Q
THE SARUM SEPULCHRUM
[I give the various directions and rubrics referring to the sepulchre from the Consuetudinary (†1210), Ordinal (†1270), Customary (first half of fourteenth century), Processional (1508, &c.), Missal (1526, &c.), and Breviary (1531). The printed sixteenth-century rubrics practically reproduce the later Ordinal of the middle of the fourteenth century.]
The Depositio.
[From the Processional, with which the Missal practically agrees.]
Finitis vesperis, exuat sacerdos casulam, et sumens secum unum de praelatis in superpelliceis discalceati reponant crucem cum corpore dominico [scilicet in pixide, Missal] in sepulcrum incipiens ipse solus hoc responsorium Aestimatus sum, genuflectendo cum socio suo, quo incepto statim surgat. Similiter fiat in responsorio Sepullo Domino. Chorus totum responsorium prosequatur cum suo versu, genuflectendo per totum tempus usque ad finem servitii. Responsoria ut sic: Aestimatus sum. Chorus prosequatur cum descendentibus in lacum.... Dum praedictum responsorium canitur cum suo versu, praedicti duo sacerdotes thurificent sepulcrum, quo facto et clauso ostio, incipiet idem sacerdos responsorium Sepulto Domino.... Item praedicti duo sacerdotes dicant istas tres antiphonas sequentes genuflectendo continue: In pace.... In pace factus est.... Caro mea.... His finitis, et dictis prius orationibus ad placitum secrete ab omnibus cum genuflexione, omnibus aliis ad libitum recedentibus, ordine [non, Missal] servato, reinduat sacerdos casulam, et eodem modo quo accessit in principio servitii, cum diacono et subdiacono et ceteris ministris abscedat.
The Sepulchre Light.
[From the Consuetudinary.]
In die parasceues post repositum corpus domini in sepulcro, duo cerei dimidie libre ad minus in thesauraria tota die ante sepulcrum ardebunt. In nocte sequente et exinde usque ad processionem quae fit in die pasche ante matutinas, unus illorum tantum, magnum eciam cereum paschalem.
[From the Processional, with which the Missal and Customary practically agree.]
Exinde [i.e. from the Depositio] continue ardebit unus cereus ad minus ante sepulcrum usque ad processionem quae fit in Resurrectione Dominica in die Paschae: ita tamen quod dum Psalmus Benedictus canitur et cetera quae sequuntur, in sequenti nocte extinguatur: similiter et extinguatur in Vigilia Paschae, dum benedicitur novus ignis, usque accendatur cereus paschalis.
The Elevatio.
[From the Consuetudinary.]
In die pasche ante matutinas conueniant clerici ed ecclesiam accensis cunctis cereis per ecclesiam: duo excellenciores presbiteri in superpelliceis ad sepulchrum accedant prius incensato ostio sepulchri cum magna ueneratione, corpus dominicum super altare deponant: deinde crucem de sepulchro tollant, excellenciore presbitero inchoante antiphonam Christus resurgens et sic eant, per ostium australe presbiterii incedentes, per medium chori regredientes, cum thuribulario et ceroferariis precedentibus, ad altare sancti martini canentes praedictam antiphonam cum uersu suo. Deinde dicto uersiculo Surrexit dominus de sepulchro, et dicta oracione ab excellenciore sacerdote post debitam campanarum pulsacionem inchoentur matutine.
[From the Ordinal.]
In Die Pasche
Ad Processionem ante Matutinas conueniant omnes clerici ad ecclesiam ac accendantur luminaria per ecclesiam. Episcopus uel decanus in superpelliceo cum ceroferariis thuribulariis et clero in sepulcrum accedant, et incensato prius sepulcro cum magna ueneracione corpus domini assumant et super altare ponant. Iterum accipientes crucem de sepulcro inchoet episcopus uel decanus Ant. Christus resurgens. Tunc omnes cum gaudio genua flectant et ipsam crucem adorent, idipsum canentes cum ℣. Dicant nunc. Tunc omnes campane in classicum pulsentur, et cum magna ueneracione deportetur crux ad locum ubi prouisum sit, clero canente predictam antiphonam. Quo facto dicat Sacerdos ℣. Surrexit dominus de sepulcro. Or. Deus qui pro nobis. Que terminetur sic, Per eundem christum dominum nostrum.
[From the Breviary, with which the Processional, although less full, practically agrees.]
In die sancto Paschae ante Matutinas et ante campanarum pulsationem conveniant Clerici ad ecclesiam, et accendantur luminaria per totam ecclesiam. Tunc duo excellentiores Presbyteri in superpelliceis cum duobus Ceroferariis, et duobus thuribulis, et clero ad sepulchrum accedant: et incensato a praedictis duobus Presbyteris prius sepulchro cum magna veneratione, videlicet genuflectendo, statim post thurificationem corpus Dominicum super altare privatim deponant: iterum accipientes crucem de sepulchro, choro et populo interim genuflectente incipiat excellentior persona Ant. Christus resurgens. Et Chorus prosequatur totam antiphonam sic, ex mortuis ... Alleluya. Et tunc dum canitur Antiphona, eat processio per ostium australe presbyterii incedens et per medium chori regrediens [per ostium presbyterii australe incedendo per medium chori, et ingrediens, Processional] cum praedicta cruce de sepulchro inter praedictos duos Sacerdotes supereorum brachia venerabiliter portata, cum thuribulis et Ceroferariis praecedentibus, per ostium presbyterii boreale exeundo, ad unum altare ex parte boreali ecclesiae, Choro sequente, habitu non mutato, minoribus [excellentioribus, Processional] praecedentibus: ita tamen quod praedicti duo excellentiores in fine processionis subsequantur, corpore Dominico super altare in pixide dimisso et sub Thesaurarii custodia [in subthesaurarii custodia, Processional], qui illud statim in praedicta pixide in tabernaculo deponat [dependat ut potest in ista statione praecedente, Processional]: et tunc pulsentur omnes campanae in classicum.
Finito Antiphona praedicta, sequatur a toto Choro
V. Dicant nunc Iudei ... Alleluya.
Finita autem Antiphona cum suo Versu a toto Choro, dicat excellentior persona in sua statione ad altare conversus hunc Versum.
V. Surrexit Dominus de sepulchro.
R. Qui pro nobis pependit in ligno. Alleluya.
Oremus.
Oratio. Deus, qui pro nobis.... Per Christum Dominum nostrum.
Et terminetur sub Dominicali tono ad processionem: nec praecedat nec subsequatur Dominus vobiscum.
Finita Oratione omnes cum gaudio genuflectent ibidem et ipsam crucem adorent, in primis digniores, et tunc secrete sine processione in chorum redeant.
His itaque gestis discooperiantur ymagines et cruces per totam ecclesiam: et interim pulsentur campanae, sicut in Festis principalibus, ad Matutinas more solito.
The Censing in Easter Week.
[From the Customary.]
Ad primas uesperas ... post inchoacionem antiphone super psalmum Magnificat procedat executor officii cum alio sacerdote ... ad thurificandum altare.... In die tamen pasche et per ebdomadam thurificetur sepulchrum domini post primam thurificacionem altaris, scilicet antequam thurificator altaris circumeat.
The Removal of the Sepulchre.
[From the Customary.]
Die ueneris in ebdomada pasche ante missam amoueatur sepulchrum.