C’o sono d’a inocencia

Que non turban remorsos d’a concencia,

Y a virxen ô seu lado

Dormian os meus ánxeles n’a cuna,

Cand’âs furtadas n’un sereno dia

C’o peito palpitante d’alegría

Soya sain en busca d’a fertuna.

Iña tras d’un tesouro cobisado,

De todos iñorado,

Mais d’o que solasmentes eu sabia:

E n’era só de prata, nin só d’ouro,

Aquel sin par tesouro,

Qu’era d’un canto deseyar podia.

Nunca eu fora nin rica nin dichosa,

Y ô ver que para selo

Só me faltaba o gordo d’un cabelo,

De seca espiña me tornara en rosa.

E como virxen pura

Que por primeira vez sinte a dozura

D’as inquietús d’o amor, así eu sentia

Que algo qu’en min dormia

Despertaba, chamandom’â ventura.

Por eso dand’ô olvido

As penas que m’ouberan consumido

Dendes de que nacera,

Via a terra y o ceo, cor d’esperanza

Y ô meu redor, perene primadera.

¡Cal o sol relumbraba!

¡Que mansamente marmuraba o rio!

Y o paxariño voador cantaba,

Mentras qu’eu camiñaba

Lixeira ô meu avio.

Tal como a neve, albeas,

As roupas y as marañas

Tendidas n’as silveiras e as montañas

Xa en raro, xa âs moreas,

Cal pint’a branca nube o ceo sereno

Briland’ô sol, pintaban o paisaxe

Coma ningun ameno.

Cabo d’a ria n’a ribeira verde,

Á cal gana, á cal perde,

Xogaban os rapaces c’a onda escrava,

Á anxeliño tocaba

En un lugar veciño,

E anque os pais d’o meniño

Ô enterralo, choraban que partian.

Compasivo-l-os vellos,

¡De cantas penas se librou! decian.

En tant’os carros sin parar chirraban,

Mentras ô seu compás os carreteiros

Despaciosos cantaban;

E aquí a fonte corria,

Alá n’un-ha canteira resoaban,

Metalicos, os picos d’os pedreiros.

Mais preto os cans ladraban

Y antr’a follax o vento rebulia

Indo d’as encanadas ôs outeiros...

¡Canta paz! ¡canto sol!... ¡canta alegría!...

«¡Ô fin sorte cansache!

Y o quiñon que famenta me negache

N’a hirencia d’os praceres,

Dándome só o d’as ansias e as peleas,

Cal á aqués que ben queres,

Ora darasmo en gustos âs mancheas.»

Esto eu iba dicindo,

De dichosa cal n’outra presumindo,

Mentras que camiñaba

Tan contenta e segura

D’atopar a fortuna en qu’esperaba,

Cal sei que atopa á Dios quen o precura.

Antre buxos e silvas agachado

O encanto deseado

Estaba como merlo n’o seu niño,

Po-lo romor d’as auguas arrolado

D’o apartado mohiño...

Eu din volt’â devesa

Pasey a corredoira d’a Codesa,

¡Y ô fin cheguei!... y enriba d’un-ha lousa,

En ond’â amañecida o corbo pousa,

Un nobre cabaleiro

C’o a sua pruma enrisada n’o sombreiro,

E vestido de seda e pedrería

Á estilo d’a treidora mourería,

Dou en chamarm’arteiro,

C’un modo loumiñeiro

Que d’o ceo non d’a terra parecia.

¡El é! dixen ô punto temerosa...

Mais o d’o encanto, afeito

Seica á tratar con damas dend’antano

Sin que de verme s’atopas’estrano

Dende lonxe chamándome sorria.

Y o ceo póndose foi de cor de rosas,

Mentras n’as carballeiras e encanadas,

Sopraban un-has brisas repousadas,

Soaves e saudosas,

Cal promesas compridas, s’esperadas.

Eu non sei que sentia,

Vendo qu’él en chamarme proseguia,

Pois antr’ansiosa y-adusta

C’un-ha valor que asusta

Fumm’indo cabo d’él de gozo chea,

Cal palomiña vay tras d’a candea.

Tiña n’as mans un cetro adiamantado,

Bateu con el n’a laxe misteriosa

Que s’abreu, como s’abre d’o granado

O froito sazonado,

E con voz armoniosa

E garrido sembrante,

¡Vamos!—me dixo gasalleiro,—¡adiante!

E fun cal folla inxel vay c’a encalmada

Corrente, que primeiro asosegada,

A arrastra n’as suas auguas cristaiñas

Pra darlle sepultura cariñosa

N’as orelas veciñas,

E que dempois a leva, arrebatada

Po-la negra enxurrada

Ôs abismos d’a mare tormentosa.

¡E entrey pensando penetrar n’o ceo!...

¿Por que ten a maldade forza tanta?

Pois canto â vista encanta

E nos finxe o ardentísimo deseo

Nunca farto nin cheo,

Alí os meus ollos viron, e prendados

Quedaron como nunca e namorados.

D’o tesour’escondido

O brilo e fermosura

¿Á quen que fose de muller nacido,

Á que mortal criatura

N’a houbera contrubado e seducido?

E n’a lumieira y antr’aberta porta

Sin astreverme, de primeiro ausorta,

Á vixiar d’a espréndida morada

Un-ha tras d’outra estensa galería,

Cal si quedase para todo morta

Menos para o que via,

Escramey no supremo d’a alegría.

—Aquí Dios, aquí as dichas d’o universo

Sin voltas nin reverso,

Aquí o que á maxiñar nunca chegara,

A comprida ventura.

¡Que nunca outra topara

Mais grande, nin mais santa, nin mais pura!

Tal brasfemey, sin medo nin coidado,

¡Tola de min, cegabam’o pecado!

Y aquel brilo que via

Ô par que m’alentaba a fantesía

Daba comprida fé d’o ben buscado.

Pensando que por sorte

Ô paraiso terreal chegara

Y era verdade a dicha que soñara,

Sin m’acordar d’a vida, nin d’a morte,

Olvidando o pasado y o presente

C’o porvir xuntamente,

Soyo pensey en abarcar n’un punto

Aquel tanto ben xunto,

Iñorado d’a xente.

C’o poder d’o que pode, erguinme altiva

Sin coidar canto a humana natureza

É falibre e cativa,

E maxinando eterna fonte viva,

Tanta e tanta riqueza,

Com’ante min soberba s’ostentaba,

Dixen seguindo ô hermoso cabaleiro,

—Xa que vos atopey tan lisonxeiro

Pra gozar logo d’o qu’é meu, decime,

Por onde debo encomenzar primeiro.

—Por onde vos querás, reina e señora,

Contestou gasalloso

C’o seu falar gracioso,

Qu’é voso canto aquí vos enamora,

Pero vos e mais eu, antes bebamos

N’esta copa dourada,

Po-los mals que nos deixan e deixamos,

Y os bês que nos sorrin dend’alborada

D’un-ha mañan d’abril nunca acabada.

—¡Pois bebamos! ¡bebamos!

Repetin eu, trubada e non de viño,

Sin que a sinal d’a cruz antes fixese

Pra que ben m’emprestase o que bebese...

Y hastra o líquido fresco e cristaiño

Os dous nos abaixamos

E ambas bocas mollamos...

Nunca m’olvidarei d’aquel momento

D’inmensa dicha e d’infernal tormento,

Pois de dentro d’a copa

Saindo de repente

Un-ha e outra cabeza de sarpente

Contra min se volveno desatadas,

E todas xuntamente

Á un tempo asubiaron,

E n’as entrañas mesmas

O aguillon pezoñoso m’encrabaron.

Cain, cain ferida

E casi-que sin vida,

E inda enriba de min, feras volveno

C’o seu mortal veneno

Un-ha y outra sarpente maldecida.

Cal brétema espallada

Po-lo Sur, n’a encanada,

Dispareceu o lindo cabaleiro,

Y espesa nube de trebons preñada,

Partindo d’a sombrisa Compostela,

Que n’o confin lexano se trasvia

Cal se trasvé n’a tarde morimunda

A raya sin fulgor d’a noite fria,

Veu contrubar a miña mente inxela.

Y alí enriba d’a lousa

En dond’â mañecida o corbo pousa,

Atopeime de pronto, sin ventura,

D’as miñas doces ilusiós despida,

Soya e probe, cal n’outra criatura

Envenenada, triste e malferida.

E non sey que voz ronca marmuraba,

C’o vento que soaba,

«Coma ti, mal tesouro,

Que aquí deixou o mouro

E que a cubiza alaba,

Son os encantos todos terreales,

Á tan grandes pracers, tan grandes males.»