Mysterium Arcae Boulé

Pro momento temporis gravitatem rescissi tortilis totam haud intellexi. At — mox perspexi.

“Illa mea somnia,” minime motus Godfrey ait, “iterum revivescunt. Aliquis etenim viam sibi in hanc domum ista vespera invadendam parabat — aliquis, utique, cui arca illa ex re est.”

“Certe ille nullum tempus trivit,” interpretor ego.

“Sciebat nempe nullum ei suppetere. Quum tu foros eos pendendos curasti, ille intellexit te eum monuisse, propositaque perspexisse. Non ignoravit ipse suscitabulum, se tortile scissuro, tinniturum, nisi esset seiunctum; sed ipse æque novit pacisci posse futurum ut nulli in domo innotescat, si ipse tortile ruperit, nec ante crastinum diem rupturam reparatum iri.”

“Numquid eum insidiis capere non possumus?” quæro ego.

“Tentare quidem possemus, sed cœptum id, Lester, perquam est lubricum.”

“Unum cœptum temerarium sufficiet pro die,” respondi ego cum suspirio, quandoquidem mihi fides occulti, veneni, cæterarumque rerum cum impetu redire cœpit. Fere pœnitentem me erga Godfrey gessi, quod unquam ausus sim circa eum dubitare. “Satius erit dubitare, sed exspectare ac videre utrum primum vitá evadere queamus, quam alterum paremus.”

“Recte mones,” ait Godfrey ridens. “Rupturam hanc tamen reparabo.”

Cultellum itaque exprompsit, binos aut ternos uncos, qui tortile destinatum tenebant, laxavit, tortile utrimque propius contraxit, velaturam deglupsit, extremos fines tortilium in laqueos inflexit, copulavit ac revinxit.

“En,” inquit, “totum refectum. Si perfractor fenestram attrectaverit, suscitatorium in motum aget. At non puto eum id facturum. Quin existimo eum suas machinationes patefactas esse iam sentire.”

“Quí id sciat?” dubitans quæro.

“Si oculis hanc fenestram prosequitur, quod eum facere credibile est, lumen meum vidit. Fortasse et nunc vigilat.”

Opacum fenestræ quadrum haud sine quodam tremore contuebar. Iam negotium istud nervos meos iterum afficere cœpit. Sed Godfrey humeros exagitans se avertit.

“Nunc tandem ad arcam,” fatur, mihique in ascensu postico præivit.

Rogers usque in camula desolatus sedebat, et propius eum aspiciendo percipere poteram quam pallidus deiectusque esset. Quæque eius sollicitudo fuerit, imo eius animo insidere satis constabat.

“Quidquamne habes, Rogers, hac vespera?” mite ab eo peto, “quod nobis edisserere velis?” At ille nihil nisi caput agitat.

“Iam quæ scivi, mi Here, omnia tibi narravi,” voce respondit submissa.

“Vexare te non pergam, Rogers,” prosequor sermonem, “vellem tamen ut rem tecum reputares. Opem meam, siquando egeas, tibi adfuturam scito.”

Oculos suos cito in me sublevavit, sed protinus se recepit et obtutum avertit.

“Gratiam tibi habeo,” respondit, nec quidquam plus.

“Nunc vero,” moneo asperius, “te surgere iubeo. Velis, Parks camulam a foribus amoliri.”

Parks vultu stupenti obsequitur.

“Eo certe non intrabitis, mei Heri!” obtestatur me Parks ansam forium tenentem.

“Intrabimus vero,” respondi, foresque pandi. “Estne — est . . .”

“Non est,” interpellat Parks, divinando. “Libitinarii capulum attulerunt, cadaver imposuerunt, et hoc postmeridiem in exedram[1] dimoverunt.”

“Valde placet. Nunc cuncta lumina accensa habere volo, mi Parks, prorsus ut vesperá hesterná.”

Parks manu intra ianuam porrecta deflectorium electricum advertit. Tum discedens, sed cerá[2] iterum reversus, lumina spiritús lithantracini accendit. Intra momentum lumina interioris quoque cubiculi exarserunt.

“En, Here mi, habes tua lumina,” inquit Parks versus ianuam recedens. “Quidquamne me vis?”

“Modo non. Exspecta tamen intra ambitum. Fortasse opus te habebimus.” Monere eum volebam ut securim in promptu haberet, nisi quod Godfrey subridentem vidi.

“Bene, mi Here,” respondit Parks, haud dubie lætus discedens clausit ianuam.

Post hæc in interius cubiculum præcessi.

“Ecce hic ea est,” inquam, capitis nutu indicans arcam Boulé, in pleno stantem luminum fulgore, quaque particula intestini operis basilisci oculorum instar micante. “Haud sero est, mi Godfrey, eam missam facere.”

“Imo vero est,” frigidiuscule ipse refert dum tunicam exuit. “Iam eo momento quo mihi historiam eius narraveras sero fuit. Quid? Lester, si eam nunc mitterem, nunquam amplius dormirem!”

“Sin vero minus, nunquam amplius evigilabis,” subiunxi.

Leni risu respondit.

“Quam asper tu vates es! Admove sis sellam, meque observa.”

Interim manicas subuculæ suæ sursum volvit, laternulam autem electricam iuxta arcam deposuit. Dein brachiis plexis paulisper oculos in eximio opere heri Boulé pavit.

“Est hæc revera pulchritudo ipsa,” tandem fatur, tum forulos pusillos, unum post alterum, evulsit, inspexit singulos, tum magná cura singulos in sellam deposuit. “Decernendum nunc puto utrum alia, occulta, spatia hic non delitescant,” ait.

Tum mensuram eburneam plicatilem e sacculo produxit, eam explicuit, mensurasque tam minutas et abstrusas in omnes partes instituere cœpit, ut fere per dimidiam horam nullum verbum edidisset. Dein aliam admovit sellam et iuxta me consedit.

“Certe in ambages incurri,” fatur denique, “quod ut eveniret, absque dubio mens artificis huius arcæ fuit. Totus fundus scriptoriæ occlusus est, hi autem tres foruli exiguum tantum spatium explent. Tum tergum arcæ geminatum esse videtur — ni plus, estque illic spatium trium digitorum, de quo rationem reddere nequeo. Est ergo facile credibile spatium illic satis interesse etiam duodenis forulis occultis, si Matronæ de Montespan ita visum sit. Nunc vero speculemur technam eius.”

Manum itaque dextram cum chalybeio manutio inseruit, et ante arcam in solum desedit.

“A fundo igitur exordiar,” inquit. “Siquod præterivero punctum, ad id me revoces, velim.”

Digitis suis superficiem æreorum ornamentorum pedum delicatorum arcæ asperitatesque summa pernicitate percursat. Præsertim in singulis umbonibus bullisque hæsit partim introrsum premendo, partim sursum deorsumque tentando, si cederent, at non cesserunt. Deinde ad fundum processit, adhibitaque suá laternulá, cunctas rimas collustravit, sed incassum.

Alterum dimidium horæ ita explevit, et quum denique ex imo arcæ fundo sese subduxit, totus vultus sudore manabat.

“Opus arduum est,” inquit demum residens, frontemque tersitans. “Tamen, nonne, Lester, magnæ pulchritudinis ista est? Quanto plus eam speculor, tanto videtur admirabilior.”

“Explicui et Vantine me eius rei iudicem parem haud esse,” respondi, “neque modo sum.”

“Ne ego quidem, tamen quantum in me est, æqui bonique facio. Pulchritudo ista obryssa est ætatis Ludovici Quatuordecimi — artis splendor ad — issimum gradum sublatus. Cerne modo opus musivum in fronte — quidquamne elegantius tibi fingere potes? Et quid de cælaturis — nihil in iis frigidi et ieiuni. Cælo ea ornamenta erant exsculpta, qui manibus obediebat principis cuiusdam artificis — ipsius fortasse heri Boulé. Nec mirum si Vantine ob eam rem furebat. Foriculum tamen eum necdum reperimus,” et his verbis sellam suam propius arcæ admovit.

“Unum te monitum esse vellem, Godfrey,” alloquor eum: “si tu digitis ambarum manuum scalpitare perrexeris, ut adhuc fecisti, fieri tam facile poterit ut læva, quam ut recta manu feriaris.”

“Vera memoras,” probat ille. “Si me id iterum facientem videris admone me sis!”

In fronte arcæ tres erant foruli; hos Godfrey evulsit. In locum unde hos exemerat, manum rectam ingessit, eumque caute exploravit. Deinceps digitis percurrit umbones rugasque musivi operis, quo latera planumque arcæ incrustata erant, et hæc digitatim et unciatim. E sententia saltem mea, si usquam occulti foruli latuerint, hac circiter in parte latere eos oportebat; hinc eum spiritu suspenso prosequebar. Semel dumtaxat existimabam eum reperisse forulum, particula enim crusti a latere arcæ paucillum digitis cedere videbatur; nullum tamen occultum choragium attrectatum est; nullus forulus proruit apertus; nulli dentes venenati proruperunt.

“Hem,” fatur denique Godfrey residens in sua sella, frontemque iterum tersitans, “tantum itaque effeci. Si ullus in ima arca forulus occultus est, is certe efficacissime est abditus. Nunc superiorem tentabo.”

Pars arcæ superior ordines continebat forulorum per series, ordo erat super ordinem, quos fastigium triquetrum claudebat, cuius tympanum pulcherrimis ornamentis aeneis nitebat. Forulos hos ianua claudebat duarum valvarum, in medio convergentium, quas opus musivum miris ambagibus decorum in ornatum tegebat.

“Si forulus occultus uspiam hic delitescat,” hariolatur Godfrey, “alicubi a tergo occultatur, quod illic spatium videtur esse inane. At vero de detegenda techna . . .”

Digitos igitur crusto iterum applicat, tum subita perculsus cogitatione, parvulas figuras aeneas in tympano tentat, reperit tamen eas solidas et immobiles esse.

“Untum tamen certum est,” fatur iterum, “technam, qualiscunque ea cæteroquin sit, eiusmodi esse indolis ut casu inveniri — uti siquis stans, verbi causa, latus ei applicet, nullo modo possit. Nec satis est ut choragium tantum premas; quin necesse videtur esse seriem vectium certo ordine tractari et operari certo ordine oportere, alioquin forulus nunquam aperietur. Vereor ne repulsam feramus.”

“Graviter rem me ferre asserere haud queo,” retuli ego animo allevatus. “Ego quidem ex mea parte æquo feram animo si forulus in sempiternum delituerit.”

“Ego non item,” paucis refert Godfrey, strictis superciliis residens arcamque aspectans. Mox iterum surrexit arcamque a tergo palpare cœpit.

Nescio quid id fuerit — nullius enim conscius fui strepitús — vis tamen quædam arcana oculos meos ad fenestram posterioris partis cubiculi allicuit. Prope ad summitatem foriculi quem ego et Parks in locum apposueramus, exiguum erat foramen lunare aliquantum, lucis gratia fortasse excisum, per quod par oculorum — oculorum ardentium — speculari videbatur.

Oculi hi in Godfrey tanto ardore erant defixi, ut meum obtutum nec observare parerent, et sic caput protinus deflexi.

“Godfrey,” alloquor eum, “noli suspicere; cave vertas caput; est nempe aliquis, qui per foramen fori fenestræ, e regione nobis, nos speculatur.”

Godfrey prope solidum minutum non respondit, sed opus arcam explorandi commode prosequebatur.

“Tene se aspectantem videt?” quærit denique.

“Non videt; omnis te speculatur oculis e fronte pæne procidentibus. Nunquam tales vidi oculos!”

“Ullamne vultús eius partem vidisti?”

“Non vidi; foramen exile est. Digitos unius manús eius videor vidisse, dum se loco continere conatus in foramine tenebat.”

“Qua in altitudine est foramen?”

“Prope ad summitatem fenestræ.”

Pauca post momenta Godfrey ad sellam suam revertit, consedit, atque mucinium[3] sensim in vultum induxit. Dein proclinatus pedes arcæ aspectare affectabat.

“Vidi eum,” inquit. “Sive potius oculos eius vidi. Nonne quam sunt sævi.”

“Oculi tigridis sunt,” ex animo persuasus respondi.

“Enimvero, dum iste nos ex extrinseco speculatur, usui haud erit opus nostrum prosequi. Nam si etiam forulum occultum reperiremus, eodem fere momento uterque nostrum moreretur.”

“Aisne fore ut iste nos occisurus esset?”

“Eodem momento nos traiiceret. Finge tibi, Lester, quanta ista esset consternatio! Parks audiret duos ictus sclopelli, irrueret, nosque hic mortuos reperiret. Grady in convulsiones raperetur — ac per aliquot dies ambo celebres essemus.”

“Ego vero celebritatem alio quodam modo quæram,” inquam immotus. “Ecquid hac de re statues?”

“Capere eum tentandum puto; quod si efficeremus — tum sane celebraremur! At cœptum eiusmodi est quasi scorpionem capere — certum esset nos detrimentum laturos. Si ille homullus est, quem esse puto, omnium mortalium ille maxime periculosus est.”

Interim superficiem arcæ palpare perrexit. Quod ad me attinet, nescio quid non pactus essem, si eosdem oculos micantes iterum conspicere mihi datum esset. Ii enim inussi esse videbantur; urentes radios in tergo meo sursum deorsumque mihi cursare persuadebam.

“Quid non prodeam acsi aliquid prosequerer?” suasi ego. “Tum ego et Parks circumcurrentes cornu eum haberemus.”

“Quin non tu eum, sed ipse te haberet. Tibi nulla pateret occasio. Si est in superiori contignatione fenestra supra illam, aliquid in eum demittere posses, aut vero nostro Parks liceret eum sclopello traiicere —”

“At nonne id ignavo admodum modo fieret?” sciscitabar.

“Mi amice, Lester,” obtestatur Godfrey, “si aspidem aggrederis, nonne id nuda manu haud tentabis?”

Prorsus invitus — oculos iterum ad fenestram converto . . .

“Decessit!” exclamo.

Godfrey binis saltibus fenestram attigit.

“Cerne modo istud!” ait, “tum fatere utrum ipse non summo sit ingenio!”

Oculis secutus digitorum indicium, vidi e regione foraminis tabulæ simile foramen vitro esse incisum.

“Lurco ille omnia prævidet,” cum admiratione fatur Godfrey. “Existimo eum illud foramen instantibus tenebris excidisse. Oportet eum prævidisse futurum ut nos arcam hac vespera exploremus — ipse vero non modo videre, verum etiam audire volebat. Quidquid diximus, mi Lester, ipse audivit.”

“Prosequamur eum!” clamito ego, et quin responsum exspectassem, anticum conclave persultavi, foresque in ambitum ducentes cito aperui.

Parks et Rogers foris, in camula, in ambitu, sedebant; nunquam antea vidi duos homines adeo perterritos.

“Per Deorum fidem, Here Lester!” halitabat Rogers, qui manibus gulam stringens stabat.

“Herus Godfreyne is est?” clamat Parks.

“Aliquis est hic foris. Ad manum habesne sclopellum, Parks?”

“Ita habeo,” idemque e sacculo evulsit.

E manibus eius id eripui, aperui ostium, cancellos transilii, iuxtaque murum ad angulum usque prorepsi.

Dein omni mea audacia evocata, circum cornu assultum molior.

Nemo in conspectu erat; sed e quodam loco propinquo cachinnus derisorius ad aures meas pervenit.

1. ↑ Exedra, -æ, est cubiculum amplius et ornatius, ubi peregrinos excipimus, aut ubi familia congregatur; diversa est ab œco, (-us, -i) qui ostio contiguus est.
2. ↑ Cera, -æ, est candela e cera tenuis, quá lampades altius pendentes succendimus.
3. ↑ Est tela, quam in sacculo gerimus, ad mungendum nasum adhibita.

Oculis usque fixis stabam, cachinnus usque in auribus resonabat, quum Godfrey ad me accessit.

“Ipse utique evasit,” fatur frigide.

“Prorsus ita; cachinnantem eum audivi!” inquam.

Godfrey me subitaneo obtutu aspexit.

“Age, mi Lester,” fatur solabundus, “cave nervis tuis cedas.”

“At hic non de nervis quæritur,” obtestor ego fere æstuans, “distincte audivi. Nec ab hinc procul abesse videtur.”

“Procul admodum quominus nos eum capiamus,” regerit Godfrey, atque laternulam gerens ad limen fenestræ atque solum circum, inspectum accessit. “Hicce est locus ubi ille stetit,” fatur, nam vestigia satis erant clara. “Viam qua se reciperet utique paravit,” subiungit, dum laternulam huc et illuc versans, plagam eius per cæspitem indagabat, herbæ tamen adeo erant densæ ut nulla species vestigiorum reperiri posset.

Lentis gressibus itaque in domum redivimus, quo facto, Godfrey ad arcam ulterius explorandam consedit.

“Vires meas omnino excedit,” tandem fatetur; “nec alio me modo confido forulum reperire posse quam securi. Non tamen lubet istam rem comminuere —”

“Nec miror! Id enim esset quasi Venerem Miloniam contundere.”

“Vix tantum esset nefas. Tamen in præsenti eam haud confringemus. Enchiridia de occultis forulis prius evolvam — aliquid fortasse quod mihi usui esse possit reperiam.”

“Ac tandem,” spe deiectus respondi, “idgenus forulos plane non exstare reperies.”

Sed Godfrey nutu capitis id negavit.

“Ego vero, mi Lester, hac in re tibi minime assentior. Paciscor tecum lurconem eum, qui nos speculabatur, hos sine labore momento temporis posse reperire.”

“Certe ipse perquam verebatur ne tu quoque id posses.”

“Non sine causa,” acriter refert Godfrey. “Cras iterum agrediar. Unum tamen videndum, ne amicus noster, qui oculis illis ardentibus est, nos antevertat.”

“Tabulæ illæ satis firmæ sunt,” respondi, “nec Parks stultus est.”

“Vera memoras,” probat Godfrey, “fori illi satis sunt firmi — denis minutis eum arcebunt — vix diutius. Quod ad Parks attinet, is vix dena minuta secunda duraret. Tu quidem singularem huius nebulonis indolem capere non videris.”

“Vesperi hesterno,” inquam, verborum eius recordatus, “admiratione illius ductus, tamquam maximum nostrorum temporum malefactorem eum memoravisti.”

“Equidem non diffiteor,” ait Godfrey in me renidens, “rem paullo plus iusto exaggerasse mihi contigit. Quid si eum unum dixerim maximorum — certe satis magnum qui nos, nisi admodum caveamus, circumvenire possit. Interim consultum duco Simmonds per nuntium rogare, ut ad custodiendam domum binos submittat lictores. His foris, Parks autem intus, vigilantibus res satis tutæ existimari poterunt.”

“Ita et mihi videtur,” respondi. “Horum præsidio totum exercitum repellere parare videberis. Cæterum quis tandem iste hirquitallio[1] est, Godfrey? Nam tu eum formidare videris.”

“Timeo eum profecto, si ille is sit quem esse arbitror — quod quidem modo mera est hariolatio. Exspecta tamen diem unum vel alterum. Nunc Simmonds evocabo.”

Dum hic ad telephonum secessit, ego iterum ante arcam speculabundus consedi, eamque stupens mirabar. Quænam insidiæ illæ erant, meditabar mecum, quæ circa hanc arcam veluti centrum, texebantur? Quisnam ille erat quem Godfrey tam formidolosum sibi fingebat? Curnam ille Vantine victimam sibi selegit?

Godfrey interea dum ego in his arcanorum ambagibus cœcutiebam, revertit.

“Factum est,” ait. “Simmonds duos ex optimis suis delegit ad hanc domum custodiendam.” Pauca momenta stans demirabatur arcam. “Cras mane redibo ad iterum tentandum,” prosequitur; “interim manutium cataphractum in sella reliqui, si fortasse tu ipse, Lester, tentare velles . . .”

“Dii meliora!” obtestabar. “Interim satius erit Parks de tuo adventu edocere, ut te intromittat. Futurum spero ut te, Godfrey, non cadaver hic postratum inveniam!”

“Idem et ego! Non tamen id futurum exspecto. Recte mones; dic Parks, sodes, ut me, quandocunque venero, intromittat. Nunc vero de Rogers.”

“Quid de eo?”

“Rem mecum perpendendo reperi expedire ut eum hac vespera quæstionibus urgeam. Sed fortasse præstabit donec plura congessero exspectare.” Post brevem ad cogitandum moram, “id faciam,” inquit, “exspectabo. Ne errem, perperam nihil faciam.”

Deinde una in ambitum prodivimus, monuique Parks ut Godfrey, quandocunque domum intrare vellet, admitteret. Rogers usque in camula sedebat adeo mœstus ac deiectus, ut eius miserescerem. Interim reputando mecum perspicere cœpi et exspectare futurum, ut Rogers, quidquid ab eo rescire vellemus, si modo unius diei aut duorum moram interponeremus, quin cogamus sua sponte fassurus esset, siquid a nobis celasset.

Hanc meam sententiam per gradus descendens Godfrey aperui.

“Recte fortasse ea de re sentis,” putabat ipse. “Nec ille misellus mihi pravus videtur. Aliquid illi evenit — aliquid circa illam mulierem — quod ipse nunquam sit eluctatus. Experiendum nobis erit quid id fuerit. Eho, ecce hic sunt homines Simmonds nostri,” ait ipse dum Lictores duo ante domum constiterunt.

“Tune herus Godfrey es?” alter quærit lictorum.

“Is sum,” respondit Godfrey.

“Herus Simmonds adventum nostrum tibi, si hic esses, significare nos iussit.”

“Consilium nostrum est,” ait Godfrey, “ut vos domum custodiatis — custodiatis undique — circuite eam penitus, dateque operam nequis eam appropinquet.”

“Tenemus, mi Here,” quo dicto digitos ad galeam levaverunt, tum unus circuivit ad posticam domum, alter vero a fronte stetit.

“Si hi se fortasse occulerent,” suasi ego, “nebulo ille auderet reverti, et sic intercipi posset.”

Godfrey tamen capitis nutu negavit.

“Reditum eius experiri nolo,” inquit, “satius habeo eum absterreri. Consultius est ut nos cavisse intelligat.” His dictis præterlabens pilentum gestu accersens, scamellum eius uno pede ascendit, tum, “Iam te, mi Lester,” inquit, “antea docui me eum formidare. Tu fortasse me iocari putavisti, at id non ex ioco dixi. Nunquam in vita mea magis serio locutus sum. Ad officinam Record,” ait pilentario, strepentibusque rotis avectus est me post eum diutius spectante.

Ut domum versus progrediebar, agere, quin de isto arcano homine, qui animum Godfrey tantopere affecerat, serio cogitarem, non poteram. Nunquam memini eum de se cum ullo adversario conferendo dubitare; at nunc congressum fugiebat, aut certe reformidabat — ne scilicet superaretur aut eluderetur! Quantus sic honor huic arcano ignoto tributus sit nemo nisi ego divinare potui.

Tum vero cachinnum illum derisorium recolendo aliquantum et trepidavi. Dein per humerum respectans gressus meos acceleravi, nam si Godfrey sibi timendum putavit, quanto magis id mihi conveniebat! Pudore quodam agnovi me allevari quum ad contubernium meum perveni Marathon, ianuamque meam obseravi.

Antequam tamen decubuissem, a Godfrey iterum nuntium accepi, per telephonum enim evocatus, vocem eius agnovi.

“Nihil nisi te docere cupivi, Lester,” inquit, “recte te divinasse. Mysteriosus ille Francus navi La Touraine huc pervenit, egressus autem est heri meridie, vectus vero erat interstegio; cæterum institoribus de eo nihil constabat. Quo circiter tempore ad Vantine pervenit?”

“Circa horam secundam, ut puto.”

“Itaque a navi rectá eo ivit, ut tu putavisti. Hinc palam fit quare ignotus omnibus fuerit. Societas navigatoria sacciperium quondam suum possidet. Faciam ut id cras aperiant, tum quis fuerit fortasse cognoscemus.”

“Verum, Godfrey,” interpello ego, “quid de isto altero catulastro — de homine oculorum ardentium? Mihi iam medullam ustulat!”

“Noli id pati, mi Lester!” ait ridens. “Nullo in discrimine versamur, nisi dum ad arcam prope sumus! Tempestas circum eam sævit. Nihil plus modo dicere queo. Sospitem tibi noctem! Vale multum!” quibus dictis auscultatorium pependit.

1. ↑ Hirquitallio, -nis, sive hircitallio, iuvenis hircus, hœdus, hœdulus, ephebus, catulaster, adolescens virilitatem affectans.

Postero die, paullo post meum in officinam adventum, ministellus, solemni quodam agendi modo, a cuius moribus perquam alieno, schedulam mihi offerebat, quam ego non parum stupens aspexi. Visá eá, fateor, et mihi verecundus reverentiæ timor subrepsit, quandoquidem tessella nomen ferebat Sereni Hornblower.

Cæterum nomen satis ignotum præterquam legumdoctis grandium orientis trium urbium, Neo Eboracenæ, Philadelphenæ atque Bostonciæ; nam Serenus Hornblower nunquam est functus publico munere, nunquam verba publice fecit, nunquam respondit allocutioni epulari, inter delectos publice nunquam sedit quantum constat, dicam[1] in curia publice nunquam pertractavit, nunquam causam coram iuratis dixit — uno verbo, nomen eius in diurnis nunquam, ullo modo, iactatum est, et tamen proventus sui proventus cuiuscunque advocati huius regni ita superaverunt, ut hi triginta libellæ[2] tantum esse viderentur.

Etenim Serenus Hornblower iuriumconsultum optimatum nostrorum fiduciarium egit. Id munus ipse multos annos gessit, atque fama fert nullum unquam in publicum probrum devenisse. Clientes summá curá selegit; negotia millionariorum Pittsburgicorum, tametsi perquam fructuosa, nunquam non recusavit; sed magnopere sibi cordi esse videtur, eoque superbit, ut opinio famaque vetustiorum familiarum, etiamsi progenies earum quandoque in turpissima inciderint probra, sarta tecta servarentur. Siquis e prosapia sit “Pilgrims,”[3] aut “Patroons,”[4] herus Hornblower nullam amplius commendationem ab eo exigit.

Prudentiá et sagacitate in clientes incredibili cluet; et tamen quibus contigit adversas sibi partes eum tueri, post haud multum temporis senserunt sub involucris mollibus byssinis pugnum maxime formidabilem loricatum delitescere. In summa, ipse vir erat omni numero mirabilis, qui si permoveri posset ut commentarios vitæ actæ scriberet — quod quidem extra limites rerum possibilium positum est — lectoribus delitias præberent vere mirificas. Mihi antea nunquam contigit sive privatim, sive per negotium, eum convenisse, proinde cum aviditate quadam ac zelo ministellum sine mora in officinam meam eum invitare iussi.

Verumtamen Serenus Hornblower aspectu nihil horum prodidit. Fama eius facile suscitare poterat opinionem alicuiusmodi hominis medii inter Uriah Heep atque Sherlock Holmes, atqui huius in aspectu nihil dissimulantis, nihil insimulantis discernebatur. Quin vir ipse erat mediæ ætatis, bono animo vigoreque turgens, paullo corpulentior, vultu vegeto ac raso, oculis admodum cæsiis, cæteroquin bene pastus, morsibusque mentis mali consciæ solutus. Si illi in Latavia obviam factus fuissem, eum pro mimo, vel histrione perito ac maturo habuissem. Aliquid in eius intuitu Iosephum Jefferson in memoriam aspicientis revocabat — fortasse clari et cæsii eius oculi. Iste ipse aspectus in causa esse poterat cum indole aperta et audaci quare in suis cœptis tanto successu floreret.

Manibus ultro citroque porrectis, sede capta, protinus in medias res, ob quas venerat, pedibus ivit. Si nunc, ubi iam perspectam habeo delicatam rei naturam, hanc rem mecum reputo, etiam magis admiror paratum patulumque eius animum; quo tamen plus hæc recolo eo magis mihi persuasum est eum omnia in antecessum minutatim excogitavisse quid mihi dicturus esset. Quicunque propositum in antecessum elaboratum mente serena, acsi nihil præparatum esset, animo placido exsequi valet, suis æmulis necessario longe antecellit.

“Mi Here Lester,” fatur ille, “ex auditu teneo te bonorum Philippi Vantine administratorem esse.”

“Nostrum consortium est,” correxi eum.

“Sed tu, in persona, negotiis eius attendisti?”

“Vera memoras.”

“Ipse, ni fallor, veteratæ supellectilis exstitit coactor.”

“Ita fuit.”

“Novissimoque suo in Europa itinere, unde nuper rediverat ab Armand et Fils, Parisiis, arcam Boulé præstinavit.”

Quendam sensum stuporis reprimere haud poteram.

“Remne agis Armand et Fils?” quærito.

“Minime. Rem cuiusdam matronæ ago, quam pro re nata Matronam X appellabimus.”

Cogitatio animum mihi subiit Matronam X, mysteriosamque mulierem Francicam unam fortasse eamdemque esse. Dein ut absonam respui. Serenus Hornblower clientem idgenus non acciperet.

“Herus Vantine arcam eiusmodi revera emit,” respondi.

“Estne ea in tua possessione?”

“Est in suis ædibus quædam arca Boulé Parisiis submissa, sed paucis ante suum decessum horis me docuit herus Vantine non eam esse quam ipse præstinavisset.”

“Aisne errorem in transmittendo factum?”

“Sic rem existimavimus, atque remulcale ab Armand et Fils id confirmavit.”

Herus Hornblower parumper deliberabat.

“Ubinam est arca quam herus Vantine revera præstinavit?” quærit denique.

“Omnino nescio. Fortasse adhuc Parisiis est. Verum delectum quemdam eorum exspecto me brevi visitaturum, qui rem nobiscum componat.”

Salutator meus iterum conticuit, et obliviosus frontem fricabat.

“Valde est curiosum,” fatur tandem. “Si arca usque Parisiis esset, putandum foret errorem agnitum fuisse antequam mea cliens de ea sciscitata esset.”

“Complura alia circa hanc rem plane sunt curiosa,” dixi.

“Quidquamne obstabit quominus mea cliens arcam aspiciat, Here Lester?”

Nunc meum erat dubitare.

“Here Hornblower,” denique respondi, “nihil te celari velim. Est quoddam mysterium circa istam arcam, quod solvere pares non fuimus. Fortasse legisti relata de mysteriosa morte heri Vantine, alteriusque cuiusdam Franci; uterque mortuus est in eodem cubiculo domús Vantine, uterque, ut videtur, ex eadem causa.”

Ipse annuit.

“Existimasne hanc arcam ullo modo ad causam accessisse?” cito quærit.

“Ita credimus; licet hucusque nihil probare potuerimus. Sed nunc arcam solertissime custodimus. Per me nihil quidem obstat quominus cliens tua eam videat, indulgere tamen ut tangat non possum — aut saltem quin sciat cur id agere velit. Memineris nihil te mihi revelasse quare ipsa eam videre vellet.”

“Atqui ego, Here Lester, paratissimus sum causam tibi revelare,” inquit. “Nihil nisi æquum fecero si te id docuero. Relata quum audiveris, si tibi ita visum fuerit, Matronam X ad arcam visendam acciemus.”

“Esto,” adstipulor illi.

Ipse in sella reclinatus, vultu gravi,

“Cliens mea,” inquit, “est prosapia clara cuiusdam familiæ Americanæ — perquam illustris. Tribus annis ab hinc nupsit cuidam nobili Franco. Divinare fortasse poteris nomen, ego tamen multo malim ut neuter nostrum proferat.”

Capite annui.

“Nobilis iste tam prodigus quam infidus exstitit. Fortunas meæ clientis larga manu solebat diffundere. Pellices suas coram ea publice ostentare consuevit. Quin et tentare audebat hanc adigere ut unam earum apud se exciperet. Fateri audeo me eam, quod hunc non iam dudum reliquisset, stultam iudicavisse. Fiduciarii denique fortunarum matronæ se ingesserunt, nam pater mulieris, pro sua prudentia, partem fortunarum filiæ in fiduciam tradidit. Hi debita mariti dissolverunt, stipendium ei statuerunt, eiusque debitores monuerunt futura eius debita solutum non iri.”

Per hoc tempus nomen suæ clientis utique iam divinavi, siquidem singularia hæc ore omnium iam diu longe lateque ferebantur, nec est cur moneam historiam hanc me attentione etiam augescente auscultasse.

“Stipendium principe dignum est,” pergebat herus Hornblower, “at hero X id nequaquam suffecit.” Nullum stipendium sufficeret — quo maiorem acciperet pecuniam, eo plures comminisceretur modos ad eam disperdendam. Itaque, tandem fur evasit. Eo denique devenit ut producta artis, venderet, quibus suæ domus affluunt, quæ quidem reapse meæ sunt clientis, empta enim eius pecuniá fuerunt. Binis circiter ante septimanis cliens mea, post aliquantum moræ in castello suo in Normandia reversa, suas urbanas ædes prope denudatas reperit. Tapetæ, tabulæ pictæ, statuæ — omnia divendita erant. Inter res cæteras ab eo direptas fuit arca Boulé, qua cliens mea velut scriptoria uti consuevit. Arca erat pretiosissima; attamen non valor pecuniarius meam clientem sollicitudine angit, et ad eam recuperandam urget.”

Hic paulisper conticuit, clarandæque voci studebat, unde probe intellexi delicatissimam historiæ suæ partem eum attigisse.

“Herus X, memor decoris dumtaxat,” tractim prosequitur, “ut saltem ipse sibi persuaserat, consilium cepit epistolarum suæ uxoris servandarum. Hoc propositio contenta forulorum in sellam quamdam profundi iussit. Erat tamen ibi forulus ipsi prorsus ignotus — forulus occultus, clienti tantum meæ cognitus. Iste forulus manipulum occultabat epistolarum clientis meæ, quas ipsa summa sollicitudine recuperare conatur. De indole harum nihil memorabo — ego, profecto, vix quidquam de iis scio, siquidem revera nec ad rem meam faciunt. Ipsa tamen me certiorem fieri voluit, tranquillitate animi, nisi ea recuperentur, se prorsus nullá frui posse.”

Iterum annui. Nihil profecto erat quare adhuc plus diceret. Etiam ego mecum reputavi infido marito si par pari rependat, revera nullum ius ad conquerendum competere.

“Cliens proin mea,” prosequitur herus Hornblower sensim lætus viarum maxime ardua se feliciter superasse, “ad recuperandam arcam opus confestim aggressa est. Reperit eam Armand et Fils venditam esse. Eos quum sine mora adivisset, responsum tulit arcam iam hero Vantine venditam, et etiam huc transmissam esse. Proinde, sub specie suam familiam visendi, proxima navi se itineri committit eo vero proposito ut ab hero Vantine facultatem forulos aperiendi, litterisque potiundi impetraret. Mors eius suam spem frustravit, et sic destituta, speque deiecta, ad me refugit. Vix est cur addam neminem ex sua familia quidquam de his rebus scire, atque plurimum referre ut maritus suus de iisdem nunquam vel suspicetur quidem. Suo itaque nomine te appello, veluti testamenti heri Vantine exsecutorem, ut eas litteras propriæ dominæ restituere ne graveris.”

Miram hanc historiam momento temporis mecum volvens sedebam, tentabamque eventus novissimi bidui, utrum inter se conveniant, componere. Non quadrarunt autem — saltem non cum mea theoria de causa horum eventuum. Non enim profecto Matrona X sua secreta veneno vindicatura erat!

“Numquis præter tuam clientem novit quidquam de istis litteris?” quæsivi denique.

“Haud ita puto,” respondit herus Hornblower, languide in me renidens. “Non enim eius tenoris hæ sunt ut mea cliens eas cuique confidat. Nam hæ, ut tu, mi Here Leste, iam suspicari poteras, revera infamatoriæ sunt. Necesse est ut eas quocunque demum pretio recuperemus.”

“Ut plane constare oportet,” monui ego, “minimum duos semper necesse est quibus litteræ cognitæ sint — auctorem nempe atque cui missæ sunt.”

“Id non me præterivit, auctor tamen harum litterarum mortuus est.”

“Mortuusne?” repetivi.

“In duello paucis ante mensibus cæsus est,” explicat gravi vultu herus Hornblower.

“Ab hero X?” rogavi statim.

“Ab hero X,” refert herus Hornblower, pressis labiis residens, quasi nihil amplius de ea re memoraturus.

Nec profecto erat quare plus diceret. Satis enim de legibus, deque moribus ac rationibus Francorum cogitandi intellexi ad perspiciendum, siquando litteræ illæ in manus heri X incidissent, futurum esse ut ipse prorsum rerum potiretur. Uxor sua omnino in sua esset potestate. Atque cogitatio mihi animum extemplo subiit eum quodam modo certiorem factum has litteras exstare, omnibus igitur viribus, ut iis potiretur, satagere. Hoc cogitatum satis esse argumenti arbitrabar, quare in partes uxoris eius flecterer.

“Certo scio,” tandem respondi, “herum Vantine sine dubitatione indulturum fuisse ut cliens tua forulos aperiret, suasque litteras tolleret. Ut testamenti sui exsecutor ego quoque indulgeo, nam cuiuscunque sit arca, litteræ sine dubio Matronæ X sunt. Hæc utique ea conditione nituntur ut arca vera et genuina sit. Verumtamen, Here Hornblower, monitum te esse volo mihi persuasum esse duos viros, eos forulos aperire conatos, occisos fuisse,” explicui illi adversum me sedenti, auditisque eventibus obstupefacto theoriam meam de morte Philippi Vantine, Francique ignoti. Denique his verbis finivi: “Verosimile mihi videtur Vantine, dum arcam exploraret, casu in forulum incidisse; at vero alterum eum hominem foruli ignarum non fuisse perinde atque contentorum, nullum intercedere dubium.”

“Hem!” interpellat salutator, “multas et miras in vita mea audivi recitari fabulas, parem huius nunquam. Nihilne tibi de isto Franco constat?”

“Nihil, nisi quod ab Havre per La Touraine, superiore die Iovis huc appulit, et quod a crepidine rectá huc vectus est.”

“Mea quoque cliens per La Touraine advenit — quod tamen casu ita factum est.”

“Fieri potest,” inquam, “sed vix casu factum est ut et ipse et cliens tua gratia contentorum foruli venissent.”

“Aisne tu . . .,”

“Aio equidem fieri potuisse ut mysteriosus ille Francus ab hero X missus veniret, Matrona X nempe casu quodam improviso arcanum de litteris poterat marito suo prodidisse.”

Herus Hornblower subito surrexit. Animo admodum turbatus esse videbatur.

“Fortasse vera mones,” inquit. “Ego clientem meam confestim edocebo. Concessum nuntiabo illi licere arcam inspicere; atque si hæc vera esse comprobabitur, licere forulos aperire litterarumque fasciculum tollere.”

“Si discrimen subire voluerit,” assentior ego.

“Conventum est; simul atque eam convenero, te evocabo,” inquit. “Utcunque tamen, gratiam tibi ob urbanitatem tuam habeo,” quibus dictis discessit.

Verosimile est eum hinc recta via ad ædes familiæ in Platea iter direxisse; aut vero Matronam in sua officina præstolatam esse; nam intra dimidiam horam me evocavit.

“Cliens mea,” inquit, “arcam sine mora visum ire cupit. Ipsa animo tota est concitata, præsertim ex quo intellexit alium quempiam forulum temerasse. Quandonam tibi commodum est nobiscum venire?”

“Licebit illico,” respondi.

“Proinde ad devehendum te confestim tibi aderimus. Quindenis aut vicenis minutis plus haud sumemus.”

“Placet,” respondi, “adventum vestrum opperiar. Utique testem mecum accersam.”

“Æquum facies,” assentitur herus Hornblower. “Nihil ex nostra parte oberit. Ergo in vicenis minutis.”

Primum quam poteram officinam Record appellavi, sed Godfrey aberat. Eum, more suo, aliquis respondit, usque ad dimidium postmeridiem venire non solere. Evocavi domicilium eius, sed nullum tuli responsum. Tandem ædes Vantine evocavi.

“Parks,” appello eum, “in societate aliquorum mox apud vos adero, qui arcam inspicere velint. Consultum esset camulam e via amoliri et cuncta lumina accendere.”

“Lumina iam sunt accensa, mi Here,” respondit.

“Iam accensa? Quidnam rei est?”

“Herus Godfrey aliquantum hic est moratus, re illa, arcá, fatuando.”

“Itane, revera?” tum mihi in mentem venit facile potuisse me divinare ubi ipse moraretur. “Fac eum Parks, certiorem me cum aliquibus arcam visum mox adventurum, meque velle eum rerum gerendarum testem habere, roga itaque eum ut maneat.”

“Faciam, mi Here,” respondit Parks.

“Tranquillane omnia?”

“Sunt; duo lictores totam noctem circum domum degerunt, ego autem et Rogers intus vigilavimus.”

“Rheda heri Hornblower ad ostium adstat, mi Here,” pansa ianuá ministellus significat.

“Factum bene,” respondi. “Protinus aderimus, Parks. Vale interea!” et penso auscultatorio, lænam celeriter indui.

Tum, ut pileum deprompsi, cogitatio subitanea mihi incurrit:

Si ignotus ille Francus revera emissarius heri X fuerit, Matrona eum facile agnoscet. Vaga quidem hariolatio, digna tamen quæ tentetur! Accessi igitur ad scriptoriam, exprompsi effigiem mihi a Godfrey datam, in sacculum recondidi. Hoc peracto, ad tollenonem properavi.

1. ↑ Dica, -æ, est lis coram iudice, dicam inferre, vel impingere, aliquem lite prosequi; Græcum est, sed Romanis iurisconsultis usitatum.
2. ↑ Phrasis Americana, quæ idem fere valet quod si Romano more diceremus: Proventus eius teruncio censendus est, loco talentorum.
3. ↑ Vocabulum Latinum corruptum, e Latinitate Medii Ævi, quum peregrinator, et peregrinus, vocabatur viator, qui zelo religionis ductus, Hierosolyma, aut quemlibet locum fama miraculorum cluentem longis itineribus visum, et ad sacra exercenda adiit. Itali inde cuderunt pellegrino, ex hoc Germani pilger, pilgram, pilgrim, unde Angli suum desumpserunt, modo tamen eo vocabulo Anglos designant, qui primi in eam partem Civitatum Fœderatarum demigrarunt, quæ Neo Anglia appellatur. Horum soboles antiquitate nobilitateque generis clarescere vulgo existimantur.
4. ↑ Vocabulum Latinum Germano-Batavorum orthographia exscriptum, quo domini latifundiorum in Civitate modo Neo Eboracena, quondam Neo Amstelodamensi, certis privilegiis fruentes indicabantur.