Sünndagsklocken: Stadt- un Dörp-Predigten

So wied dat hillige Word. Du awer, Herr Godd, seg’n Dien Word an uns all för Hart un Seel! — Amen.

Mien leewen Landslüd ut Nord-Freesland un ut Sleswig-Holsteen!

Wi sünd hier vandag’ tosamen kam’n to en groten Heimatdag. Wi wüllt uns in disse swore Tied op uns sülwst besinnen un mit enanner bedenken, wat för uns un för uns’ Kinner un för uns’ Land dat Beste is. So hebbt dat in olen Tieden uns’ Vöröllern ok dahn un sünd tosamenkam’n op ehr Thing — ehr grote Landesversammlung — un hebbt berad’n un beslaten, wat dor ward’n schull. Hüt hannelt sick dat för uns üm dat gröttste un herrlichste, wat een Minsch sien eegen nennt: üm unse Heimat. Dat geiht üm dat Land, wo wi boren un optagen sünd, wo wi mit unse Kinnerhänn’ in’n Sand speelt hebbt — üm dat Land, wo wi uns’ Arbeid an dahn hebbt, wo uns’ Brod wussen is un wo wi uns Rosen plückt hebbt för uns’ irste junge Leew — üm dat Land, wo uns’ Oellern in ehr stilles Graw slapen doht — üm dat Land, wat wi leew hebbt as uns’ eegen Fleesch un Blod: ob dat schall dütsch bliewen oder dän’sch ward’n.

Dat is nich dat irste Mal, dat de Dän’ de Hand utrecken deit nah dat Land, wo de Freesen wahnen. Jem weet all, we uns’ Vörfohr’n al 1426 — dat sünd nu bald 500 Johr her — op Föhr in de Nikolaikark tosam’nkam’n sünd, üm Mann för Mann intotred’n för dütsche Sak un dütsche Sprak, un we se de Dän’n dat Lopen lehr’n bi Eggebeck un bi Flensborg un bi Tondern. Un ebenso weet jem, we de Freesen vör 75 Johr in Bredstedt sick versammeln un swor’n hebbt, alltied fast tohol’n an ehr’n Wahlspruch: »Lewwer duad üs Slaav!« Un wenn ok keen Book un keen Leed dor wat vun nahsegg’n kunn — de ole Grüttputt in jem Wapen wörr Tügnis dorför aflegg’n, we sogor de Frunslüd sick tru un tapfer hol’n hebbt un ok nich bang’ wörd’n, as de Mannslüd de Arms sacken leeten.

Nu dörf mi awer keen Minsch verkehrt verstah’n. Ick bün hier nich herkam’n, üm Stried to maken un Haß to predigen. Ick bün an sick dörchut nich gegen dat dän’sche Volk un Land. Dor sünd ok düchdige Lüd in Dänemark grot word’n, vun de en Minsch wol wat leern un hol’n kann. — Un wenn de Dänen nu fründlich un good wesen sünd gegen uns’ armen dütschen Kinner, un wenn se sick uns’ armen Kriegsgefangenen annahmen hebbt, denn wüllt wi ehr dat ganz gewiß nich vergeeten un wüllt ehr vun Harten dankbor wesen — ganz gewiß vun Harten gern! Se schüllt blots nich verlangen, dat wi dorför nu dän’sch stimmen un uns’ Heimat verkopen schüllt. Wenn se sowat in’n Sinn hebbt, denn möt se sick seggt sien laten: »Holt stopp! Dit hier is dütsches Land! Hand weg vun uns’ Heimat!« — Un dorto sünd wi hier vandag’ tosamenkamen, dat wi uns dör dit Fest dat Hart fast un den Mod stark un getrost maken wüllt, un mit vulle Oewerleggung hew ick dorüm ok mien Predigt de Geschicht’ to Grunn leggt von den Söhn, de sien Heimat verloren harr. Denn dat is mit de Heimat grad’ so, as mit de Gesundheit: solang’ man se hett, ward dor nich veel op räkend; wat se awer wert is, dat markt man irst, wenn man se verloren hett. — Och, wo licht leet de junge Burß Heimat un Vaderhus fohr’n, wo stolt un hochsteertig re’ he weg, ahn sick ok noch mal ümtokieken! Awer as he denn arm un blot, alleen un verlaten in de Frömd’ seet, dor keem dat Lengen, dat grote Heimweh! Un vull Hartleed un mit bittre Tranen dacht he an den reinen Disch, wo he ehrmals so vergnögt un sorgenlos seeten harr mit sien Vader, awer den he opgewen harr in Lichtsinn un blinde Gier. — Ob uns dat ok wol so gahn wörr, wenn unse Heimat dör uns’ eegen Schuld nu dän’sch ward’n müß?

Dorüm is unse Text för uns alltomal en Word to rechter Tied, wil dat uns mahnt:

Hol fast an dien Heimat!

Denk’ an den armen, verlornen Söhn:

• 1. wo he so riek weer,
• 2. wo he so arm wörr dör sien eegen Schuld,
• 3. wo he mit bittre Tranen sien Heimat weddersöcht.

I.

Denk’ an den armen, verlornen Söhn, wo he so riek weer! Wovun weer he denn so riek? — Wil he en Heimat harr, en leewe, schöne, rieke Heimat, un dorin en ehrenfastes, reines Vaderhus un denn en trues Vaderhart, dat em leew harr.

Och, dat giwt in de ganze Welt, in alle Minschenspraken keen Word, wat so söt klingen deit, as dat eene Word »Heimat!« — Sogor de Engelschmann, de doch en harte und eegensüchtige Natur is, un de all de annern in de Welt de Heimat nehmen deit, sülwst de hett en Leed, dat anfangt: Heimat, söte Heimat! Un fragt mal uns’ Suldaten, de dor buten wesen sünd! Wovun hebbt se sungen, wenn se möd’ un matt un hungri ut ehr dreckigen Eerdlöcker an’t Dagslicht keem’n? Vun de Heimat! — Ick hew to Wihnachten ümmer an all de Kriegers ut mien Gemeen Paketen schickt. Dorophen schrewen mi denn veele Suldaten wedder. Weet jem, wovun se schrewen? Vun de Heimat! Un een schick mi en feines Gedicht, dat füng an: »Das macht uns stark, daß wir die Heimat haben!« Un in de Tonort schrewen se all. — Heimat, du leewe, true Heimat!

Dorüm hett unse Herr Jesus ok allens, wat he uns hett segg’n wullt vun Godd un vun de Ewigkeit un de Minschenseel in dit eene Word tosamenfat un dor herinnerleggt: Heimat! Wi hebbt een Heimat bi unsen Vader in’n Himmel — denkt blots mal an dat Gebed: Vader unser in de Himmel! — Un »in mien Vader sien Hus sünd veele Wahnungs«, seggt de Herr Jesus, wenn he vun de Ewigkeit snackt. Un de Apostel Paulus sprickt sick ebenso ut; de schriwt vun de Ewigkeit eenmal: un denn schüllt wi to Hus wesen bi em, alle Tied. — Och, wo klingt dat doch schön — so eenfach, so truhartig, so deep — dat grippt en richtig an’t Hart! Wenn di dor eenerweg’ns wat Swores dröppt in’t Lewen — wes’ nich bang’; du hest noch en Heimat in’n Himmel un en Vaderhart, dat an di denkt un för di sorgt. Un wenn dor een vun uns ward afropen dör den Dod — wenn nich so! he is to Hus, in de Heimat, in’n Himmel, un wi kam’n ok dorhen un finn’ uns wedder. Uns’ ganze christliche Glow liggt in dit eene eenzige Word: Heimat! Wat unse Heimat hier op de Eer is för uns in dit Lewen, dat is de Himmel för unse Seel, un dorüm hangt wi mit uns’ Gedanken an beides togliek: an de Eer un an den Himmel.

Dat is mit’n Minschen jüst so as mit en Blom. De hett ehr Wötteln in de Grund un schickt se ümmer wider un deeper herin; awer de Blöt strewt in de Höchd nah’t Licht un reckt sick ümmer höhger in den hellen Sünnenschien. Grad’ so is dat ok mit en Minsch, blots dat he deeper gript un sick höhger reckt: Mit de Wöttel sitt he fast in sien irdische Heimat, un he klammert sick an disse Eer un haalt herut, wat he blots kriegen kann. Awer je mehr he ehr kennen un verstahn leert, je mehr reckt sick sien Seel nah baben, bet in unsen Herrgodd sien’n Himmel, denn he seggt sick: mien wohre Heimat is nich disse arme Eer, de is bab’n in’t Licht vun de Ewigkeit, an uns’n Herrgodd sien trues Vaderhart.

Dorüm hör’n ok »Glow un Heimat« tosamen, un en Minsch, de sien Heimat verleer’n deit, un en Minsch, de sien’n Glowen verleert, de sünd beid’ gliek veel to beduern, denn se drägt in’n Harten datsülwige Elend. De sünd as’n Stücke Wrackholt in’t wille Haff, dat ward herümsmeeten un find’t narms en faste Stä’ — oder as’n Blom, de afmeiht un in’n Sieltog full’n is: se driwt un blöht noch’n tiedlang, denn se hett je noch Water, awers se verkümmt un vergeiht doch, wiel se keen Wöttel mehr hett.

Och, we riek is en Minsch, de en Heimat hett för sien Liev un för sien Seel’! Awer wat makt uns denn en Land un en Hus to de Heimat? Hest dor al mal öwer nahdacht? Dat liggt nich an Gras un Blom’n un Steen un Eer — de sünd öwerall to finn’n. Uns’ Oellernhus, dat is nich Holt un Steen un Kalk — nee, uns’ Heimat is dor, we wi toirst wohre, true Leew funn hebbt. Dor is unse Heimat, wo uns’ leew Moder uns toirst de lütten Kinnerhänn tosamenlegg un uns bed’n lehr, wo se uns mit ehr arbeidsmöden Hänn öwer de struwen Hoor strak. Dor is unse Heimat, wo wi mit Vader un Moder to Wihnachten bi’n Dannenbom seeten un dat marken, we se uns in ehr eenfache, truhartige slichte Ort vun Harten leew harrn. Un wenn Vader sien Og ok al lang’ braken is un dien Moder ehr flietigen Hänn ok al för ümmer rauh’n doht — so’n Leew, de kann man nich vergeeten! So’n Leew, de hölt faster as Steen un Isen, un dorüm kann ok en oprichdige Minsch nich los vun Godd un vun unsen Heiland; denn gröttere Leew is noch narms op de Eer wesen, as de Leew, de uns’n Herrn Jesus drewen hett, sien Lewen för uns hintogewen an’t Krüz op Golgatha.

Ja, leewe Frünn, dat is so: de Heimat un de Kinnerglow, de hol’n uns fast as de Wöttel de Blom. Dor kann en Minsch nich vun los, wenn he sick nich sülwst opgewen will. Och, wenn en Minsch in Nod is, wonah schriet he denn? Denn schriet he to uns’n Herrgodd un schickt sien Gebed to sien Vader in’n Himmel: help du mi doch! Un sien Gedanken lengt to Hus nah sien Moder: och, wenn Moder doch hier weer! — Ick hew as Student in Kiel mal den ol’n Propst Becker hört. De weer as Suldatenpaster mit dorbi wesen, as de grote Slacht bie Gravelotte slag’n wörr, un he vertell uns, wo he in de Nacht nah de Slacht öwer’t Feld gahn weer un mit holpen harr, de Verwund’ten optosöken. Awers dat weer schrecklich wesen! Dör de stille Nacht harr dat schrie’t — hier ut’t Kornfeld, dor vun’n Kantüffelacker: Mudder! Mudder! Un dormang jammern wedder Franzosen: Mama! Mama! — Och, dat arme, junge Lewen, dat dor herümleeg un nu ut de Ahnmacht opwak! — In’t Starwen dacht’n se noch eenmal an dat Leewste un Beste, wat se harrn: an Heimat, Vaderhus un Moderleew. Wo deep, och we deep sitt uns dat in’t Hart! — Dat is bi uns op de Inseln en ole Glow, dat de Seelüd, wenn se buten bliewen, noch eenmal sick melden to Hus. Wenn dat Schipp buten in’t wille Water in Stormnod wrackt un all dat Lewen mit in de Grund mutt, denn gahn de Seemann sien Gedanken noch eenmal nah de Stä’, de em de leewste is op de ganze wide Eer — to Hus! Un denn waakt to Hus sien Moder op ut’n Slap un denn süht se em noch eenmal mit sien nattes Tüg un so’n trurige Blicken, un denn weet se: he kümmt nich wedder. — Wer kann segg’n, wat an so’n Glow is! Awer dat is seker wiß un wohr: de Heimat lett uns nich los!

Se leet ok uns’n Uwe Jens Lornsen nich los. He biester nah sien Festungstied, de em vun de Dän’ as Straf’ opleggt weer för sien Schrift, wo in he nahwiest harr, dat Sleswig-Holsteen keen dän’sche Provinz, sonnern fri’es dütsches Land weer, öwerall herüm un keem toletz an den herrlichen Genfer See in de Sweiz, un dat giwt gewiß wenig Stä’n op de Eer, wo ’t so schön is! Awer he kunn’t doch nich uthol’n vör Lengen un Heimweh, bet dat he Ruh fünn för sien armes Hart in de köhle Floot. De Heimat leet em nich los! Un se lett uns all nich los, denn se treckt uns ümmer wedder an sick mit all ehr Leew. Se süht uns an mit Ogen vull Leew, un wi künnt ok nich anners un sehn ehr wedder an mit Ogen vull Leew. Wo kunn’t ok wol anners sien! De olle Appelbom in Vader sien Gorn, vun de wi so mennig’n Appel plückt hebbt, as wie Jungs weern — de Rosenbusch ünner de Wand — de Kökendisch bi Mudder ehr’n Füerherd — dat ole Biwelbook, ut dat Vader ümmer vörlesen deh, wenn Wihnach’nabend weer — de sünd uns je all as ole gode Frünn un fangen ümmer wedder an mit uns to snacken: Weetst noch, wo dat weer, as du bi Mudder seetst in de Kök? — Weetst noch, wen du de irste Rosenknupp schenkt hest? — Weetst dat noch? — — Och, leewe Frünn, dorüm is unse Heimat ja so schön! Se is uns an’t Hart wussen, un wi sünd an ehr fastwussen un künnt nich los.

Uns’ Malers Professer Feddersen un Professer Jessen hebbt uns Biller malt vun unse schöne Heimat. Worüm sünd ehr Biller doch so schön? Wil de beid’n nich blots mit Pinsel un Farw malt hebbt, nee, se hebbt mit ehr Hart malt, un nu seht wie uns’ Heimat an mit ehr Ogen un mit ehr Hart, un wi marken, wo riek wie sünd, dat wi so’n schöne Heimat hebbt.

Un disse schöne Heimat schull’n wie uns nehmen laten? So’n schöne Heimat schull’n wi friewillig opgewen? Nee, mien leewen Frünn, dat wüllt wi nich. Wi wüllt fasthol’n an uns’n Kinnerglowen, un wi wüllt fasthol’n an uns’ schönes, leewes Heimatland un wüllt ok den olen Freesenspruch wedder to Ehren bringen:

Lewwer duad üs Slaav!

II.

Wer sien Heimat opgewen deit, de makt sick sülwst arm. Lat uns doch denken an den armen, verlornen Söhn, wo he sick so arm mak dör sien eegen Schuld! De arme junge Minsch — he weer so riek to Hus! He harr all’ns, wat en Hart blots wünschen kann — un denn smitt he mit’n Mal all’ns hen un kümmt to sien olen goden Vader mit dat Ansinn’n: »Giw mi, Vader, dat Deel vun uns’ Wes’wark, wat mi tohör’n deit!« un denn reist he af, wied weg in en frömdes Land — blots weg vun sien Vader un Moder, as ob de em wat tau neeg dahn harrn, de em doch dragen hebbt op ehr Arms, as he en Kind weer, un de em noch op ehr Hart drögen. Wat wull he denn? Geld wull he un Friheit! — Ick hew mal en Bild sehn öwer disse Geschichte, dat harr en Maler makt, de heet Führich. Dor ritt de junge Minsch op en feines, strammes Peerd weg — un de Fedder weiht op sien Hoot, un sien Geldsack liggt so prall op’n Sadel — un sien Vader steiht un kiekt em so trurig nah, un sien Moder weent un wischt sick de Tranen — un denn geiht nümms mit em! De Hund will irst mitlopen, awer de öllste Broder röppt em trüg, un so knippt he den Steert mang de Been un kehrt üm. Dor geiht nümms mit em! He lett achter sick Heimat un Oellernhus, Vadersorg’ un Moderleew — blots en ritt an sien Sied, de driggt en Hahnenfedder op’n Hoot: de Düwel. Nix hett he mitnahm’n vun’t Hus as dat Geld in’n Sack un de böse Lust in sien armes, verblend’tes Hart!

Un as he denn buten is — in dat frömde Land — frie vun Vader un Moder, los vun Godd un de Heimat, dor geiht’t Swieren un Swalken los. He smitt sien Geld in de Schiet un he smitt sien Seel in de Schiet, un all’ns ward mit slechte Frünn un ringe Frunslüd dör de Kehl jagt. Un all’ns geiht em verloren: sien Geld un sien Ehr, sien rein Geweeten, sien Kinnerglow un sien gode Nam’ ... Och, dat is en trurig Leed, un wi kenn’n dat ja leider Godds ok op disse Kant, giwt dat doch mehr as een schönen Maschhof in’t Freesenland un op de Inseln, de dorvun en Stück vertell’n kunn’n.

Och, leewe Frünn, wo is de Minsch doch arm, de blots Geld hett, un wo is de Minsch doch riek dör den Glowen an uns’n Herrgodd! — de de Leew to sien Heimat un Oellernhus fasthol’n deit, dat he bliwt bi de true, brawe, örndliche, flietige, ehrliche un frame Ort un Wies’, de uns’ Stolt wesen is vun ole Tieden her! Dor mutt ick ümmer an denken, wenn opstunns hen un her Lüd opstahn — de eene in Eiderstedt, de jem kennen doht, un de annere in Angeln, un de drütte hier un de veerte dor — un segg’n to uns: lat uns dän’sch stimmen, denn barg’n wi unse Geld! Och, wo sünd de Lüd doch arm, dat se keen gröter Glück kenn’n, as ehr Geld, un wat sünd se doch blind, dat se dor gornich an denken, wat se achter sick laten un sick nu mir nix dir nix landfrömde Lüd an’n Hals smieten wüllt! Denn dat is noch ümmer so wesen: wer sick op Minschen verlett, de is verlaten. Dor is blots een, op den een Minsch sick verlaten kann, dat is uns’ Heiland Jesus Christus, un dorüm giwt dat ok keen gröter Klookheit, as ruhig un getrost to bliewen bi Godd un sien hilliges Word.

Lat uns doch mal sehn in uns’n Text, wo dat de junge Minsch güng, as he sick nu so arm makt harr dör sien eegen Schuld un harr all’ns wegsmeeten, wat bether sien Riekdom weer wesen! Dor seet he nu in de Frömd’ — arm an Geld un arm an Leew un arm an Godd, mit en krankes Liew un en besmutzte Seel — un dat güng em vun Dag to Dag ümmer leeger, un de Nod, de blanke, harte Nod keem öwer em un greep mit ehr kolen Knakenhänn nah sien Seel ...

Un de annern Lüd? Och, de harrn nog to dohn mit sick sülwst. De dacht’n an ehr Arbeid un an ehr Geld un an ehr Hus un Geschäft. Wat geiht ehr de landfrömde Minsch an! Un nu geiht he hen nah een vun se: »Help mi doch!« Afslag! — Hei geiht hen to noch een. Afslag! — He makt sick so ring’, dat he anfangt to beddeln üm Arbeid un Brod. Dor steiht: he hung sick an een vun de Börgers vun dat Land. Un de süht sick em an — he hett ja noch starke Knaken — un so taxeert he em as Arbeidskraft. Worüm ok nich? He kann ja de Swien woorn, ebensogood as’n anner een, — awers Erbarmen, Mitleed? Denk doch nich doran! He denkt an sick. Wat geiht em »de Frömde« an! De is ja sülwst Schuld an sien Unglük! De hett dat ja sülwst nich bäter hebb’n wullt!

O, leewe Frünn, so is dat noch ümmer wesen, wenn en Minsch in Sünd’ fall’n deit. Dor is denn keen Erbarmen to finn’n. Denkt mal an Judas Ischariot, as de unsen Herrn Jesus för dörtig Sülwerstücken verköfft harr un em dat achternah leed wörr un he den Hannel wedder trüggahn laten wull! Utlachen deh’n se em: »Wat geiht uns dat an! Dor seh man sülwst to!«

Ob uns dat woll anners gahn schull, wenn wi so’n grote Sünd’ dohn wull’n un wull’n unse Heimat an de Dän’ verkopen un eenfach fohr’n laten vör Geld un Speck un Bodder? Is dor een twischen jem, de en beten vun de Welt un de Minschen kennen deit, de dat glöwt? Ick segg jem: dat geiht uns denn jüst so as Judas Ischariot: denn lachen se uns ut! »Wat geiht uns dat an? Dor seht jem man sülwst to!« Denn ward se dat mit uns jüst so maken as mit den verloren Söhn: unse Arbeidskraft, unse Geld, unse Land, unse Veeh — dat künnt se bruken; awers uns sülwst? Denk doch nich doran! Wi sünd denn »de Frömden« — »de dummen Dütschen«, un se ward’n noch ganz annere Namens för uns hebb’n. Fragt man mal de olen Lüd, de de 13 Johr vun 51-64 mit beleewt hebbt, wat se dor to uns seggt hebbt!

Un wo wi dat weeten doht, dor schull’n wi unse leewe, schöne Heimat opgewen un friewillig dän’sch maken? Nee, mien leewen Frünn, dat wüllt wi nich! Wi wüllt fasthol’n an uns’n Kinnerglowen, un wi wüllt fasthol’n an uns’ leewes, schönes Heimatland un wüllt den olen Freesenspruch wedder to Ehren bringen:

Lewwer duad üs Slaav!

III.

Lat uns nu awer noch eenmal denken an den arm’n, verlor’n Söhn, wo he mit bittre Tranen sien Heimat weddersöcht. Godd weer em noch gnädig. He slög in sick un keem to Besinnung — lat, awers doch nich to lat. Denn as he dor buten op’t Feld seet bi de Swien — Geld verloren, Ehr’ verloren, Godd un Glow un Geweeten verloren — un weer so wied hendalkam’n, as en Minsch blots hendalkam’n kann, un seet dor bi de Swienstrog un harr Verlangen dornah, sick den Buk to füll’n mit dat Freeten, wat de Swien kregen — so hungeri weer he — un nümms geew em wat — dor beleew he wat! Dor weer dat, as seet de Düwel bi em un lach em ut: Nu sittst du schön in de Schiet! — Nu kann di nix mehr helpen! — Nu büst du för ümmer mien! — Un all’ns dör dien eegen Schuld!! — — Awers dor stünn ok en Engel bi em, un dor steeg vör em op en lang’ vergeten Bild. Dat weer sien Heimat un sien Oellernhus, sien Vader sien rein’n Disch, we he as Kind so mennigmal an seeten harr un harr vör’t Eten de Hänn tosam’nleggt, üm to bed’n. Un dat güng em dör un dör un keem öwer em as’n Ekel vör sick sülwst. Hier de Swienstrog un Schimp un Schann — un dor sien Vader sien reine Disch un dat schöne Oellernhus — all’ns so smuck un sauber, un all’ns in Fred’n. O, dor is wol mennig Tran’ in’t Gras full’n, un sien armes Hart hett opschriet vör Schann, un dat Lengen keem öwer sien Seel mit en Gewalt, de sick dörch nix mehr trüghol’n leet.

Herut! O, blots herut ut all dat Elend un all den Smutz vun buten un vun binnen! Un denn to Hus! to Hus to mien ole gode Vader, to de rechte rechte Heimat, to mien Herrgodd in’n Himmel, dat ick wedder en reinen Disch un en reinen Rock un en reines Hart un en reine Seel krieg! O, mien leewen Frünn, de Heimat lett uns nich los, un uns’ Herrgodd lett uns ok nich los — un dat is wat vun dat Allerleewlichste in de ganze Welt, wo uns denn vertellt ward, wo sien Vader em al vun wieden süht un em in de Möt löppt un em üm’n Hals fallt un em en Kuß gewen deit. Dat is de beste Trost för uns armen Minschen alltomal, dat wi en barmhartigen, fründlichen Herrgodd in’n Himmel hebbt, de ok en armen, sünnigen un schülligen Minschen nich verlorengahn lett. Ick kenn keen bätern Trost un keen schöner Evangelium in de ganze hillige Schrift, un as vör wekke Johr’n uns’ nie Kark to St. Jürgen in Flensborg bu’t wörr, hew ick disse Geschichte utsöcht för uns’ Altorbild, un uns’ Meister Professer Feddersen ut de Kleiseerkoog hier bi Deezbüll hett uns dat heel fein malt. Awers wenn ick doran denken doh, dat wi hier nu vandag’ tosamenkam’n sünd to uns’ grotes Heimatfest, denn kümmt mi noch wat anneres dorbi in’n Sinn. De verloren Söhn — so deep he ok sackt weer — he harr doch noch sien Heimat, un he kunn trügkam’n in sien Heimat; awers wenn wi nu friewillig dorför stimmen doht, dat wi dän’sch ward’n, denn makt wi uns ole, schöne Heimat sülwst to schann un künnt nie un nümmer wedder »to Hus« kam’n un uns an unse Heimat freu’n. Denn dat is uns dütlich nog ümmer wedder seggt word’n: de Dän’ will keen’n Dütschen un keen’n Freesen — he will blots »Dänen« hebb’n, un dat Ganze schall en gliekortige dän’sche Natschonalstaat ward’n. Awer dorvör bewohr uns Godd! — Un dorüm, wenn hier in’t Freesenland wekke wesen schull’n, de dän’sch stimmen wüllt, blots üm ehr Geld to bargen, denn wüllt wi ehr hüt noch eenmal ganz irnsthaftig in’t Geweeten ropen: Minsch, bedenk’, wat du deist! Kannst du dat öwerhaupt verantworten?! — Wo kannst du dat verantworten vör uns’n Herrgodd in’n Himmel an sien jüngstes Gericht, wenn he di fragen deit, worüm du dien Heimat verköfft hest! Kann man sien Moder verköpen? — un de Heimat is doch uns’ Moder! Wo kannst du dat verantworten vör dien Kinner, de nah di kamen! Wat wist du segg’n wenn se di achterher fragen: »Vader, worüm sünd de Freesen in’n Süden dütsch, un hier bi uns möt wie dän’sch wesen?« Wist du denn antworten: »Ick hew uns’ Heimat verköfft?« Meenst du nich sülwst, dat du denn rot ward’n mußt vör dien eegen Kinner? Wo kannst du dat verantworten vör dien olen Oellern, de nu mit Ehren in ehr Graw slapen! Wenn de eenmal opstahn an’n jüngsten Dag un di fragen nah Hus un Heimat, wist du denn dorstahn un to se segg’n, dat du Heimat un Modersprak un de ole Freesenort verrad’n un verköfft hest för Geld? Dor ward di doch wol nich good bi to Mod’ wesen; denn ick glöw, di ward de Vers ut dat Freesenleed nich loslaten:

Awer dor kam’n nu ja ümmer wekke Lüd un wüllt uns bang’ maken, denn se seggt: dat hett doch keen Zweck; wi künnt stimmen, as wüllt, se nehm’n uns doch — un wenn wi nich friewillig kamt, denn nehmt se uns mit Gewalt. — Wat schüllt wi dorto segg’n? Ick segg: Wenn se dat wüllt, denn man to! Awer wenn se dat doht, denn doht se grotes Unrecht, un Unrecht sleit sien’n eegen Herrn. Denn ward uns’ Kinner nah uns opstahn un ward nich eh’r to Ruh kam’n, bet dat Freesenland mit Blod wedder friemakt is.

Ick will hier keen Haß predigen, awer ick will doch de, de dat in Sinn hebbt, wohrschu’n, dat se dat nich to wied driewt. De Freesen sünd en hartnackiges Slag Lüd, un dor ward nich ümsünst vun se seggt, dat se en Stück Brett in de Nack hebbt. De hebbt alltieds de Nack nich bögen wullt — wol dat Hart vör Godd, awers nich de Nack vör de Minschen — un dat giwt en olen Spruch ut de Tied, as in Holsteen de Lüd liev-eegen makt wörd’n. Dor heet dat vun de Freesen: »Frasche stolte Degen deit dat Hövd to’n Hewen drägen«, un denn sä de Holsteener: »Ick bün man en eegen Minsch«.

So sünd de Freesen, un dorüm wüllt wi unse Nahwers in Dänemark wohrschu’n, dat se nich lichtfarig Gewalt bruken. Wo güng dat König Abel, den Brodermöder, as he gegen de Freesen tröck? Dor müß he mit Schimp trüg, un op de Milder Damm bi Husum, dot nehm de Raamaker Wessel Hummel vun Pellworm sien Aext un slög em dal as’n Oss’.

Un wo güng dat Henning Pogwisch, den dän’schen Amtmann vun Tondern, as he nah Sylt fohr, üm vun Pidder Lüng de Stüern intotrecken? De dreew dat ok so wied; denn as Pidder Lüng mit sien Kinner bi’t Eten seet, dor spie he in dat Kohlfatt un sä: »Nu gah an’n Trog, du Swien, un fritt!« Awers dor kreeg Pidder Lüng em in’t Genick to faten un bög em dal un höll em Nas’ un Mund solang’ in den hitten Kohl, bet he sticken müß, un dorbi bölk he em den olen Freesenspruch in de Ohr’n:

Lewwer duad üs Slaav!

So hebbt uns’ Vörfohr’n dat makt, as se un ehr Heimat anfat sünd vun dän’sche Gewalt. Un ick glöw, de Dän’ wörr ok in disse Tied den olen Freesenstolt wedderfinn’n, un wenn wi uns ok veellicht 10-12 Johr de Gewalt fögen un uns — still verhol’n müßten, dat wörr doch ümmer wedder hochkam’n:

Lewwer duad üs Slaav!

Un dorüm segg ick nu to’n drütten Mal:

Wi wüllt fasthol’n an unsen Kinnerglowen, un wi wüllt fasthol’n an uns’ schönes Heimatland un wüllt unsen schönen Freesenspruch to Ehren bringen:

Lewwer duad üs Slaav!

Dat gew uns Godd!

Un nu, leewe Frünn, lat uns dat nich blots hören, lat uns ok dornah dohn! Un so as uns’ Vöröllern 1426 in de Nikolaikark to Föhr dat maken, so lat uns hüt hier Tügnis aflegg’n vör uns’n Herrgodd sien Altor un vör alle Welt. Un dor frag ick jem nu:

so staht nu all op un reckt de Hand op to uns’n Herrgodd för sien hillige Altor un antwort’t: Ja, wi wüllt!

(De ganze Gemeen steiht op as een Mann:)

Ja, wi wüllt!

Un denn uns’ ole Freesenspruch: Lewwer duad as Slaav!

(De ganze Gemeen röppt lut:)

Lewwer duad üs Slaav!

Un nu lat uns bed’n:

O, Du true Godd in’n Himmel!

Du hest hört, wo wie lawt un verspraken hebbt, dat wi tru fasthol’n wüllt an uns’ leewe Heimat, dat wi frie un dütsch wüllt bliewen as unse Vöröllern vör uns dat wesen sünd. O Herr Godd, giw dien’n Segen dorto un help uns!

Lat de olen Freesenfarben blau-rot-gold ok in tokam’ Tieden weih’n öwer en fri’es Land!

Lat uns frie bliewen as de blaue Himmel öwer uns, de an dissen schönen Heimats- und Freesendag dal lacht op uns’ schönes Land!

Lat uns frie bliewen as de goll’n Sünn an’n hogen Himmel, de uns’ Land küssen deit, dat et fruchtbor ward un uns Brod giwt!

Lat uns frie bliewen, as dat schöne Abendrod an uns’n Hewen, wenn de Sünn versacken deit in’t wiede Haff!

O, Herr Godd, lat Du uns hier en dütsche Heimat behol’n! Lat uns’ schönes Freesenland frie un dütsch bliewen nu un alle Dage!

Amen.

Inhalts-Verzeichnis.

Druck von
Emil Hoffmann, Wolgast i. Pom.