Caput vigesimum nonum.
Navis anglica appulsa ad insulam. — Quo casu. — Magna Robinsonis in præfectum merita. — Spes liberationis.
Octo jam elapsis diebus nondum legati redierant. Vendredi sæpissimè nunc ad montem procurrebat ; nec tamen, quamvis intentis intueretur oculis, quidquam conspiciebat. Tandem die quâdam, cùm Robinson domi occupatus esset, ecce subitò redit ille exsultans, ac procul : « Adveniunt ! adveniunt ! » Hoc nuntio lætus Robinson, telescopio arrepto, ad collem properat. Inde è longinquo prospicit scapham ad insulam tendentem. Sed, quassans caput, « Incertum, ait ille socio, an hoc verè sit quod exspectamus. » Vendredi expalluit : Robinson iterum speculatur ; nunc jam res est non dubia. Scilicet Europæana erat navicula, albique homines in eâ armati. Extemplò socii alium collem conscendunt, certiora visuri. Quantus verò fuit stupor cernentium navem ingentem Anglicam, in anchoris stantem !
Tum Robinsonis animus admiratione, metu, lætitiâ invicem afficitur. Hinc enim gaudet spe liberationis ; inde verò stupet metuitque, quòd non liquet quo consilio navis ista hoc appulisset. Itaque veritus ne piratæ essent, in colle arboribus virgultisque consito se sociumque collocat in speculis. Inde cernunt scapham undecim hominibus oneratam ad littus appellere, ex quibus octo armati, tres reliqui inermes vinctique. Hi quidem vix in littore expositi vinculis soluti sunt. Unus ex illis misericordiam armatorum implorabat. Reliqui duo manibus sublatis à Deo auxilium et salutem petere videbantur. Quibus conspectis, Robinson perturbatus et anceps consilii stetit. At brevì non sine horrore videt nonnullos nautarum strictis gladiis necem captivo intentantes, ac deindè tribus captivis relictis proximum petentes nemus. Illi intereà sedebant mœsto dejectoque vultu, ad cogitationes quid deinde futurum esset dolore converso. Tum Robinson, cujus in mentem alienis malis propria revocabantur, miseris istis hominibus vel ipsius vitæ periculo opem ferre statuit. Igitur Vendredi jubetur sclopeta, gladios apparatumque tormentarium quàm celerrimè afferre : ipse remanere satiùs duxit, speculaturus quæ sequerentur. Cunctis igitur ad pugnandum paratis, magnâ cum voluptate nostri animadvertunt nautas vagantes in umbrâ passim recubare, ut somno, diei fervidissimo tempore, indulgerent. Tum Robinson, cùm paululùm exspectâsset, confidenti animo ad miseros illos accedit. Qui cùm facie à Robinsone aversâ sederent, attoniti stupuerunt, auditâ voce subito clamantis : « Quinam viri estis ? » At illi exsilire, fugamque parare. Robinson verò Germanico sermone hortatur, ne timeant ; se servatorem adesse, et de patriâ, de malis, et quid opis ipse ferre posset, interrogat. « Angli sumus, » respondet unus, qui Germanicam linguam apprimè intelligebat. « Ego sum præfectus navis : nautæ mei, conjuratione factâ, navi meâ potiti sunt. Primo statuerant me cum viris istis bonis interficere ; tandem vitam deprecantibus concesserunt. Vita autem in hâc insulâ desertâ, inopiâ et miseriâ perituris, est ipsâ morte acerbior. — Ego vos, inquit Robinson, ex omni difficultate expediam, vel ipsius capitis mei periculo, sed duplici lege, scilicet ut mihi tu, quandiù in insulâ, cum tuis pareas ; deinde ut, si navem tuam tibi restituere mihi contigerit, me meosque in Angliam revehas. » Quæ cùm præfectus affirmando promisisset, tum Robinson sclopeto quemque gladioque armavit, eâ tamen conditione, ut iis nemo ante uteretur quàm ipse jussisset. « Scelestos homines, addit ille, somnò nunc sopitos, et passim jacentes occupemus ; sed incruenta sit victoria. »
Tum illi toti ab luctu versi in iram, ducem secuti sunt ; Vendredi laqueos, quibus illi ligati fuerant, secum ferente. Jam ad proximum accedunt, in faciem prostratum, et somno tam alto oppressum, ut, manibus pedibusque vinctis, os ei priùs obstruxerint quam penitùs experrectus esset. Manibus à tergo revinctis, in eodem statu immotus manere jubetur ; qui, si vel minimam vocem ediderit, jugulabitur.
Quo facto, ad secundum properant, quem ligatum pariter supinum collocant, eadem, nisi sileat, intentantes. Et jam, favente supremo illo scelerum vindice, sex in vinculis erant, cùm postremi duo, subitò experrecti surgentesque, arma corripiunt. « Ô vos scelesti, exclamat Robinson, cernite socios, arma abjicite ; pereat qui cunctabitur. » Hæc cùm intonuisset, illi, gladiis abjectis, in genua se prosternere, supplicesque delicti veniam à præfecto petere. Atque his etiam manus nodis implicantur. Tum Robinson jubet universos in speluncam contrudi ; ostioque validis arborum ramis obstructo, mandat custodi ut interficiatur si quis claustrum tentat perrumpere. Deinde socii facto agmine ad scapham se conferunt, quam vectibus admotis in siccum protrahunt ; carinâ deinde perforatâ.
Sub horam post meridiem tertiam, tormentum è navi exploditur, ad revocandos ex insulâ nautas. Quo signo ter repetito cùm nemo rediisset, alia scapha è navi profecta est ad insulam. Tunc Robinson cum sociis in collem se recipit. Scaphâ appulsâ, nautæ ad priorem currunt, quam vident in sicco, et perforatam. Jam circumspicere, sociosque nomine vocare. Nemo autem fuit qui responderet. Illi decem numero erant, armati omnes. Robinson, qui ex præfecto acceperat inter captivos tres esse qui non nisi metu coacti venerant in sceleris societatem, Vendredi gubernatoremque ad eos mittit ; cùmque illi veniam orâssent impetrâssentque, tum armis redditis eos, quæ ipse præceperit, sedulò exsequi jubet.
Interim qui posteriori scaphâ advecti fuerant, sustulêre clamorem. Redditur et major à Robinsonis commilitonibus ; hoc enim ille jusserat, ut advenæ in nemora allicerentur. Illi scilicet, voce respondentium vix auditâ, sparsi hinc inde per silvas vagantur. Sed nemine reperto, cùm jam advesperasceret, noctem veriti, ad scapham redeunt, cursu et vano errore fessi. Atque, ut quisque occurrit, excipitur ab insidiantibus, quorum in manus sex ita inciderunt. Cùm quatuor alii reverterentur, mittitur ad hos unus nautarum in gratiam receptorum, interrogaturus, an sponte armis abjectis se submittere velint ; nî faciant, insulae procuratorem, triginta abhinc passibus, quinquaginta milites ex arce eduxisse, qui ipsos cæderent. Tum Robinson armorum strepitum unà omnes edere jussit, ad verba legati confirmanda. Priùsque illi terrore quàm bello vincuntur. « An verò delicti veniam impetraturi sumus ? » quidam ex iis tandem rogat. Cui præfectus in virgultis latens sic acclamavit : « Vocem meam agnoscis, Thoma Smith ! Si illicò arma è manibus ceciderint, vitam habebitis, Atkins excepto. » Scilicet ille seditionis concitor fuerat. Tum universi statim arma abjicere. Atkins autem exclamans, præfectum obtestatur ut sibi parcat ignoscatque commune esse omnium scelus. Præfectus respondet, se, quod unum posset, procuratoris eum clementiæ commendaturum ; quod illi placuerit, exspectet.
Quo facto, Vendredi cum tribus nautis ad illos vinciendos mittitur. Jam Robinson, qui procuratoris personam agebat, accessit cum præfecto. Hic autem de captivis eos elegit, quibus eam naturæ bonitatem noverat ut ipsos sceleris commissi verè pœniteret : hi ad arcem, cæteri ad speluncam ducuntur. Ex iis qui in antrum anteà conjecti erant, duos etiam adduci jussit, de quibus benè quoque sperabat. Quomodo autem cum illis egerit, et quæ posteà acciderint, restat ut narretur.