WeRead Powered by ReaderPub
Life in the forests of the Far East (vol. 2 of 2) cover

Life in the forests of the Far East (vol. 2 of 2)

Chapter 21: APPENDIX B.
Open in WeRead

Explore more books like this:

About This Book

A series of travel journals narrates expeditions into riverine and mountainous interiors, describing limestone caverns where streams disappear, cataracts, and perilous rapids encountered during wet seasons. The writer records plant life such as palms, rhododendrons, and pitcher plants, and notes regional fauna alongside hunting techniques and practical notes on food preparation. Encounters with indigenous communities are described in terms of customs, political tensions, raids, and the social effects of trade and depopulation. Difficulties of travel—floods, steep climbs, scarce guides, and camp hardships—are detailed together with occasional antiquarian finds like bones and ornaments.

APPENDIX B.

The following vocabulary is compiled from materials furnished me by the late Mr. Brereton. The Sea Dayak language is spoken by the aborigines on the Batang Lupar and all its tributaries, the Seribas, Kalaka, and the streams which flow to the left bank of the Rejang. The Bugaus, who live in the districts bordering the great Kapuas river, speak the same language. There are local variations, but they are of minor importance. The Malau is the language of the aborigines living at the very interior of the Kapuas, and, it is said, not many days’ walk from the great mountain of Tilong.

—— MALAY. SEA DAYAK. MALAU.
Straight lurus rurus mupi
Crooked bengkok bingkok, simpin kong kong
Square ampat persagi ampat bersgi kuata
Round bulat bulat sagala ga gulun
Long panjang panjai ba lankei
Broad lebar besai broh
Thick tabal tabal
Thin nipis nipauh, mipis nipis
Deep dalam dalam ba jalam
High tinggi tinggi ba lankie
Short pandak pondak
Without deluar de ruai tanga sauh
Within dedalam dedalam
Light (in weight) ringan lumpong
Heavy brat brat
Above deatas datas de asit
Below debawa de baroh de yaum
Behind deblakang deblakang
Before demuka demua de roka
Between antara antara dua
Here sini kitu, ditu loku
There sana kinu duinyin ke mangeh
Far jauh jauh
Near ampir dampi ampensop
Where mana nei iya di selananu
At de de
To ka ka
From deri arri
All samoa samoa aus
Many baniak meio byu
Few sidikit mimit tetopit
Small kechil mit keh kih
Large Besar besai brah
Like rupa boka si bangun
Now sakarang kamiyatu anindehen
When apabila kamiya endisi
Then kamudien kamiyania
To-morrow besok pa gila balik mina
Yesterday kulmarin ka mani malam
Old tuah tuai tuah
New bharu bharu obas baruh
Slow lambat lobah ba laun
Rapid pantas jumpat ba riah
Strike pukul dadat malun tongi
Break patah patah kru poloh
Open buka telengah ilakkeinih
Shut tutup tutup, tikup tulopu
Lift angkat katon angkat
Throw kibar tampalon keiniko
Wet basah basah
Dry kring rankai kumbat tor
Light trang tawas tumpak manara
Darkness glap petang raun
Black itam chilum an tarun
White putih burak uteh uteh
Red merah mansoh di darah
Yellow kuning kuning tantu mūūn
Blue biru biru biru
Green ijau ijo
Country negri benua
Earth tanah benua
Stone batu batu
Gold mas mau mas
Silver perak perak perak
Iron besi besi besi
Mountain gunong bukit bukit
Valley lembah darong lengkap lengkap
Cave guah lobang batu long batu
Hill bukit bukit bukit
Plain padang padang padang
Island pulau pulaū pulau
Water ayer ai danum
Sea laut tasik rong jawa
River suñgei suñgēi suñgai
Wind angin ribut ribut
Hurricane ribut ribut bungat
Cloud awan niga dom
Rainbow pulangi anakraja
Rain ujan ujan
Lightning kilat kilat suran
Thunder guntur guntur dolok
Day ari ari asoh
Night malam lamai
Morning pagi pagi kau ko
Sun matahari matahari mat asoh
Noon tangah hari tiñgari
Sky lañgit lañgit suan
Moon bulan bulan bulan
Star bintang apei andau bintang
Hot panas panaa panas
Fire api api si siak
Burn bakar tunoh tuton
Smoke asap asap rimbu
Ashes abu abus kutu au
Cocoa-nut nior buah miniakunjor
Plantain pisang pisang buah unti
Paddy padi padi asseh
Rice bras brauh brauh
Pumpkin labu antakai parangi
Yam ubi abuk miah
Seed benih banih, igi, tulang ah
Tree pokoh pohn akak kaya
Root akar randah, urat, banarun
Leaf daun daun daunah
Flower buñgah bungai bukas
Fruit buah buah buārah
Raw mantah matah mutoh
Ripe masak mansoh sasak
Deer rusa rusa piang
Bear bruang jugam
Cow sapi chapi, banting
Goat kambing bedus kambin
Dog anjing uduk, ukuè asu
Hog babi jani bawi
Monkey kra kra
Cat kuching maiau sih
Mouse tikus kechil chit
Rat tikus chit balau
Squirrel tupei tupei but
Bird burong burong
Domestic fowl ayam manok manok
Duck itek itek riri
Kite alang menaul bau
Sparrow pipit pipit duñgus
Swallow layang layang lelayang
Crow gagak kak
Cage kurong krukor
Snake ular ural ruar
Frog katak rinkak rarigu ba ningar
Fish ikan ikan lauk
Crab katam katam
Prawn udang undai undan
Butterfly kupu kupu maniah
Bee lebah manyik
Fly lalat lalat lalas
Mosquito niamok niamok
Louse kutu kutu
Ant semut semut sinsam
Spider laba laba ampelawa
Horn tandok tandok tunjan
Tail ikur iku inkuah
Feather bulu bulu
Wings sayap sayap sapa
Egg telor tuloh turoh roh
Honey madu ai manyik danum muani
Wax lilin lilin
Body tuboh tuboh mantuan
Head kapala pala ulu
Hair rambut bok rambut
Face muka muah lindoh
Ear telinga pending telinga
Eye mata mata mata
Nose idong idong ingar
Cheek pipi kayuh tampilik
Mouth mulut mulut baba
Lip bibir bibir kulit baba
Tooth gigit gilit n’li gisi
Tongue ledah delah lilah
Hand tañgan jari tañgan
Finger jari tunjok unjok
Thumb jari ibu tunjok indu unjok tangan
Nail kuku kukut kuku
Belly prut prut pārut
Foot kaki kaki
Bone tulang tulang
Flesh daging isi
Skin kulit kulit
Fat gamok gamok manbin
Lean krus kurus dejankat
Blood dara dara
Saliva ludah ludah lasu
Sweat peluh peluh
Hard kras kriang
Soft lambut lemeh aloeh
Hot panas añgat
Cold sejok chilap barasam
Thirsty aus rankei rekon niawar akar
Hungry lapar rapah mosi bertanka
Sour masam masam
Sweet manis manis mamis
Bitter pait pait
Smell bau bau
Fragrant wañgi añgit, nyamei
Stinking busok but jaii
Sick sakit padis, tabin meka
Dead mati parei mateh
Eat makan makai, dumpah ankan
Drink minum irup minum
See lihat mada meta
Laugh tatawa tatawa
Weep menangis niabak nangis
Kiss chium sium chisum
Speak kata jaku men janum
Be silent diam diau la lako
Hear dañgar niñgar lingar
Lift angkat angkat
Walk jalan jalai lambar
Run lari rari belanda lari
Stand berdiri berdiri kadin
Sit dukuk duduk duduh
Climb panjat niki mumbit
Sleep tidor tindok tindoh
Awake bañgun dani sadin
Recollect iñgat iñgat
Know tau nemu temu
Forget lupa na iñgat
Ask tania tania ketu anan
Answer saut saut
Understand mengarti nemu udi
Yes iya au, bisi oh
No tidah ingai, nadei nanok
Beautiful elok bajik, badas mam
Ugly rupa jahat nda badas, jaii
Pleased suka gagot hati sa sau niawa aku
Sorry susah tusut, tusah hati sakanutin
Afraid takut takut, rawan
Shame malu malu bawa
Love kasih kasih, rindu
Hate binchi na’ndu nanak meh nia
Anger marah riñgat babu julu
Wish mau dekah menioh
Right betul amai
Wrong salah salah
Good baik badas mam
Bad jahat jain jauh
True benar amai, benda topat
False dusta bula
Wait nanti netu ako akoh
Come mari datai
Go pergi nurun, pegi andor
Meet temu temu
Hide tapok belalei sunyān kolu ko
Search chari gigah men ari
Find dapat ulih kuleh
Give kasìh anjong, unjok anlat
Take ambil ambi taloh
Bring bawa bai iawa
Take away angkat angkat tangkong
Kill bunoh bunoh dunoh
I aku aku tak
Mine aku punia akum puh tak ampunah
Thou angkau nuan ikon
Thine angkau punia nuan puh ikon ampunah
He, she, it iya iya ninan
His, &c. dia punia niam puh
We (_inclusive
or absolute)
kita kita
Our (inclusive) kita punia kitampuh
We exclusive
or relative)
kami kami
Our (exclusive) kami punia kami puh
You kau nuan
Your kau punia nuanpuh
They iya iya
Their iya punia iyampah
This ini itu
That itu nin, nia
Who siapa sapa
What apa nama, kati
Food makanan makai, enkaiu
Rice, boiled nasi asi
Sugar gula gula
Oil miniak miniak
Milk ayer susu ai tusu
Flesh daging isi
Boil rebus sumei
Broil panggang ganggang
Salt garam garam
Clothes pakayan kain
Earring antin antin gronjong, tiñga
Chawat chawat sirat kin paroh
House rumah rumah sauh
Wood kayu kayu
Posts tiang tiang pra kayu
Door pintu lāan pintu
Ladder tangga tangku
Bed tampat tidor penindok
Mat tikar tikai alik
Box peti peti
Road jalan jalai
Bridge jambatan jamban
Spear tombak sankoh relis
Sword pedang pedang
Chopping knife parang duku basi
Boat prahu bangkong prauh
Canoe sampan bidok bidup
Spirit antu antu
Man orang laki laki orang laki ber bakar
Woman perampuan indu berbeneh
Husband laki laki
Wife bini bini arineh
Father bapa apai amah
Mother ama indai indu
Grandfather nenek aki, nineh piang
Child anak anak
Old tuah inai, tuai
Young muda muda
Boy budak biak
Girl anak dara n’dun

BALAU NAMES.

MEN. WOMEN.
Linggi Rata
Jelapiang Salima
Nangga Salam
Moramat Saripa
Janting Itau
Anggi Sarika
Musit Chula
Jisang Rabi