[201] Sic Celtes emendavit optime.—Codex: execratione.
[202] Codex: Calimachus, unico l, et sic semper, quando compendio C non utitur. Semel quoque Chalimachum invenimus.
[203] Codex hic et ubique: Andronichus.
[204] Callimachi nomen deest in codice.
[205] Ita codex.—Celtes: colloquio.
[206] Sic Celtes.—Codex: revocari nitimur.
[207] Codex: nequ.... intellegi. Librarius vocem nequit interruptam reliquit. Hic et ubique Codex: intellegi, per e.—Celtes: nequimus intelligere.
[208] Ex Græco Οὐσία, Latinis litteris. Codex: Usyam.
[209] Codex: quod.
[210] Sic codex.—Celtes: miscere.
[211] Codex: amore.
[212] Sic codex.—Celtes: consenseris.
[213] Codex: captuosis.
[214] Celtes: hominem.
[215] Celtes: Agnostin’.
[216] Sic codex et Celtes. Fortasse legendum: unquam.
[217] Sic codex.—Celtes: utere.
[218] Codex hic et passim: Ei, omisso h, quod librarius adscivit in quibusdam vocabulis aspiratione carentibus.
[219] Sic codex, optime.—Celtes: expaves.
[220] Sic codex.—Celtes: Drusianam.
[221] Celtes omittit re.
[222] Celtes: abjectum, perperam.
[223] Celtes: vel maxime.
[224] Sic codex.—Celtes: defecimus.
[225] Codex: ambiguitas, quod Celtes emendavit.
[226] Sic codex.—Celtes: perturbandum.
[227] Celtes: resuscitandum.
[228] Ita emendavit Celtes.—Codex: discedite, quod sententiæ non congruit.
[229] Sic Celtes, bene.—Codex: obaudiunt.
[230] Codex: aures.
[231] Hoc verbum compendio scriptum et a Celte omissum posui ex codice.
[232] Codex: fraudolenta.
[233] Sic codex.—Celtes: incentor, parum feliciter.
[234] Codex: qui.
[235] Ita codex.—Celtes: anxior.
[236] Codex et Celtes: deliqui.—Schurzfleisch: delicti.
[237] Ita emendavit Celtes. Codex: propinatio.
[238] Codex: defungebaris, pro die fungebaris, omissa i littera, quam Celtes superscripsit.
[239] Post verbum sorde codex addit fuit, quod recte omisit Celtes.
[240] Celtes omittit vocem omnibus.
[241] Sic legitur in codice, ni fallor.—Celtes: materia forma.—Schurzfleisch: materia et forma.

IV.
ABRAHAM.

ARGUMENTUM IN ABRAHAM[242].→

Lapsus et conversio Mariæ, neptis Abrahæ eremicolæ[243], quæ ubi XX annos solitariam vitam egit, corrupta virginitate sæculum repetiit et contubernio meretricum admisceri non metuit; sed post biennium præfati Abrahæ monitis, illam sub amatoris specie quærentis, reducta, larga effusione lacrimarum continuaque exercitatione jejuniorum, vigiliarum atque orationum per vicenos annos emundavit maculas criminum.

ABRAHAM.→

DRAMATIS PERSONÆ.

ABRAHAM.
EPHREM[244].
MARIA.

SCENA PRIMA.→

ABRAHAM.→
Tune, frater et coeremita Ephrem, commodum ducis meæ adhuc confabulationi vacare, an quoad usque divinas expleas laudes, me vis præstolari?
EPHREM.→
Nostrorum confabulatio ejus debet esse laudatio, qui se congregatis in suo nomine medium spopondit interesse.
ABRAHAM.→
Nihil aliud locuturus accessi, nisi quod divinæ voluntati non nescio concordari[245].
EPHREM.→
Quare nec ad momentum quidem me subtraho, sed tuo affectui totum dedo.
ABRAHAM.→
Quiddam agendum mihi exæstuat mente, in quo tuum velle meis votis exopto respondere.
EPHREM.→
Si unum cor unaque nobis anima jubetur esse, idem velle, idemque[246] cogimur nolle.
ABRAHAM.→
Est mihi neptis tenella utriusque parentis solamine destituta, in quam pro compassione orbitatis nimio affectu ducor, cujusque causa continua sollicitudine fatigor.
EPHREM.→
Et quid tibi, triumphator sæculi, cum curis mundi?
ABRAHAM.→
Id scilicet curo ne inmensa ejus serenitas pulchritudinis alicujus obfuscetur sorde coinquinationis.
EPHREM.→
Hujusmodi cura si[247] est vituperanda?
ABRAHAM.→
Spero.
EPHREM.→
Cujus est ætatis?
ABRAHAM.→
Si unius rotatus mensurni[248] apponeretur, duas olympiades vitali aura vesceretur.
EPHREM.→
Inmatura pupilla.
ABRAHAM.→
Ideo non deest mihi cura.
EPHREM.→
Ubi degit?
ABRAHAM.→
In meis mansiunculis. Nam rogatu propinquorum nutriendam eam suscepi; sed ejus gazas pauperibus erogare decrevi.
EPHREM.→
Despectio temporalium condecet animum cœlo intentum.
ABRAHAM.→
Exæstuo mente gestiens illam Christo desponsare[249] ejusque tirocinio mancipatum ire.
EPHREM.→
Laudabile.
ABRAHAM.→
Cogor nomine.
EPHREM.→
Quid vocatur?
ABRAHAM.→
Maria.
EPHREM.→
Ita est; tanti excellentiam nominis decet stemma virginitatis.
ABRAHAM.→
Non diffido quin, si nostris suaviter hortamentis provocetur, ad cedendum facilis experiatur.
EPHREM.→
Accedamus, ejusque cogitationi cœlibis[250] securitatem vitæ instillemus.

SCENA SECUNDA.→

ABRAHAM.→
O adoptatitia[251] filia, o meæ pars[252] animæ, Maria, cede meis paternis monitionibus meique comparis Ephrem saluberrimis institutionibus; enitere ut auctricem virginitatis, quam æquivoco æquiparas nomine, imiteris et castitate.
EPHREM.→
Multum disconvenit, filia, ut quæ cum Dei genitrice Maria per mysterium nominis præemines in axe inter sidera numquam casura, inferior meritis in terræ volutes infimis.
MARIA.→
Mysterium nominis ignoro; unde quid circuitione verborum significes haud intellego.
EPHREM.→
Maria interpretatur stella maris, circa quam videlicet fertur mundus et vocatur populus.
MARIA.→
Cur maris stella dicitur?
EPHREM.→
Quia numquam occidit, sed navigantibus recti semitam itineris dirigit.
MARIA.→
Et qui posset fieri, ut ego tantilla ex lutea materia confecta eo attingerem meritis, quo mysterium rutilat nominis?
EPHREM.→
Illibata corporis integritate, puraque mentis sanctitate.
MARIA.→
Grandis est honoris hominem æquari astrorum radiis.
EPHREM.→
Nam si incorrupta et virgo permanebis, angelis Dei fies æqualis, quibus tandem stipata gravi corporis onere abjecto, pertransiens[253] aera supergradieris æthera, zodiacum percurres circulum, nec subsistendo temperabis gressum, donec amplexaris amplexibus filii Virginis in lucifluo thalamo sui Genitricis.
MARIA.→
Qui hæc parvi pendet asinum vivit. Unde præsentia despicio, memet ipsam denego, quo merear ascribi gaudiis tantæ felicitatis.
EPHREM.→
Ecce nanciscimur in pectore infantili senilis maturitatem ingenii.
ABRAHAM.→
Gratia Dei id est quod est.
EPHREM.→
Negari[254] nequit.
ABRAHAM.→
Sed licet Dei gratia sit illustrata, inbecillem tamen ætatem suo uti non prodest arbitrio.
EPHREM.→
Verum.
ABRAHAM.→
Ideo faciam illi exiguam ab introitu cellulam meis mansiunculis contiguam, per cujus fenestram psalterium cæterasque divinæ legis paginas, illam crebrius visitando, instruam.
EPHREM.→
Convenit.
MARIA.→
Tuo, pater Ephrem, interventui me committo.
EPHREM.→
Cœlestis sponsus, cujus affectu in tenella ætate inhæsisti, tueatur te, filia, ab omni fraude diaboli.

SCENA TERTIA.→

ABRAHAM.→
Frater Ephrem, si quid mihi utriusque casu fortunæ ingeritur, te primum adeo, te solum consulo. Unde ne sis adversus querimoniæ quam prosequor; sed fer opem dolori quem patior.
EPHREM.→
Abraham, Abraham, quid pateris? Cur plus licito contristaris? Numquam fuit fas eremicolæ conturbari sæcularium more.
ABRAHAM.→
Incomparabilis luctus mihi contigit, intolerabilis dolor me afficit.
EPHREM.→
Ne fatiga me longa verborum circuitione; sed quid patiaris expone.
ABRAHAM.→
Maria, mis optiva filia, quam per bis bina lustra summa diligentia nutrivi, summa solertia instruxi...
EPHREM.→
Quid illa?
ABRAHAM.→
Hei mihi! periit.
EPHREM.→
Qualiter?
ABRAHAM.→
Miserabiliter; deinde evasit latenter.
EPHREM.→
Quibus insidiis circumvenit eam fraus antiqui serpentis?
ABRAHAM.→
Per inlicitum cujusdam simulatoris affectum, qui monachico adveniens habitu simulata eam visitatione frequentabat, donec indocile juvenilis ingenium pectoris ad sui amorem inflexit, adeo ut per fenestram ad patrandum facinus exiliret[255].
EPHREM.→
Contremisco auditu.
ABRAHAM.→
At ubi ipsa infelix se corruptam sensit, pectus pulsavit, faciem manu laceravit, vestes scidit, capillos eruit, voces in altum ejulando dedit.
EPHREM.→
Nec injuria, hujusmodi namque ruina toto lacrimarum fonte est lugenda.
ABRAHAM.→
Lamentabatur namque se quod fuerat non esse.
EPHREM.→
Væ illi miseræ!
ABRAHAM.→
Lugebat se nostris contraria monitis egisse.
EPHREM.→
Ac valde.
ABRAHAM.→
Deflevit se vigiliarum, orationum, jejuniique sudores evacuasse.
EPHREM.→
Si in tali compunctione perseveraret, salva fieret.
ABRAHAM.→
Haud perseveravit, sed pejora prioribus apposuit.
EPHREM.→
Viscera tenus conturbor totisque membris resolvor.
ABRAHAM.→
Postquam enim hisce lamentis[256] se punivit, nimietate victa doloris præceps ferebatur in foveam desperationis.
EPHREM.→
Eh heu, quam gravis perditio!
ABRAHAM.→
Et quia veniam desperavit posse promereri[257], sæculum repetere vanitatique elegit deservire.
EPHREM.→
Hem, par victoria spiritalibus in sorte eremitarum nequitiis antea fuit insolita.
ABRAHAM.→
Sed nunc dæmonum sumus præda.
EPHREM.→
Mirum qui fieri posset, ut te ignorante evaderet.
ABRAHAM.→
Interim fueram consternatus mente ex ostensæ visionis terrore, qua, si[258] mens non fuisset læva, mihi præfigurabatur ejus ruina.
EPHREM.→
Vellem modum visionis audire.
ABRAHAM.→
Putabam me ante fores[259] cellulæ stetisse, et ecce draco miræ magnitudinis nimiique fœtoris, rapido impetu adveniens candidulam secus me columbam repperiens cepit, devoravit subitoque non comparuit.
EPHREM.→
Evidens visio.
ABRAHAM.→
At ego, ubi expergiscens mente quæ videbam tractavi, verebar aliquam ecclesiæ imminere persecutionem, quæ fideles quosdam attraheret in errorem.
EPHREM.→
Verendum erat.
ABRAHAM.→
Unde prostratus in orationem præcognitori futurorum supplicavi, ut mihi detegeret solutionem somnii.
EPHREM.→
Recte egisti.
ABRAHAM.→
Tertia demum nocte, cum lassa sopori membra dedissem, putabam eumdem draconem meis vestigiis disruptum volutasse, ipsamque columbam absque læsione emicuisse.
EPHREM.→
Lætificor auditu, nec ambigo quin tua quandoque ad te revertatur Maria.
ABRAHAM.→
Postquam evigilans hujus solamine visionis temperabam tristitiam prioris, mentem recepi ut reminiscerer[260] alumnæ. Illud quoque si sine[261] tristitia memini, quod ipsam in duorum intervallo dierum divinæ innitentem laudi solito non sensi.
EPHREM.→
Sero meministi.
ABRAHAM.→
Fateor. Accessi, manu fenestram pulsavi, filiam sæpius nominando vocavi.
EPHREM.→
Ah, frustra vocasti.
ABRAHAM.→
Hoc adhuc non sensi, sed cur neglegenter in divinis ageret rogavi; sed nec levis tinnitum responsi recepi.
EPHREM[262].→
Et quid[263] tunc fecisti?
ABRAHAM.→
Ubi abesse quam querebam deprehendi, viscera discutiebantur timore, membra contremuerunt pavore.
EPHREM.→
Nec mirum. Certe et ego id ipsum nunc patior audiendo.
ABRAHAM.→
Deinde flebilibus sonis auras pollui, rogitans quis lupus meam agnam raperet, quis latro meam filiam captivaret?
EPHREM.→
Jure conquestus fuisti ejus perditionem, quam nutrivisti.
ABRAHAM.→
Tandem accesserunt qui veritatem scientes res[264] sese, ita ut tibi nunc exposui, habere ipsamque vanitati dixerunt deservire.
EPHREM.→
Ubi moratur?
ABRAHAM.→
Ignoratur.
EPHREM.→
Quid fiet?
ABRAHAM.→
Est mihi fidelis amicus qui civitates villasque peragrans non quiescet, donec quæ illam terra susceperit agnoscet.
EPHREM.→
Quid si experietur?
ABRAHAM.→
Habitum mutabo, ipsamque sub amatoris specie adibo, si forte meo monitu post grave naufragium revertatur ad pristinæ quietis portum.
EPHREM.→
Etiam, quid fiet si carnium esus vinique haustus apponetur?
ABRAHAM.→
Haud abrogabo, ne agnoscar.
EPHREM.→
Recta prorsus laudabilique discretione uteris, si artioris frenos[265] observantiæ aliquantisper laxabis, quo errantem Christo lucreris.
ABRAHAM.→
Eo magis ad audendum incitor, quo te mihi in hac[266] concordari re experior.
EPHREM.→
Qui clancula cordium cognoscit qua intentione unaquæque res geratur intellegit, nec in discretissimo ejus examine reus prævaricationis habetur, qui[267] a strictioris rigore conversationis ad tempus descendendo imbecillioribus assimilari[268] non respuit, quo efficacius animam revocet quæ erravit.
ABRAHAM.→
Tuum est interim me precibus adjuvare, ne impediar diabolica fraude.
EPHREM.→
Ipsum summum bonum, sine quo nihil fit boni, faciat tuum velle in bono consummari.

SCENA QUARTA.→

ABRAHAM.→
Num ille est meus amicus, quem ante hoc biennium pro inquisitu direxi Mariæ? Ipse est.
AMICUS.→
Ave, venerande pater.
ABRAHAM.→
Ave, affabilis amice; diu te sustinui, sed nunc advenire desperavi.
AMICUS.→
Ideo moram feci, quia te ambigua re sollicitari[269] non præsumpsi. At ubi veritatem investigavi, reditum maturavi.
ABRAHAM.→
Vidistin’ Mariam?
AMICUS.→
Vidi.
ABRAHAM.→
Ubi?
AMICUS.→
Quam[270] dictu miserabile!
ABRAHAM.→
Dic, obsecro.
AMICUS.→
In domo cujusdam lenonis habitationem elegit, qui tenello amore illam colit; nec frustra: nam omni die non modica illi pecunia ab ejus amatoribus adducitur.
ABRAHAM.→
A Mariæ amatoribus?
AMICUS.→
Ab ipsis.
ABRAHAM.→
Qui sunt ejus amatores?
AMICUS.→
Perplures.
ABRAHAM.→
Hei mihi, o bone Jesu! Quid hoc monstri est, quod hanc, quam tibi sponsam nutrivi, alienos amatores audio sequi?
AMICUS.→
Hoc meretricibus antiquitus fuit in more, ut alieno delectarentur in amore[271]?
ABRAHAM.→
Affer mihi sonipedem delicatum et militarem habitum, quo deposito tegmine religionis ipsam adeam sub specie[272] amatoris?
AMICUS.→
Ecce omnia.
ABRAHAM.→
Obsecro, affer et pileum, quo coronam velem capitis.
AMICUS.→
Hoc maxime opus est, ne agnoscaris.
ABRAHAM.→
Quid si unum solidum, quem habeo, mecum afferam, quo stabulario pro mercede tribuam?
AMICUS.→
Aliter ad colloquium Mariæ non potes pervenire.

SCENA QUINTA.→

ABRAHAM.→
Salve, bone Stabulari[273].
STABULARIUS.→
Quis loquitur? Hospes, salve.
ABRAHAM.→
Estne apud te locus viatori ad pernoctandum aptus?
STABULARIUS.→
Est plane; nostra hospitiola nulli sunt neganda.
ABRAHAM.→
Laudabile.
STABULARIUS.→
Intra, ut tibi præparetur cœna.
ABRAHAM.→
Magna tibi pro hilari susceptione debeo, sed adhuc majora a te expeto.
STABULARIUS.→
Quæ voles ut concessurum efflagita.
ABRAHAM.→
Accipe vile munus quod defero, et fac ut perpulchra, quam tecum obversari[274] experiebar, puella nostro intersit convivio.
STABULARIUS.→
Cur illam desideras videre?
ABRAHAM.→
Quia nimium delector in ejus agnitione, cujus pulchritudinem a pluribus laudari audiebam sæpissime.
STABULARIUS.→
Quisquis laudator ejus formæ extitit, nihil fefellit. Nam prænitet venusta vultu præ ceteris mulieribus.
ABRAHAM.→
Ideo ardeo in ejus amore.
STABULARIUS.→
Miror te in decrepita senectute juvenculæ mulieris amorem spirare.
ABRAHAM.→
Percerte nullius alius rei causa accessi, nisi eam videndi.

SCENA SEXTA.→

STABULARIUS.→
Procede, procede[275], Maria, tuique pulchritudinem nostro neophyto ostende.
MARIA.→
Ecce venio.
ABRAHAM.→
Quæ fiducia, quæ constantia mentis mihi post hæc, cum hanc, quam nutrivi in eremi latibulis, meretricio vultu ornatam conspicio? Sed non est tempus ut præfiguretur in facie quod tenetur in corde. Erumpentes lacrimas viriliter stringo, et simulata vultus hilaritate internæ amaritudinem mœstitudinis contego.
STABULARIUS.→
Fortunata Maria, lætare, quia non solum ut hactenus tui coævi, sed etiam senio jam confecti te adeunt, te ad amandum confluunt.
MARIA.→
Quicumque me diligunt æqualem amoris vicem a me recipiunt.
ABRAHAM.→
Accede, Maria, et da mihi osculum.
MARIA.→
Non solum dulcia oscula libabo, sed etiam crebris senile collum amplexibus mulcebo.
ABRAHAM.→
Hoc volo.
MARIA.→
Quid sentio? Quid stupendæ novitatis gustando haurio? Ecce, odor istius fragrantiæ prætendit fragrantiam mihi quondam usitatæ abstinentiæ.
ABRAHAM.→
Nunc, nunc simulandum, nunc lascivientis more pueri jocis instandum, ne et ego agnoscar præ gravitate, et ipsa se reddat latibulis præ pudore.
MARIA.→
Væ mihi infelici! Unde cecidi, et in quam perditionis foveam corrui?
ABRAHAM.→
Hic non est aptus querelæ locus, ubi convivarum confluit conventus.
STABULARIUS.→
Domna Maria, cur suspiria trahis? Cur mades lacrimis? Nonne per biennium hic conversabaris, et numquam ex te gemitus prorupit, numquam tristior sermo prodiit.
MARIA.→
O utinam fuissem ante trium annorum spatia morte absumpta, ne ad tanta devenirem flagitia.
ABRAHAM.→
Non ut tua tecum[276] peccata plangerem adveni, sed ut tuo jungerer amori.
MARIA.→
Levi compunctione permovebar, ideo talia fabar. Sed epulemur et lætemur, quia, ut monuisti, hic non est tempus peccata plangendi.
ABRAHAM.→
Affatim refecti, affatim sumus ebriati tua largitate administrante, o bone Stabulari; da licentiam a cœna surgendi, quo lassum corpus in stratum componam dulcique quiete recreem.
STABULARIUS.→
Ut libet.
MARIA.→
Surge, domne mi, surge; tecum pariter tendam ad cubile.
ABRAHAM.→
Placet. Nullatenus cogi possem ut te non comitante exirem.

SCENA SEPTIMA.→

MARIA.→
Ecce triclinium ad inhabitandum nobis aptum; ecce lectus haud vilibus stramentis compositus. Sede, ut tibi detraham calciamenta, ne tu ipse fatigeris discalciando[277].
ABRAHAM.→
Muni prius seris ostium, ne quis introeundi inveniat aditum.
MARIA.→
Super hoc ne solliciteris; faciam ut nulli ad nos tribuatur accessus facilis.
ABRAHAM.→
Tempus ablato capitis velamine quis sim aperire.—O adoptiva filia, o meæ pars animæ, Maria, agnoscisne me senem, qui te paterno amore nutrivi, qui te cœlestis Regis unigenito desponsavi?
MARIA.→
Hei mihi! Pater et magister meus Abraham est qui loquitur.
ABRAHAM.→
Quid contigit tibi, filia?
MARIA.→
Gravis miseria.
ABRAHAM.→
Quis te decepit? Quis te seduxit?
MARIA.→
Qui protoplastos prostravit.
ABRAHAM.→
Ubi est angelica illa, quam in terris egisti, conversatio?
MARIA.→
Prorsus perdita.
ABRAHAM.→
Ubi est verecundia tua virginalis? Ubi continentia admirabilis?
MARIA.→
Evacuata.
ABRAHAM.→
Quam mercedem, nisi resipiscas, pro jejuniorum, orationum, vigiliarum sudore ultra potes sperare, cum velut lapsa ab altitudine cœli dimersa es in profundum inferni?
MARIA.→
Eh heu!
ABRAHAM.→
Quare me despexisti? Quare deseruisti? Quare eventum tuæ perditionis mihi non indicasti, quo ego, cum dilecto meo Ephrem, dignam pro te pœnitentiam agerem?
MARIA.→
Postquam lapsa in peccatis corrui, tuæ sanctitati polluta proximare non præsumpsi.
ABRAHAM.→
Quis umquam a peccato extitit immunis, nisi solus filius Virginis?
MARIA.→
Nullus.
ABRAHAM.→
Humanum est peccare, diabolicum in peccatis durare, nec jure reprehenditur qui subito cadit, sed qui citius surgere neglegit.
MARIA.→
Hei mihi infelici!
ABRAHAM.→
Cur decidis? Cur in terra jaces immobilis? Erigere et quæ dicam percipe.
MARIA.→
Pavore concussa corrui, quia vim paternæ monitionis ferre nequivi.
ABRAHAM.→
Attende mei in te dilectionem et depone timorem.
MARIA.→
Nequeo.
ABRAHAM.→
Nonne tui causa desiderabilem eremi habitationem reliqui, omnemque[278] regularis observantiam conversationis pene evacuavi, in tantum ut ego verus eremicola, factus sum lascivientium conviva, et qui diu silentio studebam, jocularia verba, ne agnoscerer, proferebam? Cur demisso vultu terram inspicis? Cur respondendo mecum verba miscere dedignaris?
MARIA.→
Proprii conscientia reatus confundor. Ideo nec oculos ad cœlum levare, nec sermonem tecum præsumo conserere.
ABRAHAM.→
Noli diffidere, filia, noli desperare; sed emerge de abysso desperationis et fige in Deo spem mentis.
MARIA.→
Enormitas peccatorum prostravit me in desperationis profundum.
ABRAHAM.→
Peccata quidem tua sunt gravia, fateor[279]; sed superna pietas major est omni creatura. Unde tristitias rumpe, datumque pœnitendi spatiolum pigritando noli neglegere, quatinus superabundet divina gratia ubi superabundavit facinorum abominatio.
MARIA.→
Si ulla promerendæ spes suæ veniæ inesset, studium pœnitendi minime deesset.
ABRAHAM.→
Miserere meæ quam pro te subii lassitudinis, et depone perniciosam desperationem, quam omnibus commissis non nescimus esse graviorem. Qui enim peccantibus Deum misereri velle desperat, inremediabiliter peccat, quia sicut scintilla silicis pelagus nequit inflammare, ita nostrorum acerbitas peccaminum divinæ dulcedinem benignitatis non valet immutare.
MARIA.→
Non enim supernæ magnificentiam pietatis nego, sed proprii enormitatem sceleris considerando, ad dignæ satisfactionem[280] pœnitentiæ vereor non sufficere.
ABRAHAM.→
In me sit iniquitas tua; tantummodo revertere ad locum unde existi, et ini secundo conversationem, quam deseruisti.
MARIA.→
In nullo umquam tui renitor votis, sed quæ jubes obtemperanter amplector[281].
ABRAHAM.→
Nunc fateor te vere meam[282] quam nutrivi filiam, nunc censeo te præ omnibus fore diligendam.
MARIA.→
Aliquantulum auri vestiumque possideo, quod tua de his auctoritas decreverit expecto.
ABRAHAM.→
Quæ acquisivisti peccando cum ipsis peccatis sunt abjicienda.
MARIA.→
Rebar pauperibus eroganda, seu sacris esse altaribus offerenda.
ABRAHAM.→
Non satis acceptabile munus Deo esse comprobatur, quod criminibus adquiritur.
MARIA.→
Nulla super his ultra sollicitudine fatigar.
ABRAHAM.→
Matuta nitescit, lucescit, abeamus.
MARIA.→
Tuum est, pater amande, ut ad instar boni pastoris præcedas repertam ovem, et ego paribus incedens vestigiis subsequor præcedentem.
ABRAHAM.→
Haud ita; sed ego pedibus incedam, te autem equo superponam, ne itineris asperitas secet teneras plantas.
MARIA.→
O, quem te memorem, quam tibi gratiarum impendam recompensationem, qui me indignam miseratione non terrore cogis, sed miti condescensione ad pœnitentiam hortaris?
ABRAHAM.→
Nihil aliud a te expeto, nisi ut reliquum vitæ inhærendo insistas Dei obsequio.
MARIA.→
Spontanea mente inhæream, pro viribus insistam et, si facultas desit posse, numquam tamen deerit velle.
ABRAHAM.→
Convenit ut, quo studio deserviebas vanitati, famuleris divinæ voluntati.
MARIA.→
Fiat, precor, tuis meritis, ut in me perficiatur voluntas Divinitatis.
ABRAHAM.→
Maturemus reditum.
MARIA.→
Maturemus; nam me tædet morarum.