2 Deze was geboren uit het hoofd van den Dhyâna boeddha Amitâbha, in China de allerhoogst erkende boeddha, genaamd O-Bi-Tô. ↑
4 De roomsch-katholieke zendelingen zagen in haar een spel van den Satan, die de Mariafiguur wilde namaken. ↑
5 Meisjes worden dan ook slechts bij uitzondering in China onderwezen in andere vakken dan vrouwelijke handwerken, decoreeren, huishouden enz. en kunnen lezen noch schrijven. ↑
6 Wat men „taoïsme” noemt heeft niets te maken met de oorspronkelijke leer over Tao van Lao Tsz’. Dwaze discipelen, die Lao Tsz’s boek niet begrepen, haalden er allerlei absurde dingen uit, gingen den steen der wijzen zoeken enz. en creëerden later een geheel pantheon van goden. Geheel ten onrechte wordt dan ook van „taoïsme” gesproken. ↑
7 Het boekje, dat voorgesteld wordt door Kwan Yin zelf gemaakt te zijn, is geen echte soetra, en is geschreven gedeeltelijk in proza en gedeeltelijk in verzen. Het is getiteld; „Oorspronkelijke, echte soetra van het overvoeren (naar Nirvana) van Kwan Yin” en is veel beter geschreven en van veel ernstiger karakter dan de „Volledige traditieën omtrent de Kwan Yin der zuidelijke zeeën”, waaruit andere schrijvers wel eens hebben geput. ↑
10 Zooals bekend is gelooven de boeddhisten aan tallooze incarnaties door transmigratie, en, zooals ik verder in dit stuk nader zal beschrijven, wordt door omwenteling van een wiel de ziel telkens weer in het leven gewenteld. ↑
11 Eene niet-boeddhistische godheid, vermoedelijk van oud-chineeschen oorsprong, die in allerlei legenden en taoïstische verhalen een groote rol speelt. ↑
12 Hiermede wordt bedoeld de „Sing” waarvan Confucius spreekt, „dat wat de hemel als natuur verleend heeft.” (Zie „Chung Yung”.) Deze „Sing” is het essentieel reine van den hemel in den mensch, en haar rein te houden is het geheim van een goed leven. Alle zonde komt door verduistering van de „Sing.” ↑
14 „Het schip der liefde.” Andere naam voor Kwan Yin. Met „schip” is bedoeld het vaartuig, dat de zielen over de zee des levens voert naar Nirvana. ↑
16 Jên Teng (sanskriet Dipankara) is een oude boeddha, die al vóór Shakyamuni’s incarnatie als Siddharta dezen onder zijne discipelen telde. ↑
18 Miao Yin = het Schoone Geluid, Miao Yuen = het Schoone Begin. Tsjoang is de Schoone, Versierde. ↑
19 Er zijn vijf planten, die als onrein worden beschouwd, (o. a. uien) als zijnde wedergeboorte als plant van een hond. ↑
20 Op dien gelukkigen dag werd in oude tijden een trap gereed gemaakt en met bloemen versierd. De prinses stond op de trap met een zijden bal in de hand, die zij neerwierp. Wie de bal opving werd haar echtgenoot. ↑
21 De eerste is de gehoorzaamheid aan den vader (ongehuwd zijnde), de tweede die aan den man (gehuwd zijnde), de derde die aan den oudsten zoon (weduwe zijnde). ↑
23 Het hoofdprincipe van Confucius’ leer. Die van vader tot zoon en omgekeerd, vorst tot onderdaan, echtgenoot tot echtgenoot, oudere broeder tot jongere en omgekeerd, vriend tot vriend, zijn de vijf betrekkingen.—Deze leer heeft geruimen tijd het boeddhisme in den weg gestaan dat niet familieleven maar ascetisme voor het hoogste leven hield.— ↑
24 Dat hare ouders koning en koningin waren was de belooning voor in vroegere levens gedane goede daden. ↑
27 Dit zijn dezelfde (in Amoy Kim Tong en Giok Lu genoemd) die in mijn stuk over het chineesche tooneel voorkomen (Zie Wijsheid en Schoonheid uit China). ↑
28 Deze bijl, oorspronkelijk de scepter van Indra (vadjrna), wordt nu nog door de priesters gedragen bij ceremonieën, en is een symbool van de macht van Boeddha, die door wijsheid (pradjna) onoverwinlijk is. ↑
32 „Love here pronounces itself lord of Fate,” zegt Samuel Johnson hiervan terecht. (Oriental Religions. India.) ↑
33 Ook Avalokiteshvara zwoer: „zich te manifesteeren in elk schepsel in het heelal; alle menschen van de gevolgen der zonde te bevrijden, en nooit het boeddhaschap te bereiken tot allen zijn geboren in de eeuwige rust en vervulling hebben gekregen van hunne gebeden.” (Beal. Catena of Buddhist Scripture.) ↑
35 „Fung Shui” zou men de wetenschap van de astronomische en religieuze ligging eener plaats kunnen noemen. Uitweiding zou hier te ver voeren. ↑
36 Er zijn vier zulke Zee-Draken-Koningen, Hai Lung Wang, in de noordelijke, westelijke, zuidelijke en oostelijke zee elk één. Zij worden door de Chineezen zeer in eere gehouden en krijgen offeranden in zee geworpen. ↑
37 Dit is niet in het boek vermeld. Maar de vegetariërs hebben er eene geheele mystieke filosofie op gebaseerd, en verklaren de geheele kunst van de bevrijding der ziel door overwinning der hartstochten, uit dit boek. Er bestaan geheele boeken van vegetariërs over de z.g. ziele-verreining, waarin alle in de See Yiü voorkomende personen als gedeelten van het menschelijk lichaam worden voorgesteld. ↑
38 Men zij niet te veel verwonderd, dat deze verklaring van Shen Ts’ai en Lung Nü zoo geheel en al verschilt met die, welke Prof. de Groot ervan geeft in zijn „Jaarlijksche feesten en gebruiken der Emoy-chineezen” (1e deel bl. 155 v.v.), en die hij vermoedelijk uit tooneelvoorstellingen heeft geput. Ik heb mij gehouden aan mijne editie van See Yiü, maar teeken er bij aan, dat vele edities daarvan aanmerkelijk verschillen. ↑
40 Als dit echt is, is het uit de 15e eeuw, de regeering van Süan Tsung (1426–1435) der Ming-dynastie. Het merk Süan Teh, dat de Goncourt (Cabinet de l’extrême Oriënt) zoo dikwijls aanhaalt, is echter geen bewijs van echtheid, daar het op moderne vazen en vaten ook staat. ↑
41 Dikwijls ziet men dan ook op platen of in tempelbeelden de ziel afgebeeld in het lichaam van een beeld, als een klein boeddhaatje, zittende in meditatie. Ook zag ik dit bij oude duitsche primitieven, maar dan de ziel in den vorm van een engel. ↑
45 Vóór een beeld gaaf uit het verhittingsproces komt, zijn meestal eerst eenige exemplaren gesprongen, waarna telkens weer van voren af aan moest begonnen worden. ↑
46 Gelukkig zijn juist de gewone armen over, die zij op andere beelden heeft, zoodat het schijnt, of er niets aan ontbreekt. ↑