516 (return)
[ Ti vàs parlànt coma ca fàn i vifs.]

517 (return)
[ Tal prin ziròn dal purgatori, indulà ca patìsin i rogàns.]

518 (return)
[ Par via che ic, Sapia, a è in via di salvasiòn.]

519 (return)
[ Un puàrt in ta la Marema Toscana cal à vùt puc sucès; Diana a si riferìs a un flun che la zent a crodeva cal pasàs sot di Siena.]

520 (return)
[ Ogni comandànt cal crodeva di podej fà doventà grant stu puàrt di Talamòn. Sapia al dìs chistu cu na friguja di ironìa.]

521 (return)
[ Il Arno, che’n ta li bàndis di Falterona al è encjamò pisulùt.]

522 (return)
[ ’L Apenìn stes, dal cual Pelòu (Peloro) in Sicilia al è distacàt dal rest da l’Italia.]

523 (return)
[ La ploja stesa che dopo a implenìs i fluns.]

524 (return)
[ “Piòra” tal sens di bestia, coma ca ghi era capitàt ai compàis di Ulìs par via da la strèa Circe.]

525 (return)
[ Cjanùs ca sòn doma bòis da bajà.]

526 (return)
[ I Pišàns, ca sòn tant fùrbus ca no si làsin inganà da àltris. (Vandelli)]

527 (return)
[ ’L altri spìrit, chel di Rinieri. Chèl cal parla al è Guido dal Duce.]

528 (return)
[ A Dante.]

529 (return)
[ Persecutòus daj Fiorentìns.]

530 (return)
[ Firense.]

531 (return)
[ Par vej vùt tanta invidia (siminsa) i rivi apena apena a vej un post chì in tal purgatori. (A podarès èsighi zuda amondi pèšu!)]

532 (return)
[ Dal pur gust di vivi. Il teritori descrìt al sarès la Romagna.]

533 (return)
[ Ducju scju nòns—Lisio, Manars, Traversar, etc.—a èrin siòrs benjodùs da Dante, al contrari da la zentàja minsonada un puc pì’n sù.]

534 (return)
[ La memoria a è buna, ma di un intervàl di timp amondi curt.]

535 (return)
[ Grant contràst fra’l bièl mont di na volta e la realtàt asàj brututa dal dì di vuèj. Cussì al jodeva li ròbis Dante. A resta veretàt che “plus ca change plus c’est la….”]

536 (return)
[ Fìa (“rifiglia” tal originàl). A Bagnacjavàl a no si fàn pì fioj màscjus. (Vandelli)]

537 (return)
[ Maghinardo, capofamèa daj Pagàns.]

538 (return)
[ Par via che, muàrs i fioj màscjus a Ugolin a no ghi rèstin che fiòlis.]

539 (return)
[ Vandelli a ni recuarda che chìstis a sòn li peràulis che Caìn a ghi veva dita d Diu dopo vej copàt Abèl: “omnis igitur qui inveneris me, occidit me.”]

540 (return)
[ Sè che Dante al intindeva in ta sti tre rìghis al resta un misteri.]

541 (return)
[ Là = tal purgatori; chì = lì cal stà scrivìnt il poeta—in Italia.]

542 (return)
[ I ràis a ni culpìvin tal miès da la muša. Chistu al è il sens da la espresiòn, abastansa strana, cal uša Dante—e chi uši pur jò, che di luj i mi fidi.]

543 (return)
[ Sensa altra zent.]

544 (return)
[ Purgatori XIV. [Footnote 87].]

545 (return)
[ Se, savìnt il efièt da l’invidia, al avertìs àltris di no èsi invidiòus par no vej di zì a sufrì li pènis cal sufrìs luj.]

546 (return)
[ Ca si vòlin ben.]

547 (return)
[ Chì a para via la metàfora dal dišùn, tacada ta la linia [Footnote 58].]

548 (return)
[ Supiàrbia e invìdia a èrin li do primi plàis; rabia, avarìsia, gola, lusùria, e musetàt a sòn che àltris sinc.]

549 (return)
[ I me vuj bramòus di jodi che ròbis nòvis cal steva par ufrì il ziròn nòuf.]

550 (return)
[ Maria.]

551 (return)
[ La fèmina di Pišistràt. La storia ca à di fà cun scju doj a vèn ripuartada dal scàmbiu cal seguìs sùbit sot.]

552 (return)
[ Stefan, ch’i lu recuardarìn coma San Stefan par èsi stàt martirišàt a Gjerušalèm.]

553 (return)
[ Li višions cal veva vùt a èrin “eròus” doma tal sens ca no fèvin part da la realtàt da li ròbis di ogni dì.]

554 (return)
[ Il fat che chì a cjàntin cun concòrdia al vòu diši che scju rabiòus a no’an pì che discòrdia che na volta a’an di vej vùt fra di lòu.]

555 (return)
[ A ghi sarà pusìbul sìntisi lo stes, sensa zì fòu dal fun—roba ca no podarèsin fa.]

556 (return)
[ Par che stràdis tortuòšis e plènis di dolòu dal’infièr.]

557 (return)
[ Cuant ch’encjamò ti èris in vita.]

558 (return)
[ Sintimìnt, chistu, che Marco al ripetarès encja—o forsi pì encjamò—al dì di vuèj, s’a si pensa a cers governàns ch’i vìn in ziru pal mont.]

559 (return)
[ Il dùbit su la corusiòn umana, che adès a si stà radoplànt dopo vej parlàt prin cun Guido dal Duce (Purg. XIV) e adès cun Marco.]

560 (return)
[ Cualchidùn al mèt la cauša da la corusiòn umana in tal cjèl, e àltris a la mètin chì jù entri la malìsia stesa di nuàltris—puora zent.]

561 (return)
[ I dùbis di Dante a dimòstrin cal vèn dal mont daj svuàrps.]

562 (return)
[ S’i no vèsin libertàt di asiòn, alòra i no meretarèsin nè ’l infièr nè ’l paradìs.]

563 (return)
[ La sostansa di stu argumìnt: se encja i sìn influensàs da li stèlis (il cjèl) al inìsi, lo stes i sìn dotàs da la lus da la rašòn e da la libertàt di sièlzi fra’l ben e’l mal. Si sìn sàvius, in ùltin i zìn a sièlzi il ben. Si no—beh, Dante a ni’a ben fàt jodi li conseguènsis.]

564 (return)
[ A Diu stes. A è da oservà che par cjèl chì a s’intìnt diši li stèlis che, par cuant inflùs ca vèdin su la zent, a sòn sempri mancu potèntis dal creatòu.]

565 (return)
[ Prin ca ešìsti tal mont ch’i cognosìn. Fin a chel momènt lì, Diu al à godeva coma na cualchicjusuta ca ešisteva doma’n ta la so mins. A si pòl oservà da chistu che la nustra ànima, secont Dante (ca si baša, i cròt, su Tomàs d’Àcuina), a à na imortalitàt dopla: a’è imortàl dal momènt ca taca a vivi ta un cuàrp umàn; ma a è encja imortàl in tal sens ca è sempri ešistìda in ta la mins dal creatòu. A stu propòšit, a’è pur interesànt notà che il grant romàntic inglèis, Wordsworth, tal so poema “Intimations of Immortality,” al à ušàt il concèt da l’ànima ca taca a vivi duta plena di legrìa ta un frutùt coma indicasiòn che l’ànima a ešisteva encja prima cal nasès il frutùt.]

566 (return)
[ La guida o il fren al podarès èsi l’autoritàt da la glìšia ca ghi mostra la strada justa da seguì.]

567 (return)
[ Il re o imperatòu al pòl imponi che gjustìsia (la tor) necesària a rivà a otegni contentesa in ta stu mont e’n tal mont da vignì.]

568 (return)
[ Il papa al pòl medità su li scritùris, ma a ghi mancja la capacitàt di fàighi distinsiòn fra li ròbis mondànis e chès spìrituàlis.]

569 (return)
[ Seguìnt il ešempli dal papa, la zent a ghi và davòu doma da li ròbis di stu mont, trascurànt i bens spirituàj.]

570 (return)
[ Il papa e l’imperatòu, che insièmit a luminàvin tant la vita spirituàl che la vita di stu mont.]

571 (return)
[ La fuarsa politica (spada) e che spirituàl (pastoràl) a sòn unìdis in ta la stesa persona—il papa.]

572 (return)
[ Ogni planta a si vèn a cognosi e apresà dal frut ca dà.]

573 (return)
[ La Lombardia, cunfinada daj fluns—ca ghi fàn riga.]

574 (return)
[ Federic II al era in lota cul papa par via da li guèris tra Ghibelìns e Guelfs.]

575 (return)
[ Un cal à cualchi colpa a no ocòr che chì al vedi riguàrt da la zent, par via che chì dùcjus a sòn plens di còlpis.]

576 (return)
[ Li funsiòns e fangu ca parta intòr.]

577 (return)
[ I Levìticos, prèdis dal pòpul israelita, a vèvin da dedicasi doma a ròbis spirituàlis. Par chèl a vegnèvin ešentàs dal eredità bens temporaj.]

578 (return)
[ Na volta a crodèvin che un farc al jodeva pa na pièl ca ghi cujerzeva i vuj. Na volta a crodèvin tanti ròbis stùpidis; no coma vuèj, ch’i ghi crodìn doma a ròbis vèris e jùstis e bièlis.]

579 (return)
[ Par so tendensa naturàl.]

580 (return)
[ Il ušignòu, ca ghi plašarès cjantà pì di ogni altri usièl. (La tristàta, secont i comentatòus, a sarès Progne che tant a si veva rabiàt cuntra’l so omp ca veva copàt il so frutùt e dàt da mangjà al so omp! A sarà vera che “la donna è mobil,” ma fin a stu punt?)]

581 (return)
[ Stu “un” al sarès stàt un ministro dal re da la Persia cal era zùt a finìla crucifìs par vej tramàt cuntra i Israelìs.]

582 (return)
[ Fìa di Amata e dal re latìn. Chista Lavinia a ghi era zuda spoša a Enea, cuntra il volej da la mari che, amondi puc contenta, a si veva impicjàt. (Cussì a dìšin i comentatòus.)]

583 (return)
[ Chista a sarès la vous dal ànzul cal veva fàt duta che lus ca veva sveàt Dante.]

584 (return)
[ La me abilitàt di jodi.]

585 (return)
[ Fà’l ben ai àltris coma ch’i vorèsin ca ni fèsin a nu—sensa spetà di vignì preàs.]

586 (return)
[ Frutàn di sapiènsa, che Virgìlio ghi darà in ta chistu intervàl.]

587 (return)
[ Il amòu naturàl al è istintìf, posedùt da dùcjus, sensa sièlta; chel volùt al è dovùt a la volontàt dal indivìduo—cal resta responsàbil pa la so sièlta.]

588 (return)
[ Diu.]

589 (return)
[ I bens di stu mont.]

590 (return)
[ Dal èsi, o cuàrp, ca lu òspita.]

591 (return)
[ Diu.]

592 (return)
[ Chistu amòu dal mal a si manifèsta in tre manièris, coma spiegàt in ta li tersìnis ca seguìsin: chel dal rogànt, chel dal invidiòus, e chel dal rabiòus.]

593 (return)
[ Chistu, i cròt, al à di èsi un vìsi amondi comùn. Fra ’l altri al è chel tipo di visi ca ghi dà il via a la trama di romànsos coma Il Cont di Montecrist. Se farèsini chej puòrs diàus di scritòus se la zent a fòs sensa vìsis? Provàn a pensà a na Divina Comèdia scrita in ta un mont indulà che la zent a’è sensa pècis!]

594 (return)
[ Al deriva cunfuàrt da l’idea da la ruvìna dal altri.]

595 (return)
[ Ben di stu mont, ca nol pòl dani contentèsa asoluta. (Però scju bens, s’a càpitin tal momènt just, a pòsin zovà a fani contèns—e coma! Provàn a pensà, par esèmpli, a chel cašìn cal stà susedìnt tal Medio Orient, tra Israeliàns e Palestinèis. A si pòl ben dìšighi ai Palestinèis (o ai Israeliàns) di no fa stupidàdis, di no zì a scalmanasi masa—o adiritùra suicidasi!—par rivà a otegni sè che, dopodùt, a sòn bens di stu mont: na cjàša, un toc di cjera da podej clamala sò, un stàt propri. Par lòu il vej sti robùtis a sarès sensaltri inìsi di granda contentèsa.)]

596 (return)
[ Chej ca no sàn un bièl nuja a vàn a fàsi mèstris.]

597 (return)
[ L’ànima a è stada creada cu la dispošisiòn di amà.]

598 (return)
[ La sostansa: Il vustri capì al à inìsi da ròbis estèrnis, che pal spìrit a dovèntin ogès d’amòu.]

599 (return)
[ Il fòuc al tìnt di alsàsi sempri e di zì a finìla la sù in ta chè che i medievaj a clamàvin la sfera dal fòuc—e là, cu la so sostansa, al durarà par sempri.]

600 (return)
[ Par tiràighi fòu il mani di chista discusiòn “scolàstica” i racomandi Vandelli o altri comentatòus. La sostansa dal discòrs, però, a è che na virtùt—cualsìasi ca sedi—a si dimostra doma gràsis al so efièt, coma in tal cašu da li fuèis vèrdis ca fàn jòdj che un àrbul al è vif; o coma i colòus dal arcobalèn ca mòstrin ca stà plovìnt.]

601 (return)
[ Pì o mancu cussì: A no si sà da’ndulà cal vèn il prinsìpit dal nustri intelèt nè da’ndulà ca derìvin li nustri tendènsis a volej ben, a gustà il bièl, etc.]

602 (return)
[ Par via che chista inclinasiòn a’è istintìva—a no è derivada da sièlta lìbara.]

603 (return)
[ Di mòut che ogni prima inclinasiòn o vòja a zedi d’acòrdu cun ogni altra.]

604 (return)
[ Il ušu da la rašòn (la virtùt) al juda a fa filà dret ogni prin impùls.]

605 (return)
[ A è da oservà che Beatrìs a si metarà a discori di sta voja lìbara, o lìbar volej, pì’ndavànt, in tal paradìs.]

606 (return)
[ Cuant che i Romàns a jòdin il soreli a zì jù tra la Sardegna e la Corsica.]

607 (return)
[ Ilerda = la sitàt spagnola Lerida.]

608 (return)
[ Doj ešèmplis di premurošitàt. Coma cal nota Vandelli, il prin al è di caràtar spirituàl; il secònt, di caràtar temporàl.]

609 (return)
[ Il cori sensa pauša di scju spirs al è part da la so penitènsa.]

610 (return)
[ Il “tal” al sarès Berto da la Scjala, cal steva par murì; e so fì, coròt di cuàrp e di spìrit, al sarès Bepi, mal nasùt parsè cal era nasùt da na relasiòn adùltera. (Vandelli e àltris)]

611 (return)
[ A stàn rimproverànt i mus o acidiòus.]

612 (return)
[ I ebrèos, cjastiàs da Diu par vej dišubidìt Mošè. I erèdis dal Gjordàn a sarèsin i palestinèis. (Scju dìs chì a somèa che chej puòrs diàus di palestinèis a risèvin encja lòu un bièl puc dal castìgu di Diu.)]

613 (return)
[ Chej ca no’an volùt seguì Enea fin a Roma, preferìnt restà in Sicilia.]

614 (return)
[ Par vej na buna spiegasiòn di sti rìghis, i sugerìs di consultà i comentatòus. In sostansa Dante al stà descrivìnt chel momènt, sùbit prin dal cricà dal dì, cuant che il scur al stà par zì via.]

615 (return)
[ Ècos di Circe chì, e’n ta li rìghis ca seguìsin.]

616 (return)
[ Beatrìs, secònt Vandelli; ma Dante al pòl vej intindùt Maria o cualchi altra personificasiòn da la rašòn, secont àltris.]

617 (return)
[ Coma un ca si tèn curvàt dal pensej.]

618 (return)
[ Lì ca vìvin i mortaj.]

619 (return)
[ Ca rafigùra i tre vìsis da l’avarìsia, la gola e la lusùria. (Vandelli)]

620 (return)
[ Cu la stesa energìa dal falcòn Dante al à paràt via a zì’n alt fin cal è rivàt tal plan dal ziròn pì’n sù.]

621 (return)
[ La strada ca parta al sest ziròn.]

622 (return)
[ Si sèis lìbars di zì sensa vej da sufrì il patimìnt di stà distiràs par cjera.]

623 (return)
[ Tegnèivi a destra, vièrs l’esterno.]

624 (return)
[ Il pentimìnt.]

625 (return)
[ Il plànzi stes.]

626 (return)
[ Ti’as di savej ch’i soj stàt Papa (“successor Petri”).]

627 (return)
[ Il nòn da lèa so famèa al deriva dal nòn dal flun—il Lavagna. Chel cal parla al è il Papa Adrian V, da la famèa dal cont di Lavagna. (Vandelli e àltris.)]

628 (return)
[ Neque nubent: la alušiòn a è al discorsùt fàt da Crist tal Vanzeli, indà cal dìs che in paradìs a no si è pì spošis nè di chistu nè di chel altri, ma ca si è dùcjus compàis.]

629 (return)
[ Vers [Footnote 91], etc.]

630 (return)
[ Chèl dal Papa Adrian V, ca ghi à apena dita di parà via.]

631 (return)
[ Ai doj poès a ghi tocjava cjaminà visìn da la rocja par via che il percòrs al era dut plen di ànimis distiràdis.]

632 (return)
[ L’avarìsia.]

633 (return)
[ Ducju i altri vìsis.]

634 (return)
[ Secont Vandelli al sarà il “veltro” che a la fin al sbarasarà il mont da l’avarìsia. (Cfr. Inf. I, [Footnote 101])]

635 (return)
[ La stala indà cal è nasùt Gesù.]

636 (return)
[ Stu Fabrìsi al era un cònsul romàn cal veva (secont Vandelli) la virtùt amondi rara di restà puòr e onèst invensi di siòr e visiàt.]

637 (return)
[ Se Nicolò no ghi vès prejodùt la dote, sti frùtis a si varèsin butàdis a la malavita.]

638 (return)
[ Diu.]

639 (return)
[ La cjaša daj Capetìngis, ca’an seguìt i Carolìngis.]

640 (return)
[ Il me sanc, o miej, i me disendèns, ca sòn doventàs coròs in sèguit al matrimoni di Beatrìs Berlinghièr cun Carlo d’Anjou. Da sta uniòn il re al veva risevùt in dote la contèa di Provensa. (Vandelli e àltris.)]

641 (return)
[ Cul matrimoni di re Carlo.]

642 (return)
[ A si nota in ta sti rìghis na buna vena di sarcàsm. (Tomàs al sarès San Tomàs, mandàt in paradìs da Carlo stes.)]

643 (return)
[ Stu Carlo (di Valois) al à ušàt il tradimìnt coma arma, coma Gjuda. In Italia al à judàt i Neris cuntra i Blancs di Firense. (Robuschi)]

644 (return)
[ Carlo II, fàt prešonej in tal golf di Napoli, al veva “vendùt” so fia par profit. (Robuschi)]

645 (return)
[ Rešidensa dal Papa Bonifas VIII.]

646 (return)
[ Fra i cuaj al sarès Filìp il Bièl, cal sotomèt il papa a na pasiòn coma chè di Crist stes.]

647 (return)
[ Filìp il Bièl, fra ’l altri, al fà fòu i bens daj Templàrs. (Robuschi)]

648 (return)
[ Diu a nol sfoga sùbit la so rabia, coma ch’i farèsin nuàltris, ma al speta il momènt just.]

649 (return)
[ Durànt il dì a cjàntin ešèmplis di virtùt; di nòt, ešèmplis contràris.]

650 (return)
[ Pigmaliòn al veva copàt so cugnàt Sichòt (Sicheo) par vej il tešoru.]

651 (return)
[ Ugo Capèt, chel spìrit cal à apena finìt di parlà.]

652 (return)
[ Delo, la išula indulà che Latona a veva parturìt i so doj fiòj Apol e Diana (il soreli e la luna).]

653 (return)
[ Cašu stran: Pròpit mentri ch’i staj par bati sta riga, i sìnt Cecilia Bartoli ta la radio ca cjànta Gloria in excelsis Deo. Stranìsin cašu. Par stu cašu stranìsin e par ducju i cašus stranìsins ca susèdin tal mont (basta ca sèdin bièj) ca ghi zedi pur gloria in excelsis Deo!]

654 (return)
[ Secònt il Vanzeli, chista a sarès che fruta ca à risevùt na aga ca ghi’a cjòlt ogni sèit in cambiu di na gota di aga par copàighi la sèit dal puòr Gesù.]

655 (return)
[ Tornàt fòu tra i vifs.]

656 (return)
[ Virgìlio a ghi fà al spìrit un salùt cal và d’acòrdu cul salùt fàt dal spìrit stes.]

657 (return)
[ I sèns a sòn i “P” segnàs su la front di Dante.]

658 (return)
[ Clot, una da li Pàrchis ca fìlin i destìns da la zent.]

659 (return)
[ Il mont di scju spìris.]

660 (return)
[ Dut sè ca susèit chì’n tal purgatori al seguìs un òrdin divìn.]

661 (return)
[ ’L arcobalèn (Iride) cal cambia pošisiòn a seconda dal muvimìnt dal soreli.]

662 (return)
[ Il volej stes di zì in sù al è in sè stes font di plašej par l’ànima.]

663 (return)
[ L’ànima a vorès zì sù, ma la gjustìsia divina a la custrìns a sufrì la necesària punisiòn pa la so inclinasiòn pal pecjà.]

664 (return)
[ Sèit dimostrada dal cjantà daj purgàns cuant che n’ànima a si libera da li so pènis.]

665 (return)
[ Stasio, chel cal parla sti rìghis, al era cognosùt coma poeta in taj timps di Crist. (Robuschi)]

666 (return)
[ Secònt Vandelli, Dante a si sbàlia: Stasio al era napoletàn, no tolosàn.]

667 (return)
[ Dopo vej scrìt la Tebaide, Stasio al era muàrt mentri cal scriveva la Achilleide.]

668 (return)
[ Su di me e intòr di me.]

669 (return)
[ Ca sarès l’Eneide.]

670 (return)
[ Ta stu ešìlio.]

671 (return)
[ Pa la zent pì onesta e spontanea a ghi’è dur tègnisi dal ridi o dal planzi, encja se l’ocašiòn a dišarès ca nol è il momènt just par ridi o planzi.]

672 (return)
[ Se dut il grant lavoru ch’i ti stàs fašìnt al è pal ben da la to ànima.]

673 (return)
[ Stu ànzul a ghi à apena scancelàt da la front il cuìnt P (o pecjàt) che Dante al veva intajàt ta la front.]

674 (return)
[ Li peràulis da la beatitùdin (Beati qui esuriunt et sitiunt iustitiam…) cjantada dal ànzul. (Vandelli)]

675 (return)
[ Virgìlio al veva zà sintùt Gjovenàl parlà ben di Stasio; e adès, il èsi in compagnìa di un tipo geniàl coma Stasio a ghi farà someà pì curta la strada ca’an da fà.]

676 (return)
[ Avàr.]

677 (return)
[ Dante e Virgìlio a’an par prin cjatàt Stasio in tal sìrcul daj avàrs.]

678 (return)
[ Il sens al è che se Stasio a nol vès lešùt, e capìt, li rìghis di Virgìlio, al sarès cal sufrìs li pènis dal’infièr cul rest daj avàrs (Inf. VII, [Footnote 25]- [Footnote 35]). Chì, però, a somèa ca sedi un problema. Li rìghis di Virgìlio, ripuartàdis da Stasio, a no sòn idèntichis da li rìghis di Virgìlio ripuartàdis in ta l’Enèide. (Vandelli, etc.)]

679 (return)
[ Pecjàs.]

680 (return)
[ Tošàs a zero, coma che’n tal infièr a sòn descrìs chej che’n vita a vèvin masa largesa o prodigalitàt.]

681 (return)
[ A no’an savùt pentisi nè in vita nè in punt di muàrt.]

682 (return)
[ Coma, par ešempli, a susèit tal cašu da la largesa (o prodigalitàt) ca è oponuda a l’avarìsia.]

683 (return)
[ Sti peràulis a ghi dimòstrin a Virgìlio che Stasio a nol era par nuja avàr.]

684 (return)
[ Cansòns bucòlichis. La referensa a è di Virgìlio, che chì a ghi stà fašìnt n’altra domanda a Stasio.]

685 (return)
[ La muša da la storia, ca ispirava Stasio.]

686 (return)
[ Par meretà la salvasiòn a no basta fà dal ben in tal mont; a bišugna pur vej fede. (Chej in vena calvinista a sarèsin amondi d’acordu.)]

687 (return)
[ Stasio a si riferìs a na sorta di profèsia fata da Virgìlio in ta una da li so òperis.]

688 (return)
[ Par gràsia to i soj doventàt….]

689 (return)
[ Stasio a si riferìs al episòdi da la Tebaide cal descrìf il rivà daj Grecs taj fluns visìn da la sitàt di Tebe.]

690 (return)
[ Omero.]

691 (return)
[ Il Mont Parnàs.]

692 (return)
[ Caràtars, chìscjus e chej da li rìghis ca seguìsin, cjantàs da Stasio in ta li so òperis.]

693 (return)
[ Puarèta par sigùr: dopo vej jodùt murì ducju i sòs, il so maròus pur, a era stada condanada a muàrt da Creonte, insièmit cun so sòu Antigone. (Vandelli)]

694 (return)
[ A sòn apena rivàs tal sest sìrcul.]

695 (return)
[ Cuant ch’i eri frut (a si parla di pì di miès sècul fa) a era abastànsa comun a San Zuan di ušà la peràula “moràr” par descrivi un àrbul di cualsìasi sorta. Ma chè, a si sà, a era l’època daj cavalèis e da li mòris, e ogni època a vèn rifletuda in tal so vocabulari.]

696 (return)
[ Tal sens che li ànimis afamàdis dal purgatori a no podaràn permètisi di mangjà li “mòris” di stu moràr.]

697 (return)
[ I sugerìs di consultà i pensèis di Vandelli a stu riguàrt.]

698 (return)
[ In ta la bibia, il profeta Danièl al veva rifiutàt di mangjà, ma in compèns a ghi era stada conferìda na granda cognosensa da li ròbis.]

699 (return)
[ Chì, in tal me post, di cavalètis d’estàt an d’è tàntis; ma i preferìs lasàlis ca saltusèjn pitòst che mangjàlis, encja se cussì fašìnt i vaj a sacrificà l’ocašiòn di implenimi di Gloria. A no’è da esclùdi, però, che se par un toc a si vès da sopravìvi mangjànt doma, o cuaši doma, cavalètis, a si zarès a vej da li bièli višiòns; roba, forsi, da fàighi invidia al stes Zuan Batista.]

700 (return)
[ Virgìlio al sugerìs che sti puòri ànimis a pròvin, cul planzi e cjantà, a liberasi daj vìncuj ca ju tègnin leàs in ta stu post.]

701 (return)
[ Erisitòn al era stàt punìt cu na fan insasiàbil, tant che a la fin al veva tacàt a rošeàsi il so stes cuàrp.]

702 (return)
[ Se Dante al uša “como” par “coma,” alòr i no mi sìnt tant mal a ušà “com” par “coma” nencja jò.]

703 (return)
[ La so vòus.]

704 (return)
[ Cuant che cul sanc da la so vena a ni’a partàt a la redensiòn.]

705 (return)
[ I comentatòus: tal antipurgatori, indulà che il timp da pecjadòu durànt la vita al vèn doplàt prin da entrà tal purgatori stes.]

706 (return)
[ Dal antipurgatori, indà ca sòn chej ca àn spetàt masa timp prima di pentisi.]

707 (return)
[ Forèis al è abastansa sarcàstic tal descrivi la mancjansa di pudòu in ta li fèminis da la Firense cal à lasàt.]

708 (return)
[ A si àja maj jodùt fèminis che par fàighi ritegni il so pudòu a era necesàri creà disiplìnis spirituàlis o civilis? Se’l dišarèsia il puòr Farnèis s’al vès di fà na pasegiàta ta spiàgis coma che di Lignàn al dì di vuej? A ghi vegnarès ingrìsul!]

709 (return)
[ Prin di dut a zaràn a sufrì chej che adès a sòn encjamò frutùs sensa barba.]

710 (return)
[ Par via che Dante, esìnt di cjar e vuès, al fa ombrèna.]

711 (return)
[ La luna, Diana, sòu dal soreli, o Apol.]

712 (return)
[ Ca seguìs Virgìlio.]

713 (return)
[ Stu mont, cal sarès il purgatori, al vòu liberasi di Stasio e mandalu’n ta la strada dal paradìs.]

714 (return)
[ L’ànima di Stasio, ca stà proseguìnt a plan par restà insièmit cun Virgìlio, chèl che “cun me’l và.”]

715 (return)
[ Bonagiunta in tal originàl.]

716 (return)
[ A si trata chì di Papa Martin IV.]

717 (return)
[ Secont Vandelli stu Papa a si la godeva a mangjà bišàtis dopo vèilis ’nnegàdis tal vin (vernaccia) e rustìdis. Insoma, al era un gološòn di un papa, e basta.]

718 (return)
[ Par vej na cognosensa pì buna di scju nòns, e àltris, i sugerìs Vandelli o altri comentatòus.]

719 (return)
[ Ta la bocja.]

720 (return)
[ Tal sens di cunsumà.]

721 (return)
[ ‘Donne ch’avete intelletto d’amore.’]

722 (return)
[ Li ultimi sèis rìghis e chès ca seguìsin a descrìvin la sostansa di chel tipo di poešia o di scrivi cal vèn celebràt coma “dolce stil novo.”]

723 (return)
[ Tal originàl: “dittator” = ’l amòu.]

724 (return)
[ I tornaràj prin cul dešideri che in realtàt. La riva a sarès un post tal Tirèn indulà ca si riunìsin li ànimis par vignì trasportàdis tal Purgatori.]