"Ho! Mijn bijl snijdt als een vliem, ik heb ze geslepen totdat zij het haar van mijn arm wegnam,—en ik hoop dat zij deze nacht wel bot zal worden, of ik zal ze niet weder slijpen!"

"Het is te ver gekomen, Mertyn, de Fransen behandelen ons als een hoop domme ossen, en zij denken dat wij voor hun dwingelandij zullen zwichten; maar, God weet het, zij kennen ons niet, en bedriegen zich wanneer zij ons naar de vervloekte Leliaards beoordelen."

"Ja, die bastaarden roepen heil Frankrijk; zij strelen de Vreemde, maar hen wacht ook iets, want toen ik mijn bijl met zoveel moeite sleep, heb ik hen niet vergeten!"

"Ho neen, Mertyn, gij moogt het bloed uwer landgenoten niet vergieten.—Deconinck heeft het verboden."

"En Jan van Gistel, die laffe verrader, zal die blijven leven? Neen, bij mijn ziel!"

"Jan van Gistel zal sterven; hij moet rekenschap over de dood van Deconincks oude vriend geven. Maar dit zij de enigste."

"Zullen de andere bastaarden dan ongestraft blijven? Zie, Meester, dit gedacht pijnigt mij, ik kan het niet over mijn hart krijgen."

"Hun straf zal groot genoeg zijn, de schaamte, de verachting zij hun deel; wij zullen ze honen en misprijzen. En zeg mij, Mertyn, beeft gij niet op de gedachte dat iedereen u in het aangezicht mag spuwen en zeggen:—Gij zijt een bastaard, een lafaard, een landverrader? Dit zal hun gebeuren."

"Ho, ja Meester, uw woorden jagen een koude rilling over mijn lichaam! Welke ijslijke straf, waarlijk duizendmaal pijnlijker dan de dood. Welke hel zou dit voor hen zijn, indien zij een Vlaamse ziel hadden!"

Nu zwegen zij enige ogenblikken, horende als de stappen van mensen in de verte, doch dit gerucht verging welhaast; dan hernam Breydel: "Die boze Wallen hebben mijn oude moeder vermoord. Ik heb het gezien, een vijandlijke degen is door het hart, dat mij zozeer beminde, gegaan. Zij hebben geen medelijden voor haar gehad, omdat zij een onbuigbare Vlaming gebaard heeft; maar nu zal ik geen medelijden met hen hebben,—en ik zal terzelfder tijd mijn bloed en het Vaderland wreken."

"Geven wij lijfsgenade, Meester? Vangen wij iemand?"

"Luister, Meester, het gerucht vermeerdert op de weg van Damme! Wacht wat!"

Hij plaatste zijn oor tegen de grond, hief het weder op en sprak: "Meester, de wevers zijn niet ver van hier, nog vier boogscheuten."

"Kom dan, wij staan op. Ga stilzwijgend langs de scharen en zorg dat men zich niet oprichte. Ik ga Deconinck tegemoet, opdat hij wete in welke lanen hij zijn mannen kan schikken."

Enige ogenblikken hierna drongen vierduizend wevers langs verschillende zijden in het bos; zij legden zich, volgens het bevel dat zij ontvangen hadden, op de grond en zwegen. De stilte werd door hun komst maar weinig verstoord, en weldra hoorde men niets meer. Alleenlijk kon men enige mannen van de ene schaar tot de andere zien gaan: deze droegen aan de Aanleiders het bevel dat zij zich bij het oostereinde van het bos moesten begeven.

Wanneer zij in groot getal daar gekomen waren, schaarden zij zich rond Deconinck, om zijn onderrichtingen te ontvangen. De Deken der wevers ving in dezer voege aan: "Broeders, heden moet de zon onze vrijheid of onze dood bestralen. Verenigt derhalve al de onversaagdheid, welke u door de liefde tot het Vaderland kan ingeboezemd worden: denkt wel dat gij voor de stad, waar het gebeente uwer vaderen rust, voor de stad waar uw wieg gestaan heeft, vechten moet. Geeft niemand lijfsgenade; moordt al de Fransen, die u onder de hand vallen, en laat geen wortel van dit vreemd onkruid. Wij of zij moeten sterven! Is er iemand onder u die nog enig medelijden gevoelt voor degenen die onze broeders zo onbarmhartig hebben gehangen en verpletterd, voor die verraders, welke onze Graaf gevangen en zijn kind vergeven hebben?"

Een gemor, zo somber en zo wraakzuchtig dat de toon alleen bekwaam was om het hart met schrik te benijpen, bleef een ogenblik onder het lover der bomen hangen.

"Zij zullen de dood sterven!" was der Aanleiders antwoord.

"Welnu," hernam Deconinck, "heden nog zullen wij vrij zijn; maar er zal ons nog meer moed behoeven om onze vrijheid te bewaren, want de Franse Koning zal ongetwijfeld met een nieuw leger naar Vlaanderen komen:"

Met de grootste omzichtigheid togen al de ambachten in Brugge, ieder Aanleider begaf zich met zijn mannen naar het kwartier dat hem door Deconinck was aangewezen. Een vierendeel uurs later waren de wakers van al de poorten vermoord, en ieder ambacht bevond zich op zijn plaats: voor elke deur der herbergen, waar de Fransen gehuisd waren, stonden acht Klauwaards gereed om zich met hamers en bijlen een ingang te openen. Geen enkele straat was zonder bezetting: de stad was in al haar delen vervuld met Klauwaards, die nu slechts het teken om te beginnen afwachtten.

Deconinck stond op het midden der Vrijdagmarkt; na een korte bedenking, sprak hij de vloek der Fransen uit, roepende: "Vlaanderen de Leeuw! Wat wals is, vals is! Slaat al dood!"

Die roep, het vonnis der Vreemden, liep door vijfduizend monden. Licht is het te bedenken wat schriklijk gehuil, wat ijslijke verwarring van moordkreten eruit ontstond. Op hetzelfde ogenblik werden alle deuren ingestoten of verbrijzeld.

Zij stonden in een dikke schaar tegen de huizen, en verdedigden zich wanhopig tegen de beenhouwers. Velen onder hen hadden kruisbogen en schoten menige Klauwaard ter neder; maar dit vergrootte de razernij dergenen die hun makkers zagen vallen. Men hoorde de stem van De Chatillon die de zijnen tot wederstand aanmoedigde, men bemerkte insgelijks Mijnheer De Mortenay wiens reuzenzwaard in de duisternis als een bliksemstraal blonk.

Breydel raasde als een uitzinnige, en hakte links en rechts tussen de Fransen; ook stond hij reeds enige voeten boven de grond, zulk een groot getal vijanden had hij onder zijn voeten geworpen. Stromen bloeds liepen onder de lijken, en de schreeuw: "Vlaanderen de Leeuw! Sla al dood!" mengde zich in afgrijselijke galmen met de laatste kreten der stervenden.

Mijnheer Jan van Gistel bevond zich ook onder de Fransen.

Daar hij wist dat zijn dood onfeilbaar was, indien de Vlamingen de zege behaalden, riep hij gedurig: "Heil Frankrijk! Heil Frankrijk!" denkende daarbij de soldeniers aan te moedigen.

Maar Jan Breydel herkende zijn stem.

"Mannen!" riep hij met dolle woede. "De ziel van de bastaard moet ik hebben! Vooruit, dit heeft lang genoeg geduurd,—wie mij bemint, volge mij maar!"

Bij deze woorden wierp hij zich met zijn bijl te midden der Fransen, en hakte al de omstaanden plotseling ten gronde; zijn makkers dit ziende, vielen met zoveel verwoedheid op de vijand dat zij, dezelve tegen de muur drijvende, bij de vijfhonderd van zijn mannen om de hals brachten.—In dit uiterst ogenblik, in dit aaklig stervensuur herinnerde De Mortenay zich de woorden en de belofte van Deconinck; hij was blijde dat hij de Landvoogd nog redden kon en riep: "Ik ben De Mortenay, men late mij door!"

De Klauwaards lieten hem met eerbied doorgaan en hinderden hem geenszins.

"Door de handen van dit grauw om te komen is niet eerlijk," antwoordde De Chatillon, "ik wenste dat ik als een ridder met de degen in de vuist gesneuveld ware; maar het is zo!"

De koelheid van De Chatillon bedroefde Van Gistel nog meer.

"Het is zo!" herhaalde hij. "Och God, wat schriklijk ogenblik! Hoe zullen zij ons martelen! Maar, Mijnheer De Mortenay, ik bid u om Gods wil; gij, die veel op hen vermoogt, vraag toch of zij voor groot losgeld ons het leven willen laten. Ik wil door hun handen niet sterven, en zal alles geven wat zij eisen, hoeveel het ook zij."

"Ik zal het hun vragen," antwoordde De Mortenay, "maar laat u niet zien of zij halen u uit het huis." Hij opende het venster, en riep: "Meester Breydel, Mijnheer Van Gistel doet u vragen, of gij hem voor een groot losgeld een vrijgeleide wilt verlenen. Eis al wat gij wilt, bepaal zelfde som. Weiger niet, bid ik u."

"Mannen," riep hij tot zijn makkers met een bittere lach, "zij bieden ons geld! Zij denken dat de wraak van een volk met geld kan betaald worden. Zullen wij dit aannemen?"

"Wij moeten de Leliaard hebben!" huilden de beenhouwers.

"Sterven moet hij, de verrader! De bastaardvlaming."

Die kreten klonken ijslijk in de oren van Van Gistel, het scheen hem dat de bijlen hem reeds de doodslag gaven. De Mortenay liet de onstuimige wraakeising voorbijgaan, en riep opnieuw: "Gij hebt mij gezegd dat mijn woning een bevrijde plaats was, waarom verbreekt gij nu het gegeven woord?"

"En mag ik vrijelijk de stad verlaten?"

"Gij, Mijnheer De Mortenay, met uw dienaren moogt gaan waar gij wilt, geen haar van uw hoofd zal geraakt worden. Maar bedrieg ons niet, want wij kennen de mannen, die wij zoeken, te wel."

"Nu dan, ik zeg u dat ik binnen een uur naar Kortrijk wil vertrekken."

"God hebbe u onder zijn hoede."

"Gij hebt dan volstrekt geen medelijden met weerloze ridders?"

"Zij hebben geen medelijden met onze broeders gehad, hun bloed moeten wij hebben! De galg die zij geplant hebben, staat nog recht."

De Mortenay sloot het venster toe, en sprak tot de ridders: "Mijne heren, ik beklaag u, zij willen uw bloed vergieten. Ho gij loopt groot gevaar! Maar ik hoop dat ik UEdele met de bijstand des Heren nog zal kunnen redden. Er is een uitgang achter de hof, langs dewelke het u kan gelukken aan uw bloeddorstige vijanden te ontsnappen. Verkleedt u, en stijgt te paard: dan zal ik met mijn dienaren ter deure uitgaan, en terwijl ik aldus de aandacht der beenhouwers tot mij zal trekken, zult gijlieden ijlings langs achter naar de vesten vluchten. Bij de Smedenpoort is de muur afgebroken. Het zal u niet moeilijk zijn in het veld te geraken, uw paarden zal men niet kunnen tegenhouden."

De Chatillon en Van Gistel aanvaardden dit middel met blijdschap. De Landvoogd nam de klederen van zijn Kapelaan en Van Gistel die van een geringe dienaar; dertig andere Fransen, die overgebleven waren, namen de paarden uit de stallen en bereidden zich om met hun veldheer te vluchten.

Breydel antwoordde niet, zijn hart was te vol: bevend van ontroering sloeg hij zijn armen om de doek van de Standaard, en omhelsde alzo de blauwe Leeuw. Hij verborg het hoofd in de vouwen der zijde, en weende enige ogenblikken zonder zich te bewegen; dan liet hij het vaandel los, en kwam in de uiterste opgetogenheid tegen de borst van Deconinck vallen.

Terwijl de twee Dekens elkander vuriglijk in de armen drukten hield het volk niet af met roepen: er bleef een juichend gerucht,—een vervoerend geschreeuw boven die duizend hoofden drijven, en een vlottende beweging gaf hun onrustige blijdschap te kennen. De Vrijdagmarkt was niet wijd genoeg om al de bijzijnde Burgers een plaats te verlenen; hoezeer zij ook tot smachtens toe opeengesloten waren. De Steenstraat was tot bij St.-Salvatorskerk nog vol mensen; insgelijks waren de Smeden- en Boeveriestraten tot op een zekere afstand met de min onstuimige vrouwen en kinderen overdekt.

De Deken der wevers keerde zich naar het midden der Markt, en naderde bij de nog rechtstaande galg. De lichamen der gehangen Vlamingen waren er afgedaan en reeds begraven; maar de acht stroppen had men er met inzicht aangelaten, als een gedenkteken der dwingelandij. De Standaard met de Brugse leeuw werd bij het moordtuig geplant, en dan met nieuwe vreugdekreten begroet.—Nadat Deconinck nog eens zijn ogen naar het herkochte wapen had opgeheven, zonk hij langzaam te gronde, knielde, liet het hoofd nedergaan—en bad met saamgevoegde handen.

Deconinck stond na een korte tijd van de aarde op, en terwijl de stilte nog bleef voortduren, sprak hij met luider stem, opdat velen hem mochten horen: "Broederen, heden heeft de zon een schoner licht voor ons, de lucht is zuiver in onze stad;—de adem der Vreemden komt ze niet meer besmetten. De trotse Wallen hebben gedacht dat wij hun slaven zouden zijn en blijven; maar zij hebben nu ten koste huns levens geleerd dat onze Leeuw wel slapen, maar niet sterven kan. Wij hebben het erfdeel onzer vaderen herwonnen, en de voetstappen der Vreemden met bloed uitgevaagd; maar al onze vijanden zijn niet dood, Frankrijk zal ons nog meer gewapende huurlingen zenden, want bloed eist bloed. Dit is niets, nu zijn wij onverwinbaar; echter zult gij niet op de behaalde zege mogen slapen: houdt uw harten groot, dapper, en laat het edel vuur dat op dit ogenblik in uw boezem blaakt niet verslappen. Ieder ga nu naar zijn woning, en verblijde zich met zijn huisgezin over de gelukkige verlossing. Juicht en drinkt de wijn der vrolijkheid, want dit is de schoonste dag die gij zult beleven. De Burgers die geen wijn hebben, kunnen naar de hal gaan; men zal er een maat voor elke man uitdelen."

Het geroep, dat weder allengskens aangroeide, belette de Deken in zijn aanspraak voort te gaan; hij wenkte de omstaande Dekens en ging met hen naar de kant der Steenstraat. De scharen openden zich eerbiediglijk voor hem, en overal verwelkomde hem het blijde geschal der vervoerde Burgers. Nu drong iedereen naar de Standaard die bij de galg geplant was; allen kwamen beurtelings met opgetogenheid de blauwe Leeuw bezien, en blikten op dit kenteken hunner stad als op het aangezicht van een vriend, die, na lange reizen, uit vreemde landen onder zijn broederen terugkomt. Zij reikten hun handen in de hoogte, en maakten zulke vrolijke gebaren dat zij, aan een koud en onverschillig oog, zinneloos zouden geschenen hebben.

Weldra kwamen er gezellen, die reeds wijn gehaald hadden, met hun kannen op de Markt, en verspreidden het blijde nieuws dat men in de Hal een maat voor ieder schonk. Een uur later had elk zijn drinkvat in de hand:—en zo eindigde die heuglijke dag, zonder wanorde en zonder twist, er was maar één gevoel in alle harten:—het gevoel dat de ziel van een gevangene streelt, wanneer hij weder de zon boven zijn hoofd ziet staan, en dat de wijde wereld alleen zijn kerker wordt.

Sedert dit ogenblik had Deconinck maar een gevoel, maar een zucht in zijn hart behouden: uit het grote woord Vaderland ontstonden al zijn gedachten, al zijn aandoeningen; belang, maagschap, rust, alles werd verbannen, om de liefde tot de Leeuwenbodem alleen in de wijde boezem te laten wonen.—Welke mens ook was ooit edeler dan deze Vlaming die honderden malen zijn leven en zijn vrijheid zelf voor de vrijheid van Vlaanderen waagde? Welke mens was met meer vernuft begaafd? Hij alleen, ondanks de bastaarden en Leliaards, die Vlaanderen wilden verkopen, verijdelde al de pogingen des Fransen Konings; hij alleen was het, die zijn broederen het leeuwenhart aan de keten bewaarde en alzo de verlossing langzaam bereidde.

De Fransen wisten dit wel: zij kenden degene die alle ogenblikken de wielen van hun zegewagen verbrijzelde. Zij zouden de lastige waker wel uit de weg geruimd hebben, maar met het vernuft bezat hij de voorzichtigheid der slang. Hij had zich een borstweer van zijn broeders gemaakt; dit wetende dorst de Vreemde de tolk niet raken, want dan had een bloedige ontwaking hem gewroken. Terwijl de Fransen, onder de staf der dwingelandij, gans Vlaanderen deden bukken, leefde Deconinck in volle vrijheid onder zijn stadgenoten, en hij was de meester zijner meesters; zij vreesden hem meer dan hij hen vreesde.

Nu hadden zevenduizend Fransen de tweejarige verdrukking met het leven geboet: geen enkele vreemdeling ademde nog in het vrijgemaakte Brugge, het volk verheugde zich over de verlossing, de stad weergalmde van de blijde liederen welke de Sprekers ter dier gelegenheid gemaakt hadden; en de witte vlag ontrolde de blauwe Leeuw met golvende vouwen boven de wachttoren. Dit teken, dat weleer aldus op de muren van Jeruzalem gepraald had, en hetwelk zulke glorierijke feiten verhaalde, maakte de harten der Burgers groot; die dag werd de slavernij voor Vlaanderen onmogelijk, want de Bruggelingen herinnerden zich hoeveel bloeds hun vaderen voor de vrijheid vergoten hadden. Tranen lekten soms uit hun ogen,—van die tranen, welke de ziel ontlasten wanneer zij te vol vuur is en dat edele driften haar doen gloeien.

Het Franse leger was nu wel vernield, maar het was zeker dat Philippe le Bel nieuwe en talrijker benden in Vlaanderen zenden zou om de hoon, hem geschied, te wreken. De meeste Burgers dachten weinig aan deze schriklijke zekerheid, het was hun genoeg nu vrij en vrolijk te zijn; maar Deconinck deelde niet in de openbare vreugde: het was in zijn hart dat het geluk zich besloten hield, hij had het tegenwoordige reeds vergeten om de toekomende rampen af te weren. Het was hem niet onbekend dat de geestdrift en de moed des volks met de tegenwoordigheid des gevaars eindigt; ook deed hij alle moeite om het denkbeeld des krijgs gedurig in de stad te doen heersen. Ieder ambachtsman werd een Goedendag of een ander wapen gegeven, en de vaandels werden opnieuw ingericht, met bevel om zich altijd tot de strijd gereed te houden: het ambacht der metselaars begon de vestingwerken te herstellen, en in alle werkhuizen der smeden was het verboden iets anders dan wapens voor de Gemeente te maken. De tol werd hersteld en de stadspenningen gelicht. Door die wijze maatregelen deed Deconinck al de gedachten, al de pogingen tot één doel strekken, en bewaarde zijn vaderstad voor die menige onheilen, welke een grote beroerte, hoe edelmoedig ook, altijd met zich sleept.—Men zou gedacht hebben dat het nieuwe Bestuur van Brugge zich door lange jaren had bevestigd.

Onmiddellijk na de verlossing, en terwijl het volk de wijn der vrolijkheid in al de straten dronk, had Deconinck een bode naar het leger te Damme gestuurd, om de overige ambachtslieden in de stad te roepen. Machteld was met hen gekomen, en men had haar een prachtige woning in het Prinsenhof aangeboden; doch zij verkoos het huis van Nieuwland, de plaats waar zij zo menig droevig uur had doorgebracht, de plaats aan dewelke al haar dromen van liefde en rouw gehecht waren.

Voor de vierde maal verhief zich de zon met luisterrijke gloed boven het vrije Brugge.—Machteld zat alleen in de kamer, die zij eertijds ten huize van Adolf van Nieuwland had bewoond. De trouwe vogel, de geliefde valk was niet meer met haar, hij was dood. Op de stille wezenstrekken der Jonkvrouw waren de ziekte en de mistroost met bleke kleuren geschetst; haar ogen waren dof, haar wangen uitgeteerd, en alles deed zien dat de worm des lijdens haar het hart knaagde. Echter kwam soms nog een zoete uitdrukking, iets dat naar een glimlach zweemde, haar lippen bewegen, wanneer zij haar ogen rond de kamer liet gaan: alles wat haar omringde, sprak van Adolf. Daar was het dat het geheim zijns harten in gloeiende minnewoorden hem ontvallen was—daar was het dat hij bevend en gelukkig zijn lippen op haar voorhoofd geplaatst had. Het beeld van de jonge ridder zat voor haar geknield, zijn ogen smekend tot haar geheven; zij luisterde alsof zij de tonen van een heimlijk gezang wilde vatten; gewis suisde de stem van Adolf haar in het oor;—en dan liet zij, in een zachte droom onttogen, haar blik op hem neergaan,—dan bewoog zij haar lippen en sprak met onvatbare woorden: "Kom rust op mijn hart, o gij de man die ik bemin, de bruidegom door God en mijn vader mij geschonken!"

Dit bedrieglijke beeld was het, dat haar ziel op haar lippen deed glimlachen, maar hoe kort was deze leugenachtige vreugde, hoe pijnlijk de onttovering!—Weldra scheurde het onverbiddelijk geheugen de blinddoek af, en dan vertoonde zich de wezenlijkheid met schriklijke kleuren voor haar. Zij zag Philippa, haar moei, het venijn dat men haar bood drinken, zij zag de wrede Koningin der Fransen bij het neergestorte slachtoffer staan; en het scheen haar dat die boze vrouw eerst zegepraalde wanneer de stuiptrekkende dood haar wraak kwam voltooien.

Op dit ogenblik kwam haar vriendin Maria in de kamer. De grimlach, die alsdan de wangen der lijdende maagd betrok, was evenals de lach, welke, na een pijnlijke dood, op het aanzicht van sommige lijken blijft; meer pijn en meer droefheid was erin besloten dan in de smartelijkste klacht: zij bezag de zuster van Adolf met een blik die zegde: "O geef mij troost en lafenis!"

Maria naderde bij het wanhopige meisje, en drukte haar de hand met een teder medelijden. Zij gaf aan haar stem die zachte toon, die als een zoet gezang in de ziel der ongelukkige dringt, en sprak: "Uw tranen vloeien in stilte, mijn dierbare Vrouw, uw hart smelt weg van droefheid en wanhoop; en niets—niets verlicht uw bitter lot! Ho, gij zijt zo ongelukkig!"

"Ongelukkig, zegt gij, mijn vriendin? Ho ja! Er is daar iets in mijn boezem dat mij het hart omvangt en nijpt. Weet gij wat schriklijke spoken mij steeds voor de ogen drijven? En verstaat gij waarom mijn tranen gedurig over mijn wangen vlieten?—Ik heb mijn heer Vader door het vergif zien sterven, ik heb de stem eens stervenden gehoord, een stem die zegde: Vaarwel gij, het kind dat ik beminde."

"Ik bid u, Vrouw," viel Maria in, "verban die nare schimmen. Gij doet mij beven! Uw vader leeft; gij zondigt grovelijk door die vertwijfeling. Vergeef mij deze stoute woorden."

Machteld vatte de hand van Maria, en drukte dezelve zachtjes, als om haar te doen begrijpen dat die woorden troostend voor haar geweest waren. Niettegenstaande ging zij in haar mistroostige rede voort, en scheen behagen in het lijden te zoeken.—De klachten van benepen zielen zijn ook tranen, die de smart verlichten. Zij hernam: "Ik heb nog meer gezien, Maria, ik heb de beul, die door de wrede Johanna van Frankrijk gezonden was, zijn bijl boven het hoofd uws broeders zien heffen, en zijn hoofd heb ik op de vloer des kerkers zien vallen!"

"O God!" riep Maria. "Wat schriklijke gedachte!"

Zij beefde, en haar ogen glinsterden door de tranen die onder haar wimpers kwamen.

"En zijn stem heb ik ook gehoord, een stem die mijn hart kwam raken en die zegde: Vaarwel, vaarwel mijn verloofde!"

"O ja," antwoordde Maria met wanhoop, "ja, ik versta en gevoel uw lijden. O mijn arme broeder!"

De twee Jonkvrouwen zetten zich, afgemat en sprakeloos, neer. Zij bezagen elkander lange tijd in onuitdrukkelijke droefheid; maar de tranen die zij stortten, kwamen haar wee allengskens verzachten, en ongevoeliglijk daalde de hoop in haar ontlaste boezems terug. Maria, die ouder en ook sterker tegen het lijden dan Machteld was, rees eerst uit de duistere mijmering, en sprak: "Waarom, o mijn Vrouw, zouden wij ons zozeer door leugenachtige dromen laten folteren? Niets bevestigt het smartlijk voorgevoel dat ons pijnigt, ik ben zeker dat onze Heer Robrecht, uw vader, niets kwaads gebeurd is en dat mijn broeder reeds op weg is om in het Vaderland terug te keren."

"En gij hebt geweend, Maria! Weent men wanneer de terugkomst eens broeders ons toelacht?"

"Gij plaagt uzelf, mijn Vrouw. Ho, de smart moet diep wortelen in uw hart geschoten hebben, dat gij de zwarte beelden, die u bedroeven mogen, met zoveel vurigheid omhelst! Geloof mij, uw vader leeft en wellicht is zijn verlossing aanstaande. Denk welke vreugd u vervoeren zal, wanneer zijn stem, diezelfde stem die zo akelig in uw dromen roept, u zeggen zal: mijn ketens zijn verbroken! Wanneer zijn zoen van tederheid u op het voorhoofd zal dalen, en dat het vuur zijner omhelzing de rozen op uw ontverfde wangen zal terugbrengen. Het lieflijke slot Wijnendale zal u weder ontvangen, Mijnheer Van Bethune zal de troon zijner vaderen beklimmen, en dan zult gij zijn ouderdom door uw liefde ondersteunen;—dan zult gij aan uw tegenwoordige pijnen niet meer denken dan om u over hetgeen gij om de liefde uws doorluchtigen vaders geleden hebt, te verblijden. Zeg mij nu, o Machteld, mijn Vrouw, zult gij geen enkele straal van hoop in uw ziel laten dringen, zullen deze zalige vooruitzichten u niet troosten?"

Onder deze woorden was er een merkbare verandering in Machteld omgegaan. Haar ogen waren door zachte vreugde verlevendigd, en een zoete glimlach bleef op haar lippen dwalen.

"O Maria," zuchtte zij, terwijl zij haar rechterarm over de hals der troostende vriendin wierp. "O, wist gij wat verkwikking ik gevoel, wat onverhoopt geluk gij als een balsem over mij gestort hebt!—Zo trooste u de engel des Heren in uw laatste uur. Welke zoete woorden heeft de vriendschap u ingeboezemd, mijn zuster!"

"Uw zuster!" herhaalde Maria. "Die naam behoort uw dienares niet, o doorluchtige Vrouw, ik ben genoeg beloond, nu ik deze dode droefheid uit u verbannen heb."

"Wees gezegend, mijn Vrouw, om de liefde, die gij mijn ongelukkige broeder toedraagt. Hij heeft uw doorluchtige hand zekerlijk niet verdiend, maar uw genade is zo groot! Gij hebt hem door uw medelijdende zorg van de dood gered, en, in stede van zijn dankbaarheid te eisen, geeft gij hem uw hart. Ook heeft hij de waarde dezer gift erkend. Ik heb hem dikwijls in zijn slaap zien glimlachen, terwijl uw naam als een gebed over zijn lippen kwam."

"Hij bemint mij tederlijk, dit weet ik wel, Maria. Hij kome terug, degene die de ketenen mijns vaders heeft aangenomen.—O God, aanhoor mij! Laat hem spoedig wederkomen, opdat ik zijn edelmoedigheid en trouw met een zoen belone! Maria, indien de Heer mijn gebed aanhoorde? Indien Adolf wederkwam?—Maar... Luister!... Hoort gij? O heil, daar is hij! Ik voel het aan de jagingen mijns boezems..."

Zij reikte de arm vooruit, en bleef beweegloos met de vinger naar de straat wijzen. Zij stond als een stenen beeld, en scheen in die houding een ver gerucht te willen vatten. Maria verschrikte; zij dacht dat de Jonkvrouw met zinneloosheid geslagen was. Op het ogenblik dat zij meende te spreken, hoorde zij de kletterende stappen van een dravend paard in de straat galmen: dan verstond zij de zin der woorden van Machteld. Dezelfde hoop drong in haar boezem, en zij ook voelde de jagingen haars hart verdubbelen.

Terwijl zij aldus weinig ogenblikken en zonder spreken gestaan hadden, was het gerucht dat zij hadden gehoord plotseling vergaan, en reeds begon de blijde hoop haar beiden te verlaten, wanneer men de deur der kamer met ongeduld openstiet.

"Daar is hij! Daar is hij!" riep Machteld. "Heb dank, o God, mijn ogen zien hem!"

De jonge Edelvrouw staarde met diepe ontroering op de uitdrukking dezer zusterlijke tederheid; zij beefde, en de grootste verslagenheid dreef het rood van haar voorhoofd. De bleekheid, die op Adolfs gelaat gekomen was, en de ontsteltenis, die hem zo zichtbaar had bevangen, hadden haar gezegd: gij zijt lelijk, uw uitgeteerde wangen verschrikken, uw verdoofde ogen boezemen vrees en afgrijzen in, de man zelf, die gij bemint, heeft voor uw dodenblik gesidderd!

Ditmaal weende de ongelukkige Jonkvrouw niet. Een hartstocht, veel pijnlijker dan de wanhoop, trof haar op dit ogenblik, en de maat van haar lijden was tot stortens toe opgevuld. Een sombere minnenijd drong als een degen door haar hart. Adolf zal mij niet meer beminnen, dacht zij: wie de geurige roos lief heeft, raapt derzelver gele bladen niet op, wanneer zij door de wind in het dal verstrooid zijn. En ik—ik heb slechts in al mijn rampen een hoop bewaard—en nu—nu vergaat die zachte droom, ik zal sterven. O Heer, hij beminne mij niet meer..."

Zo folterde zich de bange maagd alhoewel niets haar tot deze droeve gissingen aanleiding had gegeven;—maar zo zijn de rampzaligen, zij bederven het geluk dat hun toelacht. Terwijl een duistere wanhoop de weinige levenskrachten in haar nog verminderde, gevoelde zij dat haar bevende benen haar niet meer dragen konden. Met moeite ging zij tot bij een leunstoel en zakte slap en afgemat in dezelve; zij verborg het hoofd in haar twee handen alsof zij zich aan een pijnigend verschijnsel wilde onttrekken, en bleef in die houding zitten. Na enige ogenblikken hoorde zij niets meer in de kamer, de grootste stilte omringde haar, en zij beeldde zich in dat men haar wredelijk had verlaten. Dit gedacht schokte haar hevig;—dan liet zij de handen van haar aangezicht gaan. Maar welke zalige ontroering veranderde alsdan haar smart in vreugde? Wat strelend gezicht bracht alsdan een onuitsprekelijke glimlach op haar lippen?

Een hart dat mint, verstaat de toonloze taal van een ander minnend hart; ook wachtte het verrukte meisje niet op de woorden des ridders. Zij zag en verstond dat Adolf zo liefderijk als tevoren voor haar ademde, en dat er meer tederheid in zijn hart was dan zij had durven hopen.

"O mijn Vriend! Mijn Adolf!"

Alsof zij door een onweerstaanbare kracht gedreven was, wierp zij zich vooruit, en viel in de armen van Adolf, die van de vloer was opgestaan.

Wie zou de zaligheid dezer twee zielen kunnen afschetsen? Wie zou kunnen beschrijven wat vervoerende blijdschap hun boezems zo fel tegen elkander deed kloppen? Hij, die de tranen, welke zij tussen hun liefdezoenen vergoten, in een zilveren schaal had vergaderd, zou mogen zeggen hebben: ik bezit de vrucht van het hoogste geluk dat de stervelingen op aarde mogelijk is. Zij omhelsden elkander met gretigheid, er was iets wreeds in hun drukkingen, zozeer deed hen de minnegloed verdwalen. Ongehoorde klanken rolden over hun lippen: het scheen dat hun zielen geweld deden om nog onbekende woorden te vinden; want de gewone taal was niet vlammend genoeg voor de hartstocht, die hen uit de wereld voerde.—Eindelijk zonk de drift een weinig, en na de opgetogenheid bleef het gevoel van een zoet en rustig geluk in hun harten.

Machteld liet haar welbeminde los en trok met vluchtige beweging een andere zetel nevens de hare; dan sprak zij: "Plaats u daar, dicht nevens mij, mijn vriend, geef mij uw hand, dat ik ze bezitte; mijn vader heeft ze mij geschonken. Weet gij dit wel, o mijn bruidegom? Ja, mijn bruidegom! Weet gij dat niets ons meer kan scheiden, dat gij mij behoort, dat onze liefde zuiver is voor God, nu mijn vader mij gezegd heeft: bemin hem totdat mijn hand de uwe te samen voege en dat de zegen eens Priesters u aan elkander hechte. O geluk! Ik voel het leven en de kracht in mij terugkomen; genezen zal ik, Adolf. Ik voel het, de rozen die gij bemint, zullen op de wangen uwer echtgenote nog blinken. Kom nog dichter bij mij, mijn vriend!"

Adolf gaf de ene hand aan zijn lieve Machteld en de andere aan zijn dierbare zuster.—Zo zat hij te midden der twee blijde vrouwen als een geest des troosts, wiens woorden men als een heilig lied afwacht.

"O mijn Vrouwe, goede Machteld," sprak hij, "gij hebt veel geleden. Maar geloof ook dat ik in uw afwezendheid geen rustig uur gehad heb; die sluier, het pand uwer genade, zal het u beter dan mijn woorden zeggen."

Machteld nam de sluier en bezag dezelve met een blik vol dankbaarheid en medelijden voor Adolf.

"Gij hebt over mij geweend, mijn vriend, gij hebt deze gift met uw tranen bevochtigd; het zilte smartwater heeft mijn geliefde verf doen vergaan! Maar nu—nu is er geen lijden meer voor ons—mijn hart en mijn hand zijn de uwe..."

"Mijn genadige Vrouw," antwoordde de ridder, "hoe edelmoedig zijt gij voor uw dienaar! Zult gij, Machteld, mijn bruid zijn? O hemel, dit geluk heb ik niet verdiend. Waarom toch, o doorluchtige Vrouw, waarom bemint gij mij zo tederlijk?"

"Ik bid u, Adolf, noem mij niet met de naam van Vrouw. Welhaast zal de heilige band des huwelijks mij uw dienares maken, noem mij voor dit ogenblik nog dikmaals uw Machteld, uw vriendin, uw welbeminde. Ik bid u, die woorden zullen mij meer verblijden, mijn vriend."

"Welaan het zij zo!" riep Adolf in opgetogenheid uit. "Mijn geluk is oneindig.—Ja, Machteld, gij zijt de vrouw die ik bemin, mijn bruid, mijn welbeminde... nietwaar? Ik zal u dan waarlijk bezitten... O Machteld, aangebeden beeld, indien mijn hart voor u open ligt, zie dan wat ik gevoel!"

Alsof de nodige woorden hem ontbraken, wrong hij de magere vingeren der Jonkvrouw in zijn hand en hij blikte als beschaamd, te gronde.

"Mijn vriend, mijn bruidegom," zuchtte Machteld, "ja gij verdient nog meer liefde. Spreek nu van onzer beider vader, en geef mij goed nieuws."

"Maar indien de boze Johanna de hoon, die Frankrijk geschied is, aan hem wilde wreken, wie zou hem dan voor haar beulen bewaren? Gij zijt niet meer met hem, mijn edele vriend."

"Zie, Machteld, de wachten, aan wie het kasteel van Bourges toevertrouwd is, zijn altemaal oude krijgers, die, door zware wonden, tot wijde tochten onbekwaam zijn geworden. De meesten onder hen hebben de wapenfeiten van de Leeuw van Vlaanderen te Benevent gezien. Gij kunt niet begrijpen wat liefde, wat bewondering een echte krijgsman gevoelt voor degene wiens naam de vijanden van Frankrijk zo dikwijls deed sidderen. Indien Mijnheer Van Bethune zonder oorlof van de Kastelein, hun Meester, wilde ontvluchten, zouden zij hem ongetwijfeld wederhouden. Maar ik verzeker u, want ik ken de edelmoedigheid dier krijgers, die onder het harnas grijs geworden zijn, ja ik durf zweren dat zij het bloed, dat hun overblijft, voor hem zouden vergieten, indien men een haar van het hoofd dat zij eerbiedigen, wilde afrukken. Vrees niet, het leven uws vaders is veilig, en indien uw nieuwe rampen hem zozeer niet hadden getroffen, hij zou zijn opsluiting met geduld verdragen."

"Gij brengt mij zo goed nieuws, mijn vriend, uw woorden zinken zo zoet in mijn verkwikte boezem! Ik voel mij bij uw liefderijke glimlach herleven;—spreek nog, dat ik de klanken uwer stem in mijn hart moge vergaderen."

"Nog zoetere hoop heeft de Leeuw mij voor u gegeven, Machteld. Misschien is de verlossing uws vaders aanstaande, misschien zult gij eerlang met hem en al uw bloedverwanten in het schone Wijnendale zijn."

"Wat zegt gij, mijn vriend? Uw liefde boezemt u deze woorden in. Streel mij toch niet met een onmogelijk geluk."

"Voorzeker, Adolf, omhelzen wij die troostende gedachte, maar hoe toch strelen wij ons met een bedrieglijk vooruitzicht. Zal de Vorst der Fransen zijn omgekomen soldeniers niet wreken? Zal De Chatillon, onze bittere vijand, zijn wrede nicht Johanna niet opstoken? Denk toch, Adolf, welke martelpijnen die bloeddorstige vrouw kan uitvinden om ons over de dapperheid der Vlamingen te straffen."

"Plaag u zelf niet, mijn lieve, uw vrees is niet gegrond. Misschien ook zal de schriklijke ondergang zijner soldeniers aan Philippe le Bel doen begrijpen dat de Vlamingen zich nooit de Fransen ten onder zullen geven. Zijn eigen belang zal hem dwingen onze Landheren los te laten, anders verliest hij het schoonste Leen zijner Kroon. Gij ziet, mijn welbeminde, dat alles ons toelacht."

"Ja, ja, mijn Adolf, in uw tegenwoordigheid verlaat mij gans mijn droefheid. Gij spreekt zo wel, zulke zoete tonen kunt gij in mijn hart doen klinken."

Lang nog spraken zij met bedaardheid over hun vrees en hun hoop. Wanneer Adolf al de liefdewoorden, die zolang in zijn boezem hadden besloten gelegen, voor zijn aangebeden Machteld had uitgestort, sprak hij ook met broederlijke tederheid tot zijn zuster. Er ontstond onder hen een kalme redekaveling, die hen verwonderlijk vrolijk en verheugd maakte. Machteld vergat al haar geleden rampen, haar borst ademde vrijer en met meer kracht, en de adertjes, die als een weefsel op haar wangen lagen, vervulden zich met een warmer bloed.

Eensklaps hoorde men een bruisend gerucht in de straten opstijgen. Duizenden stemmen galmden boven de daken der huizen, en de vreugderoepen der menigte verwarden zich brommend door elkander: bij pozen kon men echter enige der kreten verstaan.

"Vlaanderen de Leeuw! Heil, heil onze Graaf!" riep het vervoerde volk met blijde handgeklap. Adolf was met de Vrouwen bij het venster genaderd. Zij zagen de ontellijke hoofden der drijvende scharen als een wolk naar de Markt ijlen: vrouwen en kinderen bevonden zich ook in de stroom, welke voorbij de nieuwsgierige Edelvrouwen als met wentelende golven rolde. In een andere straat hoorden zij de kletterende galmen der stappen van een grote menigte paarden. Alles deed hun gissen dat er op dit ogenblik een leger ruiterij in Brugge was gekomen. Terwijl zij elkander naar de waarschijnlijke oorzaak dier volksbeweging vroegen, kwam een dienstknecht aankondigen dat er een bode oorlof verzocht om in hun tegenwoordigheid te mogen verschijnen. Zodra het bevestigend antwoord gegeven was, trad de bode in de kamer.

"Wat goed nieuws brengt gij ons, lieve knaap?" vroeg Machteld met vriendelijkheid.

Nu hief de Hofknaap het hoofd op, en antwoordde met zijn zoete kinderstem: "Aan de doorluchtige dochter van de Leeuw, onze Graaf!—Ik breng een boodschap van mijn heer en meester Gwyde, die op dit ogenblik met vijfhonderd ruiters in de stad gekomen is. Hij laat zijn schone nicht, Machteld van Bethune, van zijnentwege groeten, en zal binnen weinig stonden zijn vurige toegenegenheid haar zelf bewijzen. Deze mijn boodschap zij u kond gedaan, mijn Edelvrouw."