantinopolitano Patriarchae praecipit, ut Hydruntinam Ecclesiam in Archiepiscopatus honorem dilatet; nec permittat in omni Apuliae, seu Calabriae, Latine amplius, sed Graece divina mysteria celebrari. Scripsit itaque Polyeuctus Constantinopolitanus Patriarcha Hydruntino Episcopo, quatenus sua auctoritate habeat licentiam Episcopos consecrandi in Accerentilla, Turcico, Gravina, Matera, Tucarico, qui ad consecrationem domini Apostolici pertinere videntur.
129. P. Carac. de Sacr. Eccl. Neap. Monum. cap. 1 sect. 10.
130. Chioc. de Episc. Neap. A. 962.
131. Guil. Appul. lib. 3. Rer. Norman.
132. Gaufredo Malaterra l. 1 c. 3 hist. in tom. 3. Hisp. illustr. Guglielmo Pugliese l. 2. de gest. Norm. in Italia in princ. Guglielmo Gemmeticense l. 2. hist. Nortm. c. 4. Nortmanni dicuntur quia lingua eorum Boreas, North vocatur: homo vero, Man, id est homines Borealas per denominationem nuncupantur.
133. Grot. in Proleg. ad hist. Got.
134. L. 2 hist. Nortm.
135. In hist. Long. in Stemmate.
136. Grot. in Prolegom. loc. cit.
137. V. Inveges nel princ. della part. 3 degli Annali di Palermo, ove porta l'Albero de' Duchi di Normannia.
138. Peregrin. in Stemmate.
139. Malater. lib. 1 c. 4. V. Dufresne in Stem. Ducum. Apuliae ad Hist. Comnen.
140. Malat. lib. 1 c. 9, 11, 19. 38. Ost. lib. 2 cap. 67.
141. Roger. Oveden. apud Grot. in Prolegom. Audax Francia Normannorum militiam experta delituit. Ferox Anglia captiva succubuit. Dives Apulia sortita refloruit. Hierosolyma famosa, et insignis Antiochia se utraque supposuit.
142. Petr. Diaconus de Viris Illustrib. sacri Cassin. Archisterii.
143. Petr. Diac. lib. 3 c. 35 in Actuar. Chronic. Cassin.
144. Lib. 3 cap. 35.
145. Pellegr. in Serie Ab. Cass. in Atenulfo: vergente A. Christi millesimo.
146. Ostiens. l. 2 c. 37. Quadraginta numero Normanni in habitu peregrino.
147. Ostiens. lib. 2 cap. 37.
148. Ostiens. lib. 2 cap. 37. A Guaimaro majore, qui tunc Salerni principabatur.
149. Ostiens. lib. 2 cap. 37.
150. Odoric. Vital. l. 3.
151. Ostiens. loc. cit.
152. Pellegr. in Stem.
153. Ostiens. l. 2 c. 37.
154. Ostiens. l. 2 c. 38.
155. Ostiens. l. 2 c. 38.
156. Ostiens. loc. cit.
157. Ostiens. lib. 2 cap. 39.
158. Ostiens. lib. 2 cap. 40.
159. Ostiens. lib. 2 cap. 41.
160. Guglielmo Gemmet. lib. 7 cap. 30.
161. Gemmet. loc. cit. Guil. App. lib. 1.
162. (Sigeberto Gemblacense ad An. 1024. Henricus Imperator, consulentibus sibi Principibus super substitutione Regni, designans Conradum... moritur. Leo Ostiens. loc. cit. Chuonrado Duce, qui et Cono dictus est, ejusdem Henrici electione in Regem elato. Otto. Frising. loc. cit. Conradus natione Francus, consilio Antecessoris sui, cujus tamen dum adhuc viveret, gratia carebat, ab omnibus electus, etc.)
163. Antoninus 2 part. hist. tit. 16 cap. 4 §. 1. Virtute militari strenuus, sapientia, et scientia juris maxime florens.
164. Ostiens. lib. 2 cap. 58.
165. Guil. App. lib. 1.
166. Pellegr. in Stemmat. An. 1030. Ostiens. lib. 2 cap. 58.
167. Chronic. Neap. Jo. Villani lib. 1 c. 60.
168. Malat. lib. 1 cap. 9, 11, 19 et 38. Ost. lib. 2 cap. 67.
169. Ost. lib. 2 cap. 65.
170. Antonin. 2 part. tit. 16 cap. 2. §. 1.
171. Ostiens. lib. 2 cap. 65.
172. Ostiens. lib. 2 cap. 65. Rainulfum quoque, ipsius Guaimarii suggestione, de Comitatu Aversano investivit.
173. Ostiens. l. 2 c. 65. Eodem tempore Guaimarius, Normannis faventibus, Surrentum cepit, et fratri suo Guidoni contulit. Amalfim nihilominus suo dominatui subdidit.
174. Ughell. de Archiep. Amalf. pag. 255 t. 7.
175. Goldast. t. 3 p. 312.
176. Lib. 1. Feud. tit. 1 §. 1.
177. Lib. 3. LL. Longob. tit. 8 de beneficiis, l. 4.