Henrīcus. — Ā merīdiē quid operis faciēmus ?

Jācōbus. — Īnscius sum.

Henrīcus. — Sī mē audīre velitis, scīrem quid facere cōnferret.

Jācōbus. — Exprime : audiēmus.

Henrīcus. — Ut asse cujuslibet appositō convīviolum īnstaurārēmus, diū nōn compōtāvimus.

Arnoldus. — Facile dictū est, sed difficile factū.

Henrīcus. — Quī hoc ?

Arnoldus. — Aere labōrāmus.

Petrus. — Neque cingulum, neque marsūpium, neque assis minimus mihi est.

Cornēlius. — Et mihi assis nōn est, quō restim emerem.

Henrīcus. — Cōnsilium dabō, ut nōnnihil aeris acquīrātis : Parentibus vel cognātīs dīcite libellum aliquem albō nummō vōs ēmptūrōs, illum deinde pōtātiuncula īnsūmēmus, quisque nōn nisi ūnīus albī nummī (ut vulgō dīcitur) sūmptum faciet.

Jācōbus. — Optimum cōnsilium et acceptandum.

Henrīcus. — Quisque īlicō domum eat, et tantum aeris ā parentibus vel amīcīs petat.

Jācōbus. — Cūrābimus.

Henrīcus. — At praepetī gradū redīte.

Petrus. — Ībimus viam vorantēs.

Arnoldus. — Redeō et vōtī compos factus, pecūniam afferō.

Jācōbus. — Praestō ego sum, ā mātre hōc nummō dōnātus.

Petrus. — Veniō et ipse quoque, licet sērus, quia diū pater nōlēbat annuere et marsūpium laxāre.

Henrīcus. — Ubi tū tam sērus morātus es ? quid tē dētinuit ?

Cornēlius. — Dūra cervīx meae nūtrīcis, quae deciēs assem in manū vertit et revertit, antequam expōnit.

Henrīcus. — Renuēbat tibi tantillum nummōrum ?

Cornēlius. — Aegrē extorsī, et fermē lacrimantibus oculīs.

Henrīcus. — Vēlōcissimī nunc pōtātum eāmus, vīvāmusque cervisiāriī pōtātōrēs, dum nequīmus Bacchānālia.

Jācōbus. — Quō concēdēmus ?

Henrīcus. — Ad aedēs meās, ubi sōlitūdine fruēmur, pōtābimus, et iō, iō, iō, cantābimus, nēmine percipiente. Intrētis pulcherrimī combibōnēs et commīlitōnēs litterāriī.

Arnoldus. — Aequum est, ut quī tōtīs diēbus sūdantēs et labōriōsī cōnsēdimus in gymnasiō litterāriō, animīs trīstibus, trementibus corporibus, ob praeceptōris saevitiam et ferulae metum, sīc et nōs ad pōcula exhilarēmus aliquandō.

Petrus. — Decet, ut quī miseriārum fuērunt, etiam laetitiae sint participēs.

Henrīcus. — Quisque vestrum nummōs mihi det, ego prīnceps convīviī erō.

Cornēlius. — Mūneris istud habeās, sed fidēliter exsequere, nōn aliquid pecūniae recondās in loculum.

Henrīcus. — Pōtum et trīticeum pānem mercābor, quoad teruncium habuerō, ībō jam lātum cervisiam.

Jācōbus. — Vāde, et celer redī.

Henrīcus. — Tardus nōn ībō, ēn redeō, pōtus hic cerere coctus salūtī sit omnibus bibentibus ipsum, sed praebibere est meum, tibi propīnō Arnolde.

Arnoldus. — Accipiō libentī animō.

Petrus. — Jācōbe, libetne bibere ?

Jācōbus. — Libēret, sī habērem.

Petrus. — Hunc calicem tibi praebibam medium.

Jācōbus. — Id facitō, cupiō.

Petrus. — Bibe nunc et tū.

Jācōbus. — Aliquid pānis trīticeī dā, edere oportet mē, dum bibō.

Arnoldus. — Et edendō bibere necesse est, sī cibum dēcoquere et ingerere dēbeō.

Henrīcus. — Cujus est bibere ? in quō sistit amphora ? pōtitet, quō et nōs aliī pōtū fruāmur.

Arnoldus. — Vidē nē dēficiat cervisia, aliōquī pugnōs edēs, aut versus caput tibi cantharum mittēmus.

Henrīcus. — Nōn cupiō istam fortūnam et commoditātem, satis superque adhūc restat, vōs saltem invicem praebibite.

Jacobus. — Cornēlī, tū sitim pōtū nōn comprimis ? propīnō tibi hujus calicis medium.

Cornēlius. — Salūtiferum sit tibi.

Petrus. — Hoc ēbibam, tum nōn sine frūge sūmptum fēcī.

Henrīcus. — Pecūniae suae quem paenitet, pōtū sē cōnsōlētur.

Jācōbus. — Ipse ad summum jugulum mē implēbō, cōgitābōque nummōs, quōs ē domō paternā attulī, stomachō et ventrī mē immīsisse.

Arnoldus. — Nōn salsus erit cōgitātus : nam bibulī domum in ventre referunt quod māne extulērunt aedibus in crumēnā.

Cornēlius. — At abeāmus hinc, tempestīvum est.

Jācōbus. — Fīet.

Albertus. — Attendite, attendite sodālēs et collūsōrēs cārissimī, vestēs induite, in tempore hinc ut discēdāmus, morābimur etiam adhūc hōrulam in pōtātōriā domō.

Chrīstiānus. — Agerēmus compōtātiunculam ? repetenda mihi est domus paterna, aliōquī sī sērus vēnerō, pugnōs edam.

Albertus. — Nōn annum peragēmus bibendō, pedibus īnsistendō lucrum lūdī cōnsūmēmus.

Vesselus. — Quantum aeris dedit victōria ?

Albertus. — Albōs nummōs trēs.

Matthīās. — Nūllōs nigrōs nummōs ?

Albertus. — Nūgās agere incipis.

Dionȳsius. — Eāmus, nōn diū sistēmus pedēs, in proximum hīc ad portam, ubi baculus strāmine obsitus, extēnsus est.

Matthīās. — Ibīdem vēnit cervisia pretiō suō respondēns.

Chrīstiānus. — Es nōtus mulierī vēndentī ?

Matthīās. — Sum, comitāminī, ego praecēdam.

Albertus. — Ī prae, nōs in pedēs sequēmur. Heus, heus, nēmōn’ hūc prōdit ? Staphyla ubi latēs ? Prōmēs nōbīs cervisiae mēnsūram ?

Staphyla. — Libentissimē, subīte tēctum, nōn forīs ac mendīcī pedēs fīgite, et stētis, accipite et bibite prōsperē.

Matthīās. — Tū prius bibās ut dignum est.

Staphyla. — Faciam, nē incantāsse mē pōtum suspicēminī.

Matthīās. — Minimē istud timēmus.

Staphyla. — Īte accubitum mēnsam, quid pedibus īnsistendō biberētis ?

Albertus. — Aequē stantēs ac sedentēs tempus prōdigitis, libet ē pōculō bibere ?

Chrīstiānus. — Placet, porrige fictile aliquod.

Staphyla. — Nunc īnfundite.

Vesselus. — Aegrē effunditur, ubi nūllus restat pōtus.

Staphyla. — Dētis, plūs prōmam.

Matthīās. — Duās nunc porrēxistī mēnsūrās ?

Staphyla. — Vērum est, cupitis buccellam pānis, quō bibere vōs dēlectet ?

Albertus. — Nōn, nōn, ad parentēs eundum et properandum nōbīs est, ibi cēnitābimus.

Staphyla. — Sī placuerit, sponte impertiar vōbīs.

Chrīstiānus. — Jūxtā grātiam habeō, ac sī dedissēs.

Vesselus. — Properē abeāmus, morāmur nimium.

Matthīās. — Staphyla, dēnuō ī ēductum pōtum, deinde discēdēmus.

Dionȳsius. — Conveniet tertiā mēnsūrā cōnsūmptā calculum facere, nam omne trīnum perfectum est.

Staphyla. — Haec tertia sit vōbīs salūtifera.

Albertus. — Praebibās mihi, dulcior est pōtus post haustum ā muliere ē cantharō factum.

Staphyla. — Lepōris in mē cadāverōsā muliere nihil est : sī trīgintā annīs jūnior essem.

Dionȳsius. — Nōndum ūsque adeō annīs cōnfecta es, adhūc būtȳrum (ut vulgō prōverbium est) tuīs in labiīs liquefieret.

Staphyla. — Minimē per Pollūcem, ego ex seniō ēdentula facta sum, conveniō ad libīdinis prūrientis tītillātiōnem expellendam.

Albertus. — Tū tōtum diem trānsigerēs nūgāmentīs, bibe, ut hinc solvāmus ancoram.

Matthīās. — Propīnō tibi.

Albertus. — Fēlīcitātem bibās.

Dionȳsius. — Cēterīs propīnēs, ipse exsolvam pōtum, Audīn’ Staphyla ? trēs cantharōs cervisiae habuimus, nōnne ?

Staphyla. — Vērum est.

Matthīās. — Nummōs tenē, nōs discessum faciēmus.

Staphyla. — Īte bonīs avibus.

Albertus. — Sit tibi nox fēlīx et fausta.

Staphyla. — Vōbīs quoque sit fortūnāta et secunda : quandōcumque forēs praeterībitis meās, hūc pōtātum concēdite, sī praesentēs nōn habueritis nummōs, ad fidem cervisiam dabō.

Matthīās. — Faciēmus.

Chrīstiānus. — Quam callida in suum quaestum est anus illa, revocāre nōs et allicere cōnātur, quō saepe potuī īnsūmāmus nummōs apud sē.

Vesselus. — Superstitēs sēmitrēs albōs in quid cōnferēmus ?

Albertus. — In compōtātiunculam proximī nostrī congressūs.

Matthīās. — Aedēs suās quisque adeat, hinc dīgrediendum est nōbīs, prōsperam precor vōbīs noctem.

Dionȳsius. — Et nōs tibi quoque.

Crātō. — In cēnam vōs trēs volō convīvās, sī integrum, vōbīsque cordī fuerit.

Nīcolāus. — Unde tanta tibi līberālitās, quod convīvās nōs vocās : cum soleās esse Plautīnō Eucliōne tenācior ?

Crātō. — Cum ipsō tenācitātem commūtāvī līberālitāte.

Nīcolāus. — Quī tam subitō ?

Crātō. — Crās hinc abībō exsulātum peregrē.

Nīcolāus. — Forte in litterārum emporium proficīscēris ?

Crātō. — Istud faciam.

Laurentius. — Tum monumentō dīgressūs nōs dōnābis ad hodiernam cēnam.

Crātō. — Sīc fīet, vōs adsītis, exporrigēmus frontem geniāliter.

Nīcolāus. — Adveniēmus, at quā hōrā ?

Crātō. — Sexta postquam sonuerit, facite ut domī nostrae sītis.

Friderīcus. — Cūrābimus, tū abī, nōs in tempore sequēmur.

Crātō. — Vōs fūmī vēnditōrēs dīcam, sī mē nōn invīseritis.

Nīcolāus. — Virī sumus, prōmissa factō exsequēmur.

Friderīcus. — Dōnābimusne ipsum vīnō, sī cōmissātum ipsum adierimus ?

Laurentius. — Minimē gentium, suī mūneris est nōs tingere pōculīs et vīnō in discessūs monumentum : nostrum vērō pēnsum erit, sī quandō remigrāverit hūc salvus, vīnō excipere ipsum.

Nīcolāus. — Ībimus tum ad cēnam ipsum conventum ?

Friderīcus. — Quid nī ? id dēdecēret, addīxisse ipsī et ēmanēre.

Laurentius. — Quotam sonuit hōram ?

Nīcolāus. — Quīntam : et sexta īnstat.

Laurentius. — Eāmus igitur, sī accīnctī estis, nē in nōbīs sit mora.

Friderīcus. — Properāre opus nōn est, licet nōs post cēnae auspicium venīre.

Nīcolāus. — Forēs pulsā, aut tintinnābulō sonum facitō.

Crātō. — Ēn meī commīlitōnēs, grātum mihi est quod vēnistis, dēspērābam dē adventū vestrō.

Friderīcus. — Tālēs nōn sumus, quī factīs dissonant ā verbīs. sed ubi pater est ? anne hīc domī ?

Crātō. — Intus īnsidet hībernāculō, ingrediminī.

Nīcolāus. — Praeeās tū.

Crātō. — Sequiminī.

Pater. — Quī adsunt ?

Crātō. — Commīlitōnēs meī aliquot.

Laurentius. — Bonus vesper sit tibi ere.

Pater. — Et vōbīs, grātī sint vestrī adventūs.

Nīcolāus. — Grātiam habē. Advēnimus hūc exporrēctum frontem cum Crātōne veterī nostrō sodālī, quī crās sē hinc peregrīnātūrum aliō dīxit.

Pater. — Dignē fēcistis, est mihi acceptum vestrum advenīre : manibus aquam accipite, jamjam mēnsae accumbēmus. Puer, cōnsecrā cēnam.

Puer. — Benedīcite.

Pater. — Dominus.

Puer. — Hujus nostrae cēnae fercula et pōtūs benedīcat et cōnsecret Deus, quī suā suāvitāte nūtrit omne vīvēns, pāscit creātūrās omnēs, nūllumque sibi fīdentem et jūstum dēserit, velit et nōs hōc vesperī alere cibō et pōtū in animae nostrae salūtem et suum honōrem. In nōmine Patris et Fīliī et Spīritūs sānctī.

Pater. — Āmēn. Nunc discumbite, hilarem sūmāmus hanc cēnam.

Nīcolāus. — Tū discumbe, nōs assidēbimus.

Pater. — Hīc mihi solet esse sēdēs. Puer, obsōnia affer.

Puer. — Adsunt.

Pater. — Vīnō replē vitreōs calicēs.

Puer. — Cūrābō.

Pater. — Hās carnēs jūsculō ēlixās edite, mox dēlicātiōra dabuntur.

Laurentius. — Mūnus nostrum exsequēmur bellē.

Pater. — Praebibō vōbīs tribus, quod dignātī estis hūc venīre cēnātum, ad monumentum discessūs fīliī meī.

Nīcolāus. — Bibās fēlīciter.

Laurentius. — Crātō, hōc pōculō tē adoriar.

Crātō. — Suscipiam ex corde.

Friderīcus. — Nīcolāe propīnō tibi.

Nīcolāus. — Sit commodō.

Pater. — Puer, tolle hanc patinam, et alia edūlia affer.

Puer. — Porrige.

Pater. — Assās hās frīgidās carnēs comedite, quisque ad suam dēcerpat quadram.

Nīcolāus. — Crātō, ut salvus discēdās, fēlīciorque redeās, hoc vitrum tibi propīnō.

Crātō. — Commodē bibās.

Pater. — Crātō, quōcumque vēneris, vidē ut probus, fidēlis, dīligēns litterārum, fugiēns lūdī, amāns Deī et probitātis sīs, nūllī quam tibi ōlim prōderit.

Crātō. — Honestissimē agam, nē cūrēs mī pater.

Pater. — Cūrā, tibi lūditur, sī nōn fēceris. Puer tolle mēnsam, et hymnum grātiārum āctiōnis dīcās.

Puer. — Dē sūmptā cēnā benedīcāmus Dominō.

Pater. — Deō grātiās. Cujus benignitāte pāstī sumus, cōnservāmur vīvī et salvī, sit benedictus, grātiamque sempiternam habeat.

Crātō. — Āmēn.

Pater. — Vōs adulēscentēs grātiam habēte dē adventū.

Nīcolāus. — Et tū dē cēnā tuā.

Pater. — Praebibō vōbīs pōtum grātiārum.

Nīcolāus. — Prōsit, nunc abeundī tempus est. Crātō, crās in dīgressū tē alloquēmur.

Crātō. — Sīc fīet, jam valēte.

Jasperus. — Vōs opulentī, vōs locuplētissimī, quandō ē vestrīs loculīs convīvium aliquod nōbīs īnstruētis ?

Jōannēs. — Convīvārī tū semper expetis : sī piscis essēs, vīvārium omne exsorbērēs, in quō reconditus essēs.

Jasperus. — Ille pōtus nōn juvāret mē, sitīre māllem.

Henrīcus. — Ad convīvium impendiōsum sex albōs immūnēs dabō.

Māximiliānus. — Et tantum ipse addam.

Mārcus. — Iō, iō, nunc bibēmus, et ad Epicūrēōrum mōrem cutīculam cūrābimus.

Henrīcus. — Hīs pecūniam meam expendam.

Jasperus. — Redde et tuam Māximiliāne.

Māximiliānus. — Accipe.

Jasperus. — Ībō lātum vīnum, Crēticum vel vulgāre ?

Māximiliānus. — Quod vulgō vēnditur, illīus multō plūs istā mercābimur pecūniā.

Jasperus. — Ferendō vīnum, ab impendiō līber erō.

Māximiliānus. — Trīticeōs pānēs aliquot emās, unde rōdēmus, et vīnō perfundēmus.

Jasperus. — Nōscō, sēcūrī sītis, expediam quam rēctissimē.

Henrīcus. — Ī celerī gressū.

Jasperus. — Hīc afferō vīnī mēnsūrās quattuor, quamlibet vīgintī terunciīs.

Māximiliānus. — Tū cyathīs īnfunde.

Jasperus. — Sed hunc calicem lātōrī dēbitum, prīmus ēbibam.

Henrīcus. — Bibe et praelībā, sitne venēnō īnfectum, tum nōs sēcūrius et audentius bibēmus.

Jasperus. — Propīnō tibi.

Henrīcus. — Sit tibi bonō. Omnibus bibulīs vōbīs praebibō.

Māximiliānus. — Sit salūtī tibi pōculōrum barathrō.

Henrīcus. — Istud convīciārī nihil pendō.

Māximiliānus. — Jaspere, hōc cyathō tē aggredior.

Jasperus. — Accipiam grātō animō. Agite vōs combibōnēs optimī, hīc inter pōcula litterāriī aliquid tractēmus, nē tempus (ut Plautus inquit) combūrāmus sine frūge.

Mārcus. — Conveniet : nam ut Persius ait, “ Ecce inter pōcula quaerunt Rōmulidae saturī, quid dīva poēmata nārrent ”.

Jasperus. — Ego disserenda prōpōnam, vōs respondēte.

Māximiliānus. — Faciēmus.

Jasperus. — Utrum melius esse crēditis, doctum esse et virtūte praeditum, vel indoctum et vitiīs inquinātum ?

Māximiliānus. — Lippī et tōnsōrēs istud dījūdicārent, virtūtem et scientiam, tōtō caelō praestāre vitiīs et īnscītiae.

Jasperus. — Causam dīcite.

Māximiliānus. — Virtūs ad aethera vehit, vitia ad mānēs praecipitant. Scientia decorat hīc in mundō, et post vītam hanc lūcēre facit hominēs, quasi splendor firmāmentī. Indoctī digitīs extēnsīs exsibilantur, nihilque ā caudice differunt.

Jasperus. — Utrum praevalet, pāx et concordia, vel līs et discordia ?

Henrīcus. — Pāx, nam nūtrit omnia, cōnservat singula, et rēs parvās auget, dīvīnitus mortālibus data. Discordia omnia dissipat, cōnservat nihil, diabolica est, ab īmīs īnferīs in mundum missa.

Jasperus. — Utrum litterātum et inopem esse, vel indoctum et opulentum praestat ?

Jōannēs. — Litterās scīre et inopem esse.

Māximiliānus. — Inopēs tamen nequeunt ēmergere, et passim pessum dantur.

Jōannēs. — Pauperēs et doctī ubīque in virōs ēvādunt, nam artem quaevīs alit terra.

Jasperus. — Ideō sodālēs dīlēctissimī quicquid agimus, cūrēmus semper, ut operam litterīs nāvēmus, chartīs impallēscāmus, ut et ōlim pedēs caenō extrahāmus, pennās nīdō extendāmus, nostrīs majōribus aut parēs fīāmus, aut praelūceāmus virtūte.

Henrīcus. — Hāctenus illa, bibite ōrdine omnēs, discēdendum est.

Māximiliānus. — Propīnō tibi.

Henrīcus. — Libentī animō suscipiam.

Jasperus. — Grātiam agimus vōbīs erīs et hērōibus nostrīs dē hōc impendiōsō convīviō nōbīs largītō.

Henrīcus. — Quod fēcimus, sodālitātis causā accipite, et grātīs.

Jasperus. — Ubi nostrae crēverint opēs, vicēs parēs reddēmus.