WeRead Powered by ReaderPub
Ælfrics Grammatik und Glossar cover

Ælfrics Grammatik und Glossar

Chapter 29: DE MODIS.
Open in WeRead

About This Book

A bilingual pedagogical manual presents Latin grammatical excerpts with vernacular glosses and instructional commentary intended for beginning learners. It begins with a preface outlining the aim to render grammatical instruction into the native tongue and then treats core topics in order: letters, syllables and diphthongs, parts of speech, declensions and cases, conjugations (including irregular verbs and verbal forms), adverbs and participles, conjunctions, word order, prepositions, interjections, and numerals. The work concludes with a categorized glossary of common nouns such as body parts, animals, plants, and household items. The printed edition supplies manuscript variants and editorial notes documenting orthographic and textual differences among witnesses.

twâ

dǣdlîce word synd, ðe habbað þwyrlîce getâcnunge: þæt
ðe geendað on o, getâcnað þrôwunge and, þæt ðe geendað

1 on or, getâcnað dǣde. timeo ic mê ondrǣde,
metuo ic mê ondrǣde. sê ðe him ondrǣt, sumes ðinges
hê him ondrǣt. timeo deum ic mê ondrǣde god. timeor
ic eom ondrǣd, þæt is, þæt sumum men stent
5 ege fram mê. metuor a pueris nostris, þæt is on andgyte,
ûrum cildum stent ege fram mê. ðâ word
êac sume, þe synd NEVTRA gecwedene, habbað þrôwjendlîce
getâcnunge, swâswâ ys uapulo ic eom beswungen,
ueneo ic eom geseald; ac hî ne geendjað nǣfre on or,
10 swâ hwæðer swâ hî getâcnjað.

17 beoþ W ‖ [þe h]abbeþ W ‖ ðe] þa CDHTU
17. 18 þeo þet en[d]eþ W
18 1. ðe] f. hT ‖ geend:að (i rad.) F ‖ þrowung(e) R, -ga H
18. 1231 þeo þet endeþ W
18 2. ðe f. h
1 on r or O ‖ dæda J ‖ ic mê o.] ł J
2 drede W ‖ sê—3 ondræt f. W ‖ t in dem 1. ondræt auf r. C
3 [deum] Wü. f. W ‖ ondrǣde] ræ z. t., de ganz weg H
4 ic—5 mê] ł W ‖ ofdræd O ‖ þæt is—5 me in d. z. R, f. Tzweites þæt f. O ‖ sume J
5. 6 þ. is on a. in d. z., urum—me gl. ü. m. a p. n. R] f. T ‖ on andgyte f. H
6 [uren] children W ‖ fram] to W ‖ ðâ—8 ys f. T
6. 7 ec summe þeo word W
7 þe] ne O ‖ [beoþ] W ‖ gecwedene f. H
8 getacnunga JO, itoc[nun]ge W ‖ ys f. AJ ‖ —9 ü. in d. z. T ‖ beswungen—9 eom f. J ‖ swungen CU
9 i[c am] W ‖ hî] þeos and oþre mo W ‖ endeþ W ‖ or] r O
10 1. swâ—get. f. T ‖ [so] hwat so W

 

1201 ... is usw. in d. z. RT
invisible . in “in d z.”

11 de temporibus uerborum T, vor de noch geþrꝥ u. nach tempore incipit fr. U, überschrift f. (raum dafür W) JW

Tempvs accidit verbo tîd gelimpð worde for getâcnunge
mislîcra dǣda. æfter gecynde synd þrêo tîda
on ǣlcum worde, þe fulfremed byð: PRAESENS TEMPVS ys
15 andwerd tîd: sto ic stande; PRAETERITVM TEMPVS ys
forðgewiten tîd: steti ic stôd; FVTVRVM TEMPVS is
tôwerd tîd: stabo ic stande nû rihte oððe on sumne

1 tîman.

12 kein absatz JOW ‖ empus W ‖ acci::: J, a[c]c. W ‖ t. g. w. gl. R, in d. z. T ‖ gelimp H ‖ for usw. in d. z. R
13 getacnunga J, -gæ C ‖ mistlicra W ‖ beoþ W
14 ǣlcum] alle W
14. 15 is a. t. gl. R, f. T
15 andweard JUW, -wyrd C ‖ ic st. f. T
15. 16 is f. t. gl. R, f. T
16 ic st. f. TW ‖ is f. H
16. 17 is t. t. gl. R, f. T
17 toweard HJU, -weart D ‖ ic st. f. T ‖ riht W ‖ o. on s.—1241 tî. in d. z. R ‖ on f. JT ‖ sume F

ac swâ ðêah wîse lârêowas tôdǣldon þone PRAETERITVM

TEMPVS, þæt is, ðone forðgewitenan tîman,
on þrêo: on PRAETERITVM INPERFECTVM, þæt is unfulfremed
forðgewiten
, swilce þæt ðing bêo ongunnen
5 and ne bêo fuldôn: stabam ic stôd.

1 lareawas (-es T) DT, lorþeaw[es] W ‖ þone aus þonne ds. hd.? h, þon̄ J
1. 2 prete|tum urspr. (doch ri vor tum nachgetr.C
2 þæt—3 þreo gl. R ‖ þæt—tîman f. T ‖ þon̄ J, þonne F ‖ for[þ]iwitene W
3 þreo: D, þreo wísan T ‖ þæt—4 forðg. gl. R, f. T
3. 4 unfu[l]freomed W
4 swilce—5 fuldôn f. T ‖ þingc R ‖ ongunnan D, ungunnen h, ongunnem U, e auf r. R, b[i]gunnen W
5 [and] W ‖ ic st. f. T

PRAETERITVM PERFECTVM

ys forðgewiten fulfremed: steti ic stôd
fullîce
. PRAETERITVM PLVSQVAMPERFECTVM is forðgewiten
mâre, þonne fulfremed
, forðan ðe hit wæs gefyrn
gedôn: steteram ic stôd gefyrn. forðî is se forðgewitena
10 tîma on ðrêo tôdǣled, forðan ðe nâht ne byð
swâ gemyndelîc on gecynde, swâ þæt ys, þæt gedôn byð.

6 is f. f. gl. R, f. T ‖ forþ[iwi]ten W
6. 7 ic st. f. f. T
7 plusquam[perfec]tum W ‖ is—8 fulfr. gl. R, f. T
8 forðan ðe—9 gedôn f. T ‖ forþen[þe hit] W-þon HRU ‖ w(æs) aus is h
8. 9 fyrn in gef. auf r. h
9 ic—11 byð f. T
9. 10 f[orþiwi]tene W, -wite(n)na C, -witenan U
10. 11 [ne biþ so] W
11 gemydelic A ‖ gecynne J

[123] DE TEMPORE.
text has “TE TEMPORE”

12 de modo T, f. JW

Modvs ys gemet oððe þǣre sprǣce wîse, and ðǣra
synd fîf. INDICATIVVS ys gebîcnjendlîc: mid ðâm wê
15 geswuteljað, hwæt wê dôð oððe ôðre menn. ic cweðe
nû: lego ic rǣde; þǣr bið mîn dǣd geswutelod. and
ðis MODVS ys fulfremed on eallum tîdum and on eallum

1 hâdum and ys forðî fyrmest. þæt ôðer MODVS ys IMPERATIVVS,
þæt ys, bebêodendlîc: mid þâm gemete wê
hâtað ôðre menn dôn sum ðing oððe sum ðing þrôwjan.
lege rǣd ðû; legat rǣde hê; flagella istum puerum beswing
5 ðis cild
; flagelletur sŷ hê beswungen.

13 kein absatz J ‖ odus W ‖ is gemet gl. R, in d. z. T ‖ gemet: (t rad.) C, ł modt ü. gemet fr. U ‖ oððe] hei O ‖ sprǣce] sprele O ‖ þara DH
14 [beoþ fif in]dicatiuus W ‖ is g. gl. R, in d. z. T ‖ (ge)bicnigendlic D, bycniendlic CU
15 is[uteleþ] W ‖ hwæt] þæt J ‖ oððe] oþer W
15. 16 cwe[þe nu lego ic red]e W
16 ic r. f. T ‖ bið f. O ‖ and—1251 fyrmest f. T
17 ðis] his CU ‖ ful[frem]ed W
1 [furm]est W
2 þ. ys b. gl. R, f. T ‖ bebodendlic J, bebeonendlic A ‖ [mid þ]en W
3 þingc beide mal R ‖ oððe s. ð. f. O ‖ [sum þ]ing W ‖ þ(r)owian H
4—5 ü. f. T
4 legað Ah, legaþ J ‖ red he Wletztes a in flagella z. t. weg A, flagel[l]a W
4. 5 beswing ::: R
5 flagellatur CU ‖ beo hit W

þis

gemet sprecð forðwerd and næfð nânne PRAETERITVM,
forþan ðe nân man ne hǣt dôn, þæt ðe gedôn byð. hê
sprecð tô ôðrum and nâ tô him sylfum: forþan ðe gehwâ
hǣt ôðerne, nâ hyne sylfne. þæt ðridde gemet ys OPTATIVVS,
10 þæt ys, gewîscendlîc, and hit hæfð forðgewitenne
tîman and behôfað ôðres wordes him tô fultume, þæt hê
fulfremednysse hæbbe.

6 sprecð—and f. T ‖ sprycð J ‖ forð::::werd D, forþweard J ‖ næf A ‖ nænne ausser O
7 forþan—8 sylfum f. T ‖ vor þe W, for fast gz. weg H ‖ hat J ‖ (þe) U, f. W ‖ is W
8 spricð J ‖ tô|to H ‖ nout W ‖ for þen þet W, -ðam þe H
9 hat J ‖ and na JU, nout W ‖ sylfn[e] A
9. 10 obtatiuus U, dahinter modus T
10 þ. is g. gl. R, f. T ‖ hæfð—11 and f. T ‖ hæfð] næfð JO, [h]afþ W-witene U
11 [o]þres W ‖ þæt—12 hæbbe f. T
12 -[n]esse W ‖ hab[be] W

utinam amarem deum êalâ gif

ic lufode god, swylce ðû cweðe: forgeâfe god, þæt
ic hine lufode. utinam legerem nunc êalâ gif ic rǣdde
15
. utinam legerem heri êalâ gif ic rǣdde gyrstan
dæg
, þonne cûðe ic nû âgyfan. utinam legissem in iuuentute
êalâ gif ic rǣdde on jugoðe, þonne cûðe ic
nû sum gôd. utinam ys ADVERBIVM, þæt ys, wordes
gefêra
, and hê fylst þisum gemete ðus.

deum] domini (dn̄i st. dm̄) Oêala14 lufode f. T
13 lufige CU ‖ [go]d W ‖ swylce usw. in d. z. R
14 lufe[de] W ‖ nunc aus hunc O ‖ êalâ—15f. T ‖ ræ(d)de C, ræde Ah
15 legerim F, le[gerem] W ‖ êalâ—16 âgyfan f. T ‖ gyrston FhR, gyrsan O
16 þonne usw. in d. z. R ‖ cu[þe ic nu] W ‖ ic hyt nu O ‖ agifen J
17 êalâ—19 ðus f. T ‖ [ic redde] W ‖ on minum i. J ‖ iugeþe C, iuguþe D, geogoðe RU ‖ þonne usw. in d. z. R ‖ cuð h
18f. O ‖ [is aduerbiu]m W ‖ þ. is w. g. gl. R ‖ wordys C
19 þissum J ‖ ðus f. W ‖ [þ. f.] W

þæt fêorðe

gemet ys SVBIVNCTIVVS oþþe CONIVNCTIVVS, þæt ys,
underðêodendlîc, forðâm ðe hyt is under þâm foresǣdum
gemetum and behôfað ôþres wordes him tô fultume.
cum legam ðonne ic rǣde. cum legam, ueni ad me
5 ðonne ic rǣde, cum tô me. cum doceam, discas
þonne ic tǣce, þû leornast ET CETERA.

1 subi. modus T ‖ oþer W ‖ þ. is u. gl. über subi. R, f. T
1. 2 [underþeod]enlic W, -þeo(end)lic (ds. hd.?) F, understandendlic O
2 forðâm ðe—3 gemetum f. T-þā C, ðan die übr. ausser O
2. 3 fore[seide imet]e W
3 w in wordes aus e. a. D
3. 4 ful[t. c. l.] W
4 cum—rǣde f. FT2. c. l. f. W
5—6 ü. f. T
5 ð. ic r. f. W ‖ doceā: H
6 ic ðe tæce h ‖ [l. et c.] W ‖ leorna: (s rad.) C, leorna U, l aus einem angefangenen and. buchst. H

þæt fîfte gemet

ys INFINITIVVS, þæt is, ungeendigendlîc, forðan ðe
þǣr ne byð nân sprǣc geendod, bûton man ðâr dô tô
þrêo ðing, þæt is, hâd and tîd and getel. amare lufjan:
10 nys ðǣr nân gewis on ðǣre sprǣce, bûton ðû cweþe
amare uolo ic wylle lufjan. on ðâm uolo ys se forma
hâd and andweard tîd and ânfeald getel. þis gemet
gǣð geond ealle tîda and ealle hâdas and ealle getel.

7 infiniti(u)us C ‖ þ. is u. gl. R, f. T
7. 8 forþ[en þe þer] W
8 do þer to W ‖ ðær ausser O ‖ to do CDJTU und durch nachträgliche umstellung (v. ds. hd.F
9 þ[reo] W ‖ þingc R ‖ þæt is usw. in d. z. R ‖ and vor getel nachträglich h ‖ getæl FT ‖ lufigen DH, f. T, is lufian W
10 ðǣr] her TW ‖ [non] W ‖ gewis] andȝit W ‖ ðæræ h ‖ butan hJR
11 u[olo ic] W ‖ ic—12 getel f. T
12 andwerd AFh, -w[erd] W ‖ getæl F
12. 13 ge metgað U
13 tide Herstes [and alle] W ‖ hades C ‖ getæl F

legere uis þû wylt rǣdan ys se ôðer hâd and andweard
15 tîd and ânfeald getel. legere uolui ic wolde rǣdan,
legere uoluistis gê woldon rǣdan sint forðgewitene
tîda; ET CETERA.gyt ys ân gemet gehâten INPERSONALE,

þæt gǣð ofer ealle ðâ ôþre fîf on ðâm ðriddan hâde

1 PASSIVVM: amatur; amatur a me ic lufige; legitur a me
ic rǣde. ac wê nellað nâ mâre be ðisum hêr sprecan.

14 þû—15 getel f. Tü. f. W
14. 15 andwe[rd tide] W
14 anweard U, andwerd ADFHhR
15 getæl F ‖ lege:re F ‖ —16 ü. f. TW ‖ ic wolde auf r. R
16 uoluistis aus uoluscis von a. hd. O, uoluisti JW ‖ woldan hJ, -en CU ‖ ræden U
16. 17 sint f. t. f. T
16 sint] -d ADFHhJRU, beoþ W-witena DH, -iw[itene] W
17 et c. f. W ‖ gyt—1272 sprecan f. T
18 oue[r alle] W ‖ fif imetes W
1 pass[iuum] Wdas zweite mal amator CDHOU ‖ legatur W
2 red[e ac we] W ‖ ræ:de (d rad.?) D ‖ ac f. J ‖ nellað aus neilað D ‖ þissum J

 

12512 ... êalâ—14 lufode
text has “êala”

3 de persone A, f. JW

Svnt igitvr personae verborvm tres þrŷ hâdas synt
5 worda
. se forma hâd ys, þe sprecð be him sylfum
âna ðus: dico ic secge, oððe mid ôþrum mannum on
menigfealdum getele: dicimus wê secgað. se ôðer
hâd is, þe se forma sprecð tô: dicis þû segst, oþþe
menigfealdlîce dicitis gê secgað.

4 kein absatz J ‖ unt W
4. 5 þri h. s. w. gl. R, f. T
4 beoþ W, synd alle and. ausser O
5 wo[rde þe] W
6 [dico ic] W ‖ ic secge f. T ‖ oþer W ‖ mannum] namum AJ
7 moniuold it[el di]cimus W ‖ manigfealdon T ‖ getæle FT ‖ we s. f. T
8 is f. CDU ‖ þe—tô f. T ‖ spe[cþ to] W ‖ spreceþ U ‖ þû—9 m. f. T ‖ sægst CU ‖ oþer W
9 menif- (l z. t., ice ganz weg) H ‖ gê s. f. T ‖ s[eggeþ] W

se þridda hâd ys, be

10 þâm ðe se forma hâd sprecð tô ðâm ôðrum hâde: dicit
hê segð, oððe menigfealdlîce dicunt hî secgaþ. se
forma hâd and se ôðer sprecað him betwŷnan and synd
andwerde and geendode, sôþlîce se þridda hâd nys nâ
andweard nê geendod, and forðî hê nymð him hwîlon
15 tô fultume PRONOMEN naman speljend: ille dicit.

be—10 hâde f. T
10 [þen o]þren W ‖ hâde f. J
11 hê s. o. m. f. T ‖ sægð DF ‖ oþer W ‖ menif- R ‖ dicu(n)t H, [dicunt] W ‖ hî s. f. T
12 forme F ‖ hâd ys and O ‖ sprecþ J ‖ betwinan zu betwynan H, betwynon J, betwéónan T, b[itweo]nen W ‖ beoþ W
13 andwyrde H, -wearde JT ‖ and—14 andwerd auf r. F ‖ sôþlîce—14 geendod f. T ‖ sôþlîce f. W ‖ þridde H ‖ h[od nis] W ‖ nâ f. CU, nout W
14 andwerd ACDFHhRU ‖ [him] W, hi h, f. J ‖ hwîlon f. T
15 prononomen (aber das erste no ausgestrichen) O, dahinter .i. W ‖ n. sp. f. T ‖ nama U ‖ spelien[d—16 þreo] W ‖ speliende J

ealle ðrŷ hî magon êac him tô genyman naman speljende:

1 ego lego ic rǣde, tu legis þû rǣtst, ille legit hê rǣt.
naman sôðlîce bêoð ǣfre on ðâm ðriddan hâde: rex
equitat
se cyningc rît, episcopus docet se bisceop
lǣrþ
, and swâ on eallum casum, bûton VOCATIVVS, sê ðe
5 byð ǣfre on ðâm ôðrum hâde: o puer, lege êalâ ðû
cild, rǣd
. êac se NOMINATIVVS mæg bêon on ðâm ôðrum
hâde, gyf ðǣr byð PRONOMEN betwux: lego ego Priscianus
ic PRISCIANVS rǣde; legis tu puer þû cild rǣdst.

16 ðréo T ‖ him f. O, hiom D, heom H ‖ tô f. F ‖ speli[ende ego] W ‖ speliend D, speligend H
1—6 ü. f. TW ‖ rædst ACDFHhJRU ‖ legið J
2 sôðlîce f. H ‖ [æfre] W
3 cyning ACDFHhJU, cy(ni)ng R
4 and—bûton f. T ‖ al[le ca]sen W ‖ buton on W ‖ se(þe) s auf r. C, (se) þe U, þe W, f. T
5 oþran CDH ‖ ho[de o p]uer W
6 êac—8 rǣdst f. T ‖ êac] ac J ‖ am (von ðam) und oþrum auf r. D
7 [hode] W ‖ beoþ J ‖ priscia[nus le]gis W
8 ic p. r. f. W ‖ rætst R, rǣd O

nama mæg bêon êac on ðâm forman hâde on ðâm worde, ðe
10 getâcnað edwiste: Priscianus sum ic eom PRISCIANVS,
and ealswâ on ðâm wordum, ðe clypunge getâcnjað:
Priscianus uocor ic eom gecîged PRISCIANVS, Priscianus
nominor
ic eom genemned PRISCIANVS, Priscianus nuncupor
ic eom gehâten PRISCIANVS.

9 êac f. T1. [on þen] W ‖ m im 2. þam zum teil weg A
9. 10 ðe g. f. DH
10 edwiste .i. [substa]ntia W ‖ ic—11 getâcnjað f. T ‖ ic e. p. f. W
11 ealle swa h ‖ cleo[pung]e W
12 ic—14 priscianus f. T ‖ ic eom] .i. W ‖ prisc. gec. R2. pr. f. W
13 nomi[nor ic am] W ‖ (n)ominor C ‖ genæmned H, der letzte strich von m weg Aerstes pr. f. W, erstes s in dem ersten priscianus aus w radiert O
13. 14 nancupor O, dahinter .i. W
14 eom: Dpriscian[us] A, f. W

manega word synd,

15 þe ne magon habban þâ twegen forman hâdas, ac habbað
þone þriddan: tinnit swêgð, pluit hit rînþ, tonat
hit ðunrað, fulminat hit lîht, ningit hit snîwð,
grandinat hit hagelað, gelat hit frŷst.

[moni]e W ‖ beoþ W
15 mago[n] A ‖ [form]e W ‖ had[as] A
16 þon̄ J, f. O ‖ þridde so so is tinnit W ‖ tinn:it R, tynnit F, tintut zu tinnit mit a. d. (aber v. ds. hd.?) U ‖ —1294 ü. f. T ‖ [swe]ȝeþ W ‖ pluit—18 ü. f. W ‖ hit f. JR ‖ tonað R, tonaþ J
17. 18 hit f. J
17 fulminað O ‖ ningi[t] A, ningið R, mingit O
18 grandinad F, t auf rad. ð h, grandinit W ‖ [gelat] W ‖ agolað F, hagolað (ð weg A) die übr. ausser O ‖ frysþ DHJ

ealswâ be

nŷtenum: canis latrat hund byrcð, lupus ululat wulf
ðŷtt
, equus hinnit hors hnǣgð, bos mugit oxa hlêwð,
ouis balat scêp blǣt, sus grunnit swîn grunað ET
SIMILIA
. þâs word and ðyllîce man mæg cweðan, gif
5 man wyle, ongeân gecynde on eallum þrîm hâdum, ac
hit byð swîðe dyslîc, þæt se man beorce oððe blǣte.

ea.—1291 n. f. T
1 h. b. f. W ‖ brycð F ‖ wulf f. W
2 [equus] W ‖ him|nit U, lunnit O ‖ hors f. W ‖ nægþ J ‖ mugyt F ‖ oxa f. W ‖ leowð J, l auf r. D
3 balað H ‖ sceap CJU, f. W ‖ [blæt s]us W ‖ grungit COU ‖ swîn f. W ‖ gruinað J
4 þâs—6 f. T ‖ [mai cw]eþen W
5 [þreo h]odes W
6 byð] bit F ‖ dyslic aus dislic D ‖ oþer W ‖ blæte auf r. D

 

12814 ... priscian[us] A, f. W
opening bracket cuts through middle of u

7 überschrift (raum dafür W) f. AJW

Nvmervs accidit verbis vterqve, singvlaris et plvralis
getel gelimpð wordum ǣgðer gê ânfeald gê
10 menigfeald
. ânfeald getel byð on ânum: lego ic rǣde,
and menigfeald tô manegum: legimus wê rǣdað, ET
CETERA
.

8 kein absatz J ‖ [n]umerus A, [numeru]s W ‖ [uterque s]ing. W
9 getel—10 menigf. gl. R, f. T ‖ getæl F ‖ ge von gelimpþ gz. u. l z. t. weg H ‖ to wordum J ‖ ei[þer ȝe] W ‖ ægðær D
10 menifeald R ‖ getæl FT ‖ on [one le]go W ‖ —11 ü. f. TW
11 tô m. f. W
11. 12 et c. f. W

13 überschrift (raum dafür W) f. JTW ‖ de erst nachtr. (von späterer hd.?) F ‖ coniugatione CU, -tio (von moderner hd. zu -tione D) DH

Conivgationes verborvm qvattvor svnt secvndvm Priscianvm.

15 CONIVGATIO VERBORVM ys worda geðêodnys, and
þǣra sind fêower æfter Priscianes tǣcinge. naman habbað

1 fîf DECLINATIONES, and word habbað fêower CONIVGATIONES.
DECLINATIO mæg bêon gecweden gebîgednys,
forðan ðe on ðǣre bêoð ðâ naman gebîgede fram case
tô case. CONIVGATIO mæg bêon gecweden geðêodnys,
5 forðan ðe on ðǣre bêoð manega word geðêodde on ânre
declinunge.

14 kein absatz JT ‖ coniunctiones J, [coniu]g. W, c z. t. weg A ‖ sunt orIIII W ‖ quatuor T, orIIII O
15 coniugatio—16 tæcinge gl. R, f. T ‖ wordes W
16 beoþ WorIIII W ‖ priscianus R ‖ tæcingce h, -ncge J ‖ naman—1302 coniugationes f. T ‖ nam im text und am rande von a. hd. naman O
1 orIIII W
2 ::declinatio C ‖ gecweden zu gecweðen a. hd. A ‖ geb. aus geþeodnyss 1. corr. F, gebegednes H
4 congatio D ‖ bêon f. A ‖ geþeodnis gecweden (aber durch darüber gesetztes b und a umgestellt) U ‖ cweden in gec- auf radiertem ðeodnys D
5 ðæra H ‖ manege A2. on] to O

Sêo forme CONIVGATIO

ys, þe macað ðone ôðerne
hâd on langne as: amo ic lufige, amas ðû lufast,
amat hê lufaþ; ET PLVRALITER amamus wê lufjað,
10 amatis gê lufjað, amant hî lufjað. EODEM MODO, ID

EST, INDICATIVO on ðâm ylcan gemete, þæt ys, gebîcnigendlîcum

PRAETERITO TEMPORE INPERFECTO forðgewitenre
tîde unfulfremedre
amabam ic lufode,
amabas ðû lufodest, amabat hê lufode; ET PLVRALITER
15 amabamus wê lufodon, amabatis gê lufodon, amabant
hî lufodon.

7 kein absatz ‖ forma J ‖ coniunctio O, erstes i auf r. D ‖ þe] se(o) C, seo U ‖ maciað F ‖ þon̄ J
8 lagne H
8 ff. frz. ü. dem engl. von a. hd. F, ü. dem lat. von einer hd. des 12. jhd. U: io (iu U) aim (e weg r. U), tu aimes, cil (zil U) aimet, nus amuns, uus amez, cil (zil U) aiment usw.mit mo (st. Amo) absatz W
8—13414 (13010 W) ü. f. TW ‖ :amas A
9 amanus zu amamus sp. hd. F
10 a:matis (t r.) D ‖ ł radiert vor eodem O
11 on—geb. gl. R, f. T
11. 12 gebicnigendlice J, ibecniendlic W, gebigendlicum h
12 preteritum O
12. 13 f. t. u. gl. R, f. T ‖ forð gewitendre tidi onfulfremedre J ‖ for(ð)- 1. corr. h
14 amabas—hê lufode f. H
14—16 ü. f. W
15. 16 lufedon alle drei male CDHU, die ersten beiden male R; das erste mal e ausJ
15 batis mabant W ‖ ant auf r. O

EODEM MODO TEMPORE PRAETERITO PERFECTO

amaui ic lufode fulfremedlîce, amauisti þû lufodest,
amauit hê lufode; ET PLVRALITER amauimus
lufodon
, amauistis gê lufedon, amauerunt VEL amauere

1 hî lufodon. EODEM MODO TEMPORE PRAETERITO PLVSQVAMPERFECTO

amaueram ic lufode gefyrn, amaueras ðû
lufodest
, amauerat hê lufode; ET PLVRALITER amaueramus
wê lufodon, amaueratis gê lufodon, amauerant
5 hî lufedon. EODEM MODO on ðâm ylcan gemete FUTURO

TEMPORE on tôweardre tîde amabo ic lufige gyt
tô dæg
oððe tô merjen, amabis þû lufast, amabit
hê lufað; ET PLVRALITER amabimus wê lufjað, amabitis
gê lufjað, amabunt hî lufjað.

17 fulfr. in d. z. R, -lic U ‖ amaussti J, amasti W ‖ —1311 ü. f. W ‖ lufedest U
18. 19 we lufedon CDHJU und urspr. (aber dann o über e gesetztR
19 uistis uerunt uel uere W ‖ ge lufudon AFh, ge lufeͦdon R
1 lufedon DHJU, lufeͦdon R ‖ tempore f. U ‖ praereterito R
2 amauerem J, ueram W ‖ gelufode J ‖ —9 2. 3. sg. u. 1. 2. 3. pl. ü. f. W
3 uerat W
3. 4 ueramus ueratis uerant W
4 we lufeͦdon R ‖ ge lufeͦdon R, ge lufedon CHJU
5 hi lufodon ADFh, hi lufeͦdon R
on ð. y. g. gl. R, f. HT
5. 6 tempore futuro H ‖ futu::ro h, f(v)- aus fo- J
6 on t. t. gl. R, f. T (so auch im folgenden immer RT), f. hier W ‖ towerdre AFhJR ‖ gyt usw. in d. z. R
7 oþer W ‖ mergen CDU, merigen FR, merienne J, morgen H
8 mus in amabimus auf r. h
8. 9 bitis bunt W

IMPERATIVO MODO on

10 bebêodendlîcum gemete TEMPORE PRAESENTI on andwerdre
tîde
AD SECVNDAM ET TERTIAM PERSONAM tô ðâm
ôðrum hâde and tô ðâm ðriddan
ama lufa ðû,
amet lufige hê; ET PLVRALITER amemus lufjon wê,
amate lufige gê, ament lufjon hî. EODEM MODO TEMPORE
15 FVTVRO
amato tu lufa ðû gyt, amato ille lufige
; ET PLVRALITER amemus lufige wê, amatote lufige
, amanto lufjon hî.

9 inperatiuo C, inperitiuo H, inparatiuo W
10 bebeodliche W
11 -weardre H ‖ pers zum teil u. onam gz. weg H
11. 12 þan oðran H
12 a. to ð. ð. f. W ‖ :and D ‖ lufu F
13 amemus l. wê f. H
14 lufian ȝe W ‖ lufien hig H
15 o von dem ersten amato (v. a. hd.) ü. getilgtem a F, amoto Uzweites amato] amet H ‖ ille f. H
16 lufien we H
16. 17 lufigen ge H, lufian ȝe W
17 ü. amanto v. a. hd. ł amon(?)tote F ‖ lufian H

OPTATIVO MODO gewîscendlîcum

gemete PRAESENTI TEMPORE ET PRAETERITO INPERFECTO
utinam amarem êalâ gif ic lufode nû oððe ǣr, utinam
20 amares
êalâ gif ðû lufodest, utinam amaret êalâ
gif hê lufode
; ET PLVRALITER utinam amaremus êalâ

1 gif wê lufodon, utinam amaretis êalâ gif gê lufedon,
utinam amarent êalâ gif hî lufodon. EODEM
MODO TEMPORE PRAETERITO PERFECTO ET PLVSQVAMPERFECTO

utinam amauissem êalâ gif ic lufode fulfremedlîce
5 oððe gefyrn, utinam amauisses êalâ gif ðû lufodest,
utinam amauisset êalâ gif hê lufode; ET PLVRALITER
utinam amauissemus êalâ gif wê lufodon; utinam
amauissetis
êalâ gif gê lufodon, utinam amauissent
êalâ gif hî lufodon.

gewiscenlicum H
19 oþer W
20 s in amares (v. a. hd.?) auf rasur von m F ‖ amare:t (n rad.F
1 lufedon CHhJU ‖ utinam] uter h ‖ retis W ‖ —1341 2. 3. ps. sg. u. 2. 3. ps. pl. ü. f. W ‖ g in ge auf r. (von w?) h
1. 2 lufodon ACDFJR
2 uter h ‖ rent W ‖ lufedon HJU ‖ m in eodem z. t. weg A
3 praeterito (v. ds. hd.?) mit a. t. ü. d. z. U ‖ perfecto f. CDU
4 amassem W ‖ -fre(me)d- C
5 oððe g. in d. z. R ‖ oþer W
5 amasses W
6 amasset W
7 we lufedon HU, we lufodan h ‖ utinam (vor 2. pl.) f. W
8 eale H ‖ ge aus we 1. corr. F, v. ds. hd. h ‖ lufedon HU, lufo[don] A
9 lufedon HU

EODEM MODO TEMPORE FVTVRO utinam

10 amem forgife god, þæt ic lufige gyt, utinam
ames
þæt ðû lufige, amet þæt hê lufige; ET PLVRALITER
utinam amemus forgyfe god, þæt wê lufjon
gyt
, ametis þæt gê lufjon, ament þæt hî lufjon.
SVBIVNCTIVO MODO underðêodendlîcum gemete TEMPORE
15 PRAESENTI
cum amem þonne ic nû lufige, cum
ames
þonne ðû lufast, cum amet þonne hê lufað;
ET PLVRALITER cum amemus ðonne wê nû lufjað, cum
ametis
þonne gê lufjað, cum ament þonne hî lufjað.

f.] preterito W
10 :amem (m vor a radiert?) O ‖ louede W
11 ðû f. F ‖ þu (lu)fie C ‖ utinam amet HW
12 ic vor we getilgt W ‖ lufigan H, loueden W
13 utinam ametis W ‖ ge lufigan H ‖ hi lufian H
14. 15 tempre J
15 am(em) (über dem ersten m ein strich radiert? corr. v. ds. hd.?) O, amen Fh ‖ nû f. CDHU
15. 16 cum ames doppelt T
17 et] æ F ‖ nû f. HUW
18 þonne—ament f. J ‖ gê] ge nu ACDhR, we nu (w z. teil radiert F, we getilgt und ge darüber u. nu durch einen darunter gesetzten strich getilgt UFU

EODEM MODO TEMPORE PRAETERITO INPERFECTO cum amarem
20 þâ ðâ ic lufode hwæt hwega, cum amares

1 ðâ ðâ ðû lufodest, cum amaret þâ ðâ hê lufode; ET
PLVRALITER
cum amaremus þâ ðâ wê lufodon, cum
amaretis
þâ þâ gê lufodon, cum amarent þâ ðâ hî
lufodon
. EODEM MODO TEMPORE PRAETERITO PERFECTO cum
5 amauerim
þâ ðâ ic lufode fulfremedlîce, amaueris
þâ ðâ ðû lufodest, amauerit þâ ðâ hê lufode; ET
PLVRALITER
cum amauerimus þâ ðâ wê lufodon, amaueritis
þâ ðâ gê lufodon, amauerint ðâ ðâ hî lufodon.

19. 20 2. m in amarem mit a. t. O
20 ða (vor ic) aus ðe A ‖ o in lufode aus a A ‖ æt hwega C, æthwega DU, f. HO
1 (þa) þa þu Rü. d. 3. ps. f. D ‖ þa þe (he) C
2 (ama)remus 1. corr. F ‖ þâ ðâ] þa þe C, þonne H ‖ l. hwæt hwega AhJRW, lufedon JU, lufiað H2. cum—3 lufodon nachgetr. 1. corr. F
3 amare(ti)s h ‖ þa þe C, þonne H ‖ we J ‖ lufedon U, lufiaþ H ‖ þa þe CU
4 lufedon HJU ‖ preterito tempore (aber p. getilgt) Win perfecto f und c z. t. u. e dazwischen gz. weg H
5 amauerim zu -ram a. hd.? h ‖ lufude C ‖ cum amaueris HJTW
6 nur ein þa v. ðu F ‖ cum amauerit HJW ‖ e in he auf r. R ‖ lufode] e über getilgtem on R
7 amauerimus aus amaueris hü. f. W ‖ lufedon HJ
7. 8 cum amaueritis HJT, amaueritis zu amaueri(n)t h
8 lufedon HU ‖ amauerint—lufodon f. h ‖ cum amauerint HJW ‖ amauer:int (i aus u?) F
8. 9 lufedon HU

EODEM MODO TEMPORE PRAETERITO PLVSQVAMPERFECTO
10 cum amauissem þâ ðâ ic lufode gefyrn, amauisses
þâ ðâ ðû lufodest, amauisset þâ ðâ hê lufode; ET
PLVRALITER
cum amauissemus þâ ðâ wê lufodon, amauissetis
þâ ðâ gê lufedon, amauissent þâ ðâ hî lufedon.

9 :: preterito R, f. Cperfecto cum amauerim þa ða ic lufode plusquam A
10 fyrn F ‖ cum auch vor der 2. u. 3. sg. HJ ‖ uisses W
11 ðu aus ic D ‖ lufedest JU ‖ uisset W ‖ he auf r. h ‖ lufude U, e auf r. h
12 we aus etwas a. C ‖ lufedon HJRU
12. 13 cum auch vor der 2. u. 3. pl. HT ‖ amauissemus J
13 lufodon ACDFhJR
13. 14 lufodon ACDFhJR