Cuntr’un miej volej630, il volej mal al pugna;
          chè, cuntra’l me volej, par fàighi plašej,
          trat fòu da l’aga i vevi puc sglonfa la spugna.

          Mi eri movùt, e’l me duce pur par chej
          poscj’ che visinùs a èrin da la rocja,
          com’che plan si và’n taj merlès, poscj’ d' usiej;

          chè la zent che gota par gota a sbìcja
          paj vuj il mal che dut il mont al òcupa
          ’ngrumàd’ a era fin lontàn da la rocja.631
          Che maladeta ti sèdis, vecja lupa,632          chì pì d’ogn’altra bèstia633 ti’as preda
          pal abìs da la to fàn che maj si stropa!

          O cjèl, che cul zirà da la so roda
          a si cròt ca zedi dut chì jù a tramutasi,
          cuant a saràja ic da chèl634 fòu butada?

          Avànt i zèvin, atèns tal mòvisi
          e jò sempri atènt ai spirs, ch’i sintevi
          planzi da fà tant dòu—e lagnasi;

          par cašu ‘Maria me!’ sintùt i vevi
          sigà davànt di nu’n ta chel lamìnt grant,
          com’na fèmina cuant che dal part a sint’l movi;

          proseguìnt cun “Puareta ti’èris tant,
          com’che ben jodi si pòl dal ospisi;635          ’ndà che jù ti’as metùt il to cargu sant.”

          E'i vevi dopo pur sintùt: “O bon Fabrisi,
          ch’i ti’as preferìt mišeria e virtùt
          al doventà un grant siòr dut plen di visi.”636
          Sti peràulis mi vèvin cussì tant plašùt,
          che ’ndavànt mi eri tiràt par miej cognosi
          chel spìrit ch’i vevi apena sintùt.

          Encjamò’l contava dal còu bon che cussì
          Nicolò mostràt’l veva vièrs li frùtis
          par ch’ogn’una ’l onòu a mantegnesi.637
          “O ànima che tant ben ti favèlis,
          cuj èritu,” i vevi dìt, “e parsè besola
          tu i pàrtitu in mins sti bieli làudis?

          Ripajada a sarà la to peràula
          se jò i torni a finì chel cjaminà curt
          di che vita che vièrs la fin a svuàla.”

          E luj: “Ti dišaraj, ma no pal cunfuàrt
          ch’jò mi spèti par di là, ma pa la tanta
          gràsia ca ti luminèa prin da la muàrt.

          Jò’i soj stàt radìs di che bruta planta
          ca scurìs duta la cristiana cjera
          cussì che di rar un bon racòlt a buta.

          Ma se Lil, Gand e altri poscj’ di Fiandra
          a podèsin, sùbit a sarès vendeta;
          e cussì i lu prej, chèl638 cal jòt sè ca è vera.

          Di là clamàt i’eri Ugo Cjapeta:
          da me nasùt al è ogni Filip e Gigi,
          che scju dìs a tègnin la Fransa dreta.

          I eri fi di un becjàr di Parigi:
          cuant ch’i regnàns antìcs a èrin vegnùs a mancjà,
          fòu che chèl fàt frari, ’l ùltin Carolìngi,

          in man me’l fren i eri vegnùt a cjatà
          dal governo dal stat, e tanta potènsa
          i vevi—e tancju amìs pur—ucà,

          che da la corona vedula la fuarsa
          zuda ghi sarès al fì me, dal cual
          inisi’an vùt i vuès sàcris di sta cjaša.639
          Fin al dì che la gran dote provensàl
          al me sanc a no ghi veva cjòlt la vergogna,
          al valeva puc640, ma nol feva dal mal.

          Tacada a era lì641 cun fuarsa e fà da cagna
          la so rapìna; e dopo, par amenda,
          Pontì al veva cjòlt, e Normandì e Gascogna.

          In Italia Carlo, par no stà’n banda,
          prin al veva fàt vìtima di Coradìn,
          e dopo al veva mandàt la sù Tomàs, par amènda.642
          Un dì pì avànt i’jòt, puc pì di chì ch’i sìn,
          che fòu’l tira n’altri Carlo da la Fransa,
          par che miej cognosùs luj e’i sòs a vègnin.

          Fòu al vèn sens’arma, fòu che cun che stesa
          che gjostràt’l veva Gjuda643, e ch’al punta
          cussì ch’a Firense scopià ghi fà la pansa.

          Da chist, no cjera ma vergogna tanta
          al guadagnarà, par se stes tant pì graf
          cuant pì lišej chistu grant dan al conta.

          ’L altri644, belzà tiràt fòu da la so naf,
          jò’i jòt che so fia’l vènt, fašìnt marcjàt
          com’cal fà’l pirata cun ogni so sclaf.

          O avarìsia, se altri ti eše restàt
          di fà dop’di vej il me sanc a te ’tiràt,
          che nencja’l so èsi a nol tèn curàt?

          Par che mancu’l somej’l mal futùr e pasàt,
          i jòt in Alagna645 entrà’l floudilìs
          e’n tal so vicjàr Crist vignì caturàt.

          Di nòuf i jòt ca ghi fàn tontonàdis;
          i jòt che di nòuf a ùšin ’l ašèit e la fièl,
          e murì lu fàn fra i grancj’—ma vifs—làris.646
          I jòt il nòuf Pilàt cussì tant crudèl,
          da chistu tant puc sasiàt, sensa decrèt
          tal Tèmpli partà i làris, stu Filìp Bièl.647
          O Siòr me, cuant i varàju il dilèt
          di jodi la vendeta che, platada,648          a dulsìs la to fota’n tal to segrèt?

          Se ch’jò’i diševi di ic, che spošada
          cul spìrit sant, che stesa ca ti’a fàt
          vignì a mi par cualsìasi domanda,

          tant al è’l rispundi a chèl ch’i vìn preàt
          durànt il dì; ma apena ca si fà nòt,
          un sùn contrari al vèn da nu alsàt.649
          Di nòuf ’dišìn di Pigmàlion, chèl simiòt
          traditòu e lari e paricida
          che’mpasudìt si veva cul oru di Sichòt;650
          e la mišèria di chel tiràt di Mida
          che patìt al veva pa la so domanda ’ngòrda,
          che ridi a fà cuant ca è ben pensada.

          Dal mat d’Acàn, po, ognùn si recuàrda
          da la so trufa, sì che da la ira
          di Gjosuè’l sìnt encjamò la muarduda.

          E dopo acušàn cul so omp Safìra;
          laudàn i scals cal à vùt Eliodoru;
          e in’infàmia dut stu mont al zira

          Polinèstor che copàt ’l à Polidoru:
          taj ùltins timps a si sìnt sigà: ‘Hej, Cras,
          dìšni, ch’i ti lu sàs, di sè’l saja ’l oru?’

          Ogni tant un al parla alt e 'l altri bas
          secònt l’afesiòn che a zì ni spirona,
          prin amondi fuàrt e dop’a pas pì bas:

          però al ben che al dì si ghi rašòna,
          i no eri ’l ùnic jò, ma uchì visìn
          no si feva sinti altra persona…”

          Nu’i èrin zà partìs da stu Capetìn651          e’i si sbrigàvin di zì sempri pì’ndavànt
          èncja s’a no era fàsil in ta stu stret cjamìn,

          cuant ch’jò i vevi sintùt, com’alc cal và colànt,
          tremà’l mont; e alòr un frèit i vevi sintùt
          com’un che a la muàrt si stà visinànt:

          a è vera che cussì fuàrt Del652 nol scjasava dut
          prin che Latona’n ic ghi fašès il nit
          e’a parturì i doj vuj dal cjèl si vès metùt.

          Un grant sigà al era dopo di lì par dùt partìt,
          tal, che’l me mestri si veva vièrs di me  voltàt,
          dišìnt: “Ti sòs cun me: no sìntiti vilìt.”

          “Gloria in excelsis Deo,”653mi veva someàt
          che dùcjus a dišèvin, da chèl che di capì,
          a stent, da dut chel cjantà mi’era dàt.

          Fers i stèvin nuàltris lì a sinti,
          com’i pastòus ca vèvin par prin sintùt chel cjànt,
          fin che chèl e li scòsis zùdis a èrin a finì.

          Di nòuf alòr avànt pal nustri cjamìn sant,
          vuardànt li òmbris distiràdis in cjera,
          ca si stèvin belzà di nòuf lamentànt.

          ’L ignorà no mi veva maj cun tanta guera
          fàt vignì cussì tanta voja di savej;
          se la memoria mi resta vera

          che alora’n tal pensej mi pareva di vej;
          e di domandà i’eri masa ansiòus,
          e lì d’jodi alc da besòu i no vevi’l podej:

          cussì i zevi’ndavànt tìmit e penseròus.

          Che sèit naturàl che maj si sàsia,
          fòu che cun l’aga che cun chè la fruta
          samaritàna654 domandàt a veva la gràsia,

          mi muardeva, e’ndavòu a la svelta,
          ’ntrigàt daj spirs, i zevi al me duca,
          patìnt pur jò da la justa vendeta.

          E pròpit com’cal descrìf il Luca,
          Crist jodùt al era stàt da doj in strada,

          dop’che dal sepulcri tornàt al era ucà,655
          èco n’ombrena, davòu di nu vegnuda,
          cul piè atenta di no pestà i distiràs;
          parlàt ni veva, prin di vèila ben joduda,

          e dìt ni veva: “Fràdis, che Diu vi dedi pas.”
          Nu’i si èrin voltàs a colp, e Virgìlio
          un daj sens ghi veva fàt a chistu adatàs.656
          Dopo al veva tacàt: “Tal beàt concilio
          ca ti meti che cort granda e justa
          che metùt mi à’n tal etern’ ešìlio.”

          “Ma coma!” a colp al veva dita,
          “Se di zì sù’i vèis par Diu puc mèrit,
          cuj vi àja pa la so scjala fàt da scorta?”

          E’l me mestri: “Se ben ti’as i sèns capìt
          che chistu al parta e ’l ànzul al segnala,657          cal zarà sù cuj bòis ti capiràs sùbit.

          Ma pars’che chè che dì e nòt a fila658          di filà par luj no veva’ncjamò finìt,
          e Clot a’nsìst di fà par dùcjus la fila,

          la so ànima, sòu dal me e dal to spìrit,
          in sù a no podeva vignì besola
          che coma nu no podeva vej chistu659 capìt.

          Alora i eri stàt jò tràt fòu da la gran gola
          dal infièr par guidalu, e pur pì’n sù,
          fin ca podarà menalu la me scuèla.

          Ma dìšmi, s'i ti sàs, parsè cal scjasava sù
          puc fà stu mont, e parsè a una vòus
          dùcjus’an parùt sigà da chì in jù.”

          Cussì parlànt, di sè ch’i eri dešideròus
          al veva ben capìt, che doma cul nòuf sperà
          si veva fàt la me sèit na pì pìsula cròus.

          Chèl al veva tacàt: “Maj a no sarà
          che sens’òrdin a sedi la religion
          da la montagna660, o che pì no s’ušarà.

          Chì’l timp lìbar al è d’alterasiòn:
          di chèl che’l cjèl da sè in sè al risèif
          chì a si pòl cjatà—e no di altri—rašòn.

          Par chèl nè ploja nè tampiesta nè nèif
          nè calìgu nè rušada pì’n sù a cola
          ’n ta sta scjala di tre scjalìns, nencja par intìf:

          nè nulòn nè nuluta si jòt ca cala,
          nè tons nè lamps, nè la fia di Traumànt,661          che’n tal aldilà’l stes post spes a mola:

          il vapòu sec a no si alsa pì’ndavànt
          dal pì alt daj tre scjalìns ch’i’ai minsonàt,
          ’ndà che’l vicari di Pieri ghi fà da sant.

          Cal tremi un puc pì’n jù a pòl èsi veretàt;
          ma par che'l vint che'n cjera a si plata,
          i no saj parsè ma chì sù maj al à tremàt.

          Chì a trema cuant che n’ànima neta
          a si sìnt, cuant ca và’n sù o ca si mòuf
          par zì’n sù, e a siga ben contenta.

          Al prova’l so stat pur il so volej nòuf,
          chè, dut lìbar adès di cambià convènt,
          l’ànima al surprìnt, e’ntòr di plašej ghi plòuf.662
          Prin a vorès, ma a no lasa’l talènt
          che la gjustìsia dal alt, cuntra che voja
          ca veva di pecjà, a mèt al tormènt.663
          E jò che’n ta stu post i vevi patìt via
          sincsènt àis e pì, pur adès i vevi sintùt
          na voja di zì’n alt, na libera voja:

          ma scju bòis spirs, e’l teremòt, ti’as sintùt
          che par chista montagna a vàn laudànt
          il Signòu, che svels jù fedi zì’n sù, par dut.”

          Cussì ni veva contàt; ma’a si la steva tant
          godìnt dal bevi com’ca era granda la sèit,
          ch’encja jò stu bevi mi lu stevi tant gustànt.

          E’l me sàviu duce: “Ormaj i jòt la rèit
          che chì vi lèa sù e com’ca vi mola,
          il parsè dal tremà e dal godi la sèit.664
          Ma dìšmi, par plašej, cuj èritu ulà,
          e parsè par tancju sècuj distiràt
          chì sotu stàt? Dìs, e la rašòn dàmila.”

          “Tal timp lontàn cuant che’l bon Tito, judàt
          dal grant re, vendicàt’l veva li ferìdis
          ca sbicjàvin’l sanc da Gjuda baratàt,

          cul nòn cal crès onoràt’n ta li memòris,665          i’eri jò di là,” rispundùt al veva chel spirt,
          “cun fede no’ncjamò, ma òperis famòšis.

          Cussì dols al era’l me poètic spirt,
          che, tološàn666, a sè tiràt mi veva Roma,
          ’ndà che la me front meretàt a veva’l mirt.

          Là ’ncjamò la zent Stasio a mi clama:
          di Tebe cjantàt i’ai, com’pur dal grant Achìl;
          ma colàt i soj sot la secònda cjama.667
          Sul me ardòu li falìscjs tal me curtìl668          a colàvin e a scjaldàvin, da la dura flama,669          che dut atòr a luminèjn, pì di mil;

          da l’Eneide i dìs, che da vera mama
          mi’a tant nudrìt cuant ch’i stevi poetànt:
          sensa di ic, scrìt no varès nuja di fama.

          E par èsi stàt vif ulà pròpit cuant
          che Virgìlio al scriveva, i varès dàt
          un àn pì di sè ca mi tocja’n ta stu bant.”670
          Vièrs me sti peràulis Virgìlio al  veva voltàt
          cun muša che “Tas” a diševa, tašìnt;
          ma miga dut a pòl fà la volontàt,

          ch’al ridi e planzi fàsil ghi’è’l zì seguìnt
          la pasiòn da ’ndà che ’l un e ’l altri al vèn,
          che’i pì onèscj’ a stent si tègnin, pur volìnt.671
          E jò i vevi suridùt, com’un cal fà’un sen;
          e tašùt al veva'l spirt, e n’ocjada  i veva dàt
          in taj vuj ’ndulà che’l ver a si lès pì ben;

          e “Se’n ben un grant sfuàrs672 ti tèn alsàt,”
          al veva dìt, “parsè pròpit’n ta stu momènt
          i’atu suridùt, com’ch’jò i’ai ben notàt?”

          Jò chì da na banda a l’altra voltàt mi eri a stent:
          ‘Tas,’ dìt mi veva chista; che altra cun primura
          a voleva ch’i dišès; e’l me mestri, atènt,

          il me suspìr al sinteva, e “Nosta vej poura,”
          a mi dìs, “di parlà, ma còntighi pur
          sè cal vòu savej cu la pì granda cura.”

          Alòr jò: “Maravèiti, maravèiti pur,
          spirt antìc, di vèjmi a ridi notàt;
          ma èco n’altra maravèa, par sigùr.

          Chistu che’n alt al tèn il me vuli guidàt,
          al è chel Virgìlio che l’ispirasiòn
          di cjantà daj òmis e daj dèos ti’a dàt.

          Se’l me ridi’l pareva vej altra rašòn,
          chè a no era vera; cròt invensi
          che chèl al era che di luj ti’as dàt espresiòn.”

          Zà ai piè lu jodevi inclinasi
          dal me mestri, ma luj al veva dìt: “Fradi,
          jò e te i sìn spirs; a n’ocòr sbasasi.”

          E chèl in tal alsasi: “Ben ti pòs jodi
          il grant amòu che a te mi scjalda
          cuant che di sè ch’i sìn pì no mi recuardi,

          e’i trati na ombra coma roba solida.”

          ’L ànzul al era zà davòu di nu restàt,
          chèl che par chèl tal sest ziròn entràs i’èrin,
          dopo vèjmi da la front n’altri P673 netàt;

          e di che di vej gjustìsia a volèvin
          dìt ni veva ca èrin beàs, e li so vòus674          doma cun sitiunt uchì a finìvin.

          E jò, mancu che’n altri poscj’ gravòus
          i zevi, e’ai spirs svels ghi stevi davòu
          cun’un pas ca no mi’era par nuja penòus,

          cuant che Virgìlio ’l veva scuminsiàt: “’L amòu,
          impiàt da virtùt, altri al à sempri ’mpiàt,
          se la so flama mostràt si’a par di fòu;

          e dal momènt che chì jù al è capitàt,
          di fàt, tal limbo dal infièr, Gjovenàl,
          che sen da la to afesiòn mi’è stàt dàt,

          il me benvolej par te al è stàt tal
          che maj al era stàt cun maj’ncuntrada persona,
          che curt mi somearà’l scalà stu rivàl.675
          Ma dìšmi, e d’amìc ti mi’as di perdonà
          s'i mi faj lìbar di molà’un puc il fren,
          e tu coma compaj cun me rašona:

          com’eše ca si’a’nserìt in tal to sèn
          l’avarìsia, tal miès di cussì tant sintimìnt
          che di chèl un omp coma te al era plen?”

          A Stasio ghi veva sbrisàt da ridi sintìnt
          sti peràulis, ma dopo al veva rispundùt:
          “Ogni mot dal to amòu contènt mi rìnt.

          Spes a susèdin ròbis, un puc di dut,
          ca ni fàn dubità ca sèdin vèris
          pars’che la vera rašòn i no vìn jodùt.

          Tu ti cròdis—chistu a s’jòt da li to domàndis—
          ch’jò’i sedi stàt tiràt676 ta l’altra vita,
          forsi parsè ch’i’eri’n ta che bàndis.677
          Tèn in mins che l’avarìsia distanta
          da me pur masa a era, e sta dismišùra
          par sècuj pajà cjara mi l’an fata.

          E s’a no fòs ch’jò cjatàt i vevi la me cura
          cuant che capìt i vevi se che dìt ti vèvis,
          secjàt da sta nustra puora natura,

          ‘Parsè no sostegnèišu, o santi bràmis
          dal oru, il apetìt di scju puòrs mortaj?’,
          zirànt i sintarès che gran sburtàdis.678
          Alora i mi eri necuàrt, pì di maj,
          dal me grant spindi, e i mi eri pentìt
          alòr di chistu e di ducju i altri maj.679
          Cuàncjus ca si cjataràn cul cjuf sparìt680          par gnoransa di no vej savùt stà pecja
          netà, pentìs, in vita o’n tal so lìmit.681
          E a è pur ver che la colpa ca fà zì via
          par dreta opošisiòn n’altri pecjàt,
          insièmit cun chèl uchì’l so vert a secja:682
          alora, s’jò’i mi eri tra che zent cjatàt
          ca plans l’avarìsia, par vignì purgàt
          dal so ešàt contrari a mi veva tocjàt.”683
          “Adès, cuant che da li crudèl àrmis ti’as cjantàt,
          e di che puora disgrasiada d’Jocàsta,”
          al veva dìt chèl cal veva i pastoràls684 cjantàt,

          com’ca s’jòt da chèl che Clio685 a tasta,
          tiràt no ti veva ’ncjamò tra zens fedèlis
          la fede, che sensa di chè’l bon fà nol basta.686
          Cussì esìnt, cual soreli o cjandèlis
          a ti vèvini stenebràt cussì che dopo alsàt
          ti vèvis davòu dal pescjadòu li vèlis?”

          E chèl a luj: “Tu par prin ti mi vèvis inviàt
          a Parnàs a bevi’n ta li so gròtis,
          e par prin a Diu ti mi vèvis luminàt.

          Ti vèvis fàt coma chèl cal và’n ta li nòs scùris,
          che’l lumìn cal tèn davòu no ghi zova,
          ma dopo di luj’l lasa zens ben studiàdis,

          cuant che dìt ti vèvis: ‘Il sècul si rinova;
          a torna gjustìsia e’l prin timp umàn,
          e dal cjèl a vèn jù na rasa nova.’687
          Tu688 ti mi’as fàt poeta, e tu cristiàn:
          ma par che miej ti jòdis il me ritràt,
          a coloralu i slungjaraj la man.

          Il mont intej al era zà plen doventàt
          da la cristianitàt, ben semenada
          da dut chel discori su l’eternitàt;

          e la peràula, zà minsonada,
          d’acòrdu a zeva cuj nòufs predicjadòus;
          che a lòu ghi vevi la me atensiòn prestada.

          A pàrimi a èrin prest vegnùs sens da la cròus,
          che cuant che Domisiàn i'u veva perseguitàs,
          sensa’l me planzi no èrin stàs i so dolòus;

          e mentri che di là i vevi ’ncjamò i me pas,
          judàs i'u vevi, e li so ušànsis jùstis
          fàt a vèvin che ogn’altra seta i dispresàs.

          E prin ch’jò’i menàs i Grecs in ta l’àghis689          di Tebe, poetànt, i eri stàt batiešàt;
          ma, pauròus, platàt i vevi li me nov’idèis,

          e paganèšin par lunc timp i vevi mostràt;
          e par stu pìsul timòu il cuàrt sìrcul
          a mi’a par pì di cuatrisènt àis serclàt.

          Tu duncja che vierzùt i ti mi’as il vul
          che sieràt al era stàt al ben ch’i’ai contàt,
          mentri che sù’i zìn vièrs il pròsin sìrcul,

          dìšmi’ndà che l’antìc Terensio’l vèn cjatàt,
          Cecilio, Plauto e Vario, s’i ti lu sàs:
          dìšmi ’ndà ca sòn se ognidùn al è danàt.”

          “Scju chì e Persio e jò e àltris rivàs,”
          al veva dìt il duca me, “cun chel Grec i sìn690          da li Mùšis miej nudrìs d’altri so latàs,

          ta’un sìrcul da la scura prešòn, tal prin:
          tanti vòltis i rašonàn di chel mont691          ’ndà che li nustri nànis sempri a vìvin.

          Euripide al è cun nu, e Antifònt,
          Simonide, Agaton e àltris pur,
          grecs che cul oràr a ornàvin la front.

          Chì da la to zent692 a si pòl jodi pur,
          com’Antigone, Delfilia e Argja,
          e che puareta di Ismene693, ic pur.

          A s’jòt encja chè ca à mostràt Angja:
          chì a è la fia di Tirèsia e Tètis
          e cu li so sòus a è pur Deidània.”

          Chì a vèvin i poès tašùt, sti me guìdis,
          di nòuf atèntis a vuardà atorotòr,
          lìbars di zì pì’n sù e da parètis;694
          li prin’cuatr’òris dal dì a èrin alòr
          zà’n davòu, e la cuinta a era al timòn,
          alt alsànt la punta ruvìnt, com’un fòr,

          cuant che’l me duca: “I cròt ch’i fìni benòn
          a zì a destra, voltànt li spàlis al mont,
          e com'al sòlit zìnt atòr dal ziròn.”

          Cussì dal ušu pasàt i  vèvin fàt cont,
          e seguìt i vèvin il cors cun mancu suspièt,
          segnalàt dal spirt ca ni tegneva cont.

          Lòu a zèvin davànt e jò ghi stevi dret
          davòu e’i scoltavi atènt i so discòrs,
          che pa la me art di poetà mi dèvin dilèt.

          Ma dut t’un colp al veva rot scju biej discòrs
          un àrbul che cjatàt i vèvin in miès la strada,
          cun milùs bòis, dal odorà amondi dols;

          e com’che a un pin’n alt ghi và la butada
          da braga a ramàs, cussì a chèl in jù,
          par che nisùn ghi fès na scalada.

          Da’ndà che’l nustri zì al era sieràt sù,
          da na rocja’n alt’a gotava’un licòu clar
          che’n ta li fuèis al zeva a spàndisi sù.

          Movùs si vèvin i doj poès vièrs il moràr695          cuant che na vòus dal dentri da li fràscjs
          sigàt a veva: “Stu mangjà vi sarà tant cjàr.”696
          Dopo a veva dìt: “Pì ghi pensava a li nòsis
          Maria, ca fòsin bùnis e’ntèris,
          che a la so bocja, ca rispùnt adès par vuàltris.697
          E li antìchis romànis contèntis
          a èrin aga di bevi; e Danièl
          mangjàt nol veva maj alc che ròbis vèris.698
          Ta l’etàt dal oru, cuant che dut a era bièl,
          gustòšis a èrin par la fàn li glàndis
          e pa la sèit ogni rìvul al era mièl.

          Mangjànt doma milùs e cavalètis,
          il Batìsta a si veva nudrìt in tal dešèrt:
          par chèl luj al era grant e plen di glòris,699
          tant d’èsi cul mant d’Evangelìst cujèrt.

          Mentri che’i vuj in ta li fràscjs vèrdis
          i ziravi, coma cal fà di sòlit
          chèl che cjasànt usièj al pièrt òris,

          coma’un bon pari’l me duca “Fiòl me,” mi veva dìt,
          “vèn avànt, che’l timp ca ni’e stàt 'segnàt
          ušalu a ni tòcja cun pì mèrit.”

          Il sguàrt, e’l me pas pur, i vevi a colp voltàt
          vièrs i mèstris, che cussì ben a discorèvin
          che sensa sfuàrs mi tegnevi a lòu tacàt.

          Ma èco che planzi e cjantà sintùt i vèvin
          ‘Labia mea, Domine’ in maniera
          tal che dilèt e dolòu fuart i sintèvin.

          “O dols pari me, i sìntiu roba vera?”
          tacàt  i vevi jò. E luj: “Ànimis ca stàn
          forsi provànt di zì fòu da stu post ca ju siera.”700
          Alòr com’che’i pelegrìns penseròus a fàn,
          pasànt par strada zent ca no cognòsin,
          ch’a lòu si vòltin ma sempri avànt a vàn,

          cussì di par davòu svels a vègnin
          tàncjus spìrs che mirànt, ni sorpasàvin:
          silensiòus e devòs a ni miràvin.

          I vuj scurs e’nfosàs dùcjus a vèvin,
          cu la muša cussì magra e pàlida
          che doma pièl e vuès a someàvin:

          i no cròt che cun scusa cussì tirada
          tant sèc Erisitòn701 al fòs stàt fàt,
          cuant che’l dišùn al temeva, a la granda.

          “Èco,” jò mi’eri a pensà sofermàt,
          “la zent ca è zuda a pièrdi Gjerušalèm,
          cuant che Maria di bec al fì ghi veva dàt!”

          I bus daj vuj anej a parèvin, di gjèmis sensa sen:
          chèl che’n tal mušu daj òmis al lès “om,”
          chì al varà tant ben cognosùt la “em.”

          Cuj al crodarèsia che ’l odòu d’un pom
          tant podej al vès e brama’l generàs,
          e chèl d’un’aga pur, sensa savej com’?702
          Zà’i pensavi al parsè ca èrin afamàs,
          pa la rašòn ch’encjamò no s’jodeva
          da la pièl scajoša e cuàrps secjàs,

          cuant che dal pì font dal cjàf al voltava
          i vuj vièrs me un spirt, fisànt me par dut
          e sigànt fuàrt: “Ma jòt cuj ch’i jòt. Ma và!”

          Di muša maj lu varès ricognosùt,
          ma maj, e pur da la so vòus i vevi ben capìt
          cuj cal era, ma no dal so aspièt brut.

          Chista falìscja703 a mi veva rimpijàt sùbit
          la cognosensa di stu cjàf dut cambiàt,
          e la muša di Farèis i vevi percepìt.

          “No badàighi, và, al aspièt dut secjàt,”
          al veva preàt, “che la pièl cussì m’imbrutìs;
          magri magri, purtròp, i soj doventàt.

          Ma dìšmi di te e di chej doj spìris
          ca mi par ca ti stàn fašìnt di scorta:
          sù, conta pur, che jò’i soj dut orèlis.”

          “La to muša, che dolùt mi veva zà muarta,
          i plans encj’adès cun altritànt dolòu,”
          rispundùt ghi vevi, “tal jòdila cussì stuarta.

          Ma, Diu bon, dìšmi sè ca vi sfuèa fòu:
          no fami diši intànt ch’i mi maravej,
          che mal al pòl diši chèl che altri al à’n tal còu.”

          Alora luj a mi: “Dal divìn volej
          jù a vèn virtùt’n ta l’aga e’n ta la planta
          ch’jodùt ti’as davòu, che par chèl pì no soj intej.

          Duta chista zent che planzìnt a cjanta
          par vej vùt gola fòu d’ogni mišura,
          chì’n fan e’n sèit si rifà di nòuf santa.

          Di mangjà e bevi ni fà voja pura
          ’l odòu che fòu’l vèn dal frut e dal sclapìs
          che’ntà stu len si spànt pa la verdura.

          E no doma na volta, in ta sta curnìs
          zirànt, si rinfrèscja la nustra pena:
          èco che’nvensi di godimìnt, pena’i dìs,

          che che voja a chej àrbuj ni mena
          che menàt al veva Crist a diši: ‘Eli,’
          cuant che liberàt ni veva cu la so vena.”704
          E jò alòr a luj: “Forèis, da chel dì
          cuant ch’i ti’as cambiàt mont a miej vita,
          nencja sincuant’àis no sòn pasàs fin chì.

          Se di pecjà a chel punt da la to vita
          pì no ti podèvis, prin di che ora
          cuant ch’il bon dolòu a Diu ni riconeta,

          coma sotu belzà rivàt chì parzora?
          i ti crodevi’ncjamò la jù di sot
          indà che’l timp cul timp a si ristora.”705
          Alòr luj a mi: “Cussì svelt a mi’a mòt
          a cjoj e bevi’l dols amàr daj martìrs
          la so Nela cun chel so planzi devòt.

          Cul so tant preà e cuj so suspìrs
          cjòlt a mi’a dal plan indà ca si speta706          e judàt mi à a sorpasà i àltris zìr’s.

          Diu tant pì al gusta e dileta
          la me veduluta—oh’l ben ch’i ghi’ai volùt!—
          cuant pì il so ben lu fà ic besoluta;

          chè la Barbagja di Sardegna a è’n dut
          pì plena di fèminis onèstis
          che la Barbagja d’indà ch’jò’i soj vegnùt.707
          O bon fradi, cussì a sòn li ròbis!
          Il timp da vignì ’lu jòt belzà tant ben
          ca no saràn sti òris chì tant antìchis,

          cuant che dal pulpit tonà si sintarà ben
          cuntra chel scàndul da li florentìnis
          che li tètis fòu jodi a fàn dal so sen.

          Cuàlis bàrbaris maj, o saracènis,
          a èrini che par fàlis zì cujèrtis
          a ocorèvin les di spirt o les civìlis?708
          Ma se sigùris a fòsin li svergognàdis
          di chèl che’l cjèl al stà zà par lòu preparànt,
          par sigà a varèsin zà li bòcis vièrtis;

          che se’l jodi’ndavànt no mi stà ’nganànt,
          prin a patì a zaràn che a meti sù pel
          chej ch’adès consolàs a sòn ninanainànt.709
          O fradi, ti tentu platàt? Dìšmi chèl.
          Jòitu che no doma jò, ma pur chista zent
          ti stà mirànt, ulà ch’al soreli ti ghi fàs vel.”710
          Alòr jò a luj: “S'i no ti jòdis a stent
          sè ch’i ti èris par me e jò par te,
          chel pensej’l darà puc gust’n ta stu momènt.

          Di sta vita cjòlt mi’a chèl che di me
          ti jòs pì’ndavànt, l’altra dì, cuant che rotonda711          la sòu di chèl si’a mostrada’n front di me,”

          e’l soreli i vevi mostràt. “Chèl pa la profonda
          nòt mi’a menàt di chej ca sòn pròpit muàrs
          cun chista cjàr vera che luj’l seconda.712
          Da la jù mi’an tiràt sù i so cunfuàrs,
          vegnìnt’n sù e atòr da la montagna
          ch’a’ndresa vuàltris che’l mont al à fàt stuàrs.

          Chist’ànima dìt a à ca vòu èsimi compagna
          fin ch’i rivaraj là ca’è Beatrìs,
          indà che ic stesa mi sarà compagna.

          Virgìlio al è chistu che cussì mi dìs,”
          e’l me dèit a lu veva 'ndicàt, “e chel altri al è chel spirt
          che par chèl puc fà scjasàt a à ogni curnìs

          di stu mont, cal vòu che da chì al zedi, chel spirt.713