Caput decimum octavum.
Suspicio in lætitiam et admirationem versa. — Casus qui risum legenti movebit. — Rebus secundis adversæ levantur.
Postero die Robinson cum socio statim ad eum locum se contulit, ubi hesterno barbaros atrocibus epulis accumbentes viderat. Inter eundum eò devenerunt, ubi ambo barbari à Robinsone interfecti arenâ obruti jacebant. Vendredi, locum domino demonstrans, apertè significavit quantùm gestiret cadavera ista eruere, ut improbam carnis aviditatem expleret. Quem Robinson intuens torvo vultu, ei declarat quantùm à tali facinore ipse abhorreat, hastâque elatâ, infesto gestu, mortem ei denuntiat, ei unquam ille ejusmodi cibum attingeret. Quo quidem intellecto, Vendredi statim domino paruit, incertus tamen quam ob causam sibi epulis interdiceretur, quas à teneris non mediocriter appetierat.
Tunc ad locum convivii devenerunt. Heu ! qualis adspectus ! terra cruore tincta ! disjecta passim ossa ! Robinson oculos avertit, sociumque jubet terram statim fodere, tristesque barbarorum helluonum reliquias condere.
Dum ille mandata exsequitur, Robinson cineres sopitos attentè suscitabat, sperans se aliquam ignis particulam inventurum. Sed frustra. Erat ignis omnino exstinctus ; quoquidem Robinson magnoperè doluit. Ex quo enim divino munere socium sibi adjunxerat, nihil ipsi ferè optandum supererat præter ignem. Dum autem ille, capite inclinato, mœstoque vultu exstinctos cineres adspicit, ecce Vendredi, cùm dominum cogitatione defixum animadvertisset, nonnulla signa dedit, quæ Robinson non intellexit ; tum subitò arreptâ securi, citatissimo cursu silvam petit intimam, Robinsonemque relinquit obstupescentem.
« Quid hoc sibi vult ? ait secum Robinson, dum euntem anxiis prosequitur oculis. Mene homo deserat, et ablatâ securi aufugiat ? an ille sit tam perfidus, ut meum habitaculum occupet, ut me ipsum vi inde arceat, et popularibus suis inhumanis prodat. Proh scelus ! » Statimque inflammatus irâ hastam corripit, ut proditorem persequatur, nefariaque consilia et puniat et prævertat. Dum sic de fide barbari timet, videt hominem citatissimo cursu redeuntem. Robinson sistit gradum, miraturque eum, quem proditionem machinari suspicatus fuerat, sublatum graminis aridi manipulum tenere unde fumus oriebatur. Jam in flammam erumpit ; et Vendredi, manipulo in terram projecto, addit diligenter majorem graminis aridi atque sarmentorum copiam, clarumque et ardentem ignem succendit : quod quidem non minorem Robinsoni lætitiam quam admirationem movit.
Tum compertâ causâ propter quam Vendredi subitò excurrerat, cùm ipse tantam lætitiam capere non posset, hic illum amplexus osculatusque tacitè rogat præconceptæ suspicionis veniam.
Scilicet Vendredi diligenter silvam petierat, ut è trunco arido duo ligni fragmenta excideret. Qua ille scitè alterum altero colliserat tantâ celeritate, ut ignem conciperent. Tum citiùs lignis arido gramine involutis, cum isto manipulo procurrerat, quâ motûs velocitate exarserat fœnum.
Tantoperè agitatione flammarum Robinson delectatus est, ut illarum adspectu satiari non posset. Tandem arreptâ tædâ, comite Vendredi, in habitaculum properat.
Tum igne accenso, nonnullisque solanorum tuberibus circa focum positis, ad gregem festinat ; lamæ pullum eligit, mactat, dissecat, quartamque ejus partem veru affigit, quod socio versandum mandat.
Intereà dum ille hoc munere fungitur, Robinson segmentum pectoris amputat ; tum nonnulla tubera probè lavat, manipulumque zeæ duobus saxis adhibitis molit ; hæc omnia ollæ committit, in quâ, addito sale, idoneam aquæ partem infundit, ac demùm olla igni apponitur.
Vendredi istum omnem apparatum cernebat, nec intelligebat quò res spectaret. Noverat quidem usum assandi, sed nunquàm de arte coquendi audiverat. Quin etiam ignorabat, quænam esset vis ignis in aquam ollæ infusam. Quæquidem fervere cœpit, cùm Robinson paululum in speluncam secessisset. Vendredi obstupuit, miratus quid esset quod sic aquam moveret.
Cùm verò eam vidit exæstuantem et undequàque exundantem, stultè putavit animal in ollâ esse, quod istum derepente æstum excitaret : ut autem impediret, ne omnis ab ollâ aqua effunderetur, manum celeriter immersit, ut animal noxium caperet. Tum verò clamorem et ululatum edidit, quo tota personuit spelunca. Hoc audito Robinson valdè exterritus est, existimans à barbaris supervenientibus socium opprimi. Itaque timor et insitus in animis propriæ salutis amor suadebant, ut per subterraneum cuniculum effugeret. Mox autem consilium abjecit, turpe ratus subditum, aut potiùs amicum, in ancipiti periculo deserere. Sine morâ igitur è speluncâ prorupit armis instructus, paratusque vitam ipse suam profundere, ut comitem è manibus barbarorum iterum eriperet.
Ut verò obstupuit, cùm hominem solum, amentis instar, ululantem gestuque insolito circum trepidantem vidit ! Diù quoque Robinson dubius anxiusque hæsit. Re demum explanatâ, intellexit omne malum ex eo esse, quòd manum sibi Vendredi leviter usserit. Nunquàm ille neque audiendo, neque experiendo cognoverat aquæ fervorem addi posse ; nunquàm manu tetigerat aquam fervidam : itaque non potuit intelligere, quæ causa esset doloris ejus quem manu in aquam immersâ sensit. Sic igitur magicâ quâdam arte hoc fieri, dominumque magum esse existimavit, Robinson ægrè animum socii sedare, eique persuadere potuit, ut denuò carni veru versandæ assideret. Ille mandato tandem obsecutus, ollam non sine horroris quodam sensu, dominum verò, quem humanâ conditione majorem nunc putavit, timidâ cum reverentiâ contemplatus est. Quamquidem opinionem albus color promissaque barba etiam confirmabant : hæc enim efficiebant, ut Robinson specie oris longè differret à socio ejusque popularibus, fuscum colorem et imberbem vultum præferentibus.
Jam verò prandium paratum erat. Quantoperè Robinson calidis et pinguibus cibis delectatus sit, facile est intelligere. Nunc quoque calamitatum præteritarum oblitus sibi in animo fingit jam non desertâ in insulâ, sed in regione frequentissimâ se versari. Sic animi vulnera insperato quodam gaudio sanari solent, etsi illa plerumque insanabilia putamus.
Prandio confecto, Robinson secessit, ut de prosperâ rerum suarum commutatione secum ipse meditaretur. Nunc omnia ei arridere visa sunt. Quippe qui jam non esset homo solitarius, socioque gauderet quîcum nondum quidem colloqui, sed ex cujus consuetudine multum solatii opisque licebat exspectare.
Et verò cogitanti venit quidem in mentem vitam mollem atque otiosam agere, dum intereà Vendredi, juvenis robustusque, de quo prætereà tam benè meritus fuerat, ut eum sibi famulum jure quodam vindicaret, necessariis muneribus laboribusque perfungeretur. Sed cùm intùs reputâsset fieri posse ut aliquandò tam felici ipse conditione excideret ; tunc verò, si otio atque inertiâ corrumpi se pateretur, molestum sibi fore ad duritiem paupertatemque prioris vitæ redire ; statuit in labore æquè gnaviter ac strenuè perseverare : atque, hoc decreto, è strato exsilit, citatoque gressu in vestibulo domicilii obambulat. Intereà Vendredi ciborum reliquiis in cellâ sepositis, Robinsonis jussu, ad lamas mulgendas abit.