Sed quid? Diebus nostris nec in Aegypto nec in Graecia vigent scholarium exercitia. Floruit in Italia studium, dubiumque est utrum plus armis debuerit an litteratoriae professioni. Iulii Caesaris virtus orbem subiugavit; Tulliana eloquentia totum mundum illustravit. Sed o felicia antiquorum tempora, in quibus et ipsi imperatores mundum subhastantes, seipsos philosophiae subdiderunt! Senecam et Lucanum nobilis genuit Corduba, Mantuano vati servivit Neapolis, quae cum infinitarum sanguisugarum peste lethali vexaretur, liberata est proiecta a Marone in fundum putei hirudine aurea. Qua evolutis multorum annorum curriculis a puteo mundato et eruderato extracta, replevit infinitus hirudinum exercitus civitatem, nec sedata est pestis antequam sanguisuga aurea iterato in puteum suum mitteretur. Notum est etiam quia macellum Neapolitanum carnes illaesas a corruptione diu servare non potuit, unde et carnifices summa vexati sunt inedia. Sed hanc incommoditatem excepit Virgilii prudentia, carnem nescio qua vi herbarum conditam in macello recludentis, quae quingentis annis elapsis recentissima et saporis optimi suavitate commendabilis reperta est. Quid quod dictus vates hortum suum, acre immobili vicem muri obtinente, munivit et ambivit? Quid quod pontem aërium construxit, cuius beneficio loca destinata pro arbitrio voluntatis suae adire consuevit? Romae item construxit nobile palatium, in quo cuiuslibet regionis imago lignea campanam manu tenebat. Quotiens vero aliqua regio maiestati Romani imperii insidias moliri ausa est, incontinenti proditricis icona campanulam pulsare coepit. Miles vero aeneus, equo insidens aeneo, in summitate fastigii praedicti palatii hastam vibrans, in illam se vertit partem quae regionem illam respiciebat. Praeparavit igitur expedite se felix embola Romana iuventus, a senatoribus et patribus conscriptis in hostes imperii Romani directa, ut non solum fraudes praeparatas declinaret, sed etiam in auctores temeritatis animadverteret. Quaesitus autem vates gloriosus quandiu a diis conservandum esset illud nobile aedificium, respondere consuevit: «Stabit usque dum pariat virgo.» Hoc autem audientes, philosopho applaudentes, dicebant: «Igitur in aeternum stabit.» In nativitate autem Salvatoris, fertur dicta domus inclyta subitam fecisse ruinam.
About This Book
The author traces how medieval writers transformed Virgil into a figure of popular legend, surveying Latin and vernacular texts that borrow, rework, and romanticize ancient models. He distinguishes stages in vernacular poetry—from national epic survivals to compositions shaped by cross-cultural religious and monastic influences—and shows how monasteries mediated transmission and Latinization. The study analyzes the medieval taste for allegory, the privileging of fantasy and marvels, and the habitual retelling of ancient narratives in contemporary forms, arguing that such processes produced fixed types and ideals rather than faithful historical reconstructions.