Caput nonum.
Terræ motus. — Mons ignivomus. — Lamæ vi aquarum abrepti. — Spelunca Robinsonis diruta.
Sequente nocte, Robinson securus recumbebat ; fideles lamæ ad pedes domini jacebant ; luna splendebat de cœlo, aere puro tranquilloque ; omnia denique in rerum naturâ alto silentio tenebantur. Jamque Robinson, labore diurno fessus, dulci fruebatur somno : parentum verò imago, quæ crebrò recursabat, ante oculos somniantis obversabatur ; cùm subitò terra insolito motu tremuit, tanto fragore tamque horribili mugitu, ut multæ tempestates, velut agmine facto, ingruere viderentur. Insequitur frequens terræ motus, alius alium : exoritur simul furens procella, quâ arbores, quâ ipsæ dejiciuntur rupes ; mareque cum fremitu æstuans, in imis sedibus conturbatur. Dixisses cuncta inter se præliari elementa, atque universam rerum naturam in exitium ruere.
Robinson, mortis angore correptus, è speluncâ in vestibulum prosilit ; prosilientemque exterriti lamæ sequuntur. Vix inde aufugerant, cùm saxum in quo spelunca erat, ruinam dedit. Robinson, cui timor alas addiderat, per ostium vestibuli se proripuit, lamis anxiè eum insequentibus.
Primùm autem eam petiit montis vicini partem, quâ excurrebat in nudam planitiem, ne arboribus ipse concidentibus obrueretur. Quò tendens, subitò magno cum terrore, ingentem hiatum eâ ipsâ montis in parte videt, undè erumpunt fumus, flammæ, favillæ, lapides, cum materiâ candenti quam lavam appellant. Vix etiam fugâ morti se eripuit : quippe lava candens, torrentis instar, ruebat ; magna autem montis fragmina hinc et inde disjiciebantur.
Tùm ad littus procurrit, ubi ipsum nova horrendaque rerum forma excipit. Turbo vehementissimus ab omni cœli parte nimbos collegerat quasi alios aliis impositos, undè tam gravis aquæ vis subitò ruit, ut omnis regio aquis superfusis inundaretur.
Tùm Robinson, in hâc malorum ambage, quid fugiat, quid petat incertus, ægrè in arborem se recipit. Miseri autem lamæ undarum æstu abripiuntur. Eheu ! quàm graviter illorum ejulatu animus ejus vulneratur ! Quàm vellet suo eos periculo servare, nisi fluctuum impetu longiùs abrepti fuissent !
Sæviit terræ motus adhuc paululùm : tum repentè omnia silent, venti residunt, hiatus ignem evomere desinit, fragor subterraneus cessat, cœlo redit pristina serenitas, omnis etiam aqua exiguo temporis spatio effluit.
Robinson ex arbore in quam perfugerat, descendit ; sed animum curæ obruerant. Spelunca, quæ sola huc usque tutum ipsi refugium præbuerat, diruta penitùs videbatur. Lamæ fideles carissimique ante ipsius oculos undis abstracti : omnia opera periêre ; periêre omnia quæ in futurum moliebatur consilia. Mons quidem flammas evomere desierat, sed ex hiatu tardus fumus aterque oriebatur ; undè metuendum erat ne ille montis ignivomi naturam in posterum quoque retineret.
Tùm anxietate et angore exhaustus, ad arborem, ex quâ descenderat, se reclinavit, gemitus edens miserabiles ; et sic solatii expers per reliquam noctem remansit.
Jam dies novus oritur, lux autem alma miserum Robinsonem in eodem statu deprehendit. Neque enim somnus dulcis oculos ejus clauserat ; neque animum subierat alia cogitatio præter tristem illam luctuosamque : « Quid nunc de me fiet ? »
Tandem se corripit, atque somnianti similis ad vastatum domicilium titubans procedit. Quantam verò putatis fuisse ejus lætitiam cùm haud procul à vestibulo carissimos sibi lamas salvos incolumesque obviàm sibi prosilientes conspexit ! Initio, suis fidem oculis vix habuit. Brevì autem sublata est omnis dubitatio : illi enim accurrere, manum herilem lambere, lætitiamque, quam ex ejus reditu capiebant, exsultando et balando exprimere.
Tunc autem animus Robinsonis, hactenùs fractus dejectusque, rursùs erectus est. Lamas suos intuetur, oculisque in cœlum sublatis, lacrymas lætitiæ pietatisque testes profundit. Tùm amicos reduces lætissimis blanditiis excipit, iisque comitibus procedit, certiora de domicilio visurus.
Atque ibi Robinson multo minus damni invenit quàm primò, præ metu et animi abjectione, veritus erat. Laquear, quod saxo constabat, erat collapsum, atque proximam terræ molem secum traxerat : attamen omnia ista rudera è speluncâ removeri posse videbantur, ita ut laxiùs ipse commodiùsque habitaret.
Ad hoc accedebat aliquid, ex quo intelligeret hoc sibi feliciter contigisse. Cùm enim accuratiùs locum inspexisset, ubi saxum illud dependerat, magno cum stupore cognovit, illud undique solo molli innixum fuisse, adeò ut male hæreret. Verisimillimum itaque erat, molem hanc impendentem suo pondere brevì delapsuram fuisse. Tunc subitò in genua prostratus, gratias Deo egit quòd sic iterùm servatus fuisset, ac deindè alacriter ad opus se contulit.