WeRead Powered by ReaderPub
Laatste verzen cover

Laatste verzen

Chapter 46: 1897
By Guido Gezelle
Open in WeRead

Explore more books like this:

Poetry

About This Book

A late collection of short lyric poems that blends devotional meditations, direct religious address, and concentrated nature imagery. Many items read like compact hymns or contemplative monologues that shift between folk scenes, seasonal observation, and inward moral reflection. The language retains older spelling and regional diction, yielding a dense, musical syntax and vivid sensory detail. Formally the pieces vary from brief verselets to longer narrative lyrics and often incorporate refrains and folk-song rhythms.


1897


VRIENDENZOEN

VIS UNITA FORTIOR

Waar zat gij dan
 gestoken gij,
 verduisterd en
 verdoken, gij,
 o vriendenhert:
 door vriendenhand
 zoo waandet ge in
 uw onverstand,
 gekwetst en afgewezen?
 ’k En hadde u nooit
 vergeten, ik,
 geen weêrstand u
 verweten, ik;
 geen stroo u in
 den weg geleid,
 geen werk gedaan,
 geen woord gezeid
 dat kwetsend u kon wezen.
Nog meer als ik,
 zijt gij, misschien
 een vriendenherte,
 en mij, misschien
 spijts al hetgeen
 ons beider liefde
 in stukken smeet,
 een ware vriend gebleven?
 Dat vriendschap is
 moet sterker zijn,
 moet sterk alzoo
 de kerken, zijn
 gesteund op vast-
 en dieper grond
 als vriendenhand
 en vriendenmond,
 zoo nu, zoo na dit leven.
’t Is dit alleen,
 dat scheiden ons
 zoo bitterlijk,
 dat beiden ons
 kon drijven om,
 gij hier, ik daar,
 verre af en zoo
 nabij malkaar,
 te porren en te pogen
 aan ’t gene ik wist,
 of waande, dat
 het was; en gij
 hieldt staande dat
 het niet en was;
 niet anders als
 een ijdel woord,
 een vuil en valsch,
 en opgesmukte logen.
Zoo ziet men ’t gene
 op dezen dag
 nog ijzervast
 gevezen lag,
 verworteld en
 verwassen, eer
 ’t ooit morgen is,
 met eenen keer,
 ter stede, in stukken vliegen;
 zoo komt men eere
 en trouw vaneen,
 zoo komt men man
 en vrouw vaneen,
 zoo vriendenherte
 en vriendenhand
 en volk intween te liegen.
’k Herbiede u dan
 de vriendenhand,
 het vriendenhert,
 den vriendenband,
 die, spannende en
 weerspannig aan
 ons beider bede,
 is losgegaan,
 nu weer aaneen te binden.
 ’k Herbiede u hulpe
 en bijstand, in
 den strijde, om weêr
 den vijand in
 te stormen: en
 dat ongekleed,
 dat edel Wicht
 dat Waarheid heet,
 te zoeken en te vinden.

30/1/’97

ZEGEPRAAL

De zonne vecht! Het noordervolk
 komt woedend opgestoven,
 de diepten uit, afgrijzelijk
 verbolgen. Bergen boven
 malkanderen zij werpen gaan,
 in ’s hemels aangezicht:
 den al te schoonen dag uitdoen,
 en dooden ’t zonnelicht!
Het spettert, uit de wolken, vier
 en vlamme; kwade steenen,
 van rammelenden hagelslag,
 en bliksem, al met eenen,
 vergâren mij de reuzen in
 hun vuisten vol geweld,
 en ruien ze, onbermhertiglijk
 daarheen in ’t zonneveld.
’t Is donker nu, ’t is donkerder,
 nog donkerder! Gevaren,
 als machtig, overmachtig groote,
 en mammothsche adelaren,
 omslaan de wolken alles, en
 voor ’t nachtelijk bedwang,
 onthemelt al dat hemel is,
 in ’s hemels zwart gevang.
’t Is donker! Zal ’t verwonnen zijn,
 dat overheerlijk blaken,
 dat altijd even schoone van
 de schoone zonnekaken?
 ’t Is nacht! En zijt voor goed nu gij
 gedompt en doodgedaan?
 Gij, beeld des Alderhoogsten, zult
 gij, stervend, ondergaan?
Staat op! Het worde dag weerom!
 Staat op, en slaat die booze,
 die duistere onbedachten, gij,
 des hemels schoone rooze;
 gij, onverkrachte lichtvorstin,
 staat op, uit uwen schans,
 en plettert, onbermhertiglijk,
 die domme reuzen gansch!
De zonne vecht! Zij duwt den spiet,
 den onverwonnen gaffel
 des zonnelichts, de reuzen in
 den zwartgezwollen naffel;
 ze bersten, en ze bulderen
 malkander slaande, intween;
 en, hersens in de kele valt
 het reuzenrot ineen.
Ze pletteren te grondewaard,
 ze pletsen en ze plassen,
 dat ’t bommelt in de lucht alom:
 lijk honden zijn ’t die bassen.
 De wereld stroomt, afgrijzelijk,
 van ’t bloed alsof het waar’,
 van de eindelijk verwonnen, en
 verwenschte reuzenschaar.
Ze ’n zijn niet meer,... ze ’n zijn niet meer.
 Ze waren!.... In hun stede
 komt helderheid, komt hemelsblauw,
 komt goud, dat schittert, mede.
 De zonne vocht, de zonne won,
 en, tierende overluid:
 „Hier ben ik!” roept ons zonneken
 „des vijands vonke is uit!”

Kortrijk, 12/3 1897.

GROENINGE’NS GROOTHEID
OF
DE SLAG VAN DE GULDENE SPOOREN

I

Daar zat, in ’t gers, een blommeken
 zoo liefelijk gedoken;
 het hadde geren, luide en lang,
 zijn eigen woord gesproken.
 De zonne zei: „Staat op, mijn kind,
 ontluikt uwe oogskens, welgezind,
 en lacht uw’ moeder tegen:
 noch wind en zal er schade u doen,
 noch hagelslag, noch regen!”
’t Had wortels in den taaien grond,
 dat blommeken, verkoren;
 en ’t bloeide geren, vrij en blij,
 daar ’t weunde en was geboren;
 ’t zou menig lente kommen zien,
 ’t zou menig meidag omme zien,
 en menig najaar sterven,
 maar nooit en zou dat blommeken,
 ten gronde toe, bederven.
De Leye liep erlangs, zoo zoet,
 zoo lavend, in heur loopen;
 De vogel kwam er drinken bij,
 en liederen verkoopen;
 de meiskes en de mannekens,
 de Grietjes en de Jannekens,
 ze kwamen en ze zagen—
 ’t hiet Vlanderland!—dat blommeken
 zoo geren,... in die dagen!

II

’t Is oorloge in de locht en in
 de boomen;
 de wind berent de Leye, en doet
 ze stroomen
 te bergewaard. Den oest zal, op
 het veld,
 de hagel slaan, en ’s hemels wild
 geweld!
’t Is hooimaand. In den meersch is man
 en vrouwe,
 den arrebeid, om God en land,
 getrouwe:
 eenieder, haastig, henenvimt
 en vorkt....
 Naar huis! De donder dreunde daar
 al! Horkt!
’t Is heet! De zonne duikt heur in
 de wolken.
 „Te wapen!” roept er een: „Waar zijn
 de dolken?
 De vijand is in ’t land! ’t Zij waar
 hij zit,
 bereidt den goedendag, en—elk
 in ’t lid!”

III

Het Vlaamsche heer staat immer pal,
 daar ’t winnen of daar ’t sterven zal:
 alhier, aldaar, aan lange lansen,
 de leeuwen dansen.
De winden schudden, met geweld,
 de zwarte blomme in ’t geluw veld:
 de kwaden zien, beneên de transen,
 de leeuwen dansen.
Met bezemen, zoo komen ze af,
 om ’t Vlaamsche Volk, als ijdel kaf,
 dat ’t zweerd onweerd is, af te ransen.
 De leeuwen dansen!
Hardop! Hardop! De trompe steekt:
 de boeien los, de banden breekt!
 Ten vijande in! Dat op z’n schansen,
 de leeuwen dansen!
Sta vuist en voet de vane omtrent!
 En, gij, die God noch eere en kent,
 ruimt bane, eer, op uw veege bansen,
 de leeuwen dansen!

IV

De peerdehoeven staan in ’t zand,
 bij duizenden, gedreven;
 geen hooi en is er meer in ’t land,
 geen haver schier gebleven:
 ’t is al gestolen, al geweerd,
 voor vee en volk, voor man en peerd!
Waar gaat gij, edel died, naartoe:
 gaan strijden op de heiden?
 gaan straffen, met de geeselroe,
 die u den vrede ontzeiden?
 „Geen heidenen,” zoo roepen ze al:
 „de Vlaming is ’t, die ’t boeten zal!”
„Daar groeit en bloeit, te landewaard
 der Vlamingen, een blomme,
 die honing druipt, die boter baart
 en goud: daar gaan wij omme!
 ’t Is munte slaan, dat wij gaan doen,
 terwijl de Vlaamsche bargen bloên!”
o Sigis, van Majorken, gij,
 die koning zijt geboren,
 wat hebt gij, man van ’t zuiden, bij
 den noordeling verloren?
 Verliezen zult ge er... Winnen, neen,
 ’t en zij, voor graf, nen tichelsteen!
En Robbert, op uw ros, Morel,
 —pekzwart is het—gezeten,
 gij zult uw’ hoogen hals, in ’t spel,
 uw ros Morel vergeten:
 Jan Breydel zal, in ’t riet gevaân,
 ten tweeden male, u ridder slaan!
Die heeren hunne rossen ’t staal
 nu stooten in de lenden:
 verjagen zullen ze, altemaal,
 en slaan die boersche benden!
 Harop! De storme is los, en ’t gaat
 om dood!—De goedendag slaat! slaat!

V

Harop! De goedendag
 slaat! slaat!
 Harop! Den goeden slag
 slaat! slaat!
Ruimt bane, eer, op
 uw’ vuile schansen,
 den doodendans
 de leeuwen dansen!
Harop! Den goeden slag
 slaat! slaat!
 Harop! De goedendag
 slaat! slaat!
Door hooge en leege
 en liên en lansen,
 den zegedans, den zegedans
 de leeuwen dansen!
Harop!
 Den—goeden—dag!
De peerdehoeven staan in ’t zand,
 te Leyewaard gedreven;
 maar keerwijs om, naar ’t zuiderland,
 geen twee, geen een op zeven;
 ter Vlamingvaart zoo wilde elkeen:
 ze gingen al, ’t en keerde geen!

VI

Onze Vrouwe, onze Vrouwe,
 wij dragen ze u op,
 de spooren der schoone gevelden:
 de blinkende spooren,
 gevonden—harop!—
 op Groeninge’ns guldene velden.
’t Zijn de guldene spooren
 van menigen man,
 die, gister nog, gekte, in zijn tale:
 „Wie is er zoo dapper
 van u, die mij kan
 doen ruimen de rompvaste zâle?”
Hij verzuimde te keeren
 terug: in den meersch
 daar blonken zijn’ dappere hielen;
 gebluscht was de woede, en
 daar lag, overdweers,
 het ros, op den ridder, te ontzielen.
Onze Vrouwe, onze Vrouwe,
 de zege is aan ons:
 een riet heeft den reuze gedwongen:
 tot ’t einde der eeuwen
 vertelle nu ’t brons
 van „’t Vlaamsche gespuis, en hun jongen!
Keizer Boudewijn’s kerke is,
 van beuken, te nauw,
 om Groeninge’ns grootheid te hooren:
 te Kortrijk vereeuwige
 een beeldengebouw
 den slag van de Guldene spooren!”

Kortrijk, 15/4 ’97.

IN SPECULO

Hoe kan dit zijn,
 o Schepper van hierboven,
 dat ik U maar
 en zie als in een’ glans,
 als in een glas
 te zelden onbestoven
 van doom en stof,
 en nooit geheel en gansch?
Zoo Gij bestaat,
 en God zijt, moet het wezen,
 dat ik U zie:
 dat, zonder doek, entwaar,
 ik schouwen kan
 en, schouwende, in ’t nadezen,
 vanbij U zie
 en eeuwig op U staar!
Hoe kan dat zijn:
 om niet en is gegeven,
 uit Uwe hand,
 het leefvermogen, dat
 mij zuchten doet
 en zoeken, naar een leven
 dat alle goed,
 in ’t zien van U, bevat!
Daar komt toch eens,
 ten oosten uit, een dagen,
 een dageraad,
 eene eeuwigheid, die niet
 meer weg en kan
 noch weder, noch vertragen
 het zielgezucht
 dat zoekt en niet en ziet.
Mijne ooge zal
 eens vol U zien, en varen
 zoo ’t druppelken
 in zee, dat is versmoord:
 zij zal U zien,
 verafgrond in de baren
 der ziende zee,
 die bedde en heeft noch boord!

Kortrijk, 16/4 ’97.