TWADDE UTKOMSTE.
1. Ydwine en seis fen hjar fammen (oan ’e wiele).
SANG.
Frou Frigga spint hjar triedden
Yn himel’s heechste toer;
Dêr heart hja minsken bidden
Oan Odin’s wiis bistjûr.
Rôlje, rôlje, wiele,
Fen hjar seine oerstriele.
Ho rize lûd de klachten
Tsjin Walhal’s stinzen op!
Hja harket al hjar nachten
Nei minsk’ne bang gerop.
Rôlje, rôlje wiele,
Gloede- en trien-oerstriele.
Hja mei net elts bifrije,
Hwaens each hja smeekjen sjucht—
Odin dy moat kastije
Hwa tsjin syn wil misdocht.
Rôlje, rôlje, wiele,
Fen hjar seine oerstriele.
Sa binne yn ’t leed bifieme
Mem Ierde’ bline bern,
Det Frigga sels moat skrieme
En kin net blier mear sjen.
Rôlje, rôlje, wiele,
Gloede- en trien-oerstriele.
Hjar triennen drippe allinken
Op ’t fine spinsel del:
Nou sjuch dy triedden blinken
En glânzgjen, sêft en hjel.
Rôlje, rôlje, wiele,
Fen hjar seine oerstriele.
It spinsel fen hjar hannen
Wevet de loften oer,
Taspriedend oer ús strannen
Ut himels heechste toer.
Rôlje, rôlje, wiele,
Gloede- en trien-oerstriele.
En d’ ierde dy’t omhegen
Dy wolkens driuwen sjucht,
Wit det oer al hjar wegen
Frou Frigga ’t weitsjen docht.
Rôlje, rôlje, wiele,
Fen hjar seine oerstriele.
YDWINE.
Genôch for hjoed, myn, fammen, ’t wirk is dien.
By ’t winter do’t de wyn sa boldre en die
Waerd hiel de dei sims mei ús spinwirk wei
—’t Is den it smoutst yn hûs, by smûk petear
En nochlik liet, dat hiel de stins troch klinkt—
Mar nou is ’t hôf sa grien en sêft, de wyn
Sjongt yn it rûzich beamte in simmer-liet,
En ’t rûzjen fen de sé klinkt noegjend-fier.
Nou is ’t my hjir binypt en ing, al sjongt
Jim lûd, yn boun mei mines, bliid in liet—
Ik moat de kimen sjen, de sé en ’t ljocht,
Wiid doarmjend yn de miede en ’t steatlik wâld,
Goud oer myn hier, en sinne sels yn ’t each:
Den, fammen, is de dei geniet en feest.
Liz del jim wirk, lit ús it hôf yn tsjen.
IN FAEM.
Prinsesse Ydwine hat it sinljocht ljeaf—
Mar ’k tink, hja siket mear yn ’t sjongsum hôf...
YDWINE.
Yet mear? hwet mienstû, Hil?
DE FAEM.
Fen middei, do’t
Ik fen ús hûs it paed yn ’t hôf lâns roun,
Laei Bernlef, dreamend yn it soeijend gers.
’k Sei him goendei—do rôp er tsjin my: „Siz
Prinsesse Ydwine, ik teach it hôf wer yn—
Den hâldt it wirk hjar grif net lang yn hûs!”
(de fammen laitsje).
YDWINE.
Dû doochst as ljeafde’s mylde boade net:
Hwet heimnis wêze moast, dû ropst it út
En jeist it bloed my nei it wang.
DE FAEM.
Mar dochs
’k Wier wol in ljeafde-boade?
YDWINE.
’k Wit it net—
Bard Bernlef joech dy ’t boadskip, freegje it him;
’t Kin wêze det er ’t mient. Mar ik sei neat.
DE FAEM.
Simstiden lústret ljeafde in swijs’me tael,
En ’k leau, Ydwine each forstiet dy goed!
YDWINE.
Hwet bistû dryst! Stiek Bernlef sims dy oan?
Sok pleagjen, ’t jowt gjin foech. As beppe Thied
Us sa ris hearde, it wier hjar min nei ’t sin!
Ik krige in leksum oer myn weardichheit,
En dû hiest grif hjar ginst forgoed forlern.
Woloan den, lit ús gean. Ho rûz’t de wyn!
2. Ydwine, de fammen, de Pylger.
DE PYLGER.
Prinsesse, is ’t foechsum det ik fierder kom?
YDWINE.
Jy binne wolkom, Hear. Wol wis, kom yn.
In boadskip faeks oan my, fen moeike ef heit?
DE PYLGER.
Foarstinne Jûle hat my stjûrd. It wier
For jo allinne ornearre, waerd my sein.
YDWINE.
Jim fammen, gean. Jow jim al wis nei ’t hôf,
En pleagje ús dryste sjonger hwet: det ik
Jim nei him stjûrde, omdet iksels net kom,
En ’t my slim moeide, as hy dêr ienlik bleau.
(de fammen gean).
En nou, jins boadskip, Hear? ei siz ’t my gau,
’k Bin slim binijd, nei frouljue’s aerd.
DE PYLGER.
’t Is grif
Jo wol bikend, det nei ús stoarm’ge komst
Foarstinne Jûle ús Krist’ne leare, lyk
Myn master dy forkindget, oernomd hat
En iepentlik nei Krist’ne Godshûs giet.
YDWINE.
(earnstich)
Ik wit it Hear. Hja sei ’t mysels it earst.
DE PYLGER.
Hja winske tige, ús leauwen scoe ek jo
Forkindge en útlein wirde, det jins hert
Frij kieze mocht, yn djip en suver sjen.
YDWINE.
Hja wit det ik myn hert net slút for gûnt
Dy’t ljeafde en frede preekje yn trêftich wird,
Al is jim wûndre tael yet faek my frjemd.
DE PYLGER.
Dos liet hja freegje, ef ’t foechsum wier, det hja
Mei preester Wilfrid jo bisiikje mocht,
En hjoed mei jo de Krist’ne lear bispriek.
YDWINE.
Hear pylger, ’k wyt hjar frjeonlik útstel tank,
Mar bûten sjongt de wyn en rûz’t de sé,
En jerne woe ’k my hwet fornoegje, yn ’t hôf...
DE PYLGER.
Prinsesse, kies gerêst. Nin ien dy’t twingt.
YDWINE.
Mar jim den, Hear? Is jim de goud’ne dei
Net ljeaver as binypte keamer-romt,
Hat simmer’s middeiwyn gjin wytgjend liet
For jim sterk hert? My tinkt, elts stjerlik each
Moat glânzgje as himelsk ljocht syn rounte oergiet,
Elts moed sjongt bliid by ’t núndrjen fen de wyn.
Ef hat jim hert nea simmer’s tsjoen forstien?
DE PYLGER.
Prinsesse, sei, haw jy my âld ef jong?
YDWINE.
Hiel jong yet, Hear. Jins lûd is rou noch swier,
’t Hat yet de jonkheit yn. Grif bin jy jong,
Mar sims ha ’k tocht, as ik jins oandacht seach
By earnstich wird, en jins ynbannich dwaen
As Fryske jonkheit djoeide yn dert’ne nocht,
Jy wierne jong fen tiid, mar âld fen hert.
DE PYLGER.
Haw jy den om my tocht, prinsesse?
YDWINE.
Faek!
Der wier hwet yn jins dwaen, dat loek myn each,
Hwet sêfts en mylds—ús feinten bin sims rou,
Jy bleauwen froed ek by hjar wyldste nocht.
En dochs bin jy net stiif ... ’k wier faek binijd,
Sa’n weardichheit der klonk yn al jins tael,
By sa’n ynbann’gens yet sa’n hoflikheit...
DE PYLGER.
Ek ik waerd great brocht oan in kenings-hof.
(Effen stiltme. Den:)
YDWINE.
Hear pylger, siz ... ik woe sa jern ... mar faeks...
DE PYLGER.
Hwet wier jins winsk? ’k Foldoch deroan, as ’t kin.
YDWINE.
Ei neat ... mar sjuch, ik wit hast neat fen jo;
Yn heimnis leit for my jins hiel bistean.
Hwet oarde is jins heitlân? hwêr jins went?
Ik wist sa jern hwet fen jins libjen ôf...
Nijsgjirrichheit is ’t net, mar dochs, as jy
Eat oer josels my seine, ’t wier my ljeaf...
DE PYLGER.
Prinsesse Ydwine, ik hearde nea in winsk,
Myn hert sa myld, sa wolkom oan myn moed,
En jerne sei ’k jo alles fen mysels,
Mar leau my, better is ’t, ik stel ’t yet út:
It driuwt yet net en keart myn doel faeks tsjin...
Mar inkle dingen siz ’k jo nou al graech,
Det jy yn my gjin tsjinstfeint sjugge, ef ien
Dy’t altyd as in mûnts oer d’ ierde gyng,
En ’t bliuwe scil oan d’ ûre fen syn dea.
YDWINE.
’k Bin mei in bytsje bliid. Mar Hear, sit del;
Ik harkje graech ... faeks freegje ik sims ek hwet...
DE PYLGER.
Myn heitlân leit dêr ’t jounich deiljocht dûkt.
’t Wirdt fen de sé omspield: de weagen gean
Sêft-rûzjende de skiere strannen roun,
En slaen yn ’t Súd tsjin wite rotsen dea.
Rjue streamen weagje it glinstrjend séwiet ta,
Sêft sljurkjende mids steatlik wâld, hwaens groun
Komselden mar fen sinljocht oerskynd wirdt.
Ek rize klingen dêr, mei moas bigroeid,
De skeanten bûnt fen blomte, en klear fen ’t wiet
Dat út rjue saden nei de flakten wynt.
’t Lân is as hjir sa fruchtber, ryk oan nôt
En feardich fé giet oer de greiden roun,
Mar ’t liket my dochs greater, iiv’ger ta—
’k Mis hjir de berchtmen sims en ’t rinnend wiet,
Al bin jim marren wûnder myld en ljocht,
As mearkes, tear yn simmerjountiid sein—
Mar ’t wûnder fen myn lân, dat is de sé,
Mei tûzenderlei sang, mei skomjend gean,
Dy’t eltse kant myn steatlik lân omjowt,
Sims streakjend as in maitiidsbreid, sims woast
It riljend lân fêst klampjend yn hjar earms,
Sims glimkjend, den lûd roppend tsjin de loft...
YDWINE.
De minsken?
DE PYLGER.
Broerren fen it Friez’ne folk,
Allyk fen tael, yn tins en aerd allyk—
Mar hja bin mear de hege sé biwend,
Hjar each is skerp fen ’t dykrjen oer syn wiet,
Hjar siel yet sterker fen syn wyld gedroan—
’k Foun by de Friezen ienfâld; by myn folk
Is grif mear heechheit en mear stâns-forskeel;
By tiden leau ’k, hjar herte en siele swier
Fen great takomstich wirk, hja fiele mear
Det for hjar laech in swiid lot weilein is...
Mar oars, myn folk is meast de Friezen lyk.
YDWINE.
Jins âldershûs?
DE PYLGER.
It leit yn sintsjend hôf
Om fierren rûz’t de iiv’ge sé, lyk hjir—
In stream wynt dêr foarby en njuentet swiet,
En wylde roazen speeglje in súvre foarm
Yn ’t effen, ynblau wiet. In heech-geand wâld
Leit efter ’t hûs en núndret as de joun
For ’t lêste d’ ierde oergiet, in wûndre sang,
Dy’t hoopjen docht op ljeafde en sillichheit...
En yn it wâld, dêr bloeit fioele en roas...
Myn âldershûs ... o ’t is in hearlik hûs,
Dêr giet myn heit, wiis soargjend for it folk,
En Mem bistjûrt it hûs yn ljeafde en trêft...
Myn sisters wirde al great, en laitsje bliid
Hjar jonkheit troch ef hawwe in mymrjend each,
Elts nei hjar aerd; myn broerren bin yet jong,
Ien sei, do’t ik om utens gyng, en him
For ’t lêst patte, for it earst fen „broer”,
En stamm’re my de namme, laitsjend, bliid—
’k Ha lokkich west, prinsesse, yn ’t âldershûs...
YDWINE.
Ien ding is my fen wûndrens frjemd. Hwet dreau
Jo dochs fen miich en âlden wei? Dreau faeks
In ûnoertochte die jins lân jo út?
Ef ... faeks in ljeafde, net forstien?... Hwent ek
Dizz’ dingen bin it stjerlik each biskern...
DE PYLGER.
Soks net, prinsesse. Ik haw wol dagen hawn
Det ’k tide op ien dy’t my alhiel forstie,
Dy’t nêst my gean scoe troch de bann’ge tiid,
Yn súvre ljeafde oan myn siel’ forboun—
Mar nea noch hat sa’n each yn mines sjoen,
Noch scil dat wêze, ear’t ik dit forstean
Det dy’t ik ljeafhaw yn myn hert, for my
Biskern is fen myn Himel-heit Himsels.
YDWINE.
Mar den, hwet dreau jo, Hear ... myn frage is dryst...
DE PYLGER.
(oereinrizend)
Langstme nei God en nei syn hill’ge soan.
Hwent moai is ’t glânzgjen fen de fiere sé,
Moai ’t laitsjen fen de sinne, in maitiids-mar,
Moai is de sêfte tsjoen fen ’t âldershûs,
En moai de glâns, yn ljeavjende eagen sjoen;
Mar ken ’k ’t wêzen, is alles skyn
En neat as skyn, den wier ’k in boartsjend bern,
Mei hwet getwinkel bliid, in dom, ryk man
Dy’t yn hwet bûnt geblink it kostlikst sjucht—
Den is myn ljeafde omdôch, myn siele dea.
Him wol ik kenne yn ’t freegjend hert, dy’t my
De glâns fen d’ ierde jowt, de sé syn sang,
Det ik syn wet aloan bifolgje mei,
Neat dwaende hwet him walch en evelsk is—
En ’k fyn him net, sêft yn in keamer sjend
Nei ’t greate gean fen wolkens, ’k fyn him net
Yn ien, ien inkeld hûs: de wrâld is wiid,
De wrâld de skoalle om him en hiel syn dwaen
Yn ’t herte to forstean! Gods wente stiet
Net yn in fiere en kâlde Walhal-stins,
Mar stridend giet er yn de minsk’ne wrâld
Lyk ek syn soan de minsk’ne sûnden droech...
Prinsesse Ydwine, ei nim myn tael net kwea,
Ik spriek to hird, ’k boun net genôch my yn,
Mar dêrom is ’t det ik de wrâld ynteach,
En skaette fen myn freedsum âldershûs.
YDWINE.
(for hjarsels)
Hwet wûndre tael! is ’t wierheit, is ’t in waen?
O mei in God my sjen en klearens jaen!
Is ’t waen, den moeit it my ... dit wier sa great...
As dit ek falt, sinkt alles del yn ’t neat...
As ’t wierheit is ... in nije dei ... in ljocht
Sa great, sa sterk, as ’k nea to skôgjen tocht...
3. Ydwine, de Pylger, Jûle, Wilfrid.
JÛLE.
Ydwine, as dy ús kommen noflik is...
YDWINE.
Myn moeike, ek jy, hear Preester, wolkom hjir!
Haw heil! ik ken de Krist’ne heilwinsk net,
Mar leau, myn hert bidt jim it bêste ta.
JÛLE.
En brocht de fromme pylger ’t útstel oer?
YDWINE.
Hy die ’t. En jerne wier ’k it hôf yntein
Dêr’t simmersk ljocht oer blomte en leaven djoeit,
Mar noegjender wier my jim mylde komst:
Hja bringt hwet greats, faekwol hwet ivichs oan...
WILFRID.
Fielt de prinsesse in frjeonskip for ús lear,
Ef bliuwt hjar hert by Krist’ne boadskip kâld?
Allinne langst nei heil forljochtet ús.
Ef is ús wird hjar herte tsjin, sa ’s ’t ek
Prins Radbod is?
YDWINE.
Myn hert niigt nei jim lear.
Ik ken se net folslein: sa nou en den,
Yn jim petear mei moeike en heit, forstie
Ik sims in inkelde útring, dy’t ik lang
Oertocht yn ’t siikjend hert—mar ha ’k it goed,
Den wytgje jim ’t biwâld fen ljeafde en fré
En geane striid en tsjoed mei sterk hert tsjin—
En soks is great. Us goaden ljeaven bloed,
By eltse striid rôp men hjar oan—as den
It striidfolk siichde as ’t nôtfjild for de sicht’,
As ’t bloed streamde oer it platroun fjild, de bern
Yn ’t ienlik hûs bang krieten om hjar heit
En ’t wiif forkwânsle waerd fen him dy’t woun,
Den wiern’ de goaden bliid... My wearzge dat.
WILFRID.
Do’t ús God berne waerd, dreau ingle-sang
Fen „Frede op ierde” it hillich heitlân roun,
En yn ús wijde skriften stiet it skreaun:
„Dû scilst gjin ien de dea dwaen.”
YDWINE.
Preester, siz,
Wier ’t foechsum, as ik jo hwet freegje doarst?
WILFRID.
Prinsesse, it andrjen is my eare en plicht:
’k Bin túnker yn de hôven fen myn Hear.
YDWINE.
Foarst dit: hwet is de minsk’ne greatste plicht
Salang’t hjar fiet op ierde’ wegen stean?
WILFRID.
De Hear to siikjen en syn hill’ge wet.
Hwent sjuch, prinsesse, op hiel d’ ûnfiembrë ierd’,
Yn hiel it wrâldrom, wiid as minsklik each
Net dreame kin, op berchtme en yn de sé,
Yn blauwe loft, op minsk’ne groun om ’t lyk
Ef iiv’ge snie syn rike glinstring spraet
Ef sinne’s gouden ljocht it rynsk oerstreamt—
Nearne is in inkeld ding, ’t sij great en heech
Ef ûnoansjenlik lyts, ef ’t hat syn doel
Dêr’t it nei stribje moat mei bêste krêft.
Us minsklik each is ing; op ierde is gâns
Dat fen it stjerlik folk net ien forstiet—
Mar elts ding krige in godlik boadskip mei,
In skeakeltsje is ’t yn ’t einleas kjet, in lûd
Yn d’ iivge skeppings-sang—it is himsels
En ’t hat syn egen doel, fen d’ oaren frjemd.
’t Moat libje nei syn aerd, allyk de Hear
It brûke wol yn ’t foarmjen fen syn ryk—
En dêrta moat it earst Himsels forstean.
Hwent libje wy, bliid laitsjend d’ iene stoun
En skriemend d’ oar, nei ’t falt, ef, flinters lyk,
De dei trochdounsjend yn in ljocht geniet,
Den bin wy túfkes foar de wyn, hwet plús
Dat stoarm’ge hjerst de grime dead yn bliest;
Mar ha wy God forstien en Syn bistel
En wier ’t ús striid to libjen nei Syn wil,
To dwaen, dêr’t Syn heech hjitten ús ta rôp,
Den tynt ús út it sie fen tins en died
Yn himel’s mieden risping, ljocht en ryk,
En himel’s boargerskip is Krist’ne doel.
Dit dos, prinsesse, is minsk’ne foarste plicht:
Forstean de Hear, erken Syn hill’ge wet,
En doch dêr’t Hy dy ta op ierde rôp.
YDWINE.
Sels ik haw dos myn egen doel—sels my
Waerd it bitroud to libjen for in ryk
Dêr’t elts ierdsk ding ta nije preal yn riist—
Dat makket sterk en great. Mar preester, siz,
Ho kenne wy Syn wêzen en Syn wet?
WILFRID.
Hy is yn ’t boldrjen fen de stoarm; Hy is
Yn ’t gean fen greate wolkens oan de loft,
Yn ’t rimpljen fen in rêst’ge sé, yn ’t liet
Dat sill’ge geal yn simmerjountiid sjongt:
Syn macht en greatens prealet dêr’t Natûr
Syn tsjûgnis jowt. Mar hwet Syn wêzen is
Gjin stoarm noch sé noch jountiid seit it ús:
Dit fine wy yn hill’ge skriften skreaun,
Us jown ta lieders yn de tsjustre nacht,
Fen himel-wiisheit fol en wûndre treast—
Mar klearder seagen wy de Hear yn ho’t
Syn Soan forriisde yn minsk’ne sûnde-wrâld
En ús bifrijde út finznis fen it tsjoed:
Hy iepenbiere ús, lijende as nin ien,
Yn wûndre tael it wêzen fen de Heit
En naem de sûnde ús ôf; mei Syn djûr bloed
Koft Hy ús siel fen swiere skilden frij,
Hy for ús sill’gens fêstspykre oan it krús.
YDWINE.
Preester, ei siz, ho is God den? Ho hat
De hill’ge skrift Syn hege krêft biskreaun?
Ho iepenbiere er him oan minsklik each
Yn him, dy’t neamd wirdt as Syn hill’ge Soan?
In strange God? ien dy’t de wrâld kastijt?
WILFRID.
Wol is ús God Rjuchtfeardichheit—eltsien
Krijt lean nei wirk, elts rispet nei syn sie;
Swier weacht Syn hân op hwa’t Syn hill’ge wil
Forspijt ef dy misleedget yn syn dwaen,
Lyk hy Syn tsjinners great-genedich is:
Mar Ljeafde en Frede is ’t meast Syn wet—Hy wol
In wrâld, from libjend yn Syn seingjend ljocht;
Elts scil de neiste ljeavje allyk himsels,
En weidwaen út syn hert de hate: ’t is
In minster fen de foarst fen nacht en hel.
God’s wil is Ljeafde en Frede, en hy, dy’t nei
Dy wet oertinkt en docht, dy is Syn frjeon—
Mar hwa dêrtsjin misdocht, dy is him frjemd
En fen Syn seingjend each yn nacht forstaet.
YDWINE.
Ien ding is my in riedling. God is Ljeafd’,
Sa sizze jy—’t is my in hearlik wird,
Mar as syn hert ien iiv’ge ljeafde is,
Ho koe Syn Soan, sa einleas goed, de frjeon
Fen bernkes, lyts en tear, fen earme en wees,
Ho koe Syn Soan sa frij fen sûnde as nea
In stjerlik minske wier noch wêze scil,
Den lije yn wrede hún en stjerre oan ’t krús?
Dit, preester is my frjemd: ’k forstean it net.
WILFRID.
Oanskôgje hjir fen Ljeafde it hillichst blyk.
De wrâld laei tiisd yn sûnde en waen, de dei
Forkearde yn nacht, elts minsklik haed droech ’t mark
Fen straffe en doem—ja, d’ierd’ forkaem yn smert
Om egen sûnde en waerd de Dea ta bút:
In hjitte koarts trochhúvre hjar, hjar each
Biroun yn bloed—hja easke in offer, great
As hjar ûnskeam’lens, strieljend as hjar nacht.
Hie do Gods Soan in krêftich kening west,
Dy’t nei in lang ryk libben freedsum stoar,
De sûnd’ge wrâld wier bleaun op d’ egen wei,
En wier, him priizgjend, bleaun by ’t egen kwea.
Mar nou’t gjin hún him sparre waerd, nou’t Hy
De kroan fen toarnen droech yn ’t bloedd’rich hier
En stoar de wreedste dea oan ’t foltrjend krús,
Nou bliuwt dit skrikbre byld fen sûnde en ljeafd’
Us ivich by, nea sinkt it wer yn nacht,
’t Scil stean sels as de wrâld forgiet, aloan
De wrâld warskôgjend tsjin it kwea, det hja
Dit skrikbre byld oansjend, net sûndgje kin:
Gods’ iivge ljeafde offre sels Syn Soan
Det d’ Ierde skrilje scoe for ’t egen kwea,
Bang rizende út it tsjoed, en neitiids nea
Sa djip wer sinke scoe yn sûnde en dwyl—
Gods’ iivge ljeafde joech Syn Soan oan d’ Ierd,
God joech himsels, det wy net sûndgje scil.
YDWINE.
It wint, it ljocht ... it weaget machtich oan...
It streamt yen oer ... nou riist in iiv’ge troan
Wyt-strieljend mank it goud ... de nachttiid stjert,
Ik sjuch ’t ... en doar noch net ... lyts twiivlich hert!...
4. Ydwine, Jûle, de Pylger, Wilfrid, Radbod.
RADBOD.
Ydwine, siz... By Odin! Hwet wol dit?
Ho toevest by dit reau? Ho sitstû del
By hwa’t forflokt fen god en minske bin?
Taest ek dyn siel de siiktme oan? Earm bern,
Sitst trienjend del by sot en treastleas folk
Wylst bûten sinne in ljochte heechtiid fiert?
Ydwine, riis dochs yn dyn krêft! Forhún
Dit weardleas túch! Nei ’t ljocht en ’t hôf ... kom mei!
YDWINE.
It wier my ljeaf, myn broer bitocht det ik
Yn ’t egen seal myn egen master bin,
En det er syn forwûndring sêfter sei,
Syn moeike net misleedgjend, noch hwa’t hjir
Myn gasten bin, forhúnjend mei gebear.
RADBOD.
Swij siz ik dy! It leffe Kristen-reau
Fordiignestû, in Friez’ne kenings-bern!
YDWINE.
Lef neam ik hwa’t himsels gjin master is.
RADBOD.
Ydwine, ienris yet! Ik kaem yn ’t hôf
Dêr’t Bernlef op dy tide en dû bleaust wei...
Hy wier ûnrêstich, seach ’k. Ik haw him sein
Ik scoe dy helje en ’k scil it dwaen. Giest mei?
YDWINE.
Myn moeike, hill’ge preester, en ek jy
Hear pylger, hear myn andert! Hear dêryn
De wytging fen myn komstich great bislút!
Ik siz dy, Radbod: Né. Net ik dy’t kom.
Dû twingst my net. En yetris né! Hast heard?
En nou, myn frjeonen, gean. Jim selskip is
My myld en goed, mar ’k skamje my for him.
RADBOD.
Unweard’ge!
YDWINE.
Wier, dû twingst my net, myn broer!
Myn krêft tsjin dyn krêft, as ’t den wêze moat!
WILFRID.
Wy gean. Mei God syn ljocht spriede oer jins hert!
RADBOD.
Flok oer dyn siele en elts dy’t dy skewielt!
YDWINE.
Ydwine seinet jim, myn frjeonen: gean.
DE PYLGER.
Prinsesse, lit my bliuwe... It wier my bang
As ’k jo sa ticht by dy forwoedne wist...
YDWINE.
Hear pylger, tank. Jins tael hat moed my jown
En eltse skrútnens is myn herte ûntroun—
Ik fiel my sterk en ’k haw bitrou. Dos gean:
Ek ienlik scil ik dochs net helpleas stean.
5. Ydwine, Radbod.
RADBOD.
Safier is ’t komd? Bist stroffle op dyn paed
En falst ek dû Hel’s deadlik longrjen ta?
Trochpolsket ek dyn hert dit slim fenyn?
In keningsdochter bist. Mar minder bist
As ’t leechste famke dat yn earme went’
In earmtlike offerjefte oan Frigga wijt,
Myn sister ... dû... Hat dêrfor beppe Thied
Dy eltse joun de greate wûnders sein
Fen hjar, dy’t heech yn Walhal’s stinzen gean?
Nou twiivlest yn dyn siel. Unweard’ge, dû!
Dy’t glimkjend giest yn Fryslân’s earjend gea
Dêr’t eltse Fries dy seine en heilwinsk biedt—
De rom fen ’t Fryske hôf, dy’t troanje koest
Nêst kenings oer dizze ierd, hwaens keinens faek
Al mennich skalt yn dûrjend liet bisong:
Siik bist yn ’t hert, in readzjende apel lyk
Fen wjirmegûd trochwrotten. ’k Tocht dy great,
En ’k hie dy ljeaf nei dyn fortsjinste en rjucht,
Mar Odin! astû nou hjar siele naemst,
Det hja, in lyk, hjir delfoel oan myn fiet,
Ik priizge dy om dyn wiis foarbistel.
Hwent ’k hear de minsken laitsjen yn myn geast,
Ast’ skielk wer troch de doarpen giest ... ik hear
Hjar hún en spot: Sjuch hjir in keningsbern
Fen eltse biddleresse yn eare oergien...
En dû ... myn sister bist ... o wierstû dea!
YDWINE.
Nin wize dingen seistû, broer; mar dochs,
Ik hearde nei dyn tael lyk ’t foechsum is—
Mar nou’t ik andrje scil, hear dû nei my.
Dû seist, ik wird it lân ta hún, dû mienst
In ein fen ûnk is my biskern—’t is goed,
Ik wit it net, ’t kin wêze, mar ’k bitrou.
Mar dû, myn broer! bist fen dy sels wol wis?
Dû, dy’t sa bearst en geist oer my? In slaef
Bist, Radbod, fen dyn haet; gjin krêft fen wil
Twingt yn dyn siel dyn woedzjen del: dû bist
In stjûrleas skip, rounstoarmjend mei de boi
Dy’t it oergûlt en om de mêsten giert—
As ’k dy sa oangean sjuch as nou, den bin ’k
Wol faken bang, in swier lot bidet dy
En ienris falst as offer fen dysels—
Hwent swakheit is ’t, hwetst earest as dyn krêft!
RADBOD.
Unweardge, doarst...
YDWINE.
In inkeld wird noch broer.
Hwet jowt dy ’t rjucht ta sokke ûnskeam’le tael
Ast niis spriekst tsjin ús moeike en my? hwa joech
Dy frij hjir yn myn egen lytse seal,
De rêst to brekken fen in hill’ge stoun
Mei dom getjirch, en lege oerstjûre tael?
Bin ik misdiedich, as ’k mei langstme hear
Nei ’t hillich leauwen fen in griis âld man,
Ut hwaens goe-wird in wûndre wizens klinkt,
Lyk minsk’ne geast komselden mar oerskynt?
Mei ’k sels nei Kristlik wird nin harkjen dwaen?
Mar dochs, myn broer, ’k erken mar ien oer my:
Dat is ús heit, de kening. Witst syn winsk?
Witst det hysels de preesters harren rôp?
Witst det er dit wird spriek: „Gean soarchsum nei
Hwaens leare it swierste weacht fen trêft en piid,
En dy’t it bêst en hillichst is, kies dy?”
Dû witst it dochs. Hwet jowt dy den it rjucht
Detst ús mei rouwe tael sa lyts forhúnst?
RADBOD.
It Rjucht det Walhal hat oer ’t flokte krús.
Detst dit forgeatst, ûnweard’ge! wé dyn hert!
YDWINE.
Dit rjucht stim ik net mei. ’t Is weardeleas.
Hie ’k sjoen det Walhal woun en Kristus sonk
Yn skaed en dead om’t hy de mindre wier,
In rôver fen de hearlikheit, in tsjeaf
Fen ’t rjucht dat Odin hearde yn ivichheit:
Den joech myn hert dy rjucht. Mar nou’t sels dat
Yn kiif stiet en wy siikje moatte, in striid
Sa swier det ’k sims net wit, ho’t minsk’ne krêft
Hjar eingje scil: nou seit sa’n wird my neat
En ’k glimkje hast oer sok ienfâldich praet.
RADBOD.
Bist den sa wiis yn dyn alwittendheit
Detst Walhal’s greate goaden weage doarst?
Sjuchst net detst blyn yn grime dûnkrens giest?
YDWINE.
Ik bin net blyn en ’k wit fen dûnkrens net:
Hwent stadich riist in sêft nij ljocht omheech
Dat my de swartste nacht troch laet en myld
Myn siikjende eagen mei syn krêft oerskynt...
Ik bin net blyn. My tinkt, ik haw it west
Do’t ik it ljocht fielde op myn eagen, ’t swiet
Gerûs fen beamte hearde yn ’t skadich hôf
En harke nei it fier liet fen de sé,
En ’k wist net, àlles wier it lûd, de tael
Fen net to neamen krêft, it wytgjen fen
In hill’ge God, dy’t ik net priizgje doar
Ut eangstme for wanlûdichheit. Mar nou
Nou geane linkenoan myn eagen op,
En ’k jow my nei it ljocht, in Maitiidsblom
Stil rizende út de wynsels fen hjar sliep:
Nou wit ik wijd elts lyts liet fen de wyn,
Fen beamte en sé, ien ljeafde-stream it ljocht,
En ’k tink oan God as yn myn dreamen riist
Dat keningslân, hwaens myldens hy my sei,
En ’t greate gean fen ’t wiet myn ear trochrûz’t
En ’k fen syn hûs de blide myldens fiel—
Hwet is dat hearlik great ... ho goed en from...
RADBOD.
Earm dwyljend bern! praet út: it let my net.
Elts wjerwird is omdôch: dyn moed is sterk
Yn ’t webbe fen dy dûnkre spin bitiisd—
To fûl bist yn dyn dwyl bitsjoend. En ek,
Hwet scil in fanke as dû noch prate oer eat
Dat inkeld stiet oan mânljue? ’t Wiif dat giet
Yn elts ding mei hjar man dy ’t bêste wit,
En hat mei sa’n ûnsill’ge striid nin dwaen.
En Bernlef, dy’t dy bidet yn it hôf,
Scil nêst dyn side yn menn’ge treft’ge sang
De goaden sjonge yn Walhal, myld en kein,
Detst, harkjend as syn wiif, him leauwe moatst:
Hy dy’t dy ljeaf hat yn syn great ryk hert
Scil mear jaen as in deistich feint syn faem,
Net inkeld ljeafde en ’t glânzgjen fen syn each,
It sjongen fen syn lûd, syn súvre krêft,
En ’t flaeikjen fen syn min...
YDWINE.
Nea, Radbod, nea!
Hy is my frjemd en ik bin wers fen him.
BERNLEF.
(hommels op, wyld)
Ydwine ... dat ... ik bid dy: mienstû my?
RADBOD.
(kâld)
Sa is it goed. Nou kin ik gean. Haw moed.
Hwerom sa let? hie mar hwet earder komd.
Ik jow hjar oer oan dy. It walget my.
6. Ydwine, Bernlef.
YDWINE.
O hill’ge God dy’t ik net neame doar,
Jaen krêft, forlit my net. It is sa swier,
It snijt my troch it hert ... en ’k wit, it moat,
It kin net oars ... myn God, myn God, jaen krêft...
(Bernlef oansjende)
Bernlef, hwet makkest my myn striid sa great?
Dû witst it dochs, ’t is myn skild net det ik
Dy net mear ljeaf ha kin, as ’t eartiids wier...
BERNLEF.
Sjuch my net oan, Ydwine. It brekt myn hert,
Meilijich sjuchst, as laei ik dea foar dy,
Dyn eagen bin sa great fen leed, en koel,
Sa kâld as Maitiidsfoarst...
YDWINE.
Ik mei net oars.
BERNLEF.
Ydwine, alles draech ik. Weegrest my
Hwet ik de goaden bea mei eltse joun,
Myn siele’ winsk, en dêr’t ik rjucht op haw—
Ydwine, ik haw dy ljeaf, forstean dat dochs—
’k Scil dy net flokke, Ydwine, al sinkt de dei
Dy’t ik yn dreamen seach, for ivich del,—
Mar dû, forstjit my net. Myn hert forkwynt
As ’k dy net nêst my wit, myn krêft forgiet...
Ik bin in beam dy’t yn dyn strielen tynt,
En as dyn ljocht syn leaf ûntdriuwt, is ’t dien,
Den bûgt er del nei ’t skaedzjen fen it grêf...
O dû forstiest it net... dû kinst it net...
Mar tink dy ’t ljeafste dastû hast, hwet dy
’t Each glânzgjen docht fen greatskens en geniet:
Tink dy it djûrst fen minsk’ne ierd, hwerfor
De tûznen lije en bodzje dei oan dei:
Hwet sinne is for it lân en rein for ’t nôt
En stjerren myld for iens’me swalkersbern—
Den kinst forstean, hostû for my bistiest.
Oertink, ik song doch mennich blide sang
Dy’t dy de eagen tsjoende yn blinkend noft,
’k Sei dy dochs faek hodet de bloeijende ierd’
In heim’ge langst fielt yn hjar jeuchlik hert,
Hodet frou Freya ljeafde jowt en nocht
En laket yn hjar lokk’ge, blanke stins—
Dû witst it dochs, ik bin gjin skoaijer dy’t
De joun trochstrofflet mei in near gekjirm,
De lânsljue biddeljend om rêst en brea...
Ydwine, ik bin in prins yn ’t hert, ik sjong
Det hiel de dei yn ljochte júbling riist...
YDWINE.
’k Untstriid it net. ’k Wit dyn fortsjinsten wol.
’t Is gjin heechhert’gens as ik dit net kin.
BERNLEF.
Fortsjinste ... och dû forstiest my net. Ik wol
My sels net priizgje ... ik mien mar inkeld dit,
En ’k bid dy d’ earme ginste knibbljend ôf:
Mei ’k den net nêst dy gean, mei den myn sang
Nea romje yn dy as yn myn ljeavjend wiif,
Lit my dyn feint den wêze, Ydwine: ei lit
My dy den tsjinje as leegre fen dyn folk—
Stjûr my net foart, wêz my in bytsje myld.
’k Scil for dy soargje as oars gjin minske it kin,
’t Unk kearend fen dyn foet, ’k scil tsjinje as nea
In stjerlik feint yet die yn ljeafde en trou,
As ’k mar hwet by dy bliuwe mei, as net
Dyn frjemde wil my nacht en dead yn stjûrt...
YDWINE.
Dû tsjinje as feint? O skamje dy! in foarst
Bist yn dyn hert, en heech hearst as in prins...
Koe ’k dy mar ljeafde jaen! Ik kin it net.
BERNLEF.
Ydwine, Ydwine, ik haw in goed âld rjucht
Fen goaden my bitroud ... hwent Bragi joech
My harpe en sang en skoep my ta syn soan,
En yn dyn namme sjongt it hill’ge lûd
Fen mylde Idoena nei, de Maitiidsbreid.
O dûk dy net yn sa’n mistreast’ge dream:
Waerd Bragi den Idoena net biskern?
YDWINE.
’k Bin gjin goadinne, yn kâlde stinzen geand.
’k Bin mar in dimmen bern fen d’ ierde, ien, lyts
Yn trêft en moais ... in famke mar, mar dat
Yn ’t soargjen fen d’ ûnneambre God bitrout.
BERNLEF.
As ’t dat den is, Ydwine, as ’t dat den is—
O ’t is sa swier for Bragi’s greatske soan
For hwa’t men ljeafling fen de goaden neamt;
Mar ast, Ydwine, m’ oars net ljeavje kinst
Ef ’k moat mei dy my deljaen yn de tsjinst
Fen ’t deadlik krús, o lear my den dy tsjinst—
Bring my dy wûndre lear den by, nim my
Den my derhinne ... ik bûg mei dy for ’t krús...
As ’t moat, Ydwine, as ’t moat ... ’k ûnthjit it dy...
YDWINE.
Sels dèn net, sels net al wierstû hwet ik
Noch om myn neatichheit net wêze doar,
Sels den koe ’t sa net wêze ... der is mear.
BERNLEF.
By Thor, ljeavest in oar? Ydwine, swijst?
YDWINE.
Ik ljeavje in oar.
BERNLEF.
Ik wit hwa ’t is!
YDWINE.
Witstû...
BERNLEF.
Der is mar ien dy’t ’t wêze kin. Hark, hark,
Ydwine, ef ’k my forsin: „Mar ’t wûnder fen
Myn hillich lân, dat is de sé dy’t giet
Mei amjen sêft as fen in Maitiidsbreid,
Ef rou ropt tsjin de groll’ge loft, de sé
Mei tûzenderlei sang, God’s tsjûgenis
Yn ivichheit...”
YDWINE.
Swij stil, myn hert lûkt gear
Noustû myn heimnis seist ... ho kinst ... ho wist...
BERNLEF.
Hy wier my ljeaf, Ydwine, it krús ta spyt.
Langlêsten do’t er ienlik siet en seach
Ho ’t jountiidsljocht allinken swoun ... hy wier
Unwennich fen syn lân ... do sei er ’t my...
En om’t ik sjong, ha ’k al hwet moai is ljeaf...
Wé my, wé my, ik haw myn lok forlern,
Myn deitiid giet ... hwent hy is mear as ik...
7. Ydwine, Bernlef, Holder.
HOLDER.
Prinsesse as ’t foechsum is ... in tynge hie ’k,
Dy’t mien ik, ek jins ear binije scil.
YDWINE.
Ho Holder, is der hwet?
HOLDER.
Fen ’t Frankysk hof
Kaem niis in seinboade oan, in âld, bûgd man,
Mei núvre eachopslach en fluensk fen wird;
Hy wachtet yn ’e hal, en pûst hwet út,
Mar frege earst de kening sels to wird.
YDWINE.
Fen ’t Frankysk hof? Hwet hat dy komst wol yn?
—Ik wist net det der skeel ef ûnried is,
En blide tynge kaem noch nea dêrwei,
For Fryslân noch for ús. Hwêr toevet Heit?
HOLDER.
De kening teach dizz’ stille middeistoun
Nei Krist’ne Godshûs ta, yn from biried.
YDWINE.
Hast Beppe Thied al tynge dien? det dy
Him hjir it wolkom biedt? ef oars myn broer?
HOLDER.
Yet net, prinsesse, ik tocht... In wûnder wier ’t
Bijeegnen hja sa’n man mei frjeonlikheit,
En grym en lilkens docht faeks Fryslân skea...
’t Wier better, sei men him in freeds’me winsk.
BERNLEF.
Ho Holder, freeds’me wirden for in Frank?
Bistû de striid al mêd? Ik ken dy net!
YDWINE.
Stil Bernlef, hy hat rjucht. In húnlik wird
Koe hiel ús folk yn lijen bringe, en need,
En prins noch kening hat it rjucht dêrta.
Ek leart men ús, de stjûrden fen in foarst
Fen útlânsk gea, stean ûnder goad’ne noed:
Hja binne ûnskeinber en Forseti wijd.
—’t Is goed, myn frjeon. Ik siz him ’t wolkom hjir.
Mar wytgje Beppe en Radbod dòchs syn komst:
Faeks klagen hja, ik die hjar rjucht tokoart
As ik ’t forhoalen hold en neat hjar sei.
HOLDER.
’t Scil barre nei jins winsk. (giet).
YDWINE.
(tsjin Bernlef)
Dû frjeon, oant sjens.
Dû witst it nou ... ’t is machtger as mysels...
Siz Bernlef ... scilst my grym wêze ... ef bigrypst...
BERNLEF.
Ik haw dy ljeaf, Ydwine, en ljeaver yet,
Mar ’k scil ’t bitwinge en inkeld útrje yn sang,
En nimmen scil it witte as dû en ik.
YDWINE.
Doarstû it oan, sa’n striid?
BERNLEF.
Ik doar ’t for dy.
YDWINE.
Ik leau detstû it kinst.
BERNLEF.
Bitrou op my. (ôf).
YDWINE.
(yn tinzen)
Ho stil is ’t nou’t er giet... Fen ’t Frankysk hof...
Der is hwet swiers, hwet eangstichs yn ’e loft...
En dochs, men seit, it is in Kristen-foarst...
8. Ydwine, Ebroïm.
EBROÏM.
(mei great forskaat fen bûgemint)
Trochlofte faem út skier en foarstlik laech,
Ei gin my det ik hilde bied. Hwent faek
Bireizge ik oarden, wider as it each
Fen minsken wol bifiemt en tins bitinkt:
Foarstinnen seach ik, strieljend as it ljocht
Dat middeis lôgjend stiet oan ’t himel-wilft,
En flûnkrjend lyk de moanne yn silvren skyn
Fol steatlikheit oer wrâld en streamen driuwt—
En fen hjar allegear biwarre it hert
Yn mymring hwet it steatlikst wier, lang nei:
Mar foegje ik ’t gear, en bou ’k fen al dy pronk,
Fen al dat moais en steatliks, ien kein byld,
—O as jins each mar effen glânzgje mei,
Genedich as Godsels, den siicht it del
For sok in trêft fen libb’ne foarstlikheit.
Jins antlit is it ljocht, jins each de dei:
O heil, det ik soks minliks hildgje mei.
YDWINE.
Ljeaf hie my, Hear, hwet dimm’ner eare west:
It Frysk hof hâldt syn ienfâld heech. Mar dochs,
Ik tankje jo en rop jo ’t wolkom ta.
Grif wier de reis jo swier en bin jy wirch?
Dêrom, sit del: bliuw net sa bûgend stean.
EBROÏM.
Ei ho’t jins mûle mylde wizens seit!
Is d’ ienfâld net in súvre winter-stjer,
Bliid glânzgjend mids it swirk fen ûnwier dwaen,
Gjin blom, by ’t Maitiid rizend nei de dei
Ut goare poellen fen it winter-slyk,
Gjin Godsjewiel, gjin ivichheit, gjin skat?
—Wol ha jy tige rjucht, prinsesse. In reis,
Fen near geswalk en moeisum doarmjen swier,
Troch bosken fol fen spoek en deijend djier,
Oer streamen dêr’t in wif en wankel boat
Om liifsbihâld my bidden die ... fij, fij!
In reis, sa swier as ik noch nea bistie,
Ho faek myn machtich hear—hwaens namme ik nea
As mei in niging fen earbied’nis neam:
(djip bûgend)
Theod’rik, Goades ljeafling, Kristus’ frjeon—
My yn geneed’ge ginst ek boadskip joech
Nei frjemde, ûnhiemske hôven—wis, in reis,
Sa swier en wyld, as prûs de Maitiid is
Dy’t glânzget yn jins each en gouden hier,
Tobriek myn krêft, twong my ta wirgens del,
Det ik nou spraekleas stean en sûnder tael
Dy’t kleardernôch myn greate tankbrens seit.
Prinsesse, ik tankje jo; ik bin ’t net wirch—
(slacht in krús)
In sûnder bin ’k, mar frij troch Kristus’ bloed—
Det my jins swiete ginst sa’n frjeonskip biedt;
Nea dreamde ik noch det sok in ljeaflikheit
My biidzje mocht oan ’t skûmjend Noarderhêf,
Nea ealge, ef hope, ef tocht...
YDWINE.
Al goed, myn Hear;
Myn ear is mêd fen jins wiidweidichheit—
’k Hear wirden wol, mar wiere miening net.
Gjin reden, lûd fen toan en bûnt fen wird,
Gjin faei geglâns fen uterlik gepronk,
Bifreedgje Fryslân dat de wierheit wol.
En mei ’k jo riede yn goedens, sprek den skielk
Foar ’t Fryske hof hwet klearder ljochter tael:
Foarstinne Thied en Radbod hawwe in haet
Yn eltse Frank...
EBROÏM.
Jim Hill’gen, stean my by!
Prinsesse, ik bid jo, scoe men my ... in âld
En griis en warleas man... O Himel, sjuch
Myn eangst en need: ik foel yn fijan’s hân!
...Prinsesse, wit, ik haw in machtich hear,
Hwaens grym forneatget hwa’t oan my misdocht:
Lit men my sparje yn froed ûntsjen, hwent oars...
YDWINE.
Gjin driigjen, Hoar! Fryslân forstiet soks net.
Jins eangstme is sûnder groun en jowt gjin foech.
Jy binne in keningsgast, en stean for ús
As frjemdling ûnder Goad’ne skutte en soarch,
En binne ûnskeinber troch Forseti’s skyld.
EBROÏM.
O nocht, o lok! Ik bin sa âld en swak,
Ik kin my net fordiignje tsjin hjar krêft...
Prinsesse tank. ’t Is balsem for myn eangst.
Meije de Hill’gen seinjend nêst jo gean!
Unskeinber, seine jy? In trêftich wird!
Ik scil myn boadskip dwaen yn great bitrou,
Op jins trochlofte ginst, frijmoedich, dryst,
Noudet ik wit det ik ûnskeinber bin.
YDWINE.
Is dat jins krêft? en oars gjin taflecht mear?
Sterk wêze yn egen hert is greater, Hear!
9. Ydwine, Ebroïm, Thied, Radbod.
THIED.
In boade fen it Frankysk hof?
YDWINE.
’t Is him.
Foarstinne Thied stiet foar jo, Hear. En hjir
Komt ek myn broer, prins Radbod.
RADBOD.
Frank, sprek op:
Hwet wier dyn boadskip oan Aldgillis’ hof?
EBROÏM.
Trochlofte prins, myn hege hear, biklaeid
Mei Goades macht en mear as minsken sterk,
Theod’rik, Goades ljeafling, Kristus frjeon,
Bringt jim de wytging fen syn frjeonskipstrou.
Hy, fierwei macht’ger as de sterkste foarst
Dy’t wâld hat yn ús tiid, bitocht, ho’t heech
Yn ’t stjalpich Noard in kening troane, ryk
Oan macht en eare, en mear as minsken wiis:
(nigend)
Aldgillis, Odin’s soan en Frigga’s feint.
Hjar bynt in ivich, hillich, wijd fordrach
Yn broerskip, frede en trou; en broerren lyk,
Ienriedich geand yn Himel’s seingjend ljocht,
Sa bin hja ien fen tins en ien fen wil,
En ien yn ’t glânzgjen fen hjar foarstlikheit.
Ja, glânzgjend as twa stjerren...
THIED.
Sparje ús dat.
Wy witte it al. Siz ús dyn boadskip oan.
EBROÏM.
Myn hear is ’t herte fol fen frjeonskipstrou.
Unwenn’gens wennet yn syn siel, safaek
Er iensum mymret oer syn ljeave frjeon,
Dy’t heech yn ’t wylde Noard de haedstêf swaeit.
Nea wykt de frjeonskip út syn hert; de dei
Oerwyndret hjar mei koelte, en nacht mei ljocht:
’t Is ’t wêzen fen syn hillich libben sels.
En jeften biedt er him, fol wûndre pronk,
Rjue goud en glânzge stiennen, dy’t iksels
Yn ’t moeisum swalkjen meibrocht, fol fen noed,
En skielk Aldgillis bûgend biede scil
Ta wytging fen syn swide frjeonskipstrou.
THIED.
Hwet freget er fen ús? Ik stean him net.
Wy bin gjin jeften brek. Dat flokt fordrach
Hâldt ús ta frede en net ta frjeonskip oan.
RADBOD.
En yn ús hert is for him neat as haet.
EBROÏM.
Jim dogge myn geneed’ge hear gjin rjucht.
Syn hert scoe bliede, it kwynde wei, ’t forkromp
As dit him trochdien waerd. Mar hark hwet hy
Jim seit troch my, fol greate ljeafde en noed
Det Fryslân’s piid net troch ûntkrêftging kwynt:
YDWINE.
Ik tocht, jins boadskip gou de kening ’t meast,
En minder ús. Doch tiid oant Heit hjir komt.
It jowt gjin foech det dy’t it lêste heart.
EBROÏM.
Myn boadskip hat gjin heimnis yn. ’t Is lyk
It middeiljocht, dat hiel de wrâld oerskynt,
Oer gers en mieden djoeit, oer krûd en stream,
En alles dielen ljocht yn goud’ne glâns,
Mar ’t hearlikst, ’t rykst rêst op it swier, ticht leaf
Fen steatlik beamte en dat oerglânzgje mei—
Sa is myn wird ek ’t glânzichst for de foarst,
Mar ek for oaren hat it goudgloede yn.
THIED.
(fen siden tsjin Radbod)
Hy brûkt syn tong yet glêdder as trochstrings:
Ik bin dochs wier binijd. (Lûd) Sprek op den, man,
En partsje ek ús hwet fen dat glânzgjen ta.
EBROÏM.
Myn hear wol Fryslân great en ryk en sterk,
In pronk to sjen, in lân hwaens dûrs’me krêft
De tiid trochstiet en altyd ljochter riist,
Himsels ta nocht en hiel ús wrâld ta rom.
En om’t er dit sa wol, om’t eltse dei
Hy dit oertinkt yn ’t hert en dêrfor bidt,
Sa is er drôf to sjen det Fryslân lijt,
En det syn krêft yn boaze tsjoening kwynt,
Ja, det fenyn dit soun sterk lân oerdriuwt,
Untkrêftgjend hwet syn krêft en feilgens wier,
En ’t foltsen spjaltend yn tsjinstridichheit.
RADBOD.
By Thor, hwet mienst? Sprekt sa in Kristen-foarst?
EBROÏM.
Myn hear is Goades feint en Kristus frjeon—
Dat is syn rom en krêft, in boarch dy’t al
Syn hoopjen draecht, en ’t wêzen fen syn hert.
Sa woartlet eltse steat yn eigen groun,
En leit dy wif, sa skoddet hiel de went,
En maklik falt hja del yn gruzich pún.
Net oars, det Fryslân great waerd yn de tsjinst
For Odin’s each en Frigga’s ljeavend hert,
En ûndergiet sadré’t hjar tempel sinkt.
Myn hear leaut oars as syn trochlofte frjeon,
Mar hy earbiedget dat. Yet mear: hy wit
Det dêryn rêst syn greatens en syn rom,
Dy’t ek myn hear fornoeget yn syn hert.
THIED.
’t Is bjuster moai. En nou: hwet wòl dyn hear,
Det hy fol soarch ús dit sa krekt fortelt?
EBROÏM.
Yn Fryslân hâldt in great misdied’ger ta,
Stjûrd fen de Divel sels; dy ’t Kristlik heil
Misbrûkt yn tsjinst fen syn forflokt gewrot;
In man, dy’t folk mei swiete wirdkes bynt
En ’t lân forpestet mei syn tsjoenderij;
Fen siele siik, de hel yn ’t hert; hwaens tael
Fol falsk gedweep, mar frjemd oan Kristus sels,
It folk forliedt ta grousum heechforrie
Oan ’t egen lân, ja: ’t opropt yn de tsjinst
For Inglâns foarst, dy’t longret nei dit lân!
RADBOD.
Hwet seistû dêr? Dat ’s nij!
THIED.
’t Wol my wol oan:
’t Wier gûchlerij, hiel dat oerstjûr gedweep.
’t Is goed det wy dit hearre. Gean dyn gong.
EBROÏM.
Myn hear seit jim: it is dy selde man
Dy’t my bistookle hat, nou tsjien jier lang;
Dy’t my birabbe en húnde, dy’t myn folk
Oanhise ta forset tsjin d’ egen foarst;
Myn slimste fijân, út de Hel forriisd
Ta striid tsjin dit biwâld dat God my joech—
Dyselde man giet frij yn Fryslân roun.
En om’t ik wit, ho’t frjeonskip ús forbynt
Mei mienskip fen bilang—him stjûrt de dea
Nei jim èn ús—en ho’t it wijd fordrach
Us bynt yn frede en mylde ienriedichheit,
Sa stjûr ik goud en ljocht jewiel, en ’k bid
Jim wizens, my to foegjen yn myn winsk,
Us lân ta heil, ús frjeonskip ta in boarch—
Ban dy misdied’ger fen jim oarden wei,
En leevrje my dy flokte tsjoender út.
YDWINE.
O skandlik útstel! Tinkst det Fryslân’s hear
Om leffe ginst hwa’t hy as gasten rôp
Forriede scil for blinkend goud, for jild?
THIED.
Ydwine, swij. In bernlik fanke as dû
Hat gjin bigryp oer sok in ryksbilang.
YDWINE.
Foarstinne, ik wit hwet goed en earleas is,
En hwet dy man hjir seit, is skande-tael.
RADBOD.
Hear net nei hjar—hjar stimme is sûnder krêft.
Ik rekk’nje my gjin frjeon fen hwa’t dy stjûrde,
En iepen siz ’k, ik haw in hate yn him,
Om’t hy for Kristus bûgt en Fryslân’s ryk
De dea dwaen wol—né, sprek myn wird net tsjin—
Mar ek dy preester haetsje ik in myn hert,
Syn tael is my fenyn, syn dwaen in ûnk
Fen Hela sels nei Fryslân’s oarden stjûrd,
En ljeaf is my syn fal en bliid syn dea:
En dêrom scil ’k, al ha ’k ek hate yn jim,
Dy foar de kening stypje mei myn wird.
THIED.
Sa scil ek ik; syn delfal is my nocht.
YDWINE.
Bin dit myn beppe en broer? Hat hate den
Eltse ealens út hjar siel fordreaun? O lok
Det net by jim de krêft leit ta bislút!
Det hy dy’t nou it lân bistjûrt, myn Heit,
Great is fen siel en op gemienheit spijt!
RADBOD.
Dû neamst ús dwaen gemien? Wit hwetstû seist!
YDWINE.
Wit hwetstû dochst! In griis en krêftleas man
Nei heite winsk komd yn ús lân, scistû
In flaeikjend kening yn de boalshân jaen!
Fij Radbod, fij! Ik tocht dy great en heech—
Ho falstû yn dyn domme, ûnweard’ge haet!
En beppe Thied, ek jy? Sa’n minne died
Bifoardrje jy en stean jy foar? Bin dit
Dy’t Walhal hoedzje scil tsjin fal en dead?
’t Mei sinke yn pún, as sok in godleas dwaen
It hoedzje moat en nije krêften jaen!
RADBOD.
(foar Ydwine, forwoedend, driigjend)
By Thor, swij stil ef ’t is dyn lêste moarn!
DE BOADE.
(by de yngong)
De kening kindiget syn komst jim oan.
10. Aldgillis, yn ornaet; Jûle, Bernlef, Holder, Ydwine, Radbod, Thied, Ebroïm; op ’e eftergroun Wilfrid en de Pylger.
EBROÏM.
(mei djippe bûgings)
Geneed’ge kening, for hwaens each nin tsjoed
Noch tsjuster mear bistiet, hwaens rjuchtlik moed
Misdiedigens kastijt, en foarstlik lean
Forseit for tsjinst, út ljeafde en earbied bean,
Hwaens ljochtsjend each dit tierich mêd oergiet
As sinnelaits oer iiz’ge Noarder-ierd’,
De Himel leanje jo nei wearde en trêft
Mei swide foarstlikheit en iivge krêft!
ALDGILLIS.
Hok swiete tael! ’t Kin mei hwet minder ta.
Niis hearde ik fen jins komst, en ’k hope sa,
Jy brochten my in frjeonlik wird, dat bliid
Fen frede en broerskip wier en sûnder niid:
Do lústre ien my ta, in griis âld man,
Him eange dêr hwet swiers en dûnkers fen.
Dos Hear, nim my dy twivel ôf, en ’k scil
Jo tsjûgnis jaen ek fen myn frjeonskipswil.
EBROÏM.
Forjow my, Hear ... jins wird forbjustret my...
Mar ’k swar ... by Odin’s greatens...
WILFRID.
(nei foaren, foars)
Skamje dy!
EBROÏM.
(sabeare yn deadskjeltme)
De tsjoender! Hill’gen, bid for ús! Jaen ljacht!
De hel brekt los! Hy bringt de dea, de nacht!
Tobek, dû hellegeast... Myn tong lûkt gear...
Forflokte tsjoenderij!... Ik kin net mear...
RADBOD.
Gjin noed, hâld út. Ik haw myn krêft, myn swird.
Dat hoedet goed, it is de hel to hird.
’t Wearstiet it better as it krús. Siz frij
Dyn boadskip út. Myn swird is boarch for dy.
Forflokt hwa’t tinkt det dat gjin feil’gens jowt!
YDWINE.
(klear en heech)
Feilich is inkeld hwa’t op God bitrout.
DE PYLGER.
(nei foaren komd)
’t Is eft in nij ljocht oer jins antlit leit...
YDWINE.
Noch skamje ik my oer egen neatichheit.
Mar moat troch skande en misdied Walhal stean,
Den scil ek ik nei Krist’ne Godshûs gean.
(Opskoer. It doek lûkt ta.)