260. English prepositions are used with many various meanings. In fact, to express the sense of some of those in common use correctly, five or six or more Esperanto prepositions have to be used to give the different meanings of one English preposition. For instance, "by" has five different meanings in the following expressions:—"He went by the house." "He was hit by a stone." "By his advice." "Little by little." "He stood by the door."
261. The following common English prepositions are given with their Esperanto equivalents and examples of their use, viz., "At, by, for, from, in, of, on, to, with."
At.
261. (a). Represented by:—
Apud, as:—La gefianĉoj staris apud la altaro = The betrothed stood at the altar.
Ĉe, as:—Ĉe ĉiu paŝo kiun ŝi faris = At every step that she took. Ŝi estas ĉe la pordo = She is at the door.
De, as:—Li estas mirigita de la lukso de la kortego = He was astonished at the lŭury of the court.
En, as:—En la unua tempo = At (in) the outset. En Parizo = At Paris. En la fino = At the end. En la kunveno = At the meeting. En la interspaco de ... = At the distance of ...
Je, as:—Je la kvara horo = At four o’clock.
Po, as:—Piroj po du pencoj por funto = Pears at (at the rate of) twopence a (for a) pound.
Por, as:—Por tiu ĉi prezo = At (for) this price.
Pri, as:—Ŝi ridetis pri (je) lia kolero = She smiled at (about) his anger.
Sur, as:—Ili pafis unu sur la alian = They fired at one another.
Accusative, as:—Ŝi mokadas lian kredemon = She jeers at his credulity.
Adverb, as:—Tuj = At once. Almenaŭ = At least. Iafoje = At times. Nune = At present, etc.
By.
261 (b). Represented by:—
Apud, as:—Mi volus stari apud la patrino = I would like to stand by mother.
Ĉe, as:—Mi tenis lin ĉe la kruro per ŝnurego = I held him by the leg with a rope.
De, as:—Li estas amata de ĉiuj siaj amikoj = He is loved by all his friends.
Laŭ, as:—Mi restadas tie ĉi laŭ la konsilo de mia kuracisto = I am remaining (staying) here by (according to) the advice of my doctor.
Per, as:—Li eliris el la urbo per flanka vojeto = He left the town by a by-path.
Post, as:—Iom post iom, ŝi pli trankviliĝis = Little by (after) little she became more tranquil.
Preter, as:—En tiu momento iris preter ni du sinjorinoj = At that moment two ladies passed by (beside) us.
Adverb, as:—Legante, ni lernas = By reading, we learn. Tage = by day. Laŭtage = By the day. Mi staris apude dum li paroladis = I stood by (near to, close by) whilst he was talking.
For.
261 (c). Represented by:—
Al, as:—Ili ekiris al Berlino (or, Berlinon) = They started for Berlin.
Anstataŭ, as:—Li skribis trion anstataŭ kvaro = He wrote a three for (instead of) a four.
De, as:—Tro baldaŭ alvenis la horo de foriro = Too soon came the hour for (of) departure. De tri semajnoj mi estas malsana = For three weeks I have been (am) ill.
Dum, as:—Dum la tuta tago li restis sola = For (during) the whole day he remained alone.
Laŭ, as:—Ŝi estas granda laŭ sia aĝo = She is big for (according to) her age.
Malgraŭ, as:—Malgraŭ ĉio li ne estis feliĉa = For (notwithstanding) all that, he was not happy.
Por, as:—Tiu ĉi monujo estas por vi = This purse is for you.
Pri, as:—Li petis lin pri helpo, or, Li petis helpon de li = He asked him for help. Vi ne devas peti pri tio, kio estas nia ŝuldo = You have not to beg for that which is our obligation.
Pro, as:—Oni laŭdis lin pro lia boneco = They praised him for (because of) his goodness. La domo estis vendita pro ŝuldoj = The house was (had been) sold for debt. Mi volas esti amata pro mi mem, ne pro mia riĉeco = I want to he loved for myself, not for my wealth.
Pro tio, ke, as:—Li riproĉis min pro tio, ke mi foriris = He reproached me for having gone away (lit., because of that that I went away).
Tra, as:—Li ne povas ĝin porti tra tia interspaco = He cannot carry it for (through) such a distance.
Accusative, as:—Li restis sola la tutan tagon = He remained alone all day long (for the whole day) (see the example under dum).
From.
261 (d). Represented by:—
Al, as:—Ni ne vidas, ĉar la lumo estas kaŝata al ni per la kurtenoj = We do not see, because the light is hidden from (towards) us by the curtains.
De, as:—Apartigu la pajlon de la fojno = Separate the straw from the hay. De tiu tempo = From that time. De lundo ĝis vendredo = From Monday to Friday.
El, as:—Mi konkludis el lia mieno, ke li estas oficiro = I concluded from (out of) his appearance that he was (is) an officer.
Kontraŭ, as:—Tie mi estis ŝirmata kontraŭ la vento = There I was sheltered from (against) the wind.
Laŭ, as:—Tiu ĉi figuro estas skulptita laŭ mia modelo = This figure is sculptured (carved) from (in accordance with) my model.
Per, as:—Tion mi eksciis per mia frato = I learnt that from (by means of) my brother.
Pro, as:—Li tremis pro (or, de) timo = He trembled from (because of) fear.
Sen, as:—Ok sen du estas ses = Two from eight (lit., eight without two) is six.
In.
261 (e). Represented by:—
Ĉe, as:—Tio donas helpon ĉe la lernado de la vortoj = That gives help in the learning of the words.
Da, as:—Tri metroj da longo = Three metres in length.
En, as:—Li estas en la domo = He is in the house.
Je, as:—La suna disko ŝajne duobliĝis je grandeco = The sun’s disc apparently became doubled in size.
Laŭ, as:—Laŭ mia opinio (or, miaopinie) ili estas tute pravaj = In (according to) my opinion they are quite right. Li edukiĝis laŭ la timo al Dio = He was brought up in (according to) the fear of God.
Per, as:—La ambaŭ estis similaj per la vizaĝo kaj la karaktero = The two were alike in (by means of) features (the face) and (the) character.
Post, as:—Ni foriros post du aŭ tri tagoj = We are (shall be) going away in (after) two or three days.
Pri, as:—La instruisto povas pri nenio lin instrui = The teacher can instruct him in nothing.
Sub, as:—Io, sub la formo de homo, aperas = Something, in (under) the shape of a man, appears.
Sur, as:—Promenante sur la strato, mi falis = While walking in (on) the street, I fell.
Accusative, as:—Li estis naskita la vintron de 1902a = He was born in the winter of 1902.
Adverb, as:—Forme = In shape. Troe = In excess. Vespere = In the evening. Alivorte = In other words, etc.
Of.
261 (f). Represented by:—
Al, as:—La amo al Dio = The love of (towards) God. Ilia timo al la morto estas granda = Their fear of (to) death is great. Pro malamo al mi li foriris = Through hatred of me he went away.
Da, as:—Granda nombro da ideoj = A great number of ideas.
De, as:—La unua vorto de la linio = The first word of the line. La amo de Dio = The love of (from) God, God’s love.
Dum, as:—Vojaĝo dum dek kvin tagoj, or, Dekkvintaga vojaĝo = A journey of (during) fifteen days.
El, as:—Unu el ni estos elektata = One of (out of) us will be chosen. El ĉiuj miaj amikoj, li estas la plej forta = Of (out of) all my friends, he is the strongest.
En, as:—La plej granda ĉambro en la domo = The largest room of (in) the house.
Inter, as:—La plej malgranda inter (or, el) ĉiuj arboj en la ĝardeno = The smallest of (among) all the trees in the garden.
Kun, as:—Ŝi estas virino kun gusto = She is a woman of (with) taste.
Pri, as:—Ne pensu pri ĝi = Do not think of (about) it. Ŝi parolis pri sia frato = She spoke of (about) her brother.
Pro, as:—Li mortis pro (or, de) malsato = He died of (owing to) hunger.
Adjective, as:—Li estas sperta homo = He is a man of experience (an experienced man).
On.
261 (g). Represented by:—
Al, as:—Peston al la tranĉilo! = Plague on the knife!
Ĉe, as:—Ĉe (or better, sur) la alia flanko de la strato = On (at) the other side of the street. Ĉe tio mi eliris el la ĉambro = On that, I left the room.
Ĉirkaŭ, as:—La rado turniĝis ĉirkaŭ sia akso = The wheel turned on its axis.
De, as:—Ĝi dependas de la nombro de vortoj = It depends on (from) the number of words.
En, as:—En la tago difinita = On (in) the appointed day.
Je, as:—Mi gratulas vin je (or, pri) via reveno = I congratulate you on (concerning) your return.
Kun, as:—Ŝi ĝin donis al mi kun (or, sub) tiu kondiĉo = She gave it me on (with) that condition.
Post, as:—Post plua konsiderado = On (after) further consideration.
Pri, as:—Li gratulis min pri mia edziĝo = He congratulated me on (concerning) my marriage.
Pro, as:—Pro tio mi lin lasis = On that account I left him.
Sub, as:—Li vizitis min sub la preteksto, ke li estas parenco = He visited me on (under) the pretext that he was (is) a relation.
Sur, as:—La paperoj kuŝas sur la tablo = The papers are lying on the table.
Accusative, as:—Li ĝin donis al mi lundon = He gave it me on a Monday.
Adjective, as:—La veturilo estas luebla = The carriage is on hire (is able to be hired).
Adverb, as:—Li staris dekstre = He stood on the right. Li ĝin faris intence = He did it on purpose. Prunte = On loan.
To.
261 (h). Represented by:—
Al, as:—Mi iras al Parizo = I am going to Paris. Li diris al mi = He said to me.
En, as:—Li ridetis en si mem = He smiled to (in) himself. Li reiris en la urbon = He went back to (into) the town.
Ĝis, as:—De sabato ĝis mardo = From Saturday to (till) Tuesday. Li amis ĝis freneziĝo = He loved to frenzy.
Ke (with a personal pronoun), as:—Vi bone faris, ke vi venis = You did well to come (that you came).
Kontraŭ, as:—Vizaĝon kontraŭ vizaĝo = Face to (opposite) face.
Kun, as:—Li fianĉiĝis kun mia kuzino = He became engaged (affianced) to my cousin.
Por, as:—Mi havas multe (or, multon) por fari = I have much to do (for to do). Ŝi estis muta por ĉiuj liaj demandoj = She was dumb to (for) all his questions. Tia agado estas danĝera por ni = Such action is dangerous to (for) us.
Pri, as:—Pri tio lasu min zorgi = Let me look to that.
Sub, as:—Sub la sono de muziko = To (under) the sound of music.
Sur, as:—Iri sur la kamparon = To go to (into) the country.
Adverb, as:—Li iris dekstren = He went to the right. Morte kondamnita = Condemned to death.
Accusative, as:—Mi iris Parizon = I went to Paris.
With.
261 (i). Represented by:—
Ĉe, as:—Por esti ĉe li, mi fordonis ĉion = To be with (at) him, I gave up everything.
De, as:—Li eksaltis de surprizo = He started with (from) surprise.
El, as:—Kion ni faros el tio? = What shall we do (make) with (out of) that?
Je, as:—Li okupis sin je (or, pri) meĥaniko = He occupied himself with (concerning, about) mechanics.
Kontraŭ, as:—Li batalis kontraŭ la malamiko = He fought with the enemy.
Kun, as:—Li paroladas kun sia amiko = He is conversing (talking) with (to) his friend.
Laŭ, as:—Li kuris laŭ granda rapideco = He ran with great rapidity.
Per, as:—Li mortigis sin per glavo = He killed himself with (by means of) a sword.
Pri, as:—Pri tio mi havas nenion por diri = With regard to (concerning) that, I have nothing to say.
Sub, as:—Mi ĝin donis al li sub tiu kondiĉo = I gave it to him with (under) that condition.
Adverb, as:—Rilate vian leteron = With reference to (relating to) your letter.
CONJUNCTIONS (Konjunkcioj).
262. Conjunctions serve to connect words, phrases, clauses, or sentences.
Examples.—Somero kaj Vintro = Summer and Winter. Tage aŭ nokte = By day or by night. Li diras, ke vi estas mallaborema = He says that you are lazy. Li estas fiera, sed vi estas humila = He is proud, but you are humble.
263. Conjunctions are of two kinds, Co-ordinating and Subordinating. They have no influence over the moods of verbs (par. 171 (b)).
264. Co-ordinating conjunctions connect two sentences, or two members of a sentence that are independent of each other. These are of five classes:—
- (1). Copulative, as:—kaj = and; kaj ... kaj = both ... and.
- (2). Alternative, as:—aŭ = or; aŭ ... aŭ = either ... or; nek = nor, nek ... nek = neither ... nor.
- (3). Adversative, as:—sed = but.
- (4). Causative, as:—ĉar = for.
- (5). Illative, as:—tial = therefore.
265. Subordinating conjunctions introduce a clause that is dependent on another. There are six classes, viz., conjunctions of:—
- (1). Manner or Degree, as:—kiel = as, kvazaŭ = as if, as though, ol = than, etc.
- (2). Consequence, as:—ke = that, tiel ke = so that.
- (3). Reason or Cause, as:—ĉar = because, since, tial ke = inasmuch as, since, etc.
- (4). Purpose, as:—timante ke = lest, for fear that, fearing that, etc.
- (5). Condition, as:—se = if, esceptinte ke, krom se = unless, except, se nur = provided that, if only, etc.
- (6). Concession, as:—kvankam = though, although, tamen = however, notwithstanding, eĉ se = even if, etc.
266. Conjunctions connect the same cases of nouns, pronouns, and adjectives. When there is a diversity of case, it is due to ellipsis (see par. 105).
Example.—Mi vidis lin kaj lian fraton, sed ne lian fratinon = I saw him and his brother, but not his sister.
267. The co-ordinating conjunction is sometimes omitted.
Examples.—Li venis, li vidis, li venkis = He came, he saw, he conquered! Vi iros, Johano restos tie ĉi = You will go, John will remain here.
268. Conjunctions and adverbs.—Some English words are sometimes adverbs and sometimes conjunctions, more especially those introducing clauses of time or place. Some are also prepositions as well as conjunctions and adverbs, and care must be taken to use the correct Esperanto words in such cases. For instance, in English "before," "after," and "since" are prepositions, adverbs, or conjunctions.
Before (prep.) = Antaŭ.
Example.—Li staris antaŭ la reĝo = He stood before the king.
Before (adv.) = Antaŭe.
Example.—La reĝo neniam lin vidis antaŭe = The king never saw him before.
Before (conj.) = Antaŭ ol.
Example.—Pripensu antaŭ ol paroli = Reflect before speaking.
After (prep.) = Post, or, malantaŭ.
Example.—Post la hundoj, venis la homoj = After (behind) the dogs came the men.
After (adv.) = Poste, or, malantaŭe.
Example.—La rajdantoj iris antaŭe, kaj la hundoj venis poste (or, malantaŭe) = The riders went in advance, and the dogs came after.
After (conj.) = Post kiam, or, kiam.
Example.—Resendu al mi la libron, post kiam (or, kiam) vi estos ĝin traleginta = Send me back the book after you (will) have read it through.
Since (prep.) = De.
Example.—De la kreo de la mondo = Since the creation of the world.
Since (adv.) = De tiu tempo; de tiam; de kiam; de la tempo, kiam.
Example.—Mi lin vidis hieraŭ, sed mi lin ne vidis de tiu tempo = I saw him yesterday, but I have not seen him since.
Since (conj.) = Ĉar.
Example.—Mi devas ĝin fari, ĉar vi insistas = I must do it, since you insist.
LIST OF CONJUNCTIONS
(Including Conjunctive Adverbs).
268. (a). The following is a list of the principal conjunctions. Some of them, according to the sense in which they are used, are employed also as adverbs or prepositions, and will be found in the lists of adverbs and prepositions in pars. 248 (b) and 259.
Alie = Otherwise, or, else.
Example.—Mi ne vidis lin, alie mi estus vin sciiginta = I did not see him, otherwise (else, or) I should have told (informed) you.
Aliflanke = On the other hand.
Example.—Kelkaj personoj diras, ke Johano estas fripono: aliflanke, aliaj diras, ke li estas naivulo = Some persons say John is a knave; on the other hand, some say he is a simpleton.
Almenaŭ = At least.
Example.—Almenaŭ li provis ĝin fari = At least he tried to do it.
Ankaŭ = Also, too, as well (also adverb).
Examples.—Mi ankaŭ ĝin vidis = I, too, saw it. Johano kaj ankaŭ Mario estis tie = John and also Mary were there.
Antaŭ ol = Before, ere.
Examples.—Antaŭ ol morti, li diris ... = Before dying he said ... Li vespermanĝis, antaŭ ol li foriris = He dined before he went away. Antaŭ ol ni atingos lin, li estos malproksime = Ere we (shall) reach him, he will be far away. Antaŭ ol iri Londonon, ni veturis Berlinon = Before going to London, we travelled to Berlin.
Aŭ = Or.
Example.—Oni ne scias, ĉu li ploras aŭ ridas = One does not know whether he is weeping or laughing.
Aŭ ... aŭ = Either ... or.
Example.—Aŭ vi aŭ mi devos ĝin fari = Either you or I must (will have to) do it.
Cetere = Besides, for the rest, for the matter of that.
Example.—Li ne venis; cetere, se li estus veninta, mi ne estus vidinta (or, vidus) lin = He did not come; besides, if he had (should have) come, I should not have seen him.
Ĉar = Because, for, since.
Examples.—Tion mi scias, ĉar tie mi estas = I know that, because (for) I was there. Ĉar vi ne estis tie, vi ne povas ĝin scii = Since you were not there, you cannot know it.
Ĉiufoje kiam, ĉiun fojon kiam = Every time when, each time when.
Example.—Mi lin renkontadis ĉiufoje, kiam mi iris Londonon = I met him every time (when) I went to London.
Ĉu = Whether, or, if (see remarks on ĉu in the list of adverbs, par. 248 (b)).
Ĉu ... aŭ = Whether ... or.
Example.—Mi iros, ĉu li venos aŭ ne = I shall go, whether he come (will come) or not.
Ĉu ... ĉu = Whether ... whether.
Example.—Ĉu li skribos, ĉu li ne skribos, mi ne respondos al li = Whether he writes, whether he does not write, I shall not reply to him.
De l’ tempo kiam, or, de kiam = Since, from the time when.
Example.—De l’ tempo kiam li mortis.... = Since he died....
Des pli = So much the. Des pli is generally used with Ju pli (which see), but sometimes alone in reply to questions (par. 112).
Example.—Mi devas averti vin, ke li eble ne estos hejme = I must warn you, that perhaps he will not be (or, that he may not be) at home. Des pli bone! mi tute ne deziras lin vidi = So much the better, I don’t at all wish to see him.
Do = Then, therefore, consequently (argumentative).
Examples.—Mi do povas dormi trankvile = Then I can sleep tranquilly. Estis do vidaĵo mirinda! = It was then a wonderful sight! Kion do Johano diros? = What then will John say?
Dum (also preposition) = While, whilst (par. 259 (10)).
Examples.—Dum li estis parolanta, ni eliris el la ĉambro = Whilst he was speaking, we went out of the room. Li povas labori, dum mi estas for = He can work, whilst I am away.
Dume = Meantime, meanwhile (also adverb).
Example.—Ili ekbruligis la fajron, dume ni pretigis la manĝaĵon = They lighted the fire, meanwhile we got the food ready.
Eĉ se = Even if.
Example.—Ili ne volus iri, eĉ se ili estus invititaj = They would not wish to go, even if they were (should be) invited.
Foje kiam = Once when, one day when, once upon a time.
Example.—Foje kiam mi promenis, mi renkontis vian amikon = Once (one day), when walking, I met your friend.
Ĝis (also preposition) = Till, until (par. 259 (13)).
Example.—Atendu, ĝis mi revenos[22] = Wait till I (shall) return.
Footnote:
[22] N.B.—Some writers would say ĝis kiam. Zamenhof never did—the second word appears superfluous.
Jen = Behold, here (also an adverb and interjection).
Example.—Jen la malsameco de la rezulto klariĝas = Here the difference of the result is explained.
Jen ... jen = Now ... now, sometimes ... at other times.
Example.—Jen li kuras rapide, jen li haltas! = Now he runs rapidly, now he stops!
Ju malpli ... des malpli = The less ... the less (par. 112).
Example.—Ju malpli li laboras, des malpli li enspezas = The less he works, the less he earns.
Ju malpli ... des pli = The less ... the more.
Example.—Ju malpli li trinkas, des pli li manĝas = The less he drinks, the more he eats.
Ju pli ... des malpli = The more ... the less.
Example.—Ju pli ni trinkas, des malpli ni manĝas = The more we drink, the less we eat.
Ju pli ... des pli = The more ... the more.
Example.—Ju pli bona vi estos, des pli vi estos amata = The better you are, the more you will be loved.
Kaj = And.
Example.—Vi kaj mi devas ĝin fari = You and I must do it.
Kaj ... kaj = Both ... and.
Example.—Mi vidis tie kaj Johanon kaj Georgon = I saw both John and George there.
Kaj ceteraj = And the rest, et cetera (commonly written k.c.).
Kaj tiel plu = And so forth, and so on (commonly written k.t.p.).
Ke = That. Be careful not to use ke for the pronouns kio, kiu, tio, or tiu = that.
Examples.—Mi esperas, ke tio, kion vi havas en la mano, ne estas venena insekto = I hope that that which you have in your (the) hand is not a poisonous insect. Mi pensas, ke tiu vorto estas malĝuste tradukita = I think that that word is wrongly translated.
Kial = Wherefore, why (par. 150) (also adverb).
Example.—Demandu lin, kial li tion faras = Ask him why he does that.
Kiam = When, as, after (kiam = after, when used with the English pluperfect) (par. 151).
Examples.—Pluvis forte, kiam ni atingis (alproksimiĝis) la lagon = It rained heavily when (as) we reached the lake. Kiam mi estis kolektinta la sumon, mi aĉetis novan libron = After (when) I had collected the amount, I bought a new book.
Kiam ajn = Whenever (par. 145).
Example.—Li balbutis, kiam ajn li parolis = He stammered whenever he spoke.
Kie = Where (par. 152) (also adverb).
Example.—Sciigu min, kie li estas = Tell (inform) me where he is.
Kie ajn = Wherever (par. 145).
Example.—Mi lin trovos, kie ajn li estas = I shall find him wherever he is.
Kiel = As (in comparison) (par. 153).
Example.—Li estas tiel forta, kiel vi = He is as strong as you.
Kiel ajn malmulte = However little.
Example.—Kiel ajn malmulte vi volos (or, volas) ... = However little you may (will) wish....
Kiel ankaŭ = As also, as well as.
Example.—Mia patro, kiel ankaŭ mi, pensas, ke.... = My father, as well as I, thinks that....
Kiel eble plej baldaŭ = As soon as possible (lit., as possible, most soon). Kiel eble plej should be used as follows:—
Examples.—Kiel eble plej frue = As early as possible. Kiel eble plej rapide = As quickly as possible. Sendu lin al mi kiel eble plej baldaŭ = Send him to me as soon as possible.
Kiel ekzemple = As for example.
Example.—Oni ne manĝas kelkajn birdojn, kiel ekzemple aglojn, akcipitrojn, vulturojn, cikoniojn, kaj aliajn = People do not eat some birds, as, for example, eagles, hawks, vultures, storks, and others.
Kio ajn okazos (or, ĉiuokaze) = At all events (lit., whatever shall happen).
Example.—Mi venos morgaŭ, kio ajn okazos = I shall come to-morrow whatever happens.
Kondiĉe, ke = On condition that.
Example.—Mi vin forpermesos, kondiĉe, ke vi revenu postmorgaŭ = I will give you leave of absence, on condition that you return the day after to-morrow.
Konsente, ke = It being agreed that.
Example.—Mi iros, konsente, ke vi ankaŭ estu tie = I will go, it being understood that (agreed that) you also be there.
Kontraŭe = On the contrary (also adverb).
Example.—Vi preferas la bovaĵon, mi, kontraŭe, preferas la ŝafaĵon = You prefer beef, I, on the contrary, prefer mutton.
Krom se = Unless.
Examples.—Krom se ili rapidos (or, se ili ne rapidos), ili maltrafos la vagonaron = Unless they (will) make haste, they will miss the train.
Krom tio = Besides, moreover, apart from that.
Example.—Ŝi estis krom tio tre bela knabino = She was, besides (moreover), a very beautiful girl.
Kun la kondiĉo, ke = On (with) the condition that.
Example.—Mi pruntis al li la libron kun la kondiĉo, ke li redonu ĝin al mi postmorgaŭ = I lent him the book on the condition that he should (is to) return it to me the day after to-morrow.
Kvankam = Although, though.
Examples.—Kvankam li estas riĉa, tamen li ne estas feliĉa = Although he is rich, yet he is not happy. Kvankam mi konsentas vian opinion, tamen mi ne povas akordiĝi kun vi = Though I agree with your opinion, I cannot nevertheless be in accord with you.
Kvazaŭ = As if, as though (also adverb).
Example.—Li staris, kvazaŭ li vidas teruraĵon = He stood as if he saw a terrible object.
Laŭ tio ... ke = According as.
Example.—Laŭ tio, ke vi estos atenta aŭ maldiligenta, la lernejestroj vin laŭdos aŭ mallaŭdos = According as you are (will be) attentive or idle, the schoolmaster will praise or blame you.
Malgraŭ ĉio = In spite of all (everything), after all.
Example.—Li foriris malgraŭ ĉio, kion mi diris = He went away in spite of all I said.
Malgraŭ tio, ke = Notwithstanding that.
Example.—Malgraŭ tio, ke mi ne havis palton, mi eliris = Notwithstanding that I had no overcoat, I went out.
Malpli ... ol = Less ... than (par. 112).
Example.—Li estas malpli kuraĝa, ol lia frato = He is less courageous than his brother.
Ne nur, ne sole = Not only.
Example.—Li ne nur ŝtelis, sed li mortigis ankaŭ = He not only stole, but he committed murder (murdered) also.
Nek = Nor (par. 59 (c)).
Example.—Li ne estis tie, nek mi = He was not there, nor I.
Nek ... ankaŭ = Nor ... also, nor ... too, nor ... either.
Example.—Vi ne estis tie, nek mi ankaŭ = You were not there, nor I either.
Nek ... nek = Neither ... nor (par. 59 (c)).
Example.—Nek vi nek mi estis tie = Neither you nor I was there.
Ol = Than (par. 112).
Examples.—Pli bone malfrue, ol neniam = Better late than never. La libro ne kostos pli ol tri ŝilingojn = The book will not cost more than three shillings.
Per (or, pro) tio, ke = In that, since.
Example.—La akvo diferencas de la glacio per tio, ke tiu estas fluida, kaj ĉi tiu malfluida = Water differs from ice, in that the former is fluid and the latter solid.
Pli ... ol = More ... than (par. 112).
Example.—Li estas pli forta, ol vi = He is stronger than you.
Plie = Moreover, further (also adverb).
Example.—Plie, mi diras al vi, ke ... = Moreover, I tell you that....
Por ke = In order that, so that, to the end that. Por ke is always followed by the Imperative mood, because, when used, this expression implies order (see remarks on Imperative, par. 201).
Examples.—Por ke mi rekompencu vin, konvenas, ke vi ĝin meritu = In order that I may recompense you, it is proper (fitting) that you merit it. Mi volas ĉion fari, por ke vi estu kontenta je mi = I wish to do everything, so that you may be satisfied with me, or, I will do everything to please you.
Post kiam = After.
Example.—Post kiam la suno subiris, ni revenis hejmen = After the sun set we returned home.
Same kiel = As, just as (par. 112).
Example.—Same kiel la patrino amas sian infanon, tiel mi amas vin = Just as the mother loves her child, so do I love you.
Se = If.
Example.—Mi ĝin faros, se mi povos = I shall do it if I can (shall be able).
Se ne = If not, otherwise, lest.
Example.—Lernu vian lecionon, se ne, mi vin vergos! = Learn your lesson, otherwise I shall cane you!
Se nur = If only, provided that.
Example.—Vi vidos Johanon, se nur vi alvenos frue = You will see John, provided that you (will) arrive early.
Se okaze = If perchance, in case, in the event of.
Example.—Se okaze vi venus malfrue, Johano ne estus tie ĉi = If perchance you should come late, John would not be here.
Se tamen = If however, if still, if though, if notwithstanding.
Example.—Se tamen vi ne povos veni morgaŭ matene, venu vespere = If, however, you are not (will not be) able to come to-morrow morning, come in the evening.
Sed = But.
Example.—Li legas, sed ne komprenas tion, kion li legas = He reads, but does not understand what he reads.
Sed ankaŭ = But also.
Example.—Ŝi donis al mi ne nur hundon, sed ankaŭ ĉevalon = She gave me not only a dog, but also a horse.
Sed eĉ = But even.
Example.—Ne sole viroj, sed eĉ infanoj estis tie = Not only men, but even children were there.
Sekve = Consequently.
Example.—Ekpluvis, sekve ni revenis domen = It began to rain, consequently we returned home.
Tamen = However, yet, still, nevertheless, but.
Examples.—Kvankam li estas riĉa, tamen li ne estas feliĉa = Although he is rich, yet (still) he is not happy. Mi ne povis veni hodiaŭ, tamen mi venos morgaŭ = I could not come to-day, however, I will come to-morrow. Kvankam li perdis monon, tamen li ne mortis malriĉulo = Although he lost money, nevertheless he did not die a poor man.
Tia, ke = Such that.
Example.—Mia teruro estis tia, ke mi ne povis paroli unu vorton = My terror was such, that I could not utter a single word.
Tial = So, therefore (par. 150) (also adverb).
Example.—Li rifuzis labori, tial mi eksigis lin = He refused to work, therefore (so) I dismissed him.
Tial, ke = Inasmuch as, since, because.
Example.—Mi vin ne mallaŭdas, tial, ke tio ne estis via eraro = I do not blame you, inasmuch as (since) it (that) was not your mistake.
N.B.—Do not confuse tial, ke with tiel, ke = so that.
Tiam, kiam = Then when, when (par. 151).
Example.—Tiam, kiam mi estis riĉa, mi ne estis feliĉa, or, Kiam mi estis riĉa, (tiam) mi ne estis feliĉa = When I was rich, (then) I was not happy.
Tiamaniere, ke = In such a manner that, so that.
Example.—Parolu tiamaniere (or, tiel), ke mi povu vin kompreni = Speak in such a manner (so) that I can (may be able to) understand you.
Tiel, ke = So that.
Example.—Estis muro inter ili, tiel, ke ili ne povis vidi unu la alian = There was a wall between them so that they could not see one another.
Tiel ... ke = So ... that.
Example.—Li estas tiel bona, ke li ĉion pardonas = He is so good that he pardons everything.
Tiel ... kiel = As ... as (par. 112).
Example.—Ŝi estas tiel bona, kiel (ŝi estas) bela = She is as good as she is beautiful.
Timante, ke, or, pro la timo, ke = For fear that, fearing that, lest.
Example.—Mi tion diris, timante, ke li venos = I said that, fearing that (lest) he would (will) come. Note the use of the future tense here. "What is my fear?" I fear he will perhaps come.
Tio estas (t.e.) = That is, that is to say, to wit. The initial letters are nearly always used just as we say id est = i.e.
Tiom ... ke = So many ... that, so much ... that.
Example.—Mi havis tiom da pomoj, ke mi devis ilin fordoni = I had so many apples that I was obliged to give them away.
Tiom ... kiom = As much ... as, as many ... as.
Example.—Donu al mi tiom, kiom vi povas = Give me as much (many) as you can.
Tuj kiam = As soon as, immediately when, directly.
Example.—Mi fermis la pordon, tuj kiam li eliris = I shut the door as soon as (directly) he went out.
INTERJECTIONS AND EXCLAMATIONS.
269. Interjections (interjekcioj) and interjectional expressions vary so considerably in force and meaning in different languages that it is impossible to translate some of them. If we translated our English interjections literally into Esperanto, many of them would have no meaning to a foreigner. The following short list appears at present to be in use, but, no doubt, as the language becomes more widely spoken, more will be added.
Adiaŭ! = Adieu! farewell! good-bye!
Ah! Aha! = Ah! hah!
Aj! = An exclamation of disgust.
Antaŭen! = Forward!
Atentu! = Look out! Take care! Attention!
Aŭskultu! = Hark! hist!
Bis! = Encore!
Bone! = Good!
Bonvenu! Bonvenon! = Welcome!
Brave! = Bravo! capital! splendid!
Certe! = Certainly!
Ĉu estas eble! = Is it possible!
Ĉu ne! = Isn’t it! etc. Ĉu! = Is it! etc.
Ĉu ne vere! = Is it not so!
Dio gardu! = God save us!
Dio mia! = God bless me!
Dio min savu! = God save me!
Dio volu! = Would to God! may God!
Efektive! = Really!
Fi! = Fie! for shame!
For! = Away! be off!
For de tie ĉi! = Begone! be off! avaunt!
Ha! = Ah! ha!
Haltu! = Stop!
He! = Halloo! hey!
Helpon! Helpu! = Help!
Ho! = O! oh! ho!
Ho ve! = Alack! alas! oh dear! welladay!
Hontu! = For shame!
Hura! = Hurrah! huzza!
Ja! = Indeed!
Jen! = Lo! there! behold! see!
Kial do! = Why indeed! why then!
Kiel abomene! = How abominable!
Kion! = What! Kion do! = What then!
Kompreneble! = Of course!
Kuraĝe! = Courage!
Ne! = No!
Nu! = Well!
Nu do! = Well then!
Pacience! Paciencu! Paciencon! = Be quiet! Patience!
Peston! = Plague on’t!
Pluen! Daŭrigu! = Proceed! Go on!
Pro Dio! = For God’s sake!
Rapidu! Rapide! = Quick!
Silentu! Silenton! = Hist! hush!
Ŝŝ! = ’Sh! Hush!
Ts! = Hist!
Ve! = Woe!
Vere! = Really! True!
Verege! Tre vere! = Very true!
Vivu! = Long live!
269 (a). When adjectives are used as interjections, the adverbial form in E is used, because there is neither noun nor pronoun with which they can agree, as:—Neeble! = Impossible! (par. 245).