Dešideròus di esplorà dentri e fòu
          la foresta divina, densa e viva,
          che dal nòuf dì ghi magnificava'l splendòu,

          sensa pì spetà i vevi lasàt la riva,
          scjavasànt pras, e plan plan cjaminànt
          su cjera che di profùn dut a’mpleniva.

          N’ariuta tant dolsa che maj mutànt
          a si zeva i sintevi’n ta la front
          che, delicada, a mi zeva rinfrescjànt;

          li fràscjs a trimulàvin par dut stu mont
          e a si pleàvin pal vint’n ta che banda
          ’ndà che la prim’ombrena’l tira’l bon mont;780
          ma la so plèa no era tant granda
          che’i usielùs ca èrin’n ta li pùntis
          dal cjantà a si tiràsin in banda;

          ma li primi òris dùtis contèntis,
          a risevèvin dentri li fuèis, cjantànt,
          e compagnànt cussì, e ben, li so rìmis,

          com’che da li ramàsis si pòl zì scoltànt
          in ta la pineta da la spiàgja di Clas781          il siròc ch’Eulo stes  al trasforma’n cjànt.

          Zà mi vèvin plan plan  menàt i me pas
          cussì tant dentri dal bosc antìc che fadìa
          i fevi a jodi pa’ndà ch’i èrin entràs;

          ma èco ch’a colp fermàt mi veva na ròja,
          che a man sanca, cu li so ondulùtis,
          l’erbuta’n ta la riva’a pleàva via.

          Duti l’àghis ca sòn di cà pì nètis
          a somèa ch’impuritàs a vèdin,
          no com’stu rìvul da l’àghis pùris,

          che a scòri clàris via a paràvin
          pur chì che sempri er’ombrena, che maj
          raj di soreli e luna pasà a lasàvin.

          Cuj piè fers e cuj vuj i zevi ormaj
          aldilà da la rojuta par gustà
          la bielesa variada di stu fresc maj;782
          e là jodùt i vevi, com’che capità
          a pòl, che a colp a ni fedi stravià
          alc di stran che d’altri ni tèn da pensà,

          na fèmina besoluta che via
          a zeva cjantànt e sielzìnt flòu dopo flòu
          ca coloràvin par dut la so via.

          “Ah, biela zòvina, che ai ràis dal amòu
          ti ti scjàldis, secònt duti li aparènsis,
          che sempri ni còntin dal bati dal còu,

          pòstu tirati pì visìn di sti àghis,”
          a ic ghi vevi dìt, “uchì, in ta sta riva,
          cussì ch’i posi scoltà sè ch’i ti cjàntis?

          In mins ti mi partis d’indà ca zeva
          Proserpina che volta che pierdùt
          la mari ic, e chè la primaver’a veva.”783
          Com’che piruetànt a fà’un zirùt
          su se stesa na fèmina ca bala,
          e’un piè prin dal altri apen’a tèn metùt,

          cussì voltàt si veva, e’i florùs ca veva là
          a mi ufriva, chej ros e chej zaj pur,
          coma frututa che par pudòu i vuj a cala;

          il me preà contènt a veva fàt par sigùr
          cussì visìn vegnìnt che la so biela vòus
          ben i sintevi, com pur il so sens pùr.

          Apena rivada’n tal orli erbòus
          che bagnàt al era da l’àghis dal bièl flun,
          su me alsàt a veva i vuj, regàl presiòus:

          maj tal splendòu nol è stàt jodùt da nisùn
          vignì fòu daj vuj di Vènere, ch’Amòu784          culpida’l veva, fòu d’ogni so costùn.785
          I la jodevi par di là ridi di còu
          cuj pì biej flòus coloràs’n ta li mans,
          chè uchì sensa siminsa’l crès ogni flòu.

          Doma tre pas a ni tegneva’l flun lontàns;
          ma l’Elespònt, ’ndà che Serse’l era pasàt,
          che pur vuej’l frena li vanitàs daj umàns,786
          da Leandro a nol era stàt tant odiàt
          pal so sfrenàt nodà fra Sert e Abìt787          che chist788 da me par no vèisi alòr spalancàt.

          “Nòufs i sèis, e forsi pars’che jò’i rìt,”
          a veva tacàt, “in ta chistu post elèt
          pa la natura umana coma nit;

          maravèa’i vèis ma no sensa suspièt;
          ma’l salm Delectasti789 lustri al pòl fà
          par ben sclarìvi’l nul dal vustri intelèt.

          E tu, davànt, che me i ti’as sintùt preà,
          dìs sè altri ch’i ti vùs savej; che risposta
          i dedi, s'a ocòr, al to domandà.”

          “L’aga,” i vevi dìt, “e’l sun da la foresta
          a mi fàn dubità ca sedi vera
          sè che puc timp fà a mi era stàt dita.”790
          “La rašòn ti contaraj alora,”
          a veva dìt, “di sè che maraveànt ti ti stàs
          e di sclarìti dut, po, i mi daraj cura.

          Il pì grant ben, che doma chèl a chèl791 ghi plàs,
          il omp al à fàt bon pal ben, e chistu lòuc
           ghi’a dàt par cal podi stà sempri in pas.

          Par colpa so chì al è stàt amondi puc;
          par colpa so in planzi e in afàn
          al à cambiàt’l ridi onèst e’l bièl zòuc.

          Pars’che’l turbamìnt che sot di sè a fàn
          i muvimìns da l’àghis e da la cjera,
          che s’a pòdin davòu dal calòu a vàn,

          al omp a no ghi fès nisuna guera,
          chistu mont vièrs il cjèl si’a fàt tant avànt
          che lìbar al è da’ndulà ca si siera.792
          Adès parsè che atorotòr dut cuant
          il vintulìn a si mòuf cul prin motu
          se ’nteròt nol vèn da altri cal stà zirànt,

          chì’n alt, ’ndà che dut vièrt ghi è a chistu
          vint pùr, il so motu stes al fà svintulà
          e sunà stu bosc, com’ch’jodi ti pòs tu;

          e l’àrbul svintulàt cussì tant al pòl fà,
          che cu la so virtùt l’aria al implenìs,
          e chè, zirànt, dut  atòr’l so ben a dà;

          e l’altra cjera793, secònt i so mèris,
          sòs e dal’alt, a concepìs, donànt
          di divièrsis virtùs divièrsis plàntis.

          Ocorarèsia maraveàsi tant
          se, chistu savìnt, a s’jòt cualchi planta
          ch’encja sensa siminsa’l so vert a fà, dut cuant?

          Ti’as di savej che la cjampagna santa
          ’ndà ch’i ti sòs, d’ogni siminsa a è plena,
          e’l frutàn ca’a’n sè, la di là no si conta.794
          L’aga ch’i t’jòs a no vèn da na vena
          rimplenida da vapòu dal frèit convertìt,
          coma flun che nisulnasulànt al mena;

          ma fòu a vèn da na fontana, tant pulìt,
          e par volej di Diu tant s’implenìs
          che par duti do li bàndis ben si divìt.

          Fòu a vèn na virtùt da una di sti bàndis
          ca cjoj la memòria d’ogni pecjàt;
          che altra a parta’n mins ròbis ben fàtis.

          Par chì al è’l Letè; mentri cal vèn clamàt
          Eunoè chel altri gjèt; ma nol zova
          se chì e là prima a nol vèn gustàt:795
          Tant pì alt d’ogn’altri gust stu gust796 al và.
          E encja s’a pòl belzà èsi sàsia
          la to sèit sensa diši roba nova,

          ti daraj n’altri corolari par gràsia;
          se ch’i dìs i no cròt ca ti sedi mancu grat
          se’n pì dal prometùt adès si spàsia.

          Chej che’n taj timps antìcs a’an poetàt
          l’etàt dal oru cun chel so grant bièl stà,
          forsi dal Parnàs di stu post si vèvin’nsumiàt.

          Chì l’umana radìs a era ’nocenta;
          chì s’jòt sempri primavera e ogni frut;
          nètar al è chistu, che ognùn797 al cjanta.”

          Alora’n davòu i mi eri voltàt dut
          vièrs i me poès, che cul so biel ridi
          a mostràvin di vej chistu ben sintùt;

          e lì di nòuf la biela fiòla a jodi.798

          Cjantànt com’na fruta che’l so amòu no plata,
          via a veva paràt cu li so peràulis:
          ‘Beati quorum tecta sunt peccata!’

          E com’che nìnfis ca zèvin besòlis
          ’n ta l’ombrènis salvàdis, bramànt,
          chistu sì chistu nò, di godi dal soreli i ràis,

          alòr cuntra curìnt si veva movùt, cjaminànt
          sù pa la riva; e jò ghi stevi a par,
          cun pìsuj pasùs dongja di ic restànt.

          I nustri pas no’èrin nencj’un sentenàr
          cuant che li rìvis tal stes timp si vèvin voltàt,
          cussì ch’i zevi par là che par prin si fà clar.

          Encjamò un puc i vèvin cussì cjaminàt
          cuant che sta fiola vièrs me si veva ziràt,
          dišìnt: “Fradi, vuarda e tèn ben scoltàt.”

          E un lušòu dut ta’un un colp al veva ’luminàt
          par cà e par là la granda foresta,
          tant ch’jò’i vevi sùbit al lampà pensàt.

          Ma’l lampà, com’cal vèn al và a la svelta;
          chèl ’nvènsi, durànt, pì e pì’l splendeva,
          ch’jò’n tal pensej mi eri dìt: “Se ca’a chista?”

          E na biela melodìa si sinteva
          ’n ta l’aria luminoša, e in ta chel
          momènt sintùt i vevi di nòuf disprès par Eva.

          Che là ’ndà ch’ubidìvin cjera e cjèl,
          dom’la fèmina, apena’pen’ formada,
          no veva podùt sufrì di restà sot d’un vel;799
          sot dal cual, se devota a fòs restada,
          i varès sti ròbis cussì tant bièlis
          tant prin godùt e in ogni zornada.

          Intànt che jò chisti prin bielèsis
          dal eterno plašej i stevi godìnt,
          e bramòus di provà altri delìsis,

          davànt di nu, pròpit com’un fòuc ardìnt,
          ’nrošàda si era l’aria sot li fràscjs verdìs;
          e’l cjànt dal sun dols i zèvin zà sintìnt.800
          Se la fàn, O Vèrginis sacrosàntis,801          o’l frèit o li vèis802 i vevi maj patìt
          par vuàltris, i vorès tant ch’adès m’judàdis.

          In me al vorès ’l Elicòn803 zì, e sùbit,
          e ca m’jùdi Urania pur cul so coru804          ròbis dùris da pensà e mèti’n scrìt.

          Un  puc pì ’ndavànt, sièt àrbuj di oru
          tal someà a falsàvin il lunc trat
          che tra nu al era e sti ròbis d’oru;

          ma cuant ch’asaj visìn di lòu mi eri fàt,
          chel ogèt comùn805, che’l sens al ingana,
          nol pierdeva, pa la distansa, nisùn so àt,806
          la virtùt ch’a la rašòn discòrs ghi mena,807          ca’èrin cjandelièrs a veva sùbit capìt,
          com’che'n tal cjantà sintùt a veva ‘ošana.’

          Flameànt’n alt al era stu afàr, ben definìt,
          na vura pì clar che la luna’n tal serèn
          da la miešanòt, plena, tal cjèl sclarìt.

          Voltàt mi eri, d’amirasiòn esìnt plen,
          al me bon Virgìlio, ca mi veva rispundùt
          cun vuj che di maravèa ’vèvin pur sen.

          Vièrs sti grandi ròbis al era ’lòr il me vuli zùt
          che vièrs nu plan plan si visinàvin,
          che pì fuàrt na spošuta si varès movùt.

          Cridàt mi veva la fiòla808: “Parsè ca àrdin
          i to vuj cussì tant vuardànt sti lùcis,
          e d’jodi se ca vèn davòu a làsin?”

          Zent i vevi alòr jodùt, com’a lòu guìdis,
          vignimi dongja dut di blanc vistìdis,
          un blanc cussì vif che di ca809 maj ti jòdis.

          A man sanca a splendèvin li àghis810          ca mi rifletèvin e la me costa,
          s’jò’i la vuardavi, com’ca fàn i spièlis.

          Cuant ch’i’eri rivàt’n ta na punta justa
          che doma’l flun a mi tegneva distànt,
          par miej jodi ai me pas ghi vevi dàt sosta,

          e jodùt i vevi flamùtis parà ’ndavànt,
          che’n davòu a lasàvin strìchis coloràdis,
          ch’a pinej tiràs ghi someàvin811 tant;

          cussì che lì’n sù a restàvin distìntis
          sièt lìstis812, che chej colòus a vèvin
          che ’l arc a fàn dal soreli e di Delia i sèrclis.813
          In davòu, sti strichis a si slungjàvin
          pì dal me jodi 814; e chès’n ta li bàndis
          no pì di dèis pas a li separàvin.

          Sot un cussì bièl cjèl coma ch’jò i dìs,
          a doj a doj vincjacuatri vecjòs
          coronàs a vegnèvin di fleur di lis.815
          Dùcjus a cjantàvin: “Benedeta816 ti sòs
          tu ta li fìis di Adàm, e benedètis
          ca sèdin par sempri li bielèsis tos!”

          Dopo che i flòus e altri bieli erbùtis
          dirimpèt di me’n ta che altra riva
          lìbaris a èrin da che zens elètis,

          cussì coma lus na lus’n cjèl a tèn viva,817          davòu di lòu a èrin cuatri nemaj818 rivàs
          c’una frascja ch’ognùn a coronava.

          Dùcjus a èrin cun sèis àlis dotàs;
          plènis di vuj li plùmis; e’i vuj d’Argus,
          se vìs a fòsin, compàis a sarèsin stàs.

          A contà ben, letòu, coma chi'u vevi jodùs,
          i no spìnt pì rìmis; altri da diši i’ai,
          tant ch’adès di pì i no dìs, po, di chìscjus.

          Ma lès Ezechièl, cal descrìf ben asaj
          com’ch’jodùs ju’a da là che il frèit al vèn,
          partànt cun lòu vint, nul e fòuc, pì che maj;

          cussì, com’ch’jodùs ti’u’as’n tal so dišèn,
          cussì, po, a èrin chì, fòu che li plùmis
          che da Zuan819 a vègnin, lasànt il so sen.

          In tal miès di chiscju cuatri t’jodèvis
          un cjàr, su do ròdis, dal aspièt trionfàl,
          che un grifòn820 lu tirava cu li so spàlis.

          Cun àlis àltis, ’l un’e l’altra tal e cual,
          tal miès al era fra li tre e tre lìstis;
          pasànt, a chìstis no ghi feva dal mal.

          Tant’n alt a zèvin da no podej jòdilis;
          d’oru al era chel tant cal era usièl,
          ma li altri pars blàncis a èrin, e ròsis.821
          No che Roma a varès podùt cun un cjàr cussì bièl
          fà contènt il Africàn o’l ver Augùst,
          ma chèl dal sol puc al era visìn di chèl;

          chèl dal soreli, che di svià Feto ’l veva vùt gust,
          e brušàt al era stàt pal preà da la cjera
          cuant che Gjove ’l era stàt misteriòus ma just.822
          Tre fèminis atòr da la roda destra
          a stèvin balànt; l’una di colòu ros
          che dal fòuc puc diferenta a era;

          l’altr’era coma se’n cjàr e vuès a fòs
          duta cuanta d’un bièl smeràlt fata;
          la tersa a pareva che nèif frescja a fòs;823
          prin stàighi davòu da la blancja a parèvin, e basta;
          ma dopo la rosa; e al cjànt di chista
          l’àltris a balàvin, a plan chìstis e chès a la svelta.
          Da la sinistra cuatri a fèvin fiesta,
          vistìdis di porpora, seguìnt il fà
          d’una di lòu: cun tre vuj tal cjàf, chista.824
          Davòu di dut’l grup ch’jodùt i vèvin ucà,
          èco chì doj vècjus variegàs taj vistìs
          ma ducju doj onèscj’ e sèrius’n tal so fà.825
          Un al era da la banda, secònt indìsis,
          dal grant Ipocrate, che la natura
          fàt a veva paj nemaj cun pì mèris;826
          chel altri’l mostrava la contrària cura
          cu’na spada cussì lustra e ’ngusada827          ch’encja di cà dal flun mi feva poura.

          Dopo jodùs in d'avevi cuatri d’ùmil partada;
          e davòu di dùcjus un vecju besòu
          al vegneva, durmìnt, cun muša sveàda.828
          E scju sièt829, ch’intòr a partàvin il stes colòu
          daj vincjacuatri vècjus830, ma di gìlios
          nol veva’l cjàf ’ncoronàt nisùn di lòu;

          ma di ròšis sì e di altri flòus ròs:831          da’un puc pì lontàn un al varès zuràt
          che daj vuj’n sù ognùn’n flàmis stàt’l fòs.

          E cuant che’l cjàr mi’era dirimpèt rivàt,
          sintùt a si veva un tòn, e che zens dègnis
          il so zì avànt a vèvin a colp ralentàt,

          e chì restàdis a èrin cun li prim’ insègnis.

          Tal momènt che il setentriòn dal prin cjèl,832          che cognosùt maj nol à’l nasi nè’l tramònt,
          nè altri nul che da la colpa il vel,

          e che lì al tegneva ogni un pront
          a fà’l so dovej, com’cal fà’l pì bas833          cun chèl che par zì’n puàrt si tèn tal timòn’n front,

          fer al era restàt, che’i vècjus ulì rivàs
          par prin tra’l grifòn e’l setentriòn stes,
          al cjàr voltàs si èrin coma par vej pas;

          e un di lòu, com’che’l cjèl mandàt lu vès,
          ‘Veni, sponsa, de Libano, al veva, cjantànt,
          vošàt tre vòltis, e’i àltris fàt a vèvin il stes.

          Coma che i beàs al ùltin invìt avànt
          si faràn, e svèls, ognùn da la so caverna,
          la cjàr so, rivistida, alelujànt;

          chì pur in ta la carosa divìna
          sent levàs si èrin, ad vocem tanti senis,
          minìstros e mesagèrs di vita eterna.

          Dùcjus a dišèvin: “Benedictus qui venis!”,
          flòus sparpajànt insima e dut atòr,
          “Manibus, oh, date lilia plenis!”

          Tal scuminsià dal dì, jodùt i vevi alòr
          la banda orientàl duta ’nrošada,
          e’un bièl serèn al veva’l cjèl dut atòr;

          e la muša dal Soreli a naseva ombrenada
          cussì che, par èsi temprada daj vapòus,
          a lunc i podevi tègnila joduda:834
          cussì dal dentri di na nula di flòus
          che da li mans angèlichis si alsava
          e colava dentri e fòu, plena di colòus,

          su un vel candìt e coronàt d’ulìva
          comparìt mi veva na fèmina sot vert mant
          vistida d’un colòu di flama viva.

          E il me spìrit, che belzà cussì tant
          timp pasàt al era ch’a la so prešensa
          stàt al era, cun maravèa e tremànt

          sensa che i me vuj a vèsin pì cognosensa,
          pal mòvisi di na so misterioša virtùt,
          d’antìc amòu835 sintùt i vevi la gran fuarsa.

          Prin ch’a la vista scumbusulàt i fòs dut
          da l’alta virtùt che zà mi veva trafìt
          tant prin, cuant ch’encjamò i’eri frutùt,836
          voltàt mi eri alòr a sinistra cul sòlit
          fà di un fiolùt cal cor vièrs la mama
          cuant che mal a si sìnt o cal è spaurìt,

          par dìšghi a Virgìlio, “Nencj’un drama837          di sanc mi’è restàt ca nol stedi tremànt:
          chìscjus a sòn i sens da la vecja flama.”

          Ma Virgìlio nol era pì chì avànt;
          lasàt mi veva, Virgìlio, dols pari;
          Virgìlio, che pal me ben, ben ghi volevi tant;

          nè dut chèl pierdùt da l’antìca mari838          zovàt’l veva’n muša di tègnimi sut,
          ma èco li làgrimis di nòuf cori.

          “Dante, parsè che Virgìlio al è zùt,
          no planzi; di planzi a no è ’ncjamò ora;
          che rašòn di planzi no ti’as ’ncjamò vùt.”

          Com’amiràliu che in popa e’n prora
          al vèn a jodi la zent cal ministra
          ’n ta altri nafs, e di fà ben a ju ’ncòra,

          ta la banda dal cjàr, che di sinistra,
          cuant ch’al sun dal me nòn mi eri voltàt,
          che par necesitàt chì si registra,839
          jodùt i vevi la fèmina che cun cjàf velàt
          i vevi prin jodùt sot angèlica fiesta,
          che cà dal flun vièrs me i vuj a veva levàt.

          Se ben che’l vel cal colava dal cjàf di chista,
          serclàt dut cun fuèis di Minerva,840          no la lasava someà manifèsta,

          cun fà maestòus ic a si partava,
          parànt via pròpit coma chèl cal dìs
          ma’l parlà pì seriu’l tèn in risèrva:

           “Stà atènt! Stà atènt ch’jò’i soj Beatrìs.
          Com’ti sotu degnàt di vignì’n ta stu mont?
          No savèvitu che’i òmis a sòn chì beàs?”

          Jù mi era colàt il vuli’n ta la clara font;841          lì jodùt mi eri, e’l vuli a colp in ta l’erba
          mi era zùt pa la vergogna ch’i vevi’n front.

          Cussì la mari al fì ghi par supiàrba,
          com’che parùt mi veva a mi; pars’che’l amàr
          dal benvolej pròpit tant a ni turba.

          Ic a veva tašùt; e’i ànzui d’insìma dal altàr
          ‘In te, Domine, speravi’ a cjantàvin,
          ma cun ‘pedes meos’ tašùt a vèvin tal cjàr.

          Cussì coma nèif’n taj trafs ch’encjamò a vìvin,
          ta la schena d’Italia si congela,
          che i vìns di Sclavònia842 chì a soflàvin,

          e in se stesa a si pièrt dopo ca si disgèla,
          basta che’l paìs ch’ombrena’l pièrt al rispiri,
          da someà fòuc cal font la cjandèla;843
          cussì sensa làgrimis e suspìrs i’eri
          prin dal cjantà di chej che sempri a cjàntin
          secònt li nòtis di chel eterno cori;844
          ma li so nòtis, dòlsis com’ca èrin
          dal so dòu par me a contàvin, com’se dìt
          “Parsè, siora, sigàighi tant?” a vèsin,

          il glas ca mi si’era ’ntòr dal còu ’ndurìt,
          aga e spìrit si veva fàt e, cun dolòu
          di vuli e bocja, fòu dal pet al era sparìt.

          Ic, restànt encjamò ferma’n tal pajòu
          dal cjàr, a duti li sostànsis pietòšis845          li peràulis a ghi veva voltàt e’l so còu:

          “Sveàs i stèis vuàltris’n ta l’eterni lùcis
          cussi che nè nòt nè sun nè altra ora
          d’jodi sè che la jù al fà ’l omp v’impedìs;

          cul me rispundi duncja’l varà pì cura
          d’intimidimi chel là da li làgrimis
          che colpa e dolòu a sèdin di na mišura.

          No’è doma par òpera da li ròdis màgnis
          ca’ndirìsin ogni siminsa al so fin,
          secònt che li stèlis ghi sòn compàgnis,

          ma pa li gràsis dal benvolej divìn
          che vapòus tant als a àn che plovi lu fàn,
          che nu846 i no podìn jodi da visìn,

          chistu da zovenùt847 nol era lontàn
          par nuja, vìnt volùt, dal podej vej fàt
          ròbis cussì bièlis che gran virtùt a’an.

          Ma’n alc di brut e salvadi’l vèn cambiàt
          un cjamp mal semenàt e cultivàt
          cuant che pì’n gamba’l sarès s’al fòs ben ušàt.

          Par cualchi timp a tègnisi sù lu vevi judàt;
          fašìnghi jodi i me vuj zovenùs,
          a me i lu menavi, vièrs’l just voltàt.

          Apèn ch’al entrà i scjalìns si èrin vierzùs
          da la me second’etàt, e vita i vevi mutàt,
          cjòlt si veva luj da me, e’i vuj sos su ben altri 'èrin zùs.

          Cuant che da cjàr in spìrit i vevi cambiàt,
          e bielesa e virtùt cresuda mi’era,
          ben coma prima no mi veva pì vuardàt,

          sielzìnt invensi strada ca no era vera,
          lasànt che bùnis par imàginis fàlsis,
          che na promesa maj no rìndin intera.

          Zovàt a vèvin puc li me ’spirasiòns bùnis,
          che’n taj suns ghi lasavi o metevi’n mins;
          sti pròvis a èrin dùtis da luj ’gnoràdis!

          Tant jù al era colàt848 che ducju i argumìns
          su la so salùt tant mancu a vèvin judàt
          che la pierduda zent mostràighi e’i so turmìns.

          A è par chèl che’l cjamp daj muàrs i’ai višitàt
          e a chèl che’n ta stu post a lu à guidàt
          dut il me preà, planzìnt, ghi vevi partàt.

          Il alt destìn di Diu’l vegnarès violàt
          se da gustà al vès da mètisi l'àghis
          dal Letè sensa vej prin ben dimostràt

          chel pentimìnt che jodi a fàn li làgrimis.”

          “O tu ch’i ti sòs di là di stu flun sant,”
          ’ndresànt il so parlà vièrs me, spuntìt,
          ch’encja la lama’l veva ’ngusàt, e tant,

          di nòuf  a veva tacàt, e cussì a colp seguìt:
          “Dìs, dìs: eše vera o no? a stà acuša
          ti’as di dà la to confesiòn in mèrit.”

          La me virtùt a era cussì tant cunfuša,
          che movùt si veva la vòus, ma prin smetùt
          a veva che da vignì fòu cjatàt a vès sfeša.849
          “Se pènsitu tu?” a veva dìt dopo un minùt.
          “Rispùndimi; che li bruti memòris
          l’aga no ti’a’ncjamò cjòlt via dal dut.”

          Poura e cunfušiòn, insièmit miscjàdis,
          di diši un sì pìsul pìsul a mi vèvin fàt sustà,
          ca si podeva capì doma vuardànt i làvris.

          Com’ca si romp la balestra al scatà
          par masa tensiòn da la cuarda e dal arc,
          e, debula, l’asta ’l sen a và a urtà,

          cussì ’i eri jò scopiàt sot di stu pešànt car’c,
          sbicjànt fòu làgrimis e grancj’ suspìrs,
          ’mpedìnt a la vòus di sunà fuàrt al larc.

          Alora ic a mi: “Pur savìnt i me dešìrs,
          ca ti menàvin a volej ben al ben,
          che altri bramànt, po, a si’è crumìrs,

          sè cjadènis o fosàl cussì tant plen
          i vèvitu cjatàt che, esìnt zùt pì avànt,
          sieràt ti vèvin il sperà di chistu ben?

          E sè di bon o di bièl cussì tant
          in ta la front daj àltris si vèvia mostràt
          da vèiti fàt cun lòu cjaminà ’ndavànt?”

          Dopo di vej un suspìr amàr tiràt,
          a stent par rispundi i vevi cjatàt la vòus
          che’i me làvris cun fadìja a vèvin formàt.

          Planzìnt i vevi dìt: “Daj bens dal mont i’eri golòus;
          e lòu cun fals plašej voltàt mi vèvin i pas
          cuant che lontanada850 vi èris daj nustri còus.”

          E ic: “Se tu ti tašès o s'i ti negàs
          sè ch’i ti confèsis, lo stes si savarès—
          da chèl che dut al sà—ognùn daj to malfàs!

          Ma ’lòr cuant che un al amèt da se stes
          di vej pecjàt, ca sù ch’i sìn nuàltris
          a’è com’ch’a smusà la lama’l gùa si metès.851
          E dal momènt che tu ti ti vergògnis
          daj to sbàlius, e pars’che n’altra volta
          èsi pì fuàrt ti tocjarà par rešisti li sirènis,

          pòja jù la rašòn dal planzi e scolta:
          ben ti sintaràs com’ch’in altra banda
          ’ndirisati dovùt a veva la me cjàr muarta.

          Nè natura nè art ti vèvin maj avonda
          plašej ufrìt com’li pars dal me cuàrp, cussì bièlis,
          ca èrin prešòn me, e a sòn adès ’n tà na buša fonda.

          E s’a ti veva mancjàt il pì grant daj plašèis
          cu la me muàrt, cuala maj roba mortàl
          podèvia dopo tirati’n taj so dešidèis?

          Ben ti varès dovùt, cun chel prin colp dal
          mont da li ròbis fàlsis, levati sù
          davòu di me, ch’i no eri pì tal e cual.852
          N’ocoreva lasà li to plùmis in jù,
          e spetà par pì plašèis, o da ninuta
          o d’altri bens che puc ti podèvis gòdiu.853
          ’L usielùt pìsul doj o tre a'n speta;854          ma là davànt di chej usiej pì vècjus
          invàn si slargja la rèit o si saèta.”

          Coma i fioj, plens di vergogna e sidinùs,
          cuj vuj in cjera sbasàs, ma pur scoltànt,
          ricognosìnt ducju pentìs i so sbàlius,

          cussì i’eri jò; e ic dìt a veva: “Cuant
          che’l scoltà ti fà mal, alsa la barba,
          e pì dolòu ’ncjamò ti sintaràs vuardànt.

          Cun tant mancu rešistensa al sgoba
          il nostràl855 vint un rori a sbati jù,
          o’l vint cal vèn da la cjera di Jarba,

          ch’jò al so comànt il cjàf i vevi alsàt sù;
          e cuant che la me muša barba a veva clamàt,
          ben capìt i vevi cuant che cun me a la veva sù.856
          E'n tal momènt che la me muša si vev' alsàt,
          ca vèvin smetùt li primi creatùris
          di spandi flòus il me vuli al veva oservàt;

          e li me lùcis, encjamò puc sigùris,
          jodùt a vèvin Beatrìs che’l nemàl a vuardava,
          ch’un èsi besòu al era’n do natùris.857
          Di là dal flun e sot sè ca la velava,
          pì biela a someàva d’un timp pasàt,
          e tant miej da l’àltris, cuant ca era viva.

          L’urtìja dal pentimìnt tant mi veva becàt
          che di duti li ròbis che cjòlt mi vèvin
          dal so amòu, par chès i vevi un òdiu mat.

          Tancju displašèis il còu mi muardèvin
          che, scunfìt, colàt jù i eri; e chist lu sà
          chè che li cridàdis sòs liberàt mi vèvin.

          E cuant che’l còu di fòu ridàt mi veva fuarsa,
          la fiòla ch’i vevi ’ncuntràt besola
          di’n sù mi veva dìt: “La me man nosta lasà!”

          Tràt mi veva tal flun fin ta la gola;
          lì mi trainava e avànt a zeva
          su l’aga, lišera com’na gondula.

          Visìn ch’i’eri da la beàda riva,
          ‘Asperges me’ sintùt i vevi cun sun cussì dolsùt,
          che tant il recuardà che ’l descrivi puc’l zova.

          I bras a veva la biela zòvina vierzùt;
          sot’aga il cjàf mi veva tegnùt imbrasàt
          ’ndà che aga dal flun’nglutìt i vevi e bevùt.858
          Alora fòu mi veva tiràt e mi veva ufrìt, bagnàt,
          lì’n tal miès dal bal a li cuatri bièlis;
          e dal bras d’ognuna859 cujerzùt i eri stàt.

          “Nu’i sìn nìnfis chì, e’n cjèl i sìn stèlis:860          prin che Beatrìs a vegnès jù’n tal mont
          ’l òrdin a vèvin vùt di èsighi masàris.861
          Ai so vuj ti partarìn; ma a chel gjocònt
          luši cal è dentri, i to vuj a’ngusaràn
          che tre862 la via, che jodi a pòsin pì a font.”

          Cuaši cjantànt a vèvin scuminsiàt; e par man
          tacàt sùbit a menami a vèvin davànt dal grifòn;
          vièrs nu voltada, Beatrìs ghi’era a man;

          e lòu dìt a vèvin: “Vuarda ben, vuarda benòn:
          davànt daj smeràldos metùt ti vìn
          da’ndà ch’Amòu zà ti veva fàt sinti pasiòn.”

          Mil dešidèris, che pì di flàmis a scuetàvin,
          fis a tegnèvin i mès ai so vuj lušìns
          che sempri sul grifòn fisàs a stèvin.

          Coma’l soreli’n tal spièli, no altrimìns,
          il grifòn taj so vuj863 al zev’a spielasi,
          mostrànt prin ’l un e dopo 'l altri daj so destìns.864
          A no’èria, letòu, da maraveàsi
          a jodi sta roba’n sè restà la stesa
          e zì’n tal so ìdul a tramutasi?865
          Plena di maravèa e contentesa
          l’ànima me di chel mangjà a gustava
          che pì’l sodìsfa, e pì a resta la fan la stesa.

          Di sè mostrànt ’ntànt la pì alta prova,
          in tal so fà, che àltris tre si èrin fàtis avànt,
          e ognuna al so cjànt celèst a balava.

          “Zira, O Beatrìs, zira’l to sguàrt sant,”
          a cjantàvin, “a stu chì ca ti è fedèl
          e che par jòditi al à fàt cussì tant!

          La gràsia ti preàn di cjòiti il vel
          da la to bocja, cussì che jodi’l posi ben
          sè che platàt ti tèns d’encjamò pì bièl.”

          O splendòu di lus che di sù sempri a vèn,
          cuj palidùt si àja fàt sot l’ombrena
          dal Parnàs o bevùt’n ta la so cisterna a plen

          sensa vej di fuschìa la mins plena
          tentànt di rìnditi com’ch’i ti’èris866          la’ndulà che armonia’l cjèl ti dona

          cuant che’n tal clar da l’aria ti ti mostràvis?