WeRead Powered by ReaderPub
Hymni ecclesiae cover

Hymni ecclesiae

Chapter 89: SABBATO.
Open in WeRead

Explore more books like this:

About This Book

A learned preface considers the distinct roles of psalms, canticles, and hymns in corporate devotion, arguing that true hymnody is difficult to compose and should arise from reverent tradition rather than hurried innovation. Following that argument, the volume offers a curated selection of Latin hymns drawn from historic breviaries and arranged for recognized feasts and seasons, combining measured poetic form with devotional sobriety. The collection emphasizes restraint, reverence, and the recovery of ancient liturgical language to supply solemn and suitable material for public and private worship.

IN ABBATIBUS, ETC.

Aeterna laus et gloria

Uni sit et trino Deo,

Terrena qui calcantibus

Se prodigus dat praemium.

IN JUSTIS.

Fons sanctitatis, o Deus,

Aeterna Justorum quies,

Honor tibi, laus, gloria,

Nunc et per omne seculum.

IN VIRGINIBUS.

Aeterne Sponse Virginum,

Jesu, tibi sit gloria

Cum Patre, cumque Spiritu,

In sempiterna secula.

IN SANCTIS MULIERIBUS.

Agni vocans ad nuptias,

Tibi, Pater, sit gloria:

Sit aequa Nato, nec minor

Laus utriusque Flamini.

IN OFFICIO DEDIC. ECCLESIAE.

Sit laus Patri, laus Filio;

Par sit tibi laus, Spiritus,

Divina cujus unctio

Nos templa Christo consecrat.

HYMNI ECCLESIAE.
PARS II.
E BREVIARIIS
ROMANO, SARISBURIENSI,
EBORACENSI ET
ALIUNDE.

PRAEFATIO.

Ne mirum tibi, Lector benevole, videatur, Hymnos, quos in manibus habes, et materie vetustos et stilo, hodiernis typis et hodiernorum favori esse commendatos. Non enim abs te exigitur, ut quicquid hic scriptum inveneris, id in sinum tuum recipias illico, absque animi ulla exercitatione aut judicio tuo. Neque qui totum aliquid edit in publicum, illum oportet universi operis in singula quaeque jurare, aut in rerum squalore immorari quod in antiquitate versatur. Alia nimirum sunt in monumentis veterum simplicis ac pristinae naturae elementa; prorsus aliud concretum vitium, et sordes temporum. Cordati autem hominis est, neque obsoleta pro priscis, nec peregrina pro falsis habere.

Quod quidem optimo consilio actum est olim a patribus nostris, qui, caeco quodam reformationis, quam vocant, aestu in Ecclesia passim fervente, e religionibus suis, non quae exterorum studium posceret, sed quae vis extorqueret, missa fecerunt; a malesana philosophia ereptis caeteris, ea concedendo, quae sanctitatem plane nullam, parem autem invidiam haberent. Hinc illi, quibus nunc utimur, ritus et caeremoniae; hinc rerum divinarum ordo; hinc et disciplinae nostrae forma et agendi ratio repetenda est.

Quod si fiat quaestio, cur diligentissimi viri, cum nostra omnia retractarent, hymnodiam solum intactam, et tanquam desperatam, ne dicam improbatam reliquerint, id vero ex ejusmodi silentio minime colligendum erit. Nam, cum statutum esset, ut cultus divinus, eo usque in Latino idiomate absolutus, transiret in vernaculam, quis daret, ut qui possent aliquid in rebus reformandis, ii in poetica florerent simul, verba autem in versum et quaestiones ad veritatis normam, pari solertia redigerent? Unde factum est, ut in officiis divinis, dum habemus caetera, hymnos non habeamus.

Quare in hac Ecclesiae nostrae qualicunque inopia, hoc tempore, Lector benevole, tibi apponenda statuimus illa vel illorum similia, quae nostri in saeculo decimo sexto, cum sua essent, de manibus prudenter amiserunt; non illa, ex omni parte approbanda, sed aspersa maculis, ita vero ut modo vix quicquam improbes, modo improbes, at neque ut rejicias nec tamen ut possis mederi. Nam quae tota reprobanda erant, ista scilicet tota omisimus; caetera subjicimus judicio tuo.

J. H. N.

Hymni e Breviario Romano 217
Hymni e Breviario Sarisburiensi 309
Hymni e Breviario Eboracensi 347
Prosae e Missali Parisiensi 361
Prosae e Processionali Eboracensi 385

HYMNI
E BREVIARIO ROMANO.

HYMNI.

DOMINICA.

AD MATUTINUM.
Per Hyemem.

Primo die, quo Trinitas

Beata mundum condidit,

Vel quo resurgens Conditor

Nos morte victa liberat:

Pulsis procul torporibus

Surgamus omnes ocyus,

Et nocte quaeramus Deum,

Propheta sicut praecipit:

Nostras preces ut audiat,

Suamque dextram porrigat,

Et expiatos sordibus

Reddat polorum sedibus.

Ut, quique sacratissimo

Hujus diei tempore

Horis quietis psallimus,

Donis beatis muneret.

Jam nunc paterna claritas

Te postulamus affatim,

Absint faces libidinis,

Et omnis actus noxius.

Ne foeda sit, vel lubrica

Compago nostri corporis,

Ob cujus ignes ignibus

Avernus urat acrius.

Mundi Redemptor, quaesumus,

Tu probra nostra diluas:

Nobisque largus commoda

Vitae perennis conferas.

Praesta, Pater piissime,

Patrique compar Unice

Cum Spiritu Paraclito

Regnans per omne saeculum.

Per Aestatem.

Nocte surgentes vigilemus omnes,

Semper in psalmis meditemur, atque

Voce concordi Domino canamus

Dulciter hymnos.

Ut pio Regi pariter canentes,

Cum suis Sanctis mereamur aulam

Ingredi coeli, simul et perennem

Ducere vitam.

Praestet hoc nobis Deitas beata

Patris, ac Nati, pariterque Sancti

Spiritus, cujus resonat per omnem

Gloria mundum.

AD LAUDES.
Per Hyemem.

Aeterne rerum conditor,

Noctem diemque qui regis,

Et temporum das tempora,

Ut alleves fastidium.

Nocturna lux viantibus

A nocte noctem segregans,

Praeco diei jam sonat,

Jubarque solis evocat.

Hoc excitatus Lucifer

Solvit polum caligine,

Hoc omnis erronum cohors

Viam nocendi deserit.

Hoc nauta vires colligit,

Pontique mitescunt freta:

Hoc, ipsa petra Ecclesiae,

Canente, culpam diluit.

Surgamus ergo strenue,

Gallus jacentes excitat,

Et somnolentos increpat,

Gallus negantes arguit.

Gallo canente spes redit,

Aegris salus refunditur,

Mucro latronis conditur,

Lapsis fides revertitur.

Jesu, labantes respice,

Et nos videndo corrige:

Si respicis, labes cadunt,

Fletuque culpa solvitur.

Tu lux refulge sensibus,

Mentisque somnum discute:

Te nostra vox primum sonet,

Et vota solvamus tibi.

Deo Patri sit gloria,

Ejusque soli Filio,

Cum Spiritu Paraclito,

Nunc, et per omne saeculum.

Per Aestatem.

Ecce jam noctis tenuatur umbra,

Lux et aurorae rutilans coruscat,

Supplices rerum Dominum canora

Voce precemur.

Ut reos culpae miseratus, omnem

Pellat angorem, tribuat salutem,

Donet et nobis bona sempiternae

Munera pacis.

Praestet hoc nobis Deitas beata

Patris, ac Nati, pariterque sancti

Spiritus, cujus resonat per omnem

Gloria mundum.

Per Hebdomadam.

AD PRIMAM.

Jam lucis orto sidere

Deum precemur supplices,

Ut in diurnis actibus,

Nos servet a nocentibus.

Linguam refraenans temperet,

Ne litis horror insonet:

Visum fovendo contegat,

Ne vanitates hauriat.

Sint pura cordis intima;

Absistat et vecordia:

Carnis terat superbiam

Potus cibique parcitas:

Ut cum dies abscesserit,

Noctemque sors reduxerit,

Mundi per abstinentiam

Ipsi canamus gloriam.

Deo Patri sit gloria,

Ejusque soli Filio,

Cum Spiritu Paraclito,

Nunc, et per omne saeculum.

Per Hebdomadam.

AD TERTIAM.

Nunc sancte nobis Spiritus,

Unum Patri cum Filio,

Dignare promptus ingeri

Nostros refusus pectori.

Os, lingua, mens, sensus, vigor

Confessionem personent,

Flammescat igne charitas,

Accendat ardor proximos.

Praesta, Pater piissime,

Patrique compar Unice,

Cum Spiritu Paraclito

Regnans per omne saeculum.

Per Hebdomadam.

AD SEXTAM.

Rector potens, verax Deus,

Qui temperas rerum vices,

Splendore mane illuminas,

Et ignibus meridiem:

Extingue flammas litium,

Aufer calorem noxium,

Confer salutem corporum,

Veramque pacem cordium.

Praesta, Pater piissime,

Patrique compar Unice,

Cum Spiritu Paraclito

Regnans per omne saeculum.

Per Hebdomadam.

AD NONAM.

Rerum Deus tenax vigor,

Immotus in te permanens,

Lucis diurnae tempora

Successibus determinans:

Largire lumen vespere,

Quo vita nusquam decidat,

Sed praemium mortis sacrae

Perennis instet gloria.

Praesta, Pater piissime,

Patrique compar Unice,

Cum Spiritu Paraclito

Regnans per omne saeculum.

AD VESPERAS.

Lucis Creator optime,

Lucem dierum proferens,

Primordiis lucis novae

Mundi parans originem.

Qui mane junctum vesperi

Diem vocari praecipis,

Illabitur tetrum chaos,

Audi preces cum fletibus.

Ne mens gravata crimine,

Vitae sit exul munere,

Dum nil perenne cogitat,

Seseque culpis illigat.

Coeleste pulset ostium:

Vitale tollat praemium:

Vitemus omne noxium,

Purgemus omne pessimum.

Praesta, Pater piissime,

Patrique compar Unice,

Cum Spiritu Paraclito

Regnans per omne saeculum.

Per Hebdomadam.

AD COMPLETORIUM.

Te lucis ante terminum

Rerum Creator poscimus,

Ut pro tua clementia,

Sis praesul et custodia.

Procul recedant somnia,

Et noctium phantasmata;

Hostemque nostrum comprime,

Ne polluantur corpora.

Praesta, Pater piissime,

Patrique compar Unice,

Cum Spiritu Paraclito

Regnans per omne saeculum.

FERIA II.

AD MATUTINUM.

Somno refectis artubus,

Spreto cubili surgimus;

Nobis, Pater, canentibus

Adesse te deposcimus.

Te lingua primum concinat,

Te mentis ardor ambiat:

Ut actuum sequentium

Tu, sancte, sis exordium.

Cedant tenebrae lumini:

Et nox diurno sideri:

Ut culpa, quam nox intulit,

Lucis labascat munere.

Precamur iidem supplices,

Noxas ut omnes amputes,

Et ore te canentium

Lauderis omni tempore.

Praesta, Pater piissime,

Patrique compar Unice,

Cum Spiritu Paraclito

Regnans per omne saeculum.

AD LAUDES.

Splendor Paternae gloriae,

De luce lucem proferens,

Lux lucis, et fons luminis,

Diem dies illuminans:

Verusque sol illabere,

Micans nitore perpeti;

Jubarque sancti Spiritus

Infunde nostris sensibus.

Votis vocemus et Patrem,

Patrem potentis gratiae,

Patrem perennis gloriae,

Culpam releget lubricam.

Confirmet actus strenuos,

Dentes retundat invidi:

Casus secundet asperos:

Agenda recte dirigat.

Mentem gubernet, et regat;

Sit pura nobis castitas:

Fides calore ferveat:

Fraudis venena nesciat.

Christusque nobis sit cibus,

Potusque noster sit fides,

Laeti bibamus sobriam

Profusionem Spiritus.

Laetus dies hic transeat:

Pudor sit ut diluculum:

Fides velut meridies:

Crepusculum mens nesciat.

Aurora lucem provehit,

Cum luce nobis prodeat,

In Patre totus Filius,

Et totus in Verbo Pater.

Deo Patri sit gloria,

Ejusque soli Filio,

Cum Spiritu Paraclito,

Nunc, et per omne saeculum.

AD VESPERAS.

Immense coeli Conditor,

Qui mixta ne confunderent,

Aquae fluenta dividens,

Coelum dedisti limitem.

Firmans locum coelestibus,

Simulque terrae rivulis,

Ut unda flammas temperet,

Terrae solum ne dissipent.

Infunde nunc, piissime,

Donum perennis gratiae:

Fraudis novae ne casibus

Nos error atterat vetus.

Lucem Fides adaugeat:

Sic luminis jubar ferat:

Haec vana cuncta proterat,

Hanc falsa nulla comprimant.

Praesta, Pater piissime,

Patrique compar Unice,

Cum Spiritu Paraclito

Regnans per omne saeculum.

FERIA III.

AD MATUTINUM.

Consors Paterni luminis,

Lux ipse lucis, et dies,

Noctem canendo rumpimus,

Assiste postulantibus.

Aufer tenebras mentium:

Fuga catervas daemonum;

Expelle somnolentiam,

Ne pigritantes obruat.

Sic Christe nobis omnibus

Indulgeas credentibus,

Ut prosit exorantibus,

Quod praecinentes psallimus.

Praesta, Pater piissime,

Patrique compar Unice,

Cum Spiritu Paraclito

Regnans per omne saeculum.

AD LAUDES.

Ales diei nuntius

Lucem propinquam praecinit,

Nos excitator mentium

Jam Christus ad vitam vocat.

Auferte, clamat, lectulos,

Aegro sopore desides:

Castique, recti, ac sobrii

Vigilate: jam sum proximus.

Jesum ciamus vocibus,

Flentes, precantes, sobrii:

Intenta supplicatio

Dormire cor mundum vetat.

Tu Christe somnum discute:

Tu rumpe noctis vincula:

Tu solve peccatum vetus,

Novumque lumen ingere.

Deo Patri sit gloria,

Ejusque soli Filio,

Cum Spiritu Paraclito,

Nunc, et per omne saeculum.

AD VESPERAS.

Telluris alme Conditor,

Mundi solum qui separans,

Pulsis aquae molestiis,

Terram dedisti immobilem:

Ut germen aptum proferens,

Fulvis decora floribus,

Fecunda fructu sisteret,

Pastumque gratum redderet.

Mentis perustae vulnera

Munda virore gratiae:

Ut facta fletu diluat,

Motusque pravos atterat.

Jussis tuis obtemperet:

Nullis malis approximet:

Bonis repleri gaudeat,

Et mortis ictum nesciat.

Praesta, Pater piissime,

Patrique compar Unice,

Cum Spiritu Paraclito

Regnans per omne saeculum.

FERIA IV.

AD MATUTINUM.

Rerum Creator optime,

Rectorque noster, aspice;

Nos a quiete noxia

Mersos sopore libera.

Te, sancte Christe, poscimus:

Ignosce culpis omnibus:

Ad confitendum surgimus,

Morasque noctis rumpimus.

Mentes manusque tollimus,

Propheta sicut noctibus

Nobis gerendum praecipit,

Paulusque gestis censuit.

Vides malum quod fecimus:

Occulta nostra pandimus:

Preces gementes fundimus,

Dimitte quod peccavimus.

Praesta, Pater piissime,

Patrique compar Unice,

Cum Spiritu Paraclito

Regnans per omne saeculum.

AD LAUDES.

Nox, et tenebrae, et nubila,

Confusa mundi, et turbida:

Lux intrat: albescit polus:

Christus venit: discedite.

Caligo terrae scinditur

Percussa solis spiculo,

Rebusque jam color redit,

Vultu nitentis sideris.

Te, Christe, solum novimus,

Te mente pura, et simplici,

Flendo, et canendo, quaesumus,

Intende nostris sensibus.

Sunt multa fucis illita,

Quae luce purgentur tua:

Tu vera lux coelestium

Vultu sereno illumina.

Deo Patri sit gloria,

Ejusque soli Filio,

Cum Spiritu Paraclito,

Nunc, et per omne saeculum.

AD VESPERAS.

Coeli Deus sanctissime,

Qui lucidas mundi plagas

Candore pingis igneo,

Augens decoro lumine:

Quarto die qui flammeam

Dum solis accendis rotam;

Lunae ministras ordinem,

Vagosque cursus siderum:

Ut noctibus, vel lumini

Diremptionis terminum,

Primordiis et mensium

Signum dares notissimum.

Expelle noctem cordium:

Absterge sordes mentium:

Resolve culpae vinculum:

Everte moles criminum.

Praesta, Pater piissime,

Patrique compar Unice,

Cum Spiritu Paraclito

Regnans per omne saeculum.

FERIA V.

AD MATUTINUM.

Nox atra rerum contegit

Terrae colores omnium;

Nos confitentes poscimus

Te, juste Judex cordium,

Ut auferas piacula,

Sordesque mentis abluas,

Donesque, Christe, gratiam,

Ut arceantur crimina.

Mens ecce torpet impia,

Quam culpa mordet noxia:

Obscura gestit tollere,

Et te, Redemptor, quaerere.

Repelle tu caliginem

Intrinsecus quam maxime;

Ut in beato gaudeat

Se collocari lumine.

Praesta, Pater piissime,

Patrique compar Unice,

Cum Spiritu Paraclito

Regnans per omne saeculum.

AD LAUDES.

Lux ecce surgit aurea:

Pallens facessat caecitas,

Quae nosmet in praeceps diu

Errore traxit devio.

Haec lux serenum conferat,

Purosque nos praestet sibi;

Nihil loquamur subdolum:

Volvamus obscurum nihil.

Sic tota decurrat dies,

Ne lingua mendax, ne manus,

Oculive peccent lubrici,

Ne noxa corpus inquinet.

Speculator adstat desuper,

Qui nos diebus omnibus,

Actusque nostros prospicit

A luce prima in vesperum.

Deo Patri sit gloria,

Ejusque soli Filio,

Cum Spiritu Paraclito,

Nunc, et per omne saeculum.

AD VESPERAS.

Magnae Deus potentiae,

Qui fertili natos aqua

Partim relinquis gurgiti,

Partim levas in aëra.

Demersa lymphis imprimens,

Subvecta coelis erigens:

Ut stirpe ab una prodita,

Diversa repleant loca.

Largire cunctis servulis,

Quos mundat unda sanguinis,

Nescire lapsus criminum,

Nec ferre mortis taedium.

Ut culpa nullum deprimat;

Nullum efferat jactantia:

Elisa mens ne concidat:

Elata mens ne corruat.

Praesta, Pater piissime,

Patrique compar Unice,

Cum Spiritu Paraclito

Regnans per omne saeculum.

FERIA VI.

AD MATUTINUM.

Tu Trinitatis Unitas,

Orbem potenter quae regis,

Attende laudis canticum,

Quod excubantes psallimus.

Nam lectulo consurgimus

Noctis quieto tempore,

Ut flagitemus omnium

A te medelam vulnerum.

Quo fraude quidquid daemonum

In noctibus deliquimus;

Abstergat illud coelitus

Tuae potestas gloriae.

Ne corpus adstet sordidum,

Nec torpor instet cordium,

Nec criminis contagio

Tepescat ardor spiritus.

Ob hoc Redemptor, quaesumus,

Reple tuo nos lumine,

Per quod dierum circulis,

Nullis ruamus actibus.

Praesta, Pater piissime,

Patrique compar Unice;

Cum Spiritu Paraclito

Regnans per omne saeculum.

AD LAUDES.

Aeterna coeli gloria,

Beata spes mortalium,

Summi Tonantis Unice,

Castaeque proles Virginis:

Da dexteram surgentibus,

Exurgat ut mens sobria,

Flagrans et in laudem Dei

Grates rependat debitas.

Ortus refulget lucifer,

Praeitque solem nuntius:

Cadunt tenebrae noctium:

Lux sancta nos illuminet:

Manensque nostris sensibus,

Noctem repellat saeculi,

Omnique fine temporis

Purgata servet pectora.

Quaesita jam primum Fides

In corde radices agat,

Secunda Spes congaudeat,

Qua major extat Charitas.

Deo Patri sit gloria,

Ejusque soli Filio,

Cum Spiritu Paraclito,

Nunc, et per omne saeculum.

AD VESPERAS.

Hominis superne Conditor,

Qui cuncta solus ordinans,

Humum jubes producere

Reptantis et ferae genus:

Et magna rerum corpora,

Dictu jubentis vivida,

Per temporum certas vices

Obtemperare servulis;

Repelle, quod cupidinis

Ciente vi nos impetit,

Aut moribus se suggerit,

Aut actibus se interserit.

Da gaudiorum praemia,

Da gratiarum munera:

Dissolve litis vincula,

Adstringe pacis foedera.

Praesta, Pater piissime,

Patrique compar Unice,

Cum Spiritu Paraclito

Regnans per omne saeculum.

SABBATO.

AD MATUTINUM.

Summae Parens clementiae,

Mundi regis qui machinam,

Unius et substantiae,

Trinusque personis Deus.

Nostros pius cum canticis

Fletus benigne suscipe;

Ut corde puro sordium

Te perfruamur largius.

Lumbos, jecurque morbidum

Flammis adure congruis;

Accincti ut artus excubent

Luxu remoto pessimo.

Quicumque ut horas noctium

Nunc concinendo rumpimus,

Ditemur omnes affatim

Donis beatae patriae.

Praesta, Pater piissime,

Patrique compar Unice,

Cum Spiritu Paraclito

Regnans per omne saeculum.

AD LAUDES.

Aurora jam spargit polum.

Terris dies illabitur;

Lucis resultat spiculum:

Discedat omne lubricum.

Phantasma noctis exulet:

Mentis reatus corruat:

Quidquid tenebris horridum

Nox attulit culpae, cadat.

Ut mane, quod nos ultimum

Hic deprecamur cernui;

Cum luce nobis effluat,

Hoc dum canore concrepat.

Deo Patri sit gloria,

Ejusque soli Filio,

Cum Spiritu Paraclito,

Nunc, et per omne saeculum.

AD VESPERAS.

Jam sol recedit igneus,

Tu lux perennis Unitas,

Nostris, beata Trinitas,

Infunde lumen cordibus.

Te mane laudum carmine,

Te deprecamur vespere:

Digneris, ut te supplices

Laudemus inter Coelites.

Patri, simulque Filio,

Tibique sancte Spiritus,

Sicut fuit, sit jugiter

Saeclum per omne gloria.

HYMNI DE TEMPORE.

SABBATO ANTE DOMINICAM I. ETC. ADVENTUS.

AD VESPERAS.

Creator alme siderum,

Aeterna lux credentium,

Jesu Redemptor omnium,

Intende votis supplicum.

Qui, daemonis ne fraudibus

Periret orbis, impetu

Amoris actus, languidi

Mundi medela factus es.

Commune qui mundi nefas

Ut expiares, ad crucem

E Virginis Sacrario

Intacta prodis victima.

Cujus potestas gloriae,

Nomenque cum primum sonat.

Et Coelites, et inferi

Tremente curvantur genu.

Te deprecamur ultimae

Magnum diei Judicem;

Armis supernae gratiae

Defende nos ab hostibus.

Virtus, honor, laus, gloria,

Deo Patri, cum Filio,

Sancto simul Paraclito,

In saeculorum saecula.

PER ADVENTUM.