Það eru tveir agnhnúar á Alaska sem nýlendustað, er fœra má til á móti því. Og því er ekki að leyna, að annar þeirra er mjög verulegr. Ég ætla nú að nefna hann fyrst; það er vegalengdin og þar af leiðandi hæð ferðakostnaðarins. Það er víst, að ætti að fara á járnbraut þvert yfir Ameríku, og svo á gufuskipi frá San Francisco til Alaska, þá yrði ferðin um 130^rd til 140^rd danska fyrir alla leið frá Íslandi til Alaska; þó mætti líklega fá hana, ef til vill, nokkru ódýrari. Þetta er óneitanlega mikill ókostr, mesti ókostrinn og eini; því væri hann eigi, þá gæti ekki verið augnabliks áhorfsmál að velja Alaska. En ég ætla, að kostirnir sé þó svo miklir, að þeir ætti meira en að vega upp þennan eina ókost. Að geta haldið þjóðerni sínu og myndað sjalfstœtt íslenzkt ríki, er svo mikils vert, svo stór hugmynd og fögr, að 20-30 danskir dalir ættu að vega létt móti því. Auk þessa er athugandi að þeir, sem fara til Canada eðr Wisconsin eðr annarstaðar í ríkin hér, verða altaf að búast við að fá eigi atvinnu þegar í stað og verða því að vera út búnir með peninga til að lifa við, ef til vill nokkrar vikur fyrst eftir að þeir koma. En á Kadíak þufa þeir eigi að gjalda húsaleigu; húsin standa og bíða þeirra, og það, sem mest er um vert, þeir geta unnið fyrir sér fyrsta daginn sem þeir koma í land, og það ekki með því að gjörast daglaunamenn annara, heldr með því, að taka björgina á sjó eða landi.

Alt um það hefi ég gjört mér alt far um, að reyna að byggja brú yfir þessa torfœru: ferða-kostnaðinn. Ég fór því hingað til Washington (höfuðborgar sambandsins) til að reyna að fá aðstoð löggjafarvaldsins til að létta ferðakostnað landa minna til Alaska eða enda flytja þá frítt. Forseti Banda-ríkjanna og ráðherrarnir eru því hlyntir mjög; en þingið hefir verið mjög í önnum með fjölda fyrir liggjadi eldri mála, svo að óvíst er, að þetta mál nái að komast að á þessu þingi; en ef það kemst eigi að í vetr, þá kemr það ásamt fleiri laga-frumvörpum að Alaska lútandi, er ég hefi fram að leggja, fyrir á næsta þingi; og ef mér auðnast að verða hér þá aftr og fylgja málunum (sem nauðsynlegt er hér í landi að gjöra), eða einhver betr hœfr í minn stað, þá er eigi stór efi á, að nokkuð má vinna til léttis í þessu efni.—En vér ættum að byrja þegar í stað, ef unt er, að flytja vestr til Alaska, allir, sem það geta, og sem á annað borð ætla að flytja úr landi. Því ekkert styrkir eins málið á þinginu, eins og það, að geta sýnt þó ekki sé nema lítinn vísi til nýlendu—nokkra menn!

Hinn annmarkinn, sem talinn hefir verið á Alaska, er samgönguleysi við hin ríkin. Þessi viðbára þýðir lítið. Fyrst og fremst er, að verzlunar-skip kaupmanna (er verzla við ina innlendu menn) ganga nú svo oft milli Kadíak og San Francisco, að Kakíak hefir nú eins miklar samgöngur við heiminn, og Reykjavík hefir. Í öðru lagi gengr gufuskip frá San Francieco til Sitka í Alaska 30. hvern dag árið í kring, og mundi það verða látið ganga til Kadíak þegar, er þar kemr bygð hvítra manna. Auk þess ber oss að minnast þess, að í Alaska er efniviðr nógr í skipin og nœgr eldiviðr, svo efnið kostar ekkert; það er ekki nema verkið að byggja þau; og mundum vér þar skjótt hafa vorn eigin skipa-stól og reka sjálfir verzlun vora.

Um verzlun á Kadíak nú er það eitt að segja, að þar eru þrjár sölubúðir; má fá þar allar nauðsynjar víð líku verði og í San Francisco. Ég hefi lagt svo undir við eigendr einnar af þeim verzlunum, að þeir flytji salt til Kadíak eftir þörfum og taki fisk í verzlun sína.

Ég þykist nú hér með hafa getið kosta og ókosta allra, svo sem mér er ljósast unt. Menn geta nú metið þá og vegið.

En vér ættum að minnast þess ávalt, að vér vinnum eigi oss að eins, heldr framtíðinni og niðjum vorum:

"Nos numerus sumus, et fruges consumere nati."

Mér virðist það samboðið ódauðlegri veru og konungi skepnunnar, sem manneskjan er, að skygnast svo langt fram í framtíðina, sem eðli vort og skynsemi leyfir.—Það er kunnugt, að Kyrra-Hafs verzlunin við Japan og Sínland er einhver in ábatamesta í heimi. Það er og víst, að sá andi sem lifði í Íslendingum, þegar Noregs-konungr sagði um ofrhugana, er sigldu svo djarflega í ófœru veðri: að þar sigldu annað hvort vitlausir menn eða Íslendingar,—sá sami hugrekkis og garps andi lifir enn.^[23] Og þá er slík sjómensku-þjóð sem Íslendingar festu fót í landi, þar sem timbr kostar ekki annað, en að smíða úr því, þá mundu þeir skjótt gerast siglinga-menn og farmenn eins og frændr þeirra í Noregi. Noregr á nú þriðja stœrstan skipastól í heimi. Og Íslendingar, svo vel lagaðir til sjómensku, í landi þar sem alt, er til skipasmíða heyrir, liggr við fœtr mans, í landi, sem liggr betr, en nokkurt annað við inni arðsömustu verzlun í heimi, í landi, sem einmitt mundi eiga ágætasta markað fyrir alla vöru sína í Japan og Sínlandi—þeir mundu, segi ég, þar sem svo á stendr, skjótt verða ein in frægasta siglingaþjóð heimsins, og að líkindum með tímanum ná undir sig allri Kyrra-Hafs verzluninni; þetta væri nœg atvinna hundruðum þúsunda, nei, miljónum manna;—og íslenzkt þjóðerni á það, ef til vill, ólifað enn, að bera œgishjálm yfir meginþjóðir þessa heims. Það er djarfr og fallegr draumr, þetta! En það er komið undir vestrförum Íslands sjálfum, hvort þessi draumr á að rœtast eðr eigi!

Það hlæja ugglaust mörg fífl að þessu; en heilagir spádómar, vísindi, trú, kristindómr, já, alt, sem fagrt og satt var í veröldinni, hefir sætt þeim forlögum, og lifir þó enn! Ég held það hafi aldrei neinn stór sannleikr í heimi þessum verið hleginn í hel!