“Cum sit statutum in canone ne qui eleemosynarum quæstores ad prædicandum aut indulgentias clero et populo insinuandum sine literis dioecesanis aut apostolicis admittantur, literæque apostolicæ quæstoribus hujusmodi concessæ ante admissionem eorum per diocesanos examinari debeant diligenter: ex gravi tamen multorum querela ad nostrum pervenit auditum, quod nonnulli ex hujusmodi quæstoribus, non sine multa temeritatis audacia, motu suo proprio, in animarum subditorum nostrorum periculum et jurisdictionis nostræ elusionem manifestam, indulgentias populo concedunt, super votis dispensant, et perjuriis, homicidiis, usuris et peccatis aliis, sibi confitentes absolvunt, et male ablata, data sibi aliqua pecuniæ quantitate, remittunt, ac alias abusiones quamplurimas faciunt et exponunt, vobis in virtute obedientiæ, firmiter inhibemus et per vos omnibus rectoribus, vicariis et capellariis parochialibus, vestri archidiaconatus, inhiberi volumus et mandamus, ne aliqui quæstores hujusmodi, cujuscumque extiterint conditionis, ad prædicandum aut indulgentias aliquas insinuandum clero et populo in ecclesiis parochialibus ac locis aliis vestri archidiaconatus memorati, absque literis nostris et licentia speciali de cætero admittantur; pecuniam etiam et res quascumque, per hujusmodi quæstores, aut ad eorum instantiam collectas . . . indilate faciatis sequestrari. . . . Datum in manerio nostro de la Welehall’ octavo die mensis Decembris, Aº Di mºcccºxlº et consecrationis nostræ viimo.”
“Registrum Palatinum Dunelmense,” edited by T. D. Hardy, vol. iii. p. 325.
“Cap. xxii. De quæstoribus. Item, quia eleemosynarum quæstores nonnullas abusiones in suis prædicationibus proponunt, ut decipiant simplices tantum, et nonnulla alia bona subtili vel fallaci {441} potius ingenio extorqueant, nonnulla etiam mala in deceptionem animarum multiplicem perpetrentur; statuimus et ordinamus, quod nullus amodo quæstor sine literis archiepiscopi vel dioec. admittatur quovismodo. . . . Sacerdotes vero qui alio modo quam supra dicto, quæstores ad prædicandum voluntarie et scienter admittunt, per annum a celebratione divinorum ipso facto sint suspensi; et ipsi quæstores, si contra præmissa aliquid attentaverint, ipso facto sint excommunicati. Et si per quadraginta dies perseveraverint, ad significationem episcoporum capiantur et incarcerentur, quousque de talibus aliud fuerit per loci dioecesanum dispositum. Quascunque literas hujusmodi quæstoribus hactenus concessas revocamus, præmissarum sententiarum relaxatione sine absolutione loci dioecesani reservata. Et capellani pecuniam ea occasione receptam ecclesiis cathedralibus restituant triplicatam.”
Wilkins, “Concilia,” 1737, vol. ii. p. 750.
“Urbanus . . . archiepiscopo Cant. ejusque suffraganeis, salutem. . . . Nuper dilectis filiis Johanne Sancti Dunstani West., Ricardo B. Mariæ Wolnoth, rectoribus, et Philippo de Braunton, ac Willelmo de Eya, perpetuis vicariis parochialibus ecclesiarum London. Exon. et Norwicen. dioec. ac nonnullis aliis rectoribus . . . nobis referentibus percepimus, quod quæstores priorum, præceptorum et confratrum domorum hospitalis S. Johannis Jerusalemitani in Anglia, de voluntate, conniventia, ratihabitione, seu mandato dictorum priorum . . . in pluribus contra juris et rationis metas impudenter excedunt. . . . nonnulli tamen quæstores priorum et confratrum prædictorum, gratia quæstus hujusmodi . . . ad rectorum et vicariorum hujusmodi ecclesias accedentes, et se ad prædicandum seu exponendum populo hujusmodi negotia quæstuaria offerentes, licet congrue et legitime requisiti, literas sedis apostolicæ vel dioecesani loci eisdem rectoribus seu vicariis sic requirentibus, ostendere seu exhibere penitus non curarunt neque curant; quin verius de voluntate, conniventia seu mandato de quibus prædicitur, denegarunt expresse contra constitutiones canonicas . . . prætendentes ipsos priores et fratres pro se et eorum quæstoribus in ea parte fore notorie privilegiatos, licet hoc neque notorium fuerit neque verum; et ut quadam astutia colorata ipsos rectores, et vicarios exhibitionem literarum hujusmodi sic petentes, acrius fatigent laboribus et expensis, ipsos eo quod exhibitionem literarum hujusmodi sic {442} deposcebant et deposcunt, tanquam injuriatores contra eorum privilegia manifestos, et quæstuum suorum impeditores proclamarunt et proclamant, ipsosque ea occasione coram eorum conservatoribus seu subconservatoribus ad loca diversa et quandoque valde remota fecerunt et faciunt ad judicium evocari, et per conservatores sive subconservatores hujusmodi contra eosdem processus indebitos fieri, eosque nonnunquam excommunicari, aggravari et denunciari licet de facto, ac alia eis gravamina quamplura inferri procurarunt et procurant, in ipsorum rectorum et vicariorum grave præjudicium et scandalum plurimorum: et insuper quæstores prædicti frequenter et potissime, quando satagunt alicui rectori seu vicario nocere, ad ipsius rectoris seu vicarii ecclesiam in aliquo die festo, præcipue quando populus solitus est offerre, accedunt, et ibidem quæstuare, seu nomina fratriæ seu fraternitatis suæ legere incipiunt et continuant usque ad talem illius diei festi horam, qua missa ibidem pro illo die convenienter non potest celebrari; sicque rectores et vicarios hujusmodi suis faciunt oblationibus, quæ eis in missis hujusmodi obveniunt, nequiter defraudari. Insuper in ecclesiis et locis ad eos seu dictum hospitale nullatenus pertinentibus, licet publice interdictis seu pollutis divina faciant etiam publice celebrari, et in eis pro eorum libito per se et alios sepeliunt corpora defunctorum; officium quoque seu negotium quæstuandi personis simplicibus et quasi illiteratis committunt, qui simplices aliis simplicibus erroneum præstantes ducatum, generaliter, ut de spiritualibus taceamus, in populo diffundunt errores.”
Wilkins, “Concilia,” London, 1737, vol. iii. p. 83.
“Simon, etc., dilecto filio commissario nostro Cantuar. generali, salutem, etc. Ad nostrum audientiam est perlatum, quod licet eleemosynarum quæstores, nisi apostolicas vel dioecesani episcopi literas exhibuerint, admitti non debeant, vel permitti indulgentias sibi concessas insinuare, et populo prædicare; nonnulli tamen quæstores, qui non sine multa temeritatis audacia, et deceptione multiplici animarum, ac elusione populi christiani, indulgentias remissionesque falsas et frivolas, et alia erronea . . . prædicant abusive, tam per vos, quam per official. archidiaconi nostri Cantuar. de diebus in dies indifferenter illicite admittuntur, nos, abusus hujusmodi omnimodo abolere volentes, vobis . . . inhibemus et per vos dicto officiali ac omnibus aliis nobis subditis . . . inhiberi volumus et mandamus ne quæstores hujusmodi absque nostris literis {443} sufficientibus in hac parte, ac vobis et ipsis liquere possit literas apostolicas quæstorum hujusmodi si quas habent, per nos examinatas primitus extitisse, admittatis ibidem de cætero vel admittant.”
Wilkins, “Concilia,” vol. iii. p. 131.
“Ad audientiam nostram, non sine magna mentis displicentia fidedignorum quamplurimum relatio perduxit quod quidam religiosi diversorum etiam mendicantium ordinum et nonnulli clerici sæculares etiam in dignitatibus constituti, asserentes se a nobis aut a diversis legatis seu nuntiis sedis apostolicæ missos, et ad plura peragenda negotia diversas facultates habere per partes, in quibus es pro nobis et Ecclesia Romana thesaurarius deputatus, discurrunt, et veras vel prætensas, quas se habere dicunt, facultates fideli et simplici populo nunciant et irreverenter veris hujusmodi facultatibus abutentes, suas fimbrias, ut vel sic turpem et infamem quæstum faciant, impudenter dilatant, et non veras et prætensas facultates hujusmodi mendaciter simulant, cum etiam pro qualibet parva pecuniarum summula, non pœnitentes, sed mala conscientia satagentes iniquitati suæ, quoddam mentitæ absolutionis velamen prætendere, ab atrocibus delictis, nulla vera contritione, nullaque debita præcedenti forma (ut verbis illorum utamur) absolvant; male ablata, certa et incerta, nulla satisfactione prævia (quod omnibus sæculis absurdissimum est) remittant; castitatis, abstinentiæ, peregrinationis ultramarinæ, seu beatorum Petri et Pauli de urbe aut Jacobi in Compostella apostolorum, et alia quævis vota, levi compensatione commutent; de hæresi vel schismate nominatim aut incidenter condemnatos, absque eo quod in debita forma abjurent et quantum possunt debite satisfaciant, non tantum absolvant, sed in integrum restituant; cum illegitime genitis, ut ad ordines et beneficia promoveri possint, et intra gradus prohibitos copulatis aut copulandis dispensent, et eis qui ad partes infidelium absque sedis prædictæ licentia transfretarunt, vel merces prohibitas detulerunt, et etiam qui Romanæ aut aliarum ecclesiarum possessiones, jura, et bona occuparunt, excommunicationis et alias sententias et pœnas, et quævis interdicta relaxent, et indulgentiam quam felicis recordationis Urbanus Papa VI prædecessor noster, christifidelibus certas basilicas et ecclesias dictæ urbis instanti anno visitantibus concessit, et quæ in subsidium Terræ Sanctæ accedentibus conceduntur, quibusvis elargiri pro nihilo ducant, . . . et quæstum, quem exinde percipiunt, nomine cameræ apostolicæ se percipere asserant, et nullam de illo nihilominus rationem velle reddere videantur: Horret et merito indignatur animus, talia reminisci. . . . {444}
“Attendentes igitur quod nostra interest super tot tantisque malis de opportunis remediis salubriter providere, fraternitati tuæ de qua in iis et aliis specialem in domino fiduciam obtinemus, per apostolica scripta committimus et mandamus, quatenus religiosis et clericis sæcularibus hujusmodi, ac eorum familiaribus, complicibus, et collegiis, et aliis, vocatis qui fuerint evocandi, summarie, simpliciter, et de plano, ac sine strepitu et figura judicii, etiam ex officio super præmissis, auctoritate nostra, inquiras diligentius veritatem, et eos ad reddendum tibi computum de receptis et reliqua consignandum, remota appellatione, compellas, et quos per inquisitionem hujusmodi excessisse, vel non verum aut non sufficiens seu ad id non habuisse mandatum inveneris, capias et tandiu sub fida custodia teneas carceribus mancipatos, donec id nobis intimaveris.”
Baronius’ “Annales ecclesiastici”; continuation by Raynaldus, ed. 1752, vol. vii. p. 525.
“Articulus tricesimus nonus; contra falsas prædicationes quæstorum.—Quia inverecundi quæstores turpissimos suos quæstus ad firmam emunt cum Simone, indulgentias vendunt cum Gyesi, et adquisita consumunt cum filio prodigo inhoneste, sed quod magis est detestabile, cum non sint in sacris ordinibus constituti, publice prædicant, ac false prætendunt quod absolvendi a pœna et a culpa tam superstites quam defunctos plenam habeant potestatem, cum aliis blasphemiis, quibus populum spoliant ac seducunt, et verisimiliter ad tartara secum trahunt, præstantes spem frivolam et audaciam ad peccandum. Abusus igitur hujusmodi sectæ pestiferæ ab ecclesiæ limitibus deleantur.”
Articuli concernentes reformationem universalis ecclesiæ, editi per universitatem Oxon. Wilkins, “Concilia,” vol. iii. p. 365.
“Cum multa a diversis antea conciliis, tam Lateranensi ac Lugdunensi, quam Viennensi, adversus pravos eleemosynarum quæstorum abusus remedia tunc adhibita, posterioribus temporibus reddita fuerint inutilia, potiusque eorum malitia ita quotidie magno fidelium omnium scandalo et querela excrescere deprehendatur, ut de eorum emendatione nulla spes amplius relicta videatur, statuit ut posthac in quibuscumque christianæ religionis locis eorum nomen atque usus penitus aboleatur, nec ad officium hujusmodi exercendum {445} ullatenus admittantur; non obstantibus privilegiis, ecclesiis, monasteriis, hospitalibus, piis locis et quibusvis cujuscumque gradus, status et dignitatis personis, concessis, aut consuetudinibus etiam immemorabilibus. Indulgentias vero aut alias spirituales gratias, quibus non ideo christifideles decet privari, deinceps per ordinarios locorum, adhibitis duobus de capitulo, debitis temporibus populo publicandas esse decernit. Quibus etiam eleemosynas, atque oblata sibi charitatis subsidia, nulla prorsus mercede accepta, fideliter colligendi facultas datur, ut tamdem cœlestes hos Ecclesiæ thesauros, non ad quæstum sed ad pietatem exerceri, omnes vere intelligant.”
“Conciliorum generalium Ecclesiæ catholicæ, Pauli V Pont. Max. auctoritate editus.” Tomus iv, Rome, 1628, second paging, p. 261.