105) Εν τω κειμένω: «ζεύγη ημιονικά τρία». ↩
106) Εν τω κειμένω: «βοεικά ζεύγη» ↩
107) Πρόκειται περί εμπορίου βιβλίων χειρογράφων, αποστελλομένων εξ Ελλάδος χάριν των περί τον Πόντον πολυπληθών Ελλήνων.↩
108) Η κατωτέρω αγόρευσις αποτελεί, όπως και η πάρα κάτω προς τον Σεύθην, ένα τέλειον αποδείξεως και πειθούς και σκέψεως και ευστροφίας και συνθέσεως αριστούργημα. Εις την μετάφρασιν χάνει τα δύο τρίτα του τιμιωτάτου και υπερόχου ύψους της. Ο αναγνώστης όμως θα ηδύνατο και εις αυτήν ακόμη να διίδη — αρκεί ολίγον να προσέξη — όλην την δύναμιν της Ξενοφωντείου λογικής και σκέψεως.↩
109) Εννοεί κατά την ισχύν και το αξίωμα. Τοιούτοι δε ήσαν οι Λακεδαιμόνιοι.↩
110) Η κατ' έννοιαν ερμηνεία του χωρίου αυτού ανήκει ακεραία εις τον Πανταζίδην. Η συμφώνως προς το κείμενον, ην ημείς κατά το μάλλον ή ήττον ακριβώς ακολουθούμεν, ήτο, διά την στρυφνότητά του, εντελώς αδύνατος.↩
111) Ο Πανταζίδης λέγει Βιβλ. Ζ', Κεφ. στ', § 41) ότι οι νεώτεροι εκδόται, αντί της έκ τινων χειρογράφων γραφής: «είπεν αινετώς υπέρ Ξενοφώντος» = είπε κατά τρόπον άξιον επαίνου υπέρ του Ξενοφώντος, επροτίμησαν την γραφήν άλλων χειρογράφων: «είπεν ενετός υπό Ξενοφώντος» = είπεν εγκάθετος υπό του Ξενοφώντος! Την γραφήν δε ταύτην και την υιοθετεί εν τη εκδόσει του. Παραδέχεται δηλαδή ότι ένας Ξενοφών έβαλε τον Αθηναίον Πολυκράτην να ομιλήση υπέρ αυτού! Χωρίς να σκεφθή ουδέ καν το στοιχειώδες τούτο: ότι θα ήτο η μεγαλητέρα εκδήλωσις της συγγραφικής απρονοησίας και κουφότητος το να ομολογήση αυτός ούτος ο Ξενοφών εις το έργον του ότι έβαζεν ως συνηγόρους του, εγκαθέτους. Ότι επομένως και μικράνθρωπον θα τον παρουσίαζεν ούτω και δειλόν.↩
112) Εννοεί τους κατοίκους των δωρηθεισών εις τον Μηδοσάδην κωμών, ας οι περί τον Ξενοφώντα ελεηλάτουν. ↩
113) Δι' όντινα θα ήθελε να λάβη ιδέαν τινά ου μόνον περί του εν γένει χαρακτήρος των Σπαρτιατών, αλλά και της ως έκ τινος ηθικής Νίτσε εμπνεομένης ψυχικής αυτών δυνάμεως, θα ήρκει και μόνη η απάντησις αύτη των Λακώνων. ↩
114) Υπό την καθολικότητα της γνώμης ταύτης του Ξενοφώντος υπονοείται ο κατακρατών τα χρήματα των Ελλήνων Σεύθης.↩
115) Ως εκ της κατακρατήσεως του μισθού. ↩
116) Εννοεί τους νεωστί γενομένους, διά της βοηθείας των Ελληνικών όπλων, υπηκόους του.↩
117) Ένα από τα ανωμαλώτερα χωρία του Ξενοφώντος, ων την ανωμαλίαν ουδέ καν σημειοί ο Πανταζίδης, μεταφρασθέν κατ' έννοιαν μάλλον και ελευθέρως, ληφθεισών υπ' όψει καί τινων εις αρχαιότερα κείμενα παραλλαγών αυτού.↩
118) Ή: πολύ ανώτερα πάσης της, ην είχες, κτηματικής περιουσίας.↩
119) Κατά λέξιν: = είναι μεν πλούσιος, υπαρχόντων πολλών φίλων, είναι δε πλούσιος, και άλλων ακόμη επιθυμούντων να (του) γείνουν.↩
120) Ή: ότι εκείνον μόνον πρέπει να περιβάλη τις διά της ευνοίας του.↩
121) Ταύτα έρχονται εις αντίθεσην προς τ' ανωτέρω λεχθέντα: ότι «υπολείπονται μάλιστα τον Ξενοφώντα οι στρατιώται»↩
122) Ότι δηλ. «ηδέως αν ίδοιεν, αυτόν (οι στρατιώται) καταλευσθέντα». Ίδε βιβλ. Ζ', κεφαλ. 6 §9. ↩
123) Δηλαδή: γίνεσαι εμπόδιον — Το κείμενον έχει: «αν μηδέν άλλο, συ σαυτώ».↩
124) Ή: κ' ευθύς μόλις έγεινε το πρώτον εις τον τοίχον όρυγμα.↩
125) Παρ' αρχαίοις «χρήματα» λέγονται συν τοις άλλοις, και τα βοσκήματα και ανδράποδα, σήμερον δε υπό των ποιμένων μας «πράμματα» ή, «πράτα» τα πρόβατα, τα βώδια και τα γίδια.↩