TRIA AKTO
(Eleganta antaŭĉambro kun enirejo en la fono. Maldekstre estas pordo al la oficejo de la ĉambelano; pli malantaŭe estas pordo al la sidĉambro. Dekstre estas pordo al la oficejoj de la ferfareja administranto; antaŭe de tiu estas fenestro.)
(Tora sidas ploranta sur la sofo maldekstre. La ĉambelano iras impete tien kaj reen.)
LA ĈAMBELANO
Kaj nun ni havas la postludon. Ploron kaj ĝemon —
TORA
Ho, Dio donu ke ni neniam estus vidintaj tiun homon!
LA ĈAMBELANO
Kiun homon?
TORA
Tiun abomenindan advokaton Stensgård, kompreneble.
LA ĈAMBELANO
Vi devus prefere diri: ke ni neniam estus vidintaj tiun abomenan
doktoron!
TORA
Fjeldbo?
LA ĈAMBELANO
Jes, Fjeldbo; Fjeldbo, jes! Ĉu ne estis li, kiu tutplene mensogis al
mi —?
TORA
Ne, kara benata patro, estis mi.
LA ĈAMBELANO
Vi? Do ambaŭ! Kunaj en komploto; malantaŭ mia dorso! Jen delikate!
TORA
Ho, patro, se vi scius —
LA ĈAMBELANO
Ho, mi certe scias; pli ol sufiĉas; multe pli!
(Doktoro Fjeldbo venas de la fono.)
FJELDBO
Bonan tagon, sinjoro ĉambelano! Bonan tagon, fraŭlino.
LA ĈAMBELANO
(daŭre paŝadas tien kaj reen) Nu, ĉu tie vi estas, — vi fatalulo —
FJELDBO
Jes, estis ege malagrabla okazaĵo.
LA ĈAMBELANO
(rigardas tra la fenestro) Ĉu vi tamen tiel pensas?
FJELDBO
Mi kredas, ke vi estas rimarkinta, kiel mi la tutan tempon tenis la
okulon sur Stensgård. Malfeliĉe, kiam mi aŭdis ke oni ludus
garantiaĵojn, mi pensis ke ne estis iu danĝero —
LA ĈAMBELANO
(stampfas la plankon) Ridindiĝi de tia afektulo! Kaj kion do miaj
gastoj estas imagintaj pri mi? Ke mi estus sufiĉe fia por voli
aĉeti tiun personon, tiun — tiun —, kiel Lundestad nomas lin!
FJELDBO
Jes, sed —
TORA
(nerimarkite de la patro) Ne parolu!
LA ĈAMBELANO
(post mallonga paŭzo li turnas sin al Fjeldbo) Diru al mi
sincere, doktoro, — ĉu mi estas pli stulta ol la plimulto de aliaj
homoj?
FJELDBO
Kiel vi povas demandi tiel, sinjoro ĉambelano?
LA ĈAMBELANO
Sed kiel povis do okazi, ke mi verŝajne estis la sola, kiu ne
komprenis, ke la damnita parolado estis adresata al mi?
FJELDBO
Ĉu mi diru al vi?
LA ĈAMBELANO
Jes, kompreneble vi faru.
FJELDBO
Estas pro tio, ke vi mem vidas vian pozicion ĉi tie en la vilaĝaro
per aliaj okuloj, ol la cetera popolo faras.
LA ĈAMBELANO
Mi konsideras mian pozicion, kiel mia beata patro konsideris sian
pozicion ĉi tie. Al mia beata patro oni neniam estus kuraĝinta
regali tiaĵon.
FJELDBO
Via beata patro ja mortis proksimume je la jaro 1830.
LA ĈAMBELANO
Nu ja; Multo dissolviĝis post tiu tempo. Tamen mi mem kulpas. Mi
miksis min tro multe kun tiuj ordinaruloj. Tial mi devas rezigne
akcepti esti metata flanke de bienulo Lundestad!
FJELDBO
Nu, honeste dirite, mi ne vidas iun malaltiĝon en tio.
LA ĈAMBELANO
Ho, vi bone komprenas min. Kompreneble mi ne insistas pri ia nobleco,
aŭ pri titoloj aŭ tiaĵoj. Sed tio kion mi honoras, kaj tio kion mi
postulas ke aliuloj honoru, tio estas tiu en nia familio heredita
honesteco tra la tuta parencaro. Estas tio pri kio mi pensas, ke
kiam oni, kiel Lundestad, intervenas en la publikan vivon, tiam oni
ne povas konservi sian karakteron kaj sian konduton tute senmakula.
Tial Lundestad ja devas akcepti, ke oni makuligas lin. Sed oni lasu
min en paco; mi staras ekstere de la partioj.
FJELDBO
Ne tute, sinjoro ĉambelano. Vi tamen ĝojiĝis tiom longe, kiam vi
kredis, ke la atako direktiĝis al Monsen.
LA ĈAMBELANO
Ne menciu tiun homon! Estas li, kiu frivoligis la moralan senton ĉi
tie en la vilaĝaro. Bedaŭrinde li ankaŭ kapturnigis mian sinjoron
filon.
TORA
Erik?
FJELDBO
Vian filon?
LA ĈAMBELANO
Jes; kial li enirus en tiujn marĉandaĵojn? Tio ja kondukas al
nenio.
FJELDBO
Sed kara sinjoro ĉambelano, li tamen devas vivi, kaj —
LA ĈAMBELANO
Ho, per ŝparemo li efektive povus vivi bone per la patrina
heredaĵo.
FJELDBO
Jes, eble li povus vivi pere de ĝi; sed por kio li vivus?
LA ĈAMBELANO
Por kio? Nu, se li absolute bezonus ion por kio vivi, li ja estas
jura kandidato; li povus vivi por sia scienco.
FJELDBO
Ne, tion li ne povus; ĉar tio estas kontraŭ lia naturo. Li ankaŭ
ne povis esperi baldaŭ ekhavi oficon; la estradon de viaj bienoj vi
ja rezervis por vi mem; via filo ne havas infanojn por eduki. Kaj
kiam li sub tiaj cirkonstancoj vidas tentajn ekzemplojn antaŭ si, —
vidas homojn, kiuj el nenio estas kreadantaj duonan milionon —
LA ĈAMBELANO
Duonan milionon? Ho, haltu jen, ke ni restu je cent mil. Sed nek la
duona miliono nek la cent mil kunrastiĝas per tute puraj manoj; —
mi aludas ne rilate al la mondo; je Dio; laŭ la leĝoj oni ja povas
teni sin observema; sed laŭ sia propra konscienco. Al tiaĵo mia filo
kompreneble ne povas persvadiĝi. Vi do povas esti tute trankvila: la
komerco de grandkomercisto Bratsberg certe ne alportos profiton de
duona miliono.
(Selma, en promena vesto, venas de la fono.)
SELMA
Bonan matenon! Ĉu mia edzo ne ĉeestas?
LA ĈAMBELANO
Bonan matenon, infano. Ĉu vi serĉas vian edzon?
SELMA
Jes, li diris, ke li intencus ĉi tien. La proprietulo Monsen vizitis
lin frumatene, kaj jen —
LA ĈAMBELANO
Monsen? Ĉu Monsen vizitas vin?
SELMA
Foje li faras; pleje en komercaj aferoj. Sed kara Tora, kio estas?
Ĉu vi ploris?
TORA
Ho, estas nenio.
SELMA
Jes, estas! Hejme Erik estis malbonhumora, kaj ĉi tie —;
aspektiĝas el vi ĉiuj; io okazis. Kio estas?
LA ĈAMBELANO
Nu, nu; almenaŭ ne estas io por vi. Vi estas tro delikata por porti
ŝarĝojn, mia eta Selma. Eniru la sidĉambron, vi du, dume. Se Erik
diris, ke li venos, li certe venos.
SELMA
Ni eniru; — kaj precipe gardu min kontraŭ la trablovo! (ĉirkaŭbrakas
ŝin) Ho, mi povus premegi vin, dolĉa Tora!
(Ambaŭ virinoj eliras maldekstre.)
LA ĈAMBELANO
Ili do kune engaĝiĝis, la du spekulantoj. Ili devus kunligiĝi en
kompanion. Monsen kaj Bratsberg, — sonus bele! (frapiĝas al la
pordo) Envenu!
(Advokato Stensgård entretas tra la pordo.)
LA ĈAMBELANO
(retiras sin paŝon) Ĉu kio!
STENSGÅRD
Jes, jen mi estas denove, sinjoro ĉambelano!
LA ĈAMBELANO
Jenon mi vidas.
FJELDBO
Sed ĉu vi freneziĝis, homo?
STENSGÅRD
Vi retiriĝis frue hieraŭ vespere. Kiam Fjeldbo estis klariginta al
mi la koheron, vi jam estis —
LA ĈAMBELANO
Mi petas vin, — ĉiu klarigo estos superflua —
STENSGÅRD
Jes, certe; tamen ne kredu, ke estas pro tio, ke mi estas veninta.
LA ĈAMBELANO
Ĉu ne, do?
STENSGÅRD
Mi scias, ke mi malhonorigis vin.
LA ĈAMBELANO
Tion ankaŭ mi scias; kaj antaŭ ol mi forpelos vin el la pordo, vi
eble bonvolu diri, kial vi venas ĉi tien.
STENSGÅRD
Ĉar mi amas vian filinon, sinjoro ĉambelano!
FJELDBO
Kio —?
LA ĈAMBELANO
Kion li diras, doktoro?
STENSGÅRD
Jes, vi ne povas kapti la sencon de tio, sinjoro ĉambelano. Vi estas
maljuna homo; vi havas nenion por kio lukti —
LA ĈAMBELANO
Kaj vi arogas al vi —!
STENSGÅRD
Mi venas por peti la manon de via filino, sinjoro ĉambelano.
LA ĈAMBELANO
Vi —, Vi —! Ĉu vi ne eksidu?
STENSGÅRD
Dankon; mi staras.
LA ĈAMBELANO
Kion vi diras al tio ĉi, doktoro?
STENSGÅRD
Ho, Fjeldbo diras ĉion bonan; li estas mia amiko; la sola, vera
amiko, kiun mi havas.
FJELDBO
Ne, ne, homo; eterne neniam se vi —
LA ĈAMBELANO
Ĉu estas tial, ke la ferfareja doktoro enkondukigis lin en nian
domon?
STENSGÅRD
Vi nur konas min de la konduto antaŭhieraŭ kaj hieraŭ. Kaj tio ne
sufiĉas. Mi ankaŭ ne estas la sama hodiaŭ ol kiel antaŭe. La
kunestado kun vi kaj kun la viaj falis kiel printempa pluvo sur min.
Dum unu sola nokto ĝermoj kreskis! Vi ne devas forpuŝi min reen en
la abomenindaĵon. Mi neniam posedis la belaĵojn en la vivo antaŭ
nun; estis kvazaŭ birdoj sur la tegmento por mi —
LA ĈAMBELANO
Sed mia filino —?
STENSGÅRD
Ho, ŝin mi gajnos.
LA ĈAMBELANO
Nu? Hm!
STENSGÅRD
Jes, ĉar mi tion volas. Memoru kion vi rakontis al mi hieraŭ. Vi
ankaŭ estis malkontenta pri la edziĝo de via filo; — jen vidu, tio
ŝanĝiĝis al bono. Vi skribu la spertopagon malantaŭ la orelon,
kiel Fjeldbo diris —
LA ĈAMBELANO
Nu, do tia estis la penso?
FJELDBO
Tute ne! Kara sinjoro ĉambelano, ke mi parolu sola kun li —
STENSGÅRD
Babilaĵo; mi ne havas ion priparolindan kun vi. Aŭskultu nun,
sinjoro ĉambelano! Estu nun ĝentila kaj saĝa. Familio, kia la via,
bezonas novajn kunligojn; se ne, la parencaro stultiĝas —
LA ĈAMBELANO
Ne, nun troiĝe!
STENSGÅRD
Tŝ, tŝ; ne ekkoleriĝu! Forigu ĉiujn tiujn tedajn noblecajn
ideaĉojn; — je diablo, estas ja funde nenio alia ol stultaĵoj. Vi
vidos kiel vi ŝatos min, kiam vi nur konatiĝos kun mi. Jes, jes; vi
devas ŝati min, — kaj vi kaj via filino! Ŝin mi devigos —
LA ĈAMBELANO
Kion vi opinias, doktoro?
FJELDBO
Mi opinias, ke estas frenezaĵo!
STENSGÅRD
Jes, por vi estus frenezaĵo; sed mi, vidu, mi havas taskon farendan
ĉi tie sur la ĝuinda tero de Dio; — mi ne lasos min timiĝi de
babilaĵo kaj antaŭjuĝoj!
LA ĈAMBELANO
Sinjoro advokato; jen la pordo.
STENSGÅRD
Vi montras al mi —?
LA ĈAMBELANO
La pordon.
STENSGÅRD
Ne faru!
LA ĈAMBELANO
Eliru! Vi estas ambiciulo, iu — iu; ĉu ne estas damnite! Vi estas —
STENSGÅRD
Kio mi estas?
LA ĈAMBELANO
Tio alia; tio, kion mi havas sur la lango, vi estas!
STENSGÅRD
Se vi baros al mi mian vivovojon, vi gardu vin!
LA ĈAMBELANO
Kial?
STENSGÅRD
Jes, ĉar tiam mi persekutos vin, skribos kontraŭ vi en la gazetoj,
kalumnios vin, subfosos vian honoron, se mi atingos al tio. Vi kriu
sub la skurĝobatoj, vi kredu, ke vi videtas fantomojn en la nubo,
kiuj ĵetas sin sur vin. Vi kurbu vin en timo, tenu viajn brakojn
kurbe super la kapo por vin ŝirmi, — rampu, serĉu ŝirmejon
kontraŭ mi —
LA ĈAMBELANO
Vi mem rampu en ŝirmejon — en la frenezulejon; tie vi apartenas!
STENSGÅRD
Haha; jen vendista oferto; sed vi ne pli bone komprenas, sinjoro
Bratsberg! Mi diru al vi: La kolero de Dio estas en mi. Estas lia
volo, kontraŭ kiu vi staras. Li celis la plej helan pri mi. Ne
ombrigu! — Nu, mi ja vidas, ke mi nenien atingos kun vi hodiaŭ; sed
tio ne gravas. Mi postulas nenion alian ol ke vi parolu al via
filino. Pretigu ŝin; tamen donu al ŝi la ŝancon elekti! Pripensu,
kaj ĉirkaŭrigardu. Kie povas vi atendi trovi bofilon inter tiuj ĉi
malsaĝuloj kaj stratvaguloj? Fjeldbo diras, ke ŝi estas profunda,
silenta kaj fidela. Jes, nun vi scias ĉion. Adiaŭ, sinjoro
ĉambelano; — vi povas havi min kiel vi deziras, kiel amiko aŭ kiel
malamiko. Adiaŭ! (Li eliras en la fono.)
LA ĈAMBELANO
Tien do estas veninta! Tiaĵon oni kuraĝas servi al mi en mia propra
domo!
FJELDBO
Stensgård tion kuraĝas; neniu alia.
LA ĈAMBELANO
Li hodiaŭ; aliuloj morgaŭ.
FJELDBO
Ke ili venu; mi ŝirmos kontraŭ la frapo; mi iros tra fajro kaj akvo
por vi —
LA ĈAMBELANO
Jes, vi, kiu kulpas pri la tuto! — Hm; tiu Stensgård, li estas
efektive la plej impertinenta fripono, kiun mi konis! Kaj tamen, —
kio damninde estas? Li havas ion en si, kion mi ŝatas.
FJELDBO
Estas eblecoj en li —
LA ĈAMBELANO
Estas sincereco en li, sinjoro ferfareja doktoro! Li ne ĉirkaŭiras
ludante malantaŭ ies dorso, kiel tiom da aliuloj; li — li!
FJELDBO
Pri tio ne estas luktenda. Nur firme, sinjoro ĉambelano; ne kaj
denove ne al Stensgård —
LA ĈAMBELANO
Ho, tenu viajn konsilojn por vi mem! Vi povas fidi ke nek li, nek iu
alia —
FERFAREJA ADMINISTRANTO RINGDAL
(de la pordo dekstre) Kun via permeso, sinjoro ĉambelano; unu
vorto — (flustras)
LA ĈAMBELANO
Kio? Ene ĉe vi?
RINGDAL
Li envenis per la malantaŭa pordo, kaj petegas paroli kun vi.
LA ĈAMBELANO
Hm. — Ho, doktoro, eniru momenton al la sinjorinoj; estas iu, kiu —
sed diru nenion al Selma pri sinjoro Stensgård kaj lia vizito. Ŝin
ni tenu ekstere de ĉi tiu afero. Rilate al mia filino, estus ankaŭ
laŭ mia deziro, se vi povus teni puran buŝon; sed — —. Ho, mi ne
emas —! Nu, bonvolu eniri.
(Fjeldbo iras en la sidĉambron. Dume Ringdal estas reirinta en sian oficejon. Post mallonga paŭzo envenas de tie proprietulo Monsen.)
MONSEN
(ĉe la pordo) Mi petas sinjoron ĉambelano pri pardono —
LA ĈAMBELANO
Nu, envenu; envenu!
MONSEN
Mi do esperas, ke bone statas pri la familio?
LA ĈAMBELANO
Dankon. Ĉu vi ion deziras?
MONSEN
Ne povas tion diri. Mi estas, dank’ al Dio, homo kiu havas
preskaŭ ĉion, kion li deziras.
LA ĈAMBELANO
Jen, jen; tio estas multe dirite.
MONSEN
Sed mi ja ankaŭ laboris, sinjoro ĉambelano. Jes, mi scias, ke vi ne
rigardas mian aktivecon per afabla okulo.
LA ĈAMBELANO
Aspekte ne havas iun influon sur via aktiveco per kia okulo mi
rigardas ĝin.
MONSEN
Nu, kiu scias? Mi almenaŭ nun pensas tiri min el la aferoj.
LA ĈAMBELANO
Ĉu vere?
MONSEN
La sukceso sekvis min, mi diru al vi. Mi nun estas tiel longe
antaŭen atinginta, kiel mi ŝatas atingi, kaj tial mi pensas, ke
estus tempo iom post iom likvidi, kaj —
LA ĈAMBELANO
Nu, pri tio mi gratulas kaj vin kaj multajn aliajn.
MONSEN
Kaj se mi samtempe povus fari al la ĉambelano servon —
LA ĈAMBELANO
Al mi?
MONSEN
Kiam la arbaroj de Langerud antaŭ kvin jaroj metiĝis al aŭkcio, vi
ofertis —
LA ĈAMBELANO
Jes, sed post la aŭkcio vi superproponis kaj falis al vi la aljuĝo.
MONSEN
Vi povus nun ricevi ilin kun segejo kaj ĉiuj apartenaĵoj —
LA ĈAMBELANO
Post tiu senkonsidera forhakado tie farita —?
MONSEN
Ho, ili ankoraŭ multe valoras; kaj per via ekspluatmaniero post
kelkaj jaroj ili —
LA ĈAMBELANO
Dankon; bedaŭrinde mi ne povas partopreni en tiu afero.
MONSEN
Sed estas multe enspezebla, sinjoro ĉambelano. Kaj rilate al mi —;
mi diru al vi, ke mi havas intence grandan spekulon; multo estas
metita en la ludon; mi pensas ke estas multo gajnebla; eble cent mil
aŭ tiom.
LA ĈAMBELANO
Cent mil? Tio efektive ne estas nekonsiderinda sumo.
MONSEN
Ha-ha-ha! Ĝuste bela por kunpreni kaj meti ĉeflanke de la ceteraj.
Sed se oni faru tiajn grandajn batalojn, oni bezonas helpan
taĉmenton, kiel dirite. Enkasa mono ne multas; la taŭgaj nomoj
estas jam uzitaj —
LA ĈAMBELANO
Jes, por tio certaj homoj jam estas aranĝintaj.
MONSEN
Unu mano lavas la alian. Nu, sinjoro ĉambelano, ĉu ni do faru
negocon? Vi ricevos la arbarojn por absurde malalta prezo —
LA ĈAMBELANO
Mi ne volas havi ilin por iu ajn prezo, sinjoro Monsen.
MONSEN
Sed bona oferto tamen valoras alian. Sinjoro ĉambelano, ĉu vi volas
helpi min?
LA ĈAMBELANO
Al kio vi celas?
MONSEN
Kompreneble ke mi deponas garantiaĵon. Mi havas ja sufiĉe da
bienposedaĵoj. Jen vidu. Ĉi tiuj paperoj —; ĉu vi permesas ke mi
orientigu vin pri mia stato?
LA ĈAMBELANO
(forpuŝas la dokumentojn) Ĉu estas mona subteno, ke vi bezonas —?
MONSEN
Ne kontanta mono; tute ne. Sed la subteno de la ĉambelano —.
Kontraŭ kompenso kompreneble; — kaj kontraŭ garantiaĵo, kaj —
LA ĈAMBELANO
Kaj kun tia demando vi venas al mi?
MONSEN
Jes, ĝuste al vi. Mi scias, ke vi multfoje forgesis vian antipation,
kiam iu vere venis en malfacilaĵon.
LA ĈAMBELANO
Nu, iamaniere mi devas danki vin pro via bona opinio, — precipe en
tempo kia ĉi tia; sed tamen —
MONSEN
Sinjoro ĉambelano, ĉu vi ne volas diri al mi, kion vi malestimas
pri mi?
LA ĈAMBELANO
Ho, por kio tio utilus?
MONSEN
Povus utili por ĝustigi la rilaton. Mi ne scias, ke mi iam ion baris
por vi.
LA ĈAMBELANO
Ĉu ne? Do mi tamen menciu al vi okazaĵon, kiam vi kontraŭstaris
min. Mi starigis la ferfarejan pruntejon por la avantaĝo de miaj
subuloj kaj por aliuloj. Sed jen vi komencis fari bankkomercon; la
homoj iras al vi kun sia ŝparmono —
MONSEN
Kompreneble, sinjoro ĉambelano; ĉar mi donas pli altan interezon je
deponaĵo.
LA ĈAMBELANO
Jes, sed vi ankaŭ prenas pli altan pruntedonan interezon.
MONSEN
Sed mi ne faras tiom da malfacilaĵoj pri kaŭcio kaj tiaĵoj.
LA ĈAMBELANO
Bedaŭrinde; tial oni ankaŭ vidas, ke fariĝas komercoj je dek-dekdu
mil spesoj, sen ke nek aĉetanto nek vendanto posedas du danajn
ŝilingojn. Jen, tion, sinjoro Monsen, mi malestimas en vi. Kaj krome
io, kio estas pli proksima ankoraŭ. Ĉu vi kredas, ke estis laŭ mia
bona volo, ke mia filo kapĵetis sin en tiujn senbridajn
entreprenojn?
MONSEN
Sed por tio mi do ne kulpas!
LA ĈAMBELANO
Estis via ekzemplo, kiu infektis lin, kiel la aliajn. Kial vi ne
restis en via komenca okupo?
MONSEN
Trunkflosisto, kiel mia patro?
LA ĈAMBELANO
Estis eble honto stari en mia servo? Via patro nutris sin honeste kaj
estis estimata en sia profesio.
MONSEN
Jes, ĝis li estis sin laborinta sensana kaj fine tiriĝis en la
akvofalon kun la trunkfloso. Ĉu vi konas ion pri la vivo en tiu
profesio, sinjoro ĉambelano? Ĉu vi unu solan fojon provis, kion
tiuj homoj devas elteni, kiuj penegas por vi ene en la arbaroj kaj
malsupren laŭ la riverejoj, dum vi sidas en via agrabla ĉambro kaj
rikoltas la fruktojn? Ĉu vi povas mallaŭdi tian homon, ke li volas
laborigi sin supren? Mi ja estis ricevinta iom pli bonan instruon, ol
mia patro; eble ankaŭ havis pli bonajn talentojn —
LA ĈAMBELANO
Jen bone. Sed per kiaj metodoj estas vi suprenveninta? Vi komencis
per vendado de brando. Poste vi aĉetis nesekurajn ŝuldatestojn;
enkasigis ilin senindulge; tiel vi iris pluen kaj pluen. Kiom multajn
estas vi ruinigintaj por antaŭeniĝi!
MONSEN
Tia estas la komerca vivo; supren por iu kaj malsupren por aliulo.
LA ĈAMBELANO
Sed la maniero kaj la iloj? Estas estimindaj familioj, kiuj elĉerpas
la almozulkeston kulpe de vi.
MONSEN
Ankaŭ Daniel Hejre ne estas tre fora de la almozulkesto.
LA ĈAMBELANO
Mi komprenas vin. Sed mian konduton mi povas defendi antaŭ Dio kaj
homoj! Kiam la lando, post la disiĝo de Danlando, estis en mizero,
mia benata patro helpis trans eblecoj. Tial kelkaj el niaj bienoj
transvenis al la familio Hejre. Al kio tio kondukis? Sidis vivaj
estaĵoj sur tiuj bienoj; kaj ili suferis sub la malsaĝa traktado de
Daniel Hejre. Li forhakis la arbarojn je damaĝo, jes mi povas eĉ
diri, je malfeliĉo al la distrikto. Ĉu ne estis mia simpla devo
malhelpi tiaĵon, kiam mi povis? Kaj mi povis; mi havis la leĝon por
mi; mi estis en mia bona rajto, kiam mi reprenis miajn bienojn alode.
MONSEN
Ankaŭ mi ne miskondutis kontraŭ la leĝo.
LA ĈAMBELANO
Sed kontraŭ via propra konscio, kontraŭ via konscienco, el kiu vi
espereble havas ion. Kaj kiel vi estas detruinta la bonan ordon ĉi
tie? Kiel vi malfortigis la respekton, kiun devus doni la riĉeco?
Oni ne plu demandas kiel kapitalo estas akirita, aŭ kiom longe ĝi
estas estinta en la posedo de iu familio; oni nur demandas: kiom
valoras tiu aŭ tiu alia? Kaj laŭ tio li prijuĝiĝas. Sub ĉio tio
ankaŭ mi suferas; ni du fariĝis kvazaŭ iuj kamaradoj; oni mencias
nin kune, ĉar ni estas la plej grandaj bienposedantoj ĉi tie. Tion
mi ne toleras! Mi diras al vi unu fojon por ĉiuj: pro tio mi
malestimas vin.
MONSEN
Tio havu finon, sinjoro ĉambelano; mi ĉesos mian agadon, cedas por
vi en ĉiuj flankoj; sed mi petas vin, mi petegas vin, nur helpu min!
LA ĈAMBELANO
Mi ne faros.
MONSEN
Mi volonte pagos kion ajn —
LA ĈAMBELANO
Pagi! Kaj tion vi kuraĝas —
MONSEN
Se ne pro mi, do pro via filo!
LA ĈAMBELANO
Mia filo?
MONSEN
Jes, li partoprenas; mi pensas, ke povos veni 20 000 taleroj kiel lia
porcio.
LA ĈAMBELANO
Kiujn li gajnos?
MONSEN
Jes!
LA ĈAMBELANO
Sed, bona Dio, kiu do perdos tiun monon?
MONSEN
Kiel —?
LA ĈAMBELANO
Kiam mia filo gajnos ĝin, do devas esti iu kiu perdos ĝin?
MONSEN
Avantaĝa komerco; mi ne rajtas ion pli diri. Sed mi bezonas
respektoplenan nomon; nur subskribo per via nomo —
LA ĈAMBELANO
Subskribo! Sur dokumentoj —
MONSEN
Nur por 10 — 15 000 taleroj.
LA ĈAMBELANO
Kaj vi unu solan momenton povis kredi, ke —? Mia nomo! En tia
afero! Mia nomo? Kiel kaŭcianto do?
MONSEN
Nur pro la formo —
LA ĈAMBELANO
Trompo! Mia nomo! Ne por kiu ajn prezo. Mi neniam subskribis per mia
nomo sur fremdaj paperoj.
MONSEN
Neniam? Tio do estas troigo, sinjoro ĉambelano!
LA ĈAMBELANO
Efektive; kiel mi diras al vi.
MONSEN
Ne; efektive. Tion mi mem vidis.
LA ĈAMBELANO
Kion vi vidis?
MONSEN
La nomon de la ĉambelano, almenaŭ sur kambio.
LA ĈAMBELANO
Malvero, mi diras al vi! Tion vi neniam vidis.
MONSEN
Mi vidis! Sub kambio de 2000 taleroj. Pripensu!
LA ĈAMBELANO
Nek de du mil nek de dek mil! Je mia honoro kaj mia plej alta vorto,
neniam!
MONSEN
Do ĝi estas falsa.
LA ĈAMBELANO
Falsa?
MONSEN
Jes, falsa; kopiita; — ĉar mi estas ĝin vidinta.
LA ĈAMBELANO
Falsa? Falsa! Kie vi tion vidis? Ĉe kiu?
MONSEN
Tion mi ne diras.
LA ĈAMBELANO
Ha-ha; tion ni tamen malkaŝigos!
MONSEN
Aŭskultu min —!
LA ĈAMBELANO
Silentu! Tien oni do kondukis la aferojn! Falsa! Miksigis min en la
fiaĵojn! Jes, do ne estas strange, ke mi metiĝas range inter la
aliuloj. Sed nun mi ludu kun ili!
MONSEN
Sinjoro ĉambelano, — pro vi mem kaj pro multaj aliaj —
LA ĈAMBELANO
Tenu vin for de mi! Foriru! Estas vi, kiu estas la instiganto —!
Jes, estas! Veo al tiu de kiu venas la falilo.[4] Estas peka vivado,
kondutita en via domo. Kaj kia estas la frekventaĵo kiun vi serĉas?
Personoj de Kristiania kaj de aliaj lokoj, kiuj nur aspiras manĝadon
kaj trinkegadon, kaj kiuj ne bone valorigas la socion en kiu tio
okazas. Silentu! Mi mem vidis viajn noblajn julgastojn ĉasi laŭ la
vojo, kiel aro de hurlantaj lupoj! Kaj estas io, kio pli malbona
estas. Vi havis skandalojn kun viaj propraj servistinoj. Via edzino
freneziĝis pro viaj diboĉoj kaj via kruda traktado.
[4] ve al tiu homo, per kiu la falilo venas (mateo 18:7).
MONSEN
Ne; nun estas tro! Vi estos pentanta tiujn vortojn!
LA ĈAMBELANO
Ho, je diablo pri viaj minacoj. Kion vi povos fari kontraŭ mi? Mi?
Vi demandis kial mi malestimas vin. Nun vi ricevis informon. Nun vi
scias, kial mi tenis vin ekstere de la bona socio.
MONSEN
Jes, sed nun mi tiros la bonan socion malsupren —
LA ĈAMBELANO
Tiun vojon!
MONSEN
Mi konas la vojon, sinjoro ĉambelano! (elen en la fono)
LA ĈAMBELANO
(aliras, malfermas la pordon dekstre kaj vokas) Ringdal; — envenu!
RINGDAL
Sinjoro ĉambelano?
LA ĈAMBELANO
(vokas enen en la sidĉambron) Sinjoro doktoro; bonvenu —! Nun,
Ringdal, miaj antaŭdiroj plenumiĝas.
FJELDBO
Pri kio mi servu, sinjoro ĉambelano?
RINGDAL
Ĉu la ĉambelano faris antaŭdirojn?
LA ĈAMBELANO
Kion vi nun diros, doktoro? Vi ĉiam pensis, ke mi troigis, kiam mi
diris, ke Monsen koruptis la homojn ĉi tie.
FJELDBO
Nu jes; kaj sekve kio?
LA ĈAMBELANO
Oni faras belan progreson, mi povas rakonti al vi. Kiel ŝajnas al
vi? Jen estas falsaj paperoj en cirkulo.
RINGDAL
Falsaj paperoj?
LA ĈAMBELANO
Falsaj paperoj, jes! Kaj kun kies nomo vi opinias? Kun la mia!
FJELDBO
Sed pro dio, kiu faris tion?
LA ĈAMBELANO
Kiel povas mi scii? Ĉu mi konas ĉiujn friponojn? Sed tio estu
malkaŝigata. — Doktoro, faru al mi servon. La paperoj devas esti
lokigitaj aŭ en la ŝparbanko aŭ en la ferfareja pruntejo. Veturu
supren al Lundestad; li estas tiu el la bankestroj, kiu plej bone
scias pri ĉio. Eksciiĝu ĉu ekzistas tia papero —
FJELDBO
Tuj; tuj!
RINGDAL
Lundestad estas hodiaŭ ĉi tie en la ferfarejo; li partoprenas
renkontiĝon de la lerneja komisiono.
LA ĈAMBELANO
Tiom pli bone. Trovu lin; sendu lin ĉi tien.
FJELDBO
Senprokraste; estos baldaŭ prizorgata. (elen en la fono)
LA ĈAMBELANO
Kaj vi, Ringdal, devas informiĝi en la pruntejo. Tuj post kiam ni
estos sciiĝintaj pri la afero, ni sendos denuncon al la vokto. Neniu
bonkoreco pri tiuj fraŭduloj!
RINGDAL
Bone, sinjoro ĉambelano. Je Dio; tiaĵon mi neniam kredus. (eliras
dekstre)
(La ĉambelano kelkajn fojojn iras supren kaj malsupren sur la planko, poste li volas eniri sian oficejon. Samtempe venas Erik Bratsberg de la fono.)
ERIK BRATSBERG
Kara patro —!
LA ĈAMBELANO
Nu, ĉu estas vi?
ERIK BRATSBERG
Mi devas absolute paroli kun vi.
LA ĈAMBELANO
Hm; mi vere ne estas en humoro por paroli al iu. Kion vi volas?
ERIK BRATSBERG
Vi scias, patro, ke mi neniam antaŭe miksis vin en miajn
komercaferojn.
LA ĈAMBELANO
Ne, tion mi ankaŭ severe rifuzus.
ERIK BRATSBERG
Sed hodiaŭ mi devas —
LA ĈAMBELANO
Kion vi devas?
ERIK BRATSBERG
Patro, vi devas helpi min!
LA ĈAMBELANO
Mono! Jes vi povos fidi, ke —!
ERIK BRATSBERG
Nur unu solan fojon! Mi ĵuras, ke mi neniam plu —; mi diru al vi,
ke mi havas ioman kontakton kun Monsen en Storli —
LA ĈAMBELANO
Mi scias. Vi ja planas belan spekuladon.
ERIK BRATSBERG
Spekuladon? Ni? Ne. Kiu diris tion?
LA ĈAMBELANO
Monsen mem.
ERIK BRATSBERG
Ĉu Monsen ĉeestis?
LA ĈAMBELANO
Jes, ĝuste nun; kaj mi montris al li la pordon.
ERIK BRATSBERG
Patro, se vi ne helpas min, mi estos ruinigita.
LA ĈAMBELANO
Vi?
ERIK BRATSBERG
Jes; Monsen apogis min per mono. Ili montriĝis ege multekostaj; kaj
nun cetere estas la pagdato —
LA ĈAMBELANO
Jen ni vidas! Kion mi estas dirinta —?
ERIK BRATSBERG
Jes, jes; estas tro malfrue paroli pri —
LA ĈAMBELANO
Ruinigita? Post paso de du jaroj! Jes, kiel povus vi ion alian
atendi? Kion vi volis inter tiuj friponoj, kiuj blindigas la vidon de
homoj per kapitaloj, kiuj neniam ekzistis? Tio ja ne estis socio por
vi; — inter tiuj uloj oni devas esti ruza, alie oni malsukcesas;
tion vi nun vidas.
ERIK BRATSBERG
Ĉu vi volas savi min aŭ ne?
LA ĈAMBELANO
Ne; lastan fojon: ne; mi ne volas.
ERIK BRATSBERG
Mia honoro estas en risko —
LA ĈAMBELANO
Ho, neniujn altflugajn parolmanierojn! Tute ne estas afero pri honoro
esti sukcesa komercisto ĉi tie; kontraŭe, mi dirus. Iru hejmen kaj
ordigu por vi; donu al ĉiu la sian, kaj finu pri tio plej eble plej
frue.
ERIK BRATSBERG
Ho, vi ne scias —!
(Selma kaj Tora venas de la sidĉambro.)
SELMA
Ĉu estas Erik, kiu parolas? — Dio, kio okazis?
LA ĈAMBELANO
Nenio. Eniru reen.
SELMA
Ne, mi ne iros. Mi volas scii. Erik, kio estas?
ERIK BRATSBERG
Estas tio, ke mi estas ruinigita.
TORA
Ruinigita!
LA ĈAMBELANO
Jen, jen!
SELMA
Kio estas ruinigita?
ERIK BRATSBERG
Ĉio.
SELMA
Ĉu vi pensas pri via mono?
ERIK BRATSBERG
Mono, domo, heredo, — ĉio!
SELMA
Jes, tio estas ĉio por vi.
ERIK BRATSBERG
Selma, venu, ni ekiros. Nun vi estas la sola, kion mi havas. Ni portu
la malfeliĉon kune.
SELMA
La malfeliĉon? Porti ĝin kune? (kun krio) Ĉu nun mi estas
sufiĉe bona!
LA ĈAMBELANO
Je nomo de Dio —!
ERIK BRATSBERG
Pri kio vi pensas?
TORA
Ho, sed regu vin!
SELMA
Ne! Mi ne volas! Mi ne povas plu silenti kaj hipokriti kaj mensogi!
Nun vi sciu. Nenion volas mi porti!
ERIK BRATSBERG
Selma!
LA ĈAMBELANO
Infano, kion vi diras?
SELMA
Kaj, kiel vi mistraktis min! Senhonte de ĉiuj! Ĉiam mi akceptus;
neniam mi rajtus doni. Mi estis la malriĉulino inter vi. Neniam vi
venis postulante iun oferon de mi; por nenio mi estis sufiĉe bona
porti. Mi malamas vin! Mi abomenas vin!
ERIK BRATSBERG
Kio do estas tio ĉi?
LA ĈAMBELANO
Ŝi estas malsana; ŝi estas freneza!
SELMA
Kiel mi ne soifis por guto de viaj ĉagrenoj! Sed se mi petis, vi
havis nenion alian ol belan ŝercon por forpuŝi min. Vi vestis min
kiel pupon; vi ludis kun mi, kiel oni ludas kun infano. Ho mi havis
en mi ĝojegon por porti pezaĵon; mi havis seriozecon kaj sopiron al
ĉio, kio sturmas kaj suprenlevas kaj altigas. Nun mi estas sufiĉe
bona; nun kiam Erik nenion alian havas. Sed mi ne volas esti tiu, al
kiu oni fine sin turnu. Nun mi nenion volas havi el viaj ĉagrenoj.
Mi volas for de vi! Prefere mi ludu kaj kantu sur la strato —! Lasu
min; lasu min! (Ŝi rapidas elen en la fono.)
LA ĈAMBELANO
Tora; ĉu estas senco en ĉio tio, aŭ —?
TORA
Ho, jes; nun unue mi vidas; estas senco en tio. (elen en la fono)
ERIK BRATSBERG
Ne! Ĉion alian; sed ne ŝin! Selma! (elen tra la fona pordo)
RINGDAL
(venas de dekstre) Sinjoro ĉambelano —
LA ĈAMBELANO
Kion vi volas?
RINGDAL
Mi venas de la pruntejo —
LA ĈAMBELANO
De la pruntejo? Nu jes, la kambio —
RINGDAL
Ĉio estas en ordo; neniam estis kambio kun via nomo.
(Doktoro Fjeldbo kaj bienulo Lundestad venas de la fono.)
FJELDBO
Blinda alarmo, sinjoro ĉambelano!
LA ĈAMBELANO
Nu do? eĉ ne en la ŝparbanko?
LUNDESTAD
Tute ne. En ĉiuj jaroj, kiam mi estris la bankon, mi ne vidis vian
nomon; — nu, tio do kompreneble: krom la kambio de via filo.
LA ĈAMBELANO
Kambio de mia filo?
LUNDESTAD
Jes, sur tiu kambio frue en la printempo, kiun vi akceptis por li.
LA ĈAMBELANO
Mia filo? Mia filo! Kion vi permesas al vi —
LUNDESTAD
Sed, je Dio, pripensu do; la kambio de via filo por 2000 taleroj —
LA ĈAMBELANO
(palpas por seĝo) Ho vi kompatanta —!
FJELDBO
Je nomo de Jesuo!
RINGDAL
Do ne estas eble —!
LA ĈAMBELANO
(falglitis sur la seĝon) Trankvile; trankvile! Kambio de mia filo?
Akceptita de mi? De 2000 taleroj?
FJELDBO
(al Lundestad) Kaj tiu kambio, ĝi estas en la ŝparbanko?
LUNDESTAD
Ne plu nun; pasintan semajnon ĝi estis pagata de Monsen —
LA ĈAMBELANO
De Monsen!
RINGDAL
Eble Monsen ankoraŭ estas en la farejo; mi volas tuj —
LA ĈAMBELANO
Restu ĉi tie!
DANIEL HEJRE
(venas de la fono) Bonan matenon, miaj sinjoroj! Bonan matenon,
altestimataj; estiman dankon pro la agrabla vespero hieraŭ. Nun vi
aŭdu historiojn —
RINGDAL
Pardonu; ni estas okupataj —
DANIEL HEJRE
Estas aliuloj, kiuj ankaŭ estas okupataj; la proprietulo en Storli,
ekzemple —
LA ĈAMBELANO
Monsen?
DANIEL HEJRE
He-he; estas sublima historio! La balotkabaloj estas en plena evoluo.
Ĉu vi scias kion oni intencas? Oni volas subaĉeti vin, altestimata!
LUNDESTAD
Subaĉeti, vi diras?
LA ĈAMBELANO
Oni juĝas de la pomo al la trunko.
DANIEL HEJRE
Jes estas, je Dio, la plej kruda, kion mi aŭdis. Mi venas enen ĉe
sinjorino Rundholmen por ekhavi gluton. Tie sidas proprietulo Monsen
kaj advokato Stensgård trinkante portvinon; iu aĉaĵo; tvi[5] je
diablo, mi ne volus preni tiaĵon en mian buŝon; nu ja, efektive ili
ja nenion ofertis al mi, ne, ne. Sed jen diras Monsen: Kiom vi vetas,
li diras, ke ĉambelano Bratsberg aliĝos al nia partio je la elekto
morgaŭ por elektuloj? Jen mi diras, kiel tio okazus? Ho, li diras,
helpe de tiu kambio —
[5] Norvega interjekcio, kiu signifas “spitmoko”.
FJELDBO kaj RINGDAL
Kambio?
LUNDESTAD
Je la elekto por elektuloj?
LA ĈAMBELANO
Nu! Kaj sekve?
DANIEL HEJRE
Nu, mi ne scias ion pli. Estis kambio, mi aŭdis, — de 2000 taleroj.
Tiel alte oni taksas altrangulojn. Ho, estas hontinda jeno!
LA ĈAMBELANO
Kambio de 2000 taleroj?
RINGDAL
Kaj ĝin havas Monsen?
DANIEL HEJRE
Ne, li transdonis ĝin al advokato Stensgård.
LUNDESTAD
Nu tiel.
LA ĈAMBELANO
Ĉu vi estas certa pri tio?
DANIEL HEJRE
Je Dio ke mi estas certa pri tio. Vi povas uzi ĝin, kiel vi plej
bone scias kaj volas, li diris. Sed mi ne komprenas —
LUNDESTAD
Aŭskultu nun, sinjoro Hejre; — kaj ankaŭ vi, Ringdal —
(Ĉiuj tri parolas mallaŭte kune en la fono.)
FJELDBO
Sinjoro ĉambelano!
LA ĈAMBELANO
Jes.
FJELDBO
La kambio de via filo kompreneble estas aŭtentika —
LA ĈAMBELANO
Oni kredus tion.
FJELDBO
Kompreneble. Sed se la falsa kambio aperos —?
LA ĈAMBELANO
Mi ne faros iun denuncon al la vokto.
FJELDBO
Kompreneble; — sed vi devas fari ion pli.
LA ĈAMBELANO
(ekstaras) Mi ne povas fari ion pli.
FJELDBO
Jes, jes, pro Dio; vi povas kaj vi devas. Vi devas savi la
malfeliĉulon —
LA ĈAMBELANO
Kiamaniere?
FJELDBO
Simple; rekonu vian subskribon.
LA ĈAMBELANO
Vi opinias, sinjoro ferfareja doktoro, ke en nia familio oni povas
fari kion ajn?
FJELDBO
Mi opinias la plej bonan, sinjoro ĉambelano.
LA ĈAMBELANO
Kaj vi solan momenton povis kredi min kapabla por mensogo? Por ludi
sub mantelo kun fraŭduloj?
FJELDBO
Kaj ĉu vi scias kion tio ĉi tiras post si?
LA ĈAMBELANO
Tio fariĝos afero inter la krimulo kaj la punleĝo.
(Li eliras maldekstre.)
Kurteno
KVARA AKTO
(Gastigĉambro ĉe sinjorino Rundholmen. Enirpordo en la fono; pli malgrandaj pordoj ambaŭflanke. Dekstre estas fenestro; antaŭ tiu estas tablo kun skribiloj; alia tablo, iom retirita, meze en la ĉambro.)
SINJORINO RUNDHOLMEN
(laŭtvoĉe interne maldekstre) Jes, tion mi tute ne atentas! Vi
povas diri, ke ili estas venintaj ĉi tien por voĉdoni, ne por
trinki. Se ili ne volas atendi, ili faru laŭ propra volo.
STENSGÅRD
(venas de la fono) Bonan matenon! Hm; hm! Sinjorino Rundholmen!
(iras al la pordo maldekstre kaj frapas) Bonan matenon, sinjorino
Rundholmen!
SINJORINO RUNDHOLMEN
(de interne) Uŝ, kiu estas?
STENSGÅRD
Estas mi, — Stensgård! Ĉu mi povas enveni?
SINJORINO RUNDHOLMEN
Ne, je Dio; Vi ne devas! Mi ne estas metinta la vestaĵojn.
STENSGÅRD
Ho kio? Ĉu vi ellitiĝis tiel malfrue hodiaŭ?
SINJORINO RUNDHOLMEN
Ho, mi efektive estis piede antaŭ ol la diablo surŝuigis sin; sed
tamen oni devas aspekti kiel homo, mi scias. (Kun tuko ĵetita sur
la kapon; ŝi elrigardas.) Nu, kio do estas? Ne, vere vi ne devas
rigardi min, sinjoro Stensgård. — Uŝ, — jen iu denove!
(ĵetfermas la pordon)
PRESISTO ASLAKSEN
(kun pako da gazetoj; de la fono) Bonan matenon, sinjoro Stensgård!
STENSGÅRD
Nu, tie enprenita?
ASLAKSEN
Jes, tie ĝi estas. Jen vidu: “La Solenado de la Eidsvolltago”, —
“de nia speciala korespondanto”. Jen, sur la dua paĝo, staras pri la
fondigo de la asocio; jen supre via parolado; mi kompostis ĉion
krudan interspacigite.
STENSGÅRD
Ŝajnas al mi, ke ĉio estas interspacigita.
ASLAKSEN
Nu jes, fariĝis preskaŭ ĉio.
STENSGÅRD
Kaj la kroma numero kompreneble distribuiĝis hieraŭ.
ASLAKSEN
Kompreneble; al la tuta paroĥo, kaj al abonantoj kaj al la aliuloj.
Ĉu vi volas vidi? (donas al li ekzempleron)
STENSGÅRD
(trakuras la gazeton) — — “La honestulo Anders Lundestad intencas
rezigni pri la parlamenta elekto” — “longa kaj fidela servo” —
“kiel la verkisto diras: nun ripozu, civitano; estas merite!” Hm; —
“tiu dum la nacia tago starigita asocio: La asocio de la junuloj” —
“advokato Stensgård, la gvidanta ideo de la asocio” —
“laŭtempaj reformoj, pli facila akiro de prunto” — Nu ja, estas
efektive bone verkita. Ĉu la elektado komenciĝis?
ASLAKSEN
Ĝi estas diligente funkcianta. Nia tuta asocio kunvenis; kaj tiuj
kun rajto voĉdoni kaj la aliuloj.
STENSGÅRD
Ho, je diablo pri la aliuloj, — jes, inter ni dirite do. Nu, eliru
nun kaj parolu kun tiuj, kiujn vi tenas por dubindaj —
ASLAKSEN
Nu jes; jes bone!
STENSGÅRD
Vi povas diri al ili, ke mi kaj Lundestad estas preskaŭ samopiniaj —
ASLAKSEN
Fidu min; mi konas la lokajn rilatojn.
STENSGÅRD
Kaj jen io kroma. Bonvolu, Aslaksen; ne trinku hodiaŭ —
ASLAKSEN
Ho, kiel tio —!
STENSGÅRD
Poste ni havu gajan vesperon; sed memoru kiom estas ankaŭ por vi
mem; via gazeto —; jes, kara, ke mi nun vidu, ke vi tenos vin —
ASLAKSEN
Ho, je diĉjo mi ne volas pli aŭdi; mi opinias, ke ĉiu ajn gardu
sin mem. (eliras dekstre)
SINJORINO RUNDHOLMEN
(bele vestita; venas de maldekstre) Nun vidu, sinjoro Stensgård; jen
vi havas min. Ĉu estus io grava —?
STENSGÅRD
Ne, nenio alia ol tio ke vi atentigu min, kiam proprietulo Monsen
venas.
SINJORINO RUNDHOLMEN
Efektive li ne venos ĉi tien hodiaŭ.
STENSGÅRD
Ĉu li ne venos?
SINJORINO RUNDHOLMEN
Ne, li forveturis hodiaŭ matene je la kvara; li ja ĉiam estas
survoje. Kaj li envenis kaj prenis min sur la lito, kiel oni diras.
Li volis pruntepreni monon, vi sciu.
STENSGÅRD
Ĉu Monsen?
SINJORINO RUNDHOLMEN
Jes. li estas vera ulo por elspezi monon. Ke li nur sukcesu. Kaj
tion mi ankaŭ esperas por vi; jes, ĉar estas iuj, kiuj diras, ke vi
estos elektata por la parlamento.
STENSGÅRD
Mi? Babilaĵo. Kiu diras tion?
SINJORINO RUNDHOLMEN
Ho, estis iuj el la aro de Anders Lundestad.
DANIEL HEJRE
(de la fono) Jen, jen! Bonan matenon! Mi do ne interrompas?
SINJORINO RUNDHOLMEN
Ho, tamen ne.
DANIEL HEJRE
Je Dio, kiel glora! Do ĉu ne estas por mi, ke vi beligis vin?
SINJORINO RUNDHOLMEN
Jes, certe. Estas ja por la fraŭloj, ke oni beligas sin, mi scias.
DANIEL HEJRE
Por la svatantoj, sinjorino Rundholmen; por la svatantoj! Bedaŭrinde
ke miaj multaj procesoj okupas mian tempon —
SINJORINO RUNDHOLMEN
Ho, diable; por sin geedzigi oni havas sufiĉe da tempo.
DANIEL HEJRE
Ne; je Dio ne! Sin edzigi estas ĝuste io, kio postulas sian viron.
Nu, kion oni diru? Se vi ne povas havi min, vi do povas havi aliulon.
Jes, ĉar edziniĝi vi devus.
SINJORINO RUNDHOLMEN
Nu, sciu; mi foje pensas pri tio.
DANIEL HEJRE
Kompreneble; kiam oni unu fojon provis la feliĉon de geedzeco —
karmemora Rundholmen estis ja bonega ekzemplero —
SINJORINO RUNDHOLMEN
Ho, tion mi ne dirus; kruda li estis, kaj trinki li ankaŭ faris; sed
viro tamen estas viro.
DANIEL HEJRE
Jen vera vorto, sinjorino Rundholmen; viro estas viro, kaj vidvino
estas vidvino —
SINJORINO RUNDHOLMEN
Kaj komerco estas komerco. Ho, preskaŭ konfuziĝas en mi pro ĉio,
kion mi devas pripensi. Aĉeti volas ili ĉiuj; sed kiam venas la
tago por pago, mi devas apliki kaj alvokon kaj ekzekucion kaj havi
malfacilaĵojn. Mi pensas ke mi baldaŭ devas dungi firman advokaton.
DANIEL HEJRE
Jes, sed aŭdu, sinjorino Rundholmen, — tiaokaze vi devus efektive
celi advokaton Stensgård; li estas libera kaj ne ligita —
SINJORINO RUNDHOLMEN
Uŝ, via buŝaĉo; mi ne volas aŭskulti vin plu. (elen dekstre)
DANIEL HEJRE
Solida virino, tiu! Taŭga kaj vigla; ĝis nun neniujn infanojn;
monon rentodonan. Klera ŝi ankaŭ estas; vastan legadon, sciu!
STENSGÅRD
Vastan legadon; ĉu?
DANIEL HEJRE
He-he; jenon mi pensus; ŝi servis dum du jaroj en la
pruntobiblioteko de presisto Alm. Nu, tamen hodiaŭ vi havas aliajn
aferojn por pripensi, mi opinias.
STENSGÅRD
Tute ne; mi eble eĉ ne donos mian voĉon. Sed por kiu vi voĉdonos,
sinjoro Hejre?
DANIEL HEJRE
Mi ne havas voĉdonrajton, altestimata! Restis ja nur unu matrikulita
hundujo por vendo, kaj tiun vi ricevis.
STENSGÅRD
Se vi fariĝus sendoma, mi translasu ĝin.
DANIEL HEJRE
He-he; vi estas ŝercema; — aĥ jes, tiu kara juneco, ĝi havas
benitan humoron. Sed nun mi almenaŭ eliru por vidi la menaĝerion.
Via tuta asocio alvenis, mi aŭdas. (vidas doktoron Fjeldbo,
kiu venas de la fono.) Jen ankaŭ la doktoro! Jes, certe estas nome
de la scienco ke vi prezentas vin?
FJELDBO
Nome de la scienco?
DANIEL HEJRE
Jes, pro la epidemio; erupciis ja ĉi tie maligna rabies
agitatoria. Nia Sinjoro estu kun vi, miaj karaj junaj amikoj!
(elen dekstre)
STENSGÅRD
Aŭskultu; diru rapide, ĉu vi vidis la ĉambelanon hodiaŭ?
FJELDBO
Jes.
STENSGÅRD
Kaj kion li diris?
FJELDBO
Kion li diris?
STENSGÅRD
Nu jes; mi ĵus skribis al li.
FJELDBO
Ĉu vi tion faris? Kion vi skribis?
STENSGÅRD
Ke mi tenas min al la espero pri lia filino; ke mi volas paroli kun
li pri tiu afero, kaj ke mi tial venos al li morgaŭ.
FJELDBO
Vi devus almenaŭ prokrasti la viziton. Estas la datreveno de la
sinjoro ĉambelano morgaŭ; venos tien multaj homoj —
STENSGÅRD
Ĝuste tial; ju pli, des pli bone. Mi havas bonajn kartojn en la
mano, vi sciu.
FJELDBO
Kaj al tiuj kartoj vi eble aludis?
STENSGÅRD
Kiel?
FJELDBO
Mi pensas, ke vi eble beligis vian amdeklaron per tiaj etaj minacoj
aŭ tiaĵoj?
STENSGÅRD
Fjeldbo, vi vidis la leteron!
FJELDBO
Ne, mi certigas al vi —
STENSGÅRD
Nu ja, efektive, — mi minacis lin.
FJELDBO
Jes, kaj tial mi kvazaŭ havas respondon al vi.
STENSGÅRD
Respondon? Eldiru, homo!
FJELDBO
(montras al li sigelitan paperon) Jen vidu. La voĉdonslipo de la
sinjoro ĉambelano.
STENSGÅRD
Kaj por kiu li voĉdonos?
FJELDBO
Li almenaŭ ne voĉdonos por vi.
STENSGÅRD
Por kiu do? Por kiu, mi demandas?
FJELDBO
Por la guberniestro kaj la pastoro.
STENSGÅRD
Kio do? Eĉ ne por Lundestad?
FJELDBO
Ne. Kaj ĉu vi scias kial? Ĉar Lundestad volas nomi vin kiel sian
posteulon.
STENSGÅRD
Ĝis tiom li kuraĝas daŭrigi!
FJELDBO
Jes, li kuraĝas. Kaj li aldonis: Se vi renkontas Stensgård, diru al
li, kiel mi voĉdonos; li sciu sur kiu piedo li havas min.
STENSGÅRD
Bone; li ricevu, kion li deziras.
FJELDBO
Pripensu; estas danĝere malkonstrui malnovan turon, — oni riskas
mem kuntiriĝi.
STENSGÅRD
Ho, mi fariĝis lerta post kelkaj tagoj.
FJELDBO
Ĉu? Vi almenaŭ ne fariĝis pli saĝa, ol daŭre lasi maljuna
Lundestad kuntiri vin.
STENSGÅRD
Vi ne kredas, ke mi travidis Lundestad? Vi ne kredas, ke mi
komprenas, ke li turnis sin al mi, ĉar li opiniis ke mi persvadis la
ĉambelanon, kaj ĉar li volis spliti nian asocion kaj teni Monsen
ekstere.
FJELDBO
Sed nun, kiam li scias, ke vi ne persvadis la ĉambelanon, —
STENSGÅRD
Li tro foren iris por retiri sin; mi utiligis la tempon, distribuis
pamfletojn; la plimulto de liaj sekvantoj ne alvenos; ĉiuj la miaj
ĉeestas —
FJELDBO
Estas granda salto de elektulo al parlamentano.
STENSGÅRD
Lundestad bone scias, ke se li perfidas min en la elektulkunveno, mi
estos kapablulo por agiti lin el la komunuma reprezentantaro.
FJELDBO
Ne malbone kalkulite. Sed por ke ĉio tio fariĝu sukceso, ĉu vi mem
sentas ke vi estu pli forte enradikiĝinta ĉi tie ol nun?
STENSGÅRD
Jes, tiuj ĉi homoj postulas ja ĉiam materialan sekurecon, egalecon
en interesoj —
FJELDBO
Ĝuste; kaj tial fraŭlino Bratsberg estu oferata.
STENSGÅRD
Oferata? Tiel mi estus fripono, tute simple. Sed mi sentas profunde,
ke fariĝos ŝia feliĉo. Kio nun? Fjeldbo, kio do estas? Ankaŭ vi
kovas ruzaĵon —
FJELDBO
Mi?
STENSGÅRD
Jes, vi faras! Silente vi kontraŭlaboras min. Kial vi faras tion?
Estu sincera —! Ĉu vi volas?
FJELDBO
Sincere dirite, ne. Vi estas tro danĝera, tro senskrupula, —
nu-nu-nu, almenaŭ tro senkonsidera, por ke oni kuraĝu esti sincera
rilate al vi. Tion kion vi ekscias, vi uzas senkonsidere. Je mia
amikeco mi konsilas al vi: forigu fraŭlinon Bratsberg el viaj
pensoj.
STENSGÅRD
Mi ne povas. Mi devas savi min el tiu aĉa malnobleco en kiu mi
staras ĉi tie. Mi ne povas plu vivi en tiu ĉi konfuza miksaĵo. Jen
mi devas akcepti esti brake subtenata de Ole Persen kaj Per Olsen,
devas flustri kun ili en la anguloj, trinki kune kun ili, ekridi pri
iliaj bavarbieraj spritaĵoj, cidiri al seminarianoj kaj tiaj duone
studintaj rabistoj. Kiel povas mi konservi freŝa mian amon al la
popolo meze en tio ĉi? Estas kvazaŭ la fulma vorto perfidas min. Mi
ne havas eblecon por kubutadi, ne puran aeron por spiri. Ho, foje
kreskas en mi sopiro al noblaj virinoj. Mi volas ion en kio estas
beleco! Mi kuŝas ĉi tie kiel en feĉa golfo, kaj tie fore ondas la
klara, blua fluo preterpase; — ho, kiel do vi povas kompreni
tiaĵon!
LUNDESTAD
(el la fono) Jen oni renkontas bonulojn. Bonan matenon!
STENSGÅRD
Nun vi aŭdu novaĵon, sinjoro Lundestad! Ĉu vi scias por kiu
voĉdonos la ĉambelano?
FJELDBO
Silentu; ne estas honeste de vi!
STENSGÅRD
Pri tio mi ne atentas. Li voĉdonos por la guberniestro kaj la
pastoro.
LUNDESTAD
Nu jes, tion ni devis atendi. Vi ja tute detruis la aferon rilate al li;
— mi ja petis vin saĝe ekludi viajn kartojn.
STENSGÅRD
Mi ludos saĝe — de nun.
FJELDBO
Gardu vin, ĉu aliuloj ne faru la samon. (eksteren dekstre)
STENSGÅRD
Estas io insida en tiu homo. Ĉu vi komprenas kio tio estas?
LUNDESTAD
Ne, mi ne povas. Sed jen aŭdu, — mi vidas ke vi aperigis ion en la
gazeto.
STENSGÅRD
Mi?
LUNDESTAD
Jes, kun tia belega nekrologo pri mi.
STENSGÅRD
Kompreneble estas Aslaksen, tiu besto —
LUNDESTAD
Ankaŭ via atako kontraŭ la ĉambelano staras tie.
STENSGÅRD
Tio estas nekonata por mi. Se mi volas ataki la ĉambelanon, mi havas
pli akrajn armilojn.
LUNDESTAD
Ĉu?
STENSGÅRD
Ĉu vi scias pri tiu kambio? Rigardu ĝin. Ĉu ĝi estas valida?
LUNDESTAD
Ĉu ĝi validas? Jena kambio?
STENSGÅRD
Jes, certe; rigardu ĝin proksime.
DANIEL HEJRE
(de dekstre) Sed pro diablo kio do estas —? Aha, jen vidu! Ho ne,
mi petas vin, sinjoroj, restu starantaj! Ĉu vi scias pri kio vi vive
memorigis min? Vi memorigis min pri somernokto en alta Nordio.
LUNDESTAD
Stranga parabolo.
DANIEL HEJRE
Tre simpla parabolo. La kuŝanta kaj kreskanta suno en kortuŝa
kunligo. Ho, vere bonege! Sed jen, pro diablo, kio okazas tie
ekstere? La ŝtatanoj ĉirkaŭkuras kiel konfuzitaj kokinoj klukantaj
kaj kokerikantaj kaj ne scias sur kiun stangon eksidi.
STENSGÅRD
Jes, ĉar estas ja ankaŭ grava tago.
DANIEL HEJRE
Ho, vi kun via graveco. Ne, estas io tute alia, miaj karaj amikoj!
Oni flustras pri granda ruino; bankroto, — ja, ne politika, sinjoro
Lundestad; je Dio!
STENSGÅRD
Bankroto?
DANIEL HEJRE
He-he, nun viviĝis la advokato. Jes, bankroto; estas iuj kiuj staras
antaŭ falo; la hakilo kuŝas ĉe la radiko de la arbo; — sufiĉe;
laŭdire du fremdaj sinjoroj preterveturis; sed kien? Kiujn tio
koncernas? Ĉu vi ion scias, sinjoro Lundestad?
LUNDESTAD
Mi scias pri la arto silenti, sinjoro Hejre.
DANIEL HEJRE
Kompreneble; vi estas ja politika estaĵo, politikisto, he-he! Sed je
mia sano, mi deviĝas foren por trovi lumon en la afero. Estas ege
amuze pri tiuj kruckambiuloj; ili estas kiel perloj sur ŝnuro: se
unue unu elrulas, ĉiuj elrulas. (elen en la fono)
STENSGÅRD
Ĉu estas iu vero en tiu babilado?
LUNDESTAD
Vi montris al mi kambion. Ŝajnis al mi ke mi vidis la nomon de
grandkomercisto Bratsberg sur ĝi.
STENSGÅRD
Ankaŭ tiun de la ĉambelano.
LUNDESTAD
Kaj vi tamen demandis al mi ĉu ĝi validas.
STENSGÅRD
Jes, certe; nur rigardu ĝin.
LUNDESTAD
Je Dio, ĝi ne estas sufiĉe bona.
STENSGÅRD
Vi do vidas?
LUNDESTAD
Kion?
STENSGÅRD
Ke ĝi estas falsa.
LUNDESTAD
Falsa? Falsaj kambioj ordinare estas la plej sekuraj; ilin oni pagas
unue.
STENSGÅRD
Sed kion vi pensas? Ĉu ĝi ne estas falsa?
LUNDESTAD
Tiel bone ne estas.
STENSGÅRD
Kiel do?
LUNDESTAD
Mi timas ke estas tro multaj el tiaĵoj, sinjoro Stensgård.
STENSGÅRD
Ĉu? Tamen do ne eblas ke —?
LUNDESTAD
Se grandkomercisto Bratsberg elrulas de la ŝnuro, do eble sekvos
tiuj, kiuj estas plej proksimaj.
STENSGÅRD
(kaptas lian brakon) Kiujn vi aludas per plej proksimaj?
LUNDESTAD
Ĉu estas iuj pli proksimaj ol patro kaj filo?
STENSGÅRD
Sed bona Dio —!
LUNDESTAD
Ne venas de mi! Memoru ke estas Daniel Hejre, kiu parolis pri
bankroto kaj ruino kaj —
STENSGÅRD
Tio ĉi estas kvazaŭ fulmofrapo sur min.
LUNDESTAD
Ho, multaj bonstatuloj falos de la stango. Iu estas tro bonvolema, li
garantias; enkasa mono ne estas havebla; kaj se bienoj metiĝas al
aŭkcio, ili vendiĝos por nen— — —
STENSGÅRD
Kaj ĉio jeno kompreneble trafos, — trafos ankaŭ la infanojn!
LUNDESTAD
Jes; por la fraŭlino mi vere bedaŭras. El patrina heredaĵo ne
multe restas; kaj Dio scias ĉu estas sekura la malmulton kiun ŝi
havas.
STENSGÅRD
Ho, nun mi komprenas la konsilon de Fjeldbo; li tamen estas la ĉiam
fidela!
LUNDESTAD
Kion doktoro Fjeldbo diris?
STENSGÅRD
Li estas tro fidela por ion diri; sed mi tamen komprenas lin. Kaj mi
eĉ komprenas vin nun, sinjoro Lundestad.
LUNDESTAD
Ĉu vi ĝis nun ne komprenis min?
STENSGÅRD
Ne funde; mi forgesis la rakonton pri la ratoj kaj la brulanta domo.
LUNDESTAD
Ne estis precipe bele dirite. Sed kio estas al vi? Vi aspektas
konfuzite. Je Dio, mi do ne estas farinta iun malbonon?
STENSGÅRD
Kian malbonon?
LUNDESTAD
Jes ja; mi vidas. Ho mi maljuna bruto! Kara sinjoro Stensgård, se vi
vere amas la knabinon, kiom gravas ĉu ŝi estas riĉa aŭ senhava?
STENSGÅRD
Kiom tio gravas? Ne, vere certe —
LUNDESTAD
Je Dio, feliĉa geedzeco tamen ne baziĝas sur mono, mi scias.
STENSGÅRD
Kompreneble.
LUNDESTAD
Kaj per laboremo kaj diligenteco vi fine prosperos. Ne timigu vin
mizera ekonomia stato. Mi scias kio estas amo; mi multe legis pri tiu
ĉapitro en mia juneco. Feliĉo en la domo; fidela virino —; kara,
kara, aliru tiel ke vi ne vivos en pento poste.
STENSGÅRD
Sed kiel vi sekve statos?
LUNDESTAD
Statos kiel eblos. Ĉu vi opinias ke mi postulus tian koroferon de
vi?
STENSGÅRD
Sed mi faros la oferon. Jes, mi montros al vi, ke mi havas forton por
tio. Tie ekstere staras popolo en sopiro; ili postulas min kvazaŭ en
senvorta plendo. Ho, kiel mi povus kuraĝi rifuzi!
LUNDESTAD
Jes, sed la bienposedanto —?
STENSGÅRD
Mi scios plenumi la postulojn de miaj kuncivitanoj tiurilate, sinjoro
Lundestad! Mi vidas la vojon, novan vojon; kaj ĝin mi prenos. Mi
malakceptas la feliĉon labori en rezigno por ŝi kiun mi amas. Mi
diras al mia popolo: Jen mi, — prenu min!
LUNDESTAD
(rigardas lin en silenta admiro kaj premas lian manon.) Vere, vi
dotiĝis per grandaj kapabloj, sinjoro Stensgård! (elen dekstre)
(Stensgård faras kelkajn paŝojn tien kaj reen sur la planko; foje li haltas apud la fenestro, foje li tiras siajn harojn. Iom poste envenas Bastian Monsen de la fono.)
BASTIAN
Jen vi vidas min!
STENSGÅRD
De kie vi venas?
BASTIAN
De la nacio.
STENSGÅRD
Nacio? Kion tio signifas?
BASTIAN
Ĉu vi ne scias kion signifas la nacio? Tio signifas la popolon; la
simplan popolon; tiujn kiuj nenion havas kaj nenio estas; tiuj kiuj
kuŝas ligitaj —
STENSGÅRD
Pro diablo, kiaj simio-petolaĵoj estas tio?
BASTIAN
Kio?
STENSGÅRD
Mi lastatempe rimarkis, ke vi imitadas min; eĉ mian vestaĵon kaj
mian manskribon vi kopias. Vi ĉesu pri tio.
BASTIAN
Kio nun? Ĉu ni du ne apartenas al la sama partio?
STENSGÅRD
Jes, sed mi ne toleras tiaĵon; — vi ridindigas vin mem —
BASTIAN
Ĉu mi ridindigas min mem similante vin?
STENSGÅRD
Jes, simiante min. Estu nun ĝentila, Monsen, kaj ĉesu pri tiaĵo;
estas malagrable rigardi tiaĵon. Sed aŭskultu, diru — kiam revenos
via patro?
BASTIAN
Pri tio mi nenion scias. Li vojaĝis al Kristiania, mi opinias; eble
li ne revenos antaŭ ok tagoj.
STENSGÅRD
Ĉu ne? Estus maloportune. Sed li ja estas faranta grandan negocon,
oni diras?
BASTIAN
Ankaŭ mi estas faronta negocon. Aŭskultu nun, Stensgård, vi devas
fari al mi servon.
STENSGÅRD
Volonte; kio tio do estus?
BASTIAN
Mi sentas min tiel forta. Por tio mi povas danki vin; vi vekis min.
Mi devas ion fari, — mi volas edziĝi.
STENSGÅRD
Edziĝi? kun kiu?
BASTIAN
Tŝŝ! En ĉi tiu domo.
STENSGÅRD
Sinjorino Rundholmen?
BASTIAN
Tŝŝ! Jes, estas ŝi. Vi parolu favore por mi! Mi devas engaĝi en
ion tian. Ŝi apartenas al granda movado; estas en bona rilato kun la
familio de la ĉambelano de post la tempo kiam ŝia fratino tie
servis kiel mastrumistino. Se mi ricevos ŝin, mi eble ankaŭ ricevos
kun mi la laboristoj de la komunumo. Nu jes, entute, — mi amas ŝin,
morto kaj plago!
STENSGÅRD
Ho, ami, ami! Forigu tiun abomenindan hipokritecon.
BASTIAN
Hipokritecon!
STENSGÅRD
Jes; vi almenaŭ mensogas por vi mem. Jen vi parolas en la sama spiro
pri vojlaboroj kaj amo. Nomu do ĉiun aferon per sia ĝusta nomo.
Estas io malpura en tio ĉi; mi ne volas engaĝi en tio —
BASTIAN
Sed aŭskultu do —!
STENSGÅRD
Lasu min stari ekstere, mi diras! (al doktoro Fjeldbo, kiu envenas
de dekstre) Nu, kiel progresas la baloto?
FJELDBO
Por vi certe bonege. Mi ĵus parolis kun Lundestad; li diris, ke vi
ricevos preskaŭ ĉiujn voĉojn.
STENSGÅRD
Nu, ĉu tiel!
FJELDBO
Sed diable, kiel tio utilas? Ĉar vi ja ne estas bienulo, vi —
STENSGÅRD
(stampfante) Ĉu ne estas diable!
FJELDBO
Nu, oni ja ne povas prizorgi du aferojn samtempe. Se oni volas venki
je unu flanko, oni devas akcepti perdon je la alia. Adiaŭ! (elen en
la fono)
BASTIAN
Kion li pensis pri venki kaj perdi?
STENSGÅRD
Tion mi diros al vi poste. Sed aŭskultu, kara Monsen, — por reveni
al tio kion ni priparolis; mi promesis paroli favore pri vi —
BASTIAN
Ĉu vi promesis? Ŝajnis al mi ke vi diris tute kontraŭe —?
STENSGÅRD
Babilaĵo; vi ja ne permesis al mi paroli. Mi volus diri, ke estas io
malpura en tio ĉi, miksi sian amon kune kun vojlaboroj kaj tiaĵoj;
estas peko kontraŭ la plej nobla kion oni havas en sia brusto; —
kaj tial, kara amiko, se vi do vere amas la knabinon —
BASTIAN
Vidvinon.
STENSGÅRD
Ho, jes-jes; tio estas ja la samo. Mi pensas, ke kiam oni vere amas
virinon, tio do estas io kio en si mem devas esti decida —
BASTIAN
Jes, tiel pensas ankaŭ mi. Kaj tial vi do volas paroli por mi?
STENSGÅRD
Jes, tion mi faros kun granda ĝojo. Sed estas unu kondiĉo.
BASTIAN
Nu?
STENSGÅRD
Pago por pago, kara Bastian; — vi parolu por mi rekompence.
BASTIAN
Mi? Al kiu?
STENSGÅRD
Ĉu vi vere nenion rimarkis? Estas ja tamen tiel proksime.
BASTIAN
Ĉu do ne estas —?
STENSGÅRD
Ragna, via fratino, ja! Jes, estas ŝi. Ho, vi ne scias, kiel tio
kaptis min vidi ŝin iri tie en silenta, senpretenda mastrumado —
BASTIAN
Ho, ĉu tio eblus?
STENSGÅRD
Tamen ke vi, kun via akra observemo tion ne rimarkis?
BASTIAN
Jes, iom pli frue eble ŝajnis al mi ke —; sed nun oni multe parolas
pri via vizitado ĉe la familio de la ĉambelano —
STENSGÅRD
Ho, ĉu? Ĉe la ĉambelano? Jes, Monsen, mi sincere diru al vi, ke
estis momento kiam mi kvazaŭ staris necerta; sed je Dio, tio
preterpasis; nun mi klare vidas min mem kaj la vojon, kiun mi devas
iri.
BASTIAN
Jen mia mano. Mi parolos, fidu tion. Kaj rilate al Ragna, ŝi nur
kuraĝas fari kion mi kaj patro deziras.
STENSGÅRD
Sed via patro, — ĝuste tion mi dirus —
BASTIAN
Tŝŝ; morto kaj plago, jen mi aŭdas sinjorinon Rundholmen; parolu
nun por mi, — se ŝi ne estas tro implikita en aferoj; ĉar en tiaj
okazoj ŝi estas tre severa. Jes, kara, faru nun la plej bonan; la
reston mi prenos sur min. Ĉu vi ne vidis presiston Aslaksen ĉi tie?
STENSGÅRD
Li certe estas ĉe la administrado de la elekto.
(Bastian eliras en la fono; samtempe sinjorino Rundholmen envenas de dekstre.)
SINJORINO RUNDHOLMEN
Nun iras glate, sinjoro Stensgård; ĉiuj voĉdonas por vi.
STENSGÅRD
Tio estas do stranga.
MADAM RUNDHOLMEN
Jes; Dio scias kion Monsen sur Storli diros.
STENSGÅRD
Aŭskultu vorton, sinjorino Rundholmen!
SINJORINO RUNDHOLMEN
Nu, kio estas?
STENSGÅRD
Ĉu vi volas aŭskulti min?
SINJORINO RUNDHOLMEN
Ho jes ja, volonte.
STENSGÅRD
Nu bone. Vi ĵus parolis pri via soleca stato —
SINJORINO RUNDHOLMEN
Ho, estis ja tiu terura, maljuna Hejre —
STENSGÅRD
Vi plendis pri tio kiel probleme estas sidi kiel vidvino —
SINJORINO RUNDHOLMEN
Jes, je Dio, vi provus tion, sinjoro Stensgård!
STENSGÅRD
Sed se nun venus lerta, juna viro —
SINJORINO RUNDHOLMEN
Lerta, juna viro?
STENSGÅRD
Iu kiu longe silente amis vin —
SINJORINO RUNDHOLMEN
Ne, sciu do, nun mi ne volas plu aŭskulti vin.
STENSGÅRD
Vi devas! Juna viro kiu ankaŭ trovas probleme stari sola —
SINJORINO RUNDHOLMEN
Jes, kaj kio do? Mi tute ne komprenas vin.
STENSGÅRD
Ĉar vi nun povus krei feliĉon por du homoj, sinjorino Rundholmen,
— por vi mem kaj —
SINJORINO RUNDHOLMEN
— kaj por lerta, juna viro?
STENSGÅRD
Nu bone; respondu al mi pri tio —
SINJORINO RUNDHOLMEN
Ho ne, Stensgård, ĉu vi parolas serioze?
STENSGÅRD
Kiel vi kredus ke mi volus trompi vin! Ĉu vi do ne volus —?
SINJORINO RUNDHOLMEN
Jes, Dio scias ke mi volus! Kara dolĉa —
STENSGÅRD
(paŝon malantaŭen) Kion?
SINJORINO RUNDHOLMEN
Uŝ, jen iuj!
(Fraŭlino Monsen rapide kaj maltrankvila venas de la fono.)
RAGNA
Permesu, — ĉu mia patro estas ĉi tie?
SINJORINO RUNDHOLMEN
Via patro? Jes; ne; — mi ne scias; — pardonu —
RAGNA
Kie li estas?
SINJORINO RUNDHOLMEN
Via patro? Nu; ne li preterveturis —
STENSGÅRD
Orienten al Kristiania.
RAGNA
Ne, tio ne eblas —
SINJORINO RUNDHOLMEN
Jes, pretere li veturis, tion mi scias. Ho, tamen, fraŭlino Monsen,
vi ne povas kredi kiel ĝoja mi estas! Atendu iomete, dum mi kuras
malsupren en la kelon por serĉi botelon de la pura. (elen maldekstre)
STENSGÅRD
Diru, fraŭlino, — ĉu vere estas via patro kiun vi serĉas?
RAGNA
Jes, vi ja aŭdas.
STENSGÅRD
Kaj vi ne sciis ke li estas forveturinta dehejme?
RAGNA
Ho, kion mi scias? Oni diras nenion al mi. Tamen al Kristiania? Ne
eblas; ili estus lin renkontanta. Adiaŭ.
STENSGÅRD
(baras al ŝi la vojon) Ragna! Aŭskultu! Kial vi tiel ŝanĝiĝis
rilate al mi?
RAGNA
Mi? Permesu al mi preteriri! Lasu min iri!
STENSGÅRD
Ne, vi ne iru! Mi tenas tion ĉi kiel providencon, ke vi venis en tiu
ĉi momento. Ho, ne tiun evitemon; antaŭe vi kondutis alimaniere.
RAGNA
Jes, tio estas, je Dio, pasinta!
STENSGÅRD
Sed kial —!
RAGNA
Mi pli bone lernis koni vin; — bone ke mi tion lernis ĝustatempe.
STENSGÅRD
Nu tiel? Oni mensogis pri mi? Jes, mi eble mem kulpas, mi estis
kvazaŭ teksita en erariĝo. Tio estas pasinta! Ho, kiam mi vidas
vin, mi fariĝas pli bona homo. Estas vi, kiun mi vere kaj intime
ŝatas; estas vi, kiun mi amas, Ragna, — vin kaj neniun alian!
RAGNA
Lasu min preterpasi! Mi timas vin —
STENSGÅRD
Ho, sed morgaŭ, Ragna, — ĉu mi tiam povas veni kaj paroli kun vi?
RAGNA
Jes, jes, je Dio; nur ne hodiaŭ.
STENSGÅRD
Nur ne hodiaŭ? Hura! Mi estas supre; mi estas feliĉa!
SINJORINO RUNDHOLMEN
(kun vino kaj kukoj de maldekstre) Jen, nun ni je ĉio trinku glason
por sukceso kaj bonfarto.
STENSGÅRD
Por feliĉo en amo! Je la amo kaj la feliĉo! Hura por la tago
morgaŭ! (li trinkas)
KANDIDATO HELLE
(de dekstre al Ragna) Ĉu vi trovis lin?
RAGNA
Ne, li ne ĉeestas. Venu. Venu!
SINJORINO RUNDHOLMEN
Sed, je Dio, kio estas?
KANDIDATO HELLE
Nenio; estas nur ke venis fremduloj al Storli, kaj —
RAGNA
Dankon pro via bonvoleco, sinjorino Rundholmen —
SINJORINO RUNDHOLMEN
Ho; ĉu vi jam denove ricevis fremdulojn sur la nukon?
RAGNA
Jes, jes; pardonu; mi devas iri hejmen. Adiaŭ!
STENSGÅRD
Adiaŭ, — ĝis morgaŭ!
(Kandidato Helle kaj fraŭlino Monsen eliras en la fono.)
DANIEL HEJRE
(de dekstre) Ha, ha; nun ruliĝas kiel bastonoj en rado! Stensgård,
Stensgård, Stensgård, ili kokerikas; ĉiuj voĉdonas por li. Nun
ankaŭ vi devus elekti lin sinjorino Rundholmen!
SINJORINO RUNDHOLMEN
Hi; vi ion diras. Sed ĉu ili ĉiuj voĉdonas por li?
DANIEL HEJRE
Jes, fakte ili faras; Stensgård ĝuas la fidon de la popolo, kiel
estas la diro. Maljuna Lundestad ĉirkaŭiras kun vizaĝo kiel
konfitita kukumo. Ho, estas vera ĝojo vidi tiaĵon.
SINJORINO RUNDHOLMEN
Vi ne estu lin elektinta por nenio. Se mi ne povas voĉdoni, mi tamen
povas regali. (eliras maldekstre)
DANIEL HEJRE
Aspekte vi estas vidvina favorito, vi sinjoro Stensgård! Jes, sciu
do, — ŝin vi devus kapti, kaj vi estus bonhava, sinjoro!
STENSGÅRD
Sinjorino Rundholmen?
DANIEL HEJRE
Jes ĝuste; ŝi estas virino solida en ĉiuj direktoj; ŝi fariĝos
la unua en la kokinejo kiam la splitaĵoj en Storli estos
renversiĝintaj.
STENSGÅRD
Ĉu do ne estas io en malordo en Storli?
DANIEL HEJRE
Ĉu ne? Vi havas malfortan memorkapablon, altestimata. Ĉu oni ne
parolas pri ruino kaj bankroto kaj —?
STENSGÅRD
Jes, jes, kaj kio plu?
DANIEL HEJRE
Kio plu? Jes, tion vi diru al mi. Jen oni serĉis Monsen; du sinjoroj
estas venintaj al Storli —
STENSGÅRD
Paro da gastoj; jes, tion mi scias —
DANIEL HEJRE
Neinvititaj gastoj, mia kara juna amiko; oni flustras pri polico kaj
pri avidaj kreditoroj; — estas malordo en la paperoj, vi sciu! Sed
jen, — kia papero estis tiu, kiun vi ricevis de Monsen hieraŭ?
STENSGÅRD
Ho, estis iu papero. Malordo en la paperoj, vi diras? Aŭskultu; vi
ja konas la subskribon de ĉambelano Bratsberg?
DANIEL HEJRE
He-he; certe mi konas.
STENSGÅRD
(elprenas la kambion) Nu, do rigardu tiun ĉi.
DANIEL HEJRE
Donu; mi vere estas iom miopa, sed — (post esti rigardinta)
Jeno, estimata? Tio neniam estis de la mano de la ĉambelano.
STENSGÅRD
Neniam? Do efektive —!
DANIEL HEJRE
Kaj ĝi estas skribita de proprietulo Monsen?
STENSGÅRD
Ne, de grandkomercisto Bratsberg.
DANIEL HEJRE
Babilaĵo! Montru. (rigardas kaj redonas ĝin) Tiun vi povas uzi por
ekbruligi vian cigaron.
STENSGÅRD
Kio do? Ankaŭ la nomo de la skribinto —?
DANIEL HEJRE
Falsa, juna sinjoro; falsigita, tiel certe kiel mi nomiĝas Daniel.
Oni bezonas ja nur rigardi ĝin per la akra rigardo de malfido —
STENSGÅRD
Sed kiel do eblis —? Monsen devus ja ne esti sciinta —
DANIEL HEJRE
Monsen? Ne, tiu ulo havas scion nek pri siaj propraj paperoj nek pri
tiuj de aliuloj. Sed bone estas, ke tio ĉi havu finon, sinjoro
Stensgård! Estas kontentigo al la morala sento. Ho, mi ofte sentis
min ekfajrigita de honesta kolero, se mi mem kuraĝas tion diri,
irante ĉi tie kiel atestanto al —; nu sufiĉas. Sed la ridindaĵo
pri ĉio estas tio, ke kiam nun Monsen falas, li unue kuntiras
grandkomerciston Bratsberg; la grandkomercisto kuntiras la
ĉambelanon —
STENSGÅRD
Jes, tion diris ankaŭ Lundestad.
DANIEL HEJRE
Sed kompreneble estas metodo en la bankroto. Atentu; mi estas maljuna
aŭguristo: Monsen metiĝos en la punejon, la grandkomercisto ricevos
pagkompromison kaj la ĉambelano metiĝos sub administrado; tio
signifas ke liaj kreditoroj donacas al li kelkajn mil talerojn jare
kiel vivdaŭran pension. Tiel tiaĵo fariĝas, sinjoro Stensgård! Mi
scikonas tion; mi scikonas tion. Kion do diras la klasikulo? Fiat
justitia, pereat mundus; tio signifas: Fi, kia justico estas en ĉi
tiu putra mondo, sinjoro!
STENSGÅRD
(paŝante sur la planko) La unua kaj la alia! Ambaŭ vojoj baritaj!
DANIEL HEJRE
Kio diable —?
STENSGÅRD
Kaj tio ĝuste nun! Nun, — nun!
LIBROPRESISTO ASLAKSEN
(venas de dekstre) Gratulon; gratulon, sinjoro elektulo!
STENSGÅRD
Elektita?
ASLAKSEN
Per 117 voĉoj, — kaj Lundestad 53. La aliuloj disventiĝis.
DANIEL HEJRE
Do, via unua paŝo sur la kariero de la honoro, sinjoro Stensgård!
ASLAKSEN
Tio aldone kostos bovlon da punĉo —
DANIEL HEJRE
Jes, estas ja la unua paŝo kiu kostas, oni diras.
ASLAKSEN
(dekstren, vokante) Punĉo sur la tablon, sinjorino Rundholmen! La
nova elektulo regalas!
(Bienulo Lundestad kaj pluraj voĉdonintoj laŭe venas de dekstre.)
DANIEL HEJRE
(kompate al Lundestad) 53! Jen la rekompenco al la griza civitano!
LUNDESTAD
(flustre al Stensgård) Ĉu vi nun staras fikse en tio kion —?
STENSGÅRD
Kiel utilas stari fikse, kie ĉio falas?
LUNDESTAD
Ĉu vi pensas, ke la ludo estus perdita?
ASLAKSEN
(returnen de maldekstre) Sinjorino Rundholmen mem elspezos por la
punĉo; — ŝi estas la plej proksima al tio, ŝi diras.
STENSGÅRD
(frapita de penso) Sinjorino Rundholmen! La plej proksima al —!
LUNDESTAD
Kio?
STENSGÅRD
La ludo ne estas perdita, sinjoro Lundestad! (eksidas ĉe la tablo
dekstre kaj skribas)
LUNDESTAD
(mallaŭte) Aŭdu, Aslaksen; ĉu vi akceptos ion en la gazeton por
postmorgaŭ?
ASLAKSEN
Jes, je Dio, certe. Ĉu ĝi estas kruda?
LUNDESTAD
Certe ne kruda.
ASLAKSEN
Nu, sensignife; mi tamen akceptos ĝin.
LUNDESTAD
Estas mia politika testamento; mi skribos ĝin ĉi-vespere (transiras
la plankon)
SERVISTINO
(de maldekstre) Jen punĉo de la sinjorino.
ASLAKSEN
Hura; nun viviĝas la lokaj rilatoj!
(Li metas la bovlon sur la mezan tablon, verŝas por ĉiuj, kaj dum la sekvo li ripetade trinkas. Bastian Monsen intertempe envenis de dekstre.)
BASTIAN
(mallaŭte) Nu, vi certe memoras mian leteron?
ASLAKSEN
Fidu; (frapas sian brustpoŝon) Jen mi havas ĝin.
BASTIAN
Kaj do vi prizorgos ĝin plej eble tuje; — kiam vi vidas ke ŝi
estas libera, vi komprenas.
ASLAKSEN
Komprenas; komprenas! (krias) Venu! Jen la glasoj estas plenigitaj!
BASTIAN
Je la diablo, vi ne faros tion por nenio.
ASLAKSEN
Bone; bone. (al la servistino) Citronon, Karen; — ventrapide!
(Bastian malproksimiĝas.)
STENSGÅRD
Aŭdu vorton, Aslaksen; ĉu vi preterpasos ĉi tie morgaŭ vespere?
ASLAKSEN
Morgaŭ vespere? Jes, volonte.
STENSGÅRD
Bone; eniru kaj donu ĉi tiun leteron al sinjorino Rundholmen.
ASLAKSEN
De vi?
STENSGÅRD
Jes. Metu ĝin en la poŝon. Jen, jen. Do morgaŭ vespere.
ASLAKSEN
Ĝuste; estu trankvila.
(La servistino alportas la menditaĵojn. Stensgård iras al la fenestro.)
BASTIAN
Nun, vi, — ĉu vi parolis al sinjorino Rundholmen?
STENSGÅRD
Parolis? Nu jes, mi iomete parolis —
BASTIAN
Kaj kion vi opinias?
STENSGÅRD
Jes, — ja, ni interrompiĝis; mi ne povas diri al vi ion certan.
BASTIAN
Mi tamen provos; ŝi multe bedaŭras la vidvinan staton. Post horo mi
deziras decidigi tion.
STENSGÅRD
Post horo?
BASTIAN
(vidas sinjorinon Rundholmen, kiu envenas de maldekstre) Tŝŝ;
nenion atentigu! (iras trans la planko)
STENSGÅRD
(al Aslaksen, mallaŭte) Redonu al mi la leteron.
ASLAKSEN
Vi volas rehavi ĝin?
STENSGÅRD
Jes, tuj; mi prizorgos ĝin mem.
ASLAKSEN
Bonvolu; jen ĝi estas.
(Stensgård metas la leteron en la poŝon kaj eniras inter la aliulojn.)
SINJORINO RUNDHOLMEN
(al Bastian) Kion do vi diras pri la baloto, Monsen?
BASTIAN
Ĉion bonan; mi kaj Stensgård estas bonaj amikoj, vi sciu. Mi ne
mirus ĉu li trovus lokon en la parlamento.
SINJORINO RUNDHOLMEN
Sed tion via patro certe ne ŝatus.
BASTIAN
Ho patro, li havas tiom da feroj en la fajro. Cetere, se ili sendas
Stensgård, la honoro tamen restos en la familio, mi pensas.
SINJORINO RUNDHOLMEN
Kiel tio?
BASTIAN
Li iras svatante —
SINJORINO RUNDHOLMEN
Dio do; ĉu li ion diris?
BASTIAN
Jes; kaj mi promesis paroli por li; tio iros; mi certe opinias ke
Ragna ŝatas lin.
SINJORINO RUNDHOLMEN
Ragna?
LUNDESTAD
(proksimiĝas) Nu; pri kio vi parolas tiel vigle, sinjorino
Rundholmen?
SINJORINO RUNDHOLMEN
Imagu, li diras ke Stensgård iras svatante —
LUNDESTAD
Nu jes; sed la ĉambelano ne estas facile fleksebla —
BASTIAN
La ĉambelano?
LUNDESTAD
Li eble konsideras ŝin iom tro supera por ordinara advokato —
SINJORINO RUNDHOLMEN
Kiu; kiu?
LUNDESTAD
La fraŭlino; la filino, kompreneble.
BASTIAN
Li do ne svatas fraŭlinon Bratsberg, mi scias?
LUNDESTAD
Je mia savo, li faras.
SINJORINO RUNDHOLMEN
Kaj pri tio vi sakras?
BASTIAN
Kaj al mi li diris —! Audu; mi parolu kun vi! (Lundestad kaj
Bastian al la fono)
SINJORINO RUNDHOLMEN
(proksimiĝas al Stensgård) Vi devas stari garde, Stensgård!
STENSGÅRD
Kontraŭ kiu?
SINJORINO RUNDHOLMEN
Kontraŭ malbonaj homoj; troviĝas personoj kiuj incidas kontraŭ vi.
STENSGÅRD
Ke ili faru, — se ili nur ne incidas je iu certa.
SINJORINO RUNDHOLMEN
Kiu estas tiu?
STENSGÅRD
(sekrete donas la leteron al ŝi) Jen; legu tion kiam vi estas sola.
SINJORINO RUNDHOLMEN
Aĥ, tion mi ja sciis! (eniras dekstre)
FERFAREJA ADMINISTRANTO RINGDAL
(de dekstre) Nu, mi aŭdas ke vi venkis, sinjoro advokato.
STENSGÅRD
Jes, mi faris, sinjoro administranto; kaj tion malgraŭ la klopodadoj
de via altestimata ĉefo.
RINGDAL
Pri kio li klopodadis?
STENSGÅRD
Por min forvoĉdoni.
RINGDAL
Li uzas sian voĉdonrajton kiel ĉiu ajn.
STENSGÅRD
Domaĝe ke li verŝajne ne pli ofte uzos ĝin.
RINGDAL
Kion tio signifas?
STENSGÅRD
Mi pensas, ĉar estas diverse pri la paperoj —
RINGDAL
Pri la paperoj! Kiaj paperoj? Kion vi entreprenis?
STENSGÅRD
Ho, vi ne bezonas konduti kvazaŭ vi nenion komprenis. Ĉu ne estas
ventego atendinda? Bankroto en granda skalo?
RINGDAL
Nu, tion mi aŭdas de ĉiuj flankoj.
STENSGÅRD
Kaj ĉu ne kaj la ĉambelano kaj la grandkomercisto estas enmiksitaj?
RINGDAL
Permeso, ĉu vi estas freneza?
STENSGÅRD
Nu, estas ja nature, ke vi provas kaŝi tion.
RINGDAL
Kion tio utilus? Ĉu tiaĵo povas esti kaŝata?
STENSGÅRD
Ĉu tio do ne estas vero?
RINGDAL
Eĉ ne silabo rilate al la ĉambelano. Sed kial vi povus kredi
tiaĵon? Kiu kredigis tion al vi?
STENSGÅRD
Je la momento mi ne diras.
RINGDAL
Indiferente. Sed en kiu ajn kiu tion faris, sube kuŝas iu intenco.
STENSGÅRD
Intenco —!
RINGDAL
Jes, pripensu; ĉu ne estas iu, kiu konsiderus avantaĝon teni vin
for de la ĉambelano —?
STENSGÅRD
Je mia savo; jes, jes; estas!
RINGDAL
La ĉambelano funde alte taksas vin —
STENSGÅRD
Ĉu li faras?
RINGDAL
Jes, kaj tion oni volas interrompi; — oni bazigas sin sur tio, ke vi
ne konas la rilatojn ĉi tie, kaj ke vi estas ekflamiĝema kaj
kredema; ke —
STENSGÅRD
Ho, tiuj saŭroj! Kaj sinjorino Rundholmen kiu havas mian leteron!
RINGDAL
Kiun leteron?
STENSGÅRD
Ho, nenion. Sed ankoraŭ ne estas tro malfrue! Kara sinjoro Ringdal,
ĉu vi renkontos la ĉambelanon ĉi-vespere?
RINGDAL
Certe.
STENSGÅRD
Diru al li, ke estas nur frazaĵo, tiuj minacoj pri kiuj li certe
scias; diru al li, ke morgaŭ mi venos mem por ĉion klarigi.
RINGDAL
Ĉu vi venos?
STENSGÅRD
Jes, por pruvi al li; — aĥ, pruvi! Jen, sinjoro Ringdal; donu al la
ĉambelano ĉi tiun kambion de mi.
RINGDAL
La kambion —!
STENSGÅRD
Jes, jes; estas io kion vi ne komprenas; sed nur donu ĝin al li —
RINGDAL
Vere, sinjoro Stensgård —
STENSGÅRD
Kaj vi nur aldonu ĉi tiujn simplajn vortojn de mi: estas tiel ke mi
agas kontraŭ tiuj homoj, kiuj volas forvoĉdoni min el la
elektul-baloto.
RINGDAL
Vi povas fidi tion. (eliras fone)
STENSGÅRD
Jen aŭdu, sinjoro Hejre, — kiel vi povis imagigi al mi tiun
historion pri la ĉambelano?
DANIEL HEJRE
Kiel mi povis imagigi al vi —?
STENSGÅRD
Jes, efektive; tio estas ja la plej nigra mensogo —
DANIEL HEJRE
Ej; jen vidu; ĝojigas min kore! Imagu, sinjoro Lundestad, ke estas
mensogo, tio pri la ĉambelano.
LUNDESTAD
Tŝŝ; malĝusta spuro; efektive ĝi estas pli proksima.
STENSGÅRD
Kiel pli proksima?
LUNDESTAD
Mi nenion scias! sed oni parolas pri sinjorino Rundholmen —
STENSGÅRD
Ĉu!
DANIEL HEJRE
Nu, ĉu mi ne antaŭdiris tion! Tiuj rilatoj kun la proprietulo en
Storli —
LUNDESTAD
Li forveturis ĉimatene, antaŭ ol tagiĝis —
DANIEL HEJRE
Kaj la familio eliris por serĉi lin —
LUNDESTAD
kaj la filo aferadas por prizorgi sian fratinon —
STENSGÅRD
Prizorgi! “Morgaŭ”, ŝi diris; kaj ŝia maltrankvilo por la patro —!
DANIEL HEJRE
He-he; vidu ke li eble iris por pendigi sin!
ASLAKSEN
Ĉu iu pendigis sin?
LUNDESTAD
Sinjoro Hejre diras ke Monsen en Storli —
PROPRIETULO MONSEN
(de la fono) Ĉampanon sur la tablon!
ASLAKSEN kaj PLURAJ
Monsen!
MONSEN
Jes, Monsen, jes! Ĉampanomonsen! Monomonsen! Vino, pro diabla haŭto
kaj osto!
DANIEL HEJRE
Sed, altestimata —!
STENSGÅRD
Vi! De kie vi venas?
MONSEN
De komercado! Enspezis cent mil! Hej; morgaŭ mi faros resonan
tagmanĝon en Storli. Ĉiuj estas invitataj. Ĉampanon, mi diras!
Gratulon al vi, Stensgård, Vi ja fariĝis elektulo.
STENSGÅRD
Jes, mi klarigos al vi —
MONSEN
Pa; ĉu tio koncernas min? Vino? Kie estas sinjorino Rundholmen?
(volas eniri maldekstre)
LA SERVISTINO
(kiu ĵus elvenis) Neniu envenu; la sinjorino sidas legante leteron —
BASTIAN
Ho, morto kaj plago! (al la fono)
STENSGÅRD
Ĉu ŝi legas leteron?
LA SERVISTINO
Jes, kaj krome ŝi estas tute konfuzita.
STENSGÅRD
Adiaŭ, sinjoro Monsen; morgaŭ tagmanĝon en Storli —
MONSEN
Adiaŭ; morgaŭ!
STENSGÅRD
(mallaŭte) Sinjoro Hejre, bonvolu fari al mi servon.
DANIEL HEJRE
Certe, certe.
STENSGÅRD
Kolorigu min iom nigra por sinjorino Rundholmen; parolu iom dubesence
pri mi; — vi faras tion tiel elegante.
DANIEL HEJRE
Kio diable estas tio?
STENSGÅRD
Mi havas miajn kialojn; estas ŝerco, mi diru, — veto kun — kun iu
al kiu vi havas neamikajn sentojn.
DANIEL HEJRE
Aha, mi komprenas —; sufiĉe dirite!
STENSGÅRD
Do, nenion koruptigu; nur igu ŝin iom dubema en sia estimo pri mi;
iomete necerta ĝis plue, vi komprenas.
DANIEL HEJRE
Fidu min; estos por mi kora plezuro —
STENSGÅRD
Dankon, dankon, ĝis plue! (transen al la tablo) Sinjoro Lundestad,
ni du interparolos morgaŭ antaŭtagmeze ĉe la ĉambelano.
LUNDESTAD
Ĉu vi havas esperon?
STENSGÅRD
Trioblan!
LUNDESTAD
Trioblan? Sed mi ne komprenas —
STENSGÅRD
Ne bezoniĝas; de nun mi helpos min mem. (elen en la fono)
MONSEN
(apud la punĉujo) Ankoraŭ glasplenon, Aslaksen! Kie estas Bastian?
ASLAKSEN
Li elkuris. Sed mi havas leteron prizorgendan por li.
MONSEN
Ĉu vi havas?
ASLAKSEN
Al sinjorino Rundholmen.
MONSEN
Nu, fine!
ASLAKSEN
Sed ne antaŭ morgaŭ vespere, li diris; nek pli frue nek pli
malfrue; ĝustatempe! Je via sano!
DANIEL HEJRE
(al Lundestad) Kia diabla sekretado estas tio inter tiu sinjoro
Stensgård kaj sinjorino Rundholmen.
LUNDESTAD
(pli mallaŭte) Li svatas ŝin.
DANIEL HEJRE
Ĉu mi ne imagis? Sed li petis min nigrigi sin, suspektigi sin —;
sufiĉe dirite —
LUNDESTAD
Kaj tion vi promesis?
DANIEL HEJRE
Jes, kompreneble.
LUNDESTAD
Laŭdire li estas dirinta pri vi, ke kion vi promesas oriente, vi
plenumas okcidente.
DANIEL HEJRE
He-he; la kara animo, — efektive ĉi tiun fojon li estos
miskalkulinta.
SINJORINO RUNDHOLMEN
(kun malfermita letero; ĉe la pordo maldekstre) Kie estas advokato
Stensgård?
DANIEL HEJRE
Li kisis vian servistinon kaj foriris, sinjorino Rundholmen!
Kurteno