Caput sextum.
Turbō ingēns. — Tempestās, unde magnum Rōbinsōnī beneficium. — Taedium sōlitūdinis. — Arānea.
Rōbinson hāc quidem nocte placidē admodum dormīvit. Cum tandem expergēfactus diem jam nōn parum prōcessisse animadverteret, surrēxit celeriter lamās vēnātūrus ; sed caelī tempestās obstitit. Quippe vix ēgressō, subitō regrediendum fuit ; scīlicet imber tantā vī dē caelō ruēbat, ut nūlla spēs esset forās eundī. Itaque exspectāre statuit dōnec tempestās dēsiisset. Imbris vērō violentia aucta est. Fulgura quoque ita micābant, ut tōta quasi ārdēret spēlunca. Tum tonitrua sequēbantur, quālia numquam audierat. Terra ipsa contremīscere, montēsque ita reboāre, ut fragōris istīus nūllus fīnis futūrus esse vidērētur.
Cum Rōbinson līberāliter nōn fuisset īnstitūtus, hūmānum erat timōrem vānum et anīlem concipere.
Sedēbat ille in angulō spēluncae, jūnctīs manibus, praesentibus graviōra quae sequerentur, metuēns. Interim imber ingruere, fulgura coruscāre, tonitrua perpetuō resonāre. Appropinquābat hōra merīdiāna, necdum tempestās dēsaevierat. Nec ipse quidem multum ēsuriēbat Rōbinson ; quippe cui famem omnem angor exēmisset : adeō tētrīs cōgitātiōnibus excruciābātur.
« Vēnit sānē diēs, ait ille sēcum, in quā placuit Deō parentum ultōrī poenās ā mē repetere ; nec diūtius ille paternā mē cāritāte tuētur. Pereundum mihi est : numquam ego parentēs miserōs revīsam. »
Dum haec sēcum ipse trīstis volvit, vim tempestās remittit, et jam spēs Rōbinsōnis animum recreat : tum igitur in viam sē cōnferre statuit. Cum autem in eō esset ut pēram secūrimque arriperet, ecce subitō..... attonitus in terram prōcidit.
Scīlicet arbor spēluncae imminēns, fulmine icta, tantō fragōre disrupta est, ut Rōbinson exanimātus sē ipsum interēmptum putāret. Diū etiam sēnsū plānē orbātus jacuit. Tandem cum intellēxisset sē adhūc vīvere, ē solō sēsē ērēxit ; statim vērō, ante ōstium spēluncae, arboris ā fulmine disruptae atque prōstrātae partem cōnspexit. Interim pluvia cessāverat, nec jam exaudiēbantur tonitrua ; tum Rōbinson ausus est ē spēluncā prōdīre. Quid vērō ejus oculīs objicitur ? Rēs scīlicet quae ipsī apertē dēclārāvit, quam parum omnī spē prius abjectā sapuisset : ārdēbat enim truncus arboris, fulmine ictae.... Rōbinson igitur id subitō nactus est quō plūrimum indigēbat. Tantō atque īnspērātō laetus mūnere, manibus in caelum sublātīs, optimō hominum parentī grātiās ēgit, quī vel inter māximē terribilēs cāsūs nostrae semper cōnsulit fēlīcitātī.
Tum vērō Rōbinsōnī suppetiit ignis quem alere haud difficile fuit ; nec amplius causa suberat, cūr dē vītae salūte in dēsertā hāc īnsulā esset sollicitus.
Vēnātiō in posterum dīlāta est, quoniam placuit ūtilitātem statim ex igne capere, carnemque verū adhūc affīxam apparāre. Tum coquī ministeriō fūnctus ignem movet, assamque sēdulō versat.... Quam juvābat flammās micantēs tremulāsque intuērī ! Pretiōsissimum enim dīvīnī nūminis mūnus ignem ē caelō sibi dēmissum interpretātus, cōgitānsque, quantās inde perceptūrus esset ūtilitātēs, saepius, propter memoriam beneficiī, oculōs in caelum vertit.
Tum vērō rem ūnam Rōbinson dēsīderābat, scīlicet sāl, quō carnem condīret ; spērāvit autem sē quōque prōcessū temporis id commodī genus inventūrum. Nunc ergō satis illī fuit lītus petere ad aquam cocossae putāmine hauriendam : quā quidem cum nihil melius adesset, carnem tunc irrigāvit.
Quantam vērō concēperit laetitiam, cum prīmum ōrī suō frustum admōvit, is tandem sibi fingere potest, quī per quattuor hebdomadēs continuās nihil cibōrum rīte parātōrum comēderit, omnemque iīs umquam vēscendī spem penitus āmīserit !
Summa erat Rōbinsōnis fēlīcitās ; sed sēnsit sibi aliquid dēesse, scīlicet hominem quīcum illam commūnicāret. Inest enim nōbīs quiddam ab ipsā nātūrā penitus īnsitum, ut nōn alia rēs hominem magis dēlectet, quam sī cum homine versārī possit et colloquī. Nātūra quippe nihil sōlitārium amat ; et sī suppetant omnium rērum quās ipsa dēsīderat abundantia et cōpia, ēreptā hominis omnīnō adspiciendī potestāte, nēmō est tam ferreus quī id vītae genus sustinēre possit, cuique nōn auferat frūctum voluptātum omnium sōlitūdō. « Heu ! ait ille cum gemitū, ō mē fēlīcem, sī mihi contingat societās ūnīus amīcī aut ūnīus hominis vel miserrimī cujus mūtuā in benevolentiā conquiēscam ! Sī saltem adsit ūnum modo animal mānsuētum, canis aut fēlēs ; quod beneficiīs mihi dēvinciam ! nunc autem mihi vīvendum est prōrsus sōlitāriō, atque ab omnī animantium societāte remōtō. » Hīc lacrimīs genae maduērunt. Tunc recordātus est praeteritī temporis, quō puer adhūc, cum posset jūcundā frātrum aut aequālium cōnsuētūdine fruī, cum illīs discidia ac saepe jūrgia inierat, quōrum nunc magnopere eum paenituit. « Ēheu, sēcum reputāvit, equidem tunc temporis parum intellēxī, quantī amīcus sit aestimandus, quantōque aliōrum hominum amīcitia sit adjūmentō ad bene et beātē vīvendum. Ō ! sī Deus mihi largīrētur, ut aliquandō repuerāscerem, quantā ego benevolentiā, quantō amōre frātrēs meōs aut aequālēs complecterer ! quam libenter levēs illōrum ferrem injūriās, omniumque animōs cōmitāte et obsequiō ad mē allicerem ! Ō mē īnfēlīcem quī, quantī sit amīcitia, nōn ante didicerim quam omnis spēs illīus umquam fruendae exciderit ! »
Hās inter querēlās, oculīs forte in ōstium tuguriī conjectīs, arāneam animadvertit, quae tēlam suam in angulō quōdam contēxerat. Tantopere autem sociō inventō laetātus est, ut, quālis esset, minimē cūrāret. Juvābat intuērī quā arte tēlam ā mediō texere incipiat, ac deinde fīla immittat alia in rēctum, alia in orbem, maculāsque, paribus semper intervallīs, indissolūbilī nōdō adnectat, quae minōra animantia velutī rētibus implicāta teneant. Itaque nōn dēsiit eī bis in diē muscās culicēsque sufficere. Illa quoque tantam cum hospite familiāritātem contrāxit, ut, quotiēs hic tēlam tetigisset, illa, specū prōgrediēns, praedam ex erīlī manū acciperet.
Jam nox appropinquābat, sōlque in aquīs immergī vidēbātur. Oriēns ex oppositā caelī parte lūna radiōs in spēluncam fundēbat tantō Rōbinsōnis gaudiō, ut ille aliquamdiū somnum capere nōn posset. Tandem obdormīvit, dum ignis, subjectā māteriā, lentē alitur.