* * *

Para uns negro,

Para outros branco;

E para todos,

Traspoleirado.

I

—Sé astuto s’é que sabes,

Víngate d’as ofensas s’é que podes,

Ô que che sirva, págalle,

Mais a quen non che de, nunca lle dones;

Porque a moral d’os santos

Non reza sempre c’a moral d’os homes.

Esto un gallego montañés e rudo

Farto d’humillaciós, e de rencores,

Ô agonizar ll’aconsellaba á un fillo,

Herdeiro d’os seus mals e de seu nome.

II

—Sé inxenuo e leal sempre,

Perdoa a quen t’ofenda

Fay ben de cote á amigos y enemigos

Y â porta franca, sin temor, espera,

N’hay mais que un Dios y un-ha moral que salve

Os tristes fillos d’Eva.

Esto a probe viuda

D’o montañés, morrendo antr’a miseria

Resinada ô seu fillo lle dicia...

Y á Dios o esprito ll’entregou serena.

III

E fixolle él as honras,

Mais tan só con xemidos e con vagoas;

Crego non houbo ô rededor, que â probe

O enterro de limosna lle cantara.

N’un corruncho d’o adro

Ond’as ortigas ásperas medraban,

Sin cruz, señal, nin lousa

Alí quedou perdida e sepultada;

E triste o fillo e soyo,

Tornou sañudo a solitaria casa.

—Meu pai doum’un consello, iña pensando,

E miña nay doum’outro;

E s’ela tiña santidá e concencia,

Esprencia el tiña e sabidá d’abondo.

Son fillo d’el e d’ela...

Partirey pois a hirencia de dous modos;

Ña nay, fareille ben á quen cho fixo...

Meu pay, vinganza piden os teus osos.