Davànt di me i jodevi cun l’alis vièrtis
          il bièl dišèn1416 che cun chel so godi grant
          a fèvin l’ànimis ulì unìdis.

          Ogn’un’a pareva un rubìn che tant
          cun’un raj di soreli ardìnt al stès
          che ai me vuj si rifleteva brilànt.

          E chèl che a contà i mi mèt adès,
          dìt nol è maj stàt, nè scrìt da vingjòstri,
          nè d’inventalu nisùn maj s’insumiarès;

          ch’jodùt i vevi e pur sintùt i vevi il rostri1417          che al “jò” e al “me” a ghi dà vòus
          invensi di ušà il “me” e’l “nustri.”1418
          E alòr: “Par èsi bon e gjudisiòus,
          ešaltàt i soj jò chì a che Gloria
          che di pì no si pòl èsi dešideròus;

          e’n tal mont i’ai lasàt la me memoria
          buna, tant buna, ma che li zens trìstis
          a làudin ma a no seguìsin par nuja.”

          Cussì dom’un calòu di tanti bòris
          sinti si fà, com’che da tancju amòus
          un sun sòu si sinteva da li so bòcis.1419
          E alora jò: “O semprivèrs flòus
          dal eterno bon godi; che pur dom’un
          someà mi fèis ducju i vustri odòus,

          sodisfàit suspirànt il me grant dišùn
          che par cussì tant timp mi’a lasàt plen di fan,
          che’n tal mont di cjoli nol è stàt bon nisùn.

          Jo’i saj ben che se’n cjèl ta'un altri reàn1420          sempri a si spièla il volej divìn,
          puc’n vu a si riflèt, e sensa velàn.

          Ben i savèis ch’i mi tèn pront e visìn
          par scoltavi; i savèis cual cal è chel
          dùbit che’n mins maj nol vòu stami sidìn.”

          Coma un falcon cal vèn fòu dal cjapièl,1421          al mòuf il cjàf e l’àlis al bàt contènt,
          granda voja mostrànt, fašìnsi dut bièl,

          cussì al fasi jodùt i vevi dut intènt
          stu sen, da gràsia divina festegjàt
          cun chel dols cjantà che là’n alt al è sempri prešènt.

          E tacàt al veva: “Chèl che’l compàs al à slungjàt
          fin a la fin dal mont, e dentri di chel trat
          il misteriòus e’l manifest al à lasàt,

          nol à’l so valòu podùt lasà cussì stampàt
          dapardùt ’l univèrs, che il so verbo,
          infinìt, parzora di dut’l fòs restàt.

          E a è par chèl che il prin superbo1422          che pì grant al era d’ogni creatura,
          crut al era colàt crodìnt di savej pì dal verbo;

          e da chistu s’jòt ch’ogni inferiòu natura
          un vàs masa pìsul a’è par dut chel ben
          sensa fin e che’n sè cun sè’l mišura.1423
          Duncja la nustra vista, ch’al pì a tèn
          doma cualchidùn daj ràis da la mins
          che dùtis li ròbis dal mont a contèn,

          a no pòl da se stesa tegni a mins
          tant che’l so prinsìpit1424 a no s’interna
          tant pì’n là daj nustri sòlis sintimìns.

          Cussì che’n ta la gjustìsia eterna
          il disèrni cal risèif1425 il vustri mont,
          coma vuli tal mar, dentri a s’interna;

          che, par tant che da la riva’l jòt’l font,
          lontàn tal mar no lu jòt, cal è lo stes
          lì, ma platàt’l tèn il so èsi profònt.

          Lustri nol è, s’a nol vèn dal serèn stes
          che maj si turba; ma ’l è ’nvènsi dut scur,
          o par pasiòn da la cjàr o velèn daj bès.1426
          Adès che chel post profònt ti sòs sigùr
          ca ti platava la gjustisia viva,
          che fin a capìla ti’era stàt dur;

          che chist ti dišèvis: ‘un al nas’n riva
          dal Indus, indà che nisùn al da lesiòns
          su Crist, nè di luj a leši o scrivi al và;

          e’l so volej e li so buni asiòns,
          par cuant che’l nustri rašonà’l jòt,
          sensa pecjàt tal diši o vivi a sòn.

          Sensa fede o batièšin al mòu: jòt—
          parsè’l vegnia condanàt stu puòr’on?1427          ’ndà a eše la so colpa se luj nol cròt?1428
          Cuj sotu tu da mètiti tal cjadreòn1429          par gjudicà da miàrs di mìis di lontàn,
          che d’jodi nencja na cuarta’n là no ti sòs bon?

          Chej che voja di zì’n tal sutìl a’an,
          se guidàs da la scritura i no fòsis,
          rašòns di dùbit i'n varèsis a plena man.

          Oh nemaj da la cjera! Oh mins sglònfis!1430          La prima volontàt, ca è’n sè tant buna,
          e ca è’l pì grant ben, sempri lì a è, tal so post fìs.

          Ogni roba a è justa se cun ic a è una:1431          roba creada’l ben a sè’a no tira,
          ma ic, risplendìnt, a ognùn lu dona.”1432
          Com’che’nsima’l nit zvualànt a zira
          dop’che la cicògna’l past ghi’a dàt ai fìs,
          e com’che chèl cal è pasùt al amira,

          cussì si veva fàt1433, e cussì alsàt i vevi li sèis,
          la figura benedeta, che l’àlis
          a moveva sburtàdis da tancju consèis.

          Atorotòr svualànt a cjantava: “Li nòtis
          mès, a’è clar, i fèis fadìja a capìlis;
          il pensej di Diu pur’i no comprendèis.”1434
          Al cujetasi di che lustri flàmis
          dal Spirt Sant ch’encjamò ’l era’n tal sen
          ch’ai Romàns ghi veva dàt riverènsis,

          di nòuf  al veva tacàt: “Chì sù, in ta chistu regn,
          maj nol è vegnùt nisùn ca nol crodès in Crist
          nè prin nè dopo cal vegnès ’nclaudàt tal lèn.

          Ma jòt: tàncjus di lòu a sìghin ‘Crist, Crist!’
          e’n tal dì dal judìsi a saràn pì lontàns
          di luj1435 che chej che maj cognosùt no’an Crist.

          E l’Abisìn’l danarà chiscju Cristiàns
          cuant ca si spartiràn chisti do scuèlis,
          una sempri siora e l’altra’n taj dàns.1436
          Se dišarani i Persiàns ai re vùstris?
          Coma a jodarani chel libri vièrt
          ’ndà che li pècis sòs a sòn dùtis scrìtis?

          Lì s’jodarà, tra l’òperis d’Albert,1437          chè che fra puc a scrivarà la pena
          su chèl ca cambiarà’l regnu di Praga’n desèrt.1438
          Lì a s’jodarà’l mal che là dal Sena
          al caušarà, falsificànt bes a plen,
          chèl che’l cinghiàl’l farà crepà, cun pena.1439
          Lì di che supiàrbia s’jodarà il sen
          che màt a fà doventà ’l Inglèis e’l Scosèis
          che bòis no sòn di restà tal so terèn.

          La lusùria a s’jodeva  e li coròtis plèis
          di chèl di Spagna e di chel re Boèm,
          che virtùt maj ’la vùt, ma doma brus plašèis.1440
          Si gh’jodarà al suèt di Gjerusalèm
          segnada cun una I la so bontàt,
          ma l’opòst ghi sarà segnàt cu na em.1441
          S’jodarà l’avarìsia e la viltàt
          di chèl che vuardiàn al è da l’išula dal fòuc
          ’ndà ch’Anchìs finìt al veva la so lungja estàt;

          e par da n’idea di cuant cal è luj puc
          a bastaràn un pu’ di lèteris scurtàdis
          ch’un biel puc ni dišaràn cul diši puc.1442
          E s’jodaràn pur li òperis spòrcis
          dal barba1443 e dal fradi che na nasiòn
          a’an dišonoràt e pur do corònis.

          E chej che re dal Portogal e Norvegja a sòn,
          lì si cognosaràn, e chèl di Rasa1444          che cuj bès di Venesia al veva fàt puc di bon.1445
          Beàda Ungaria s’a no si lasa
          pì malmenà! e beàda Navàra
          s’a si armàs dal mont1446 ca la fàsa!

          E ducju’an di crodi che par capara
          di chistu, Nicošia e Famagosta
          fuàrt si làgnin pal nemàl di so cjera1447,

          che d’imbànda daj àltris  no si scosta.

          Cuant che chèl che lus a dut il mont ghi dà,
          dal nustr’emisferi jù’l vèn e’l và via
          cussì che'l dì dapardùt a distudasi al và,

          il cjèl, che doma di luj prin s’impìa,
          ai nustri vuj si fà di nòuf a colp prešìnt
          par ducj’ chej lumìns ch’ognùn di luj s’impìja;

          e’n mins stu da fà dal cjèl si veva fàt prešìnt
          cuant che’l sen dal mont e daj so dùcis
          di parlà ’l veva smetùt, cujèt restànt e tašìnt;

          ma sùbit dopo, l’altri bieli lùcis
          sempri pì lušìnt a cjantà si vèvin metùt
          cansòns che ben i recuardi ca èrin soàvis.

          O divìn amòu, di ridi dut cujerzùt,
          cuant ch’i ti lušèvis cun che melodìis dòlsis
          che di pensèis sans a cjantàvin par dut!

          Dopo che chisti lustri pièris presiòšis
          che la sesta lus ’ngjemà i vevi jodùt
          cujetàt a vèvin l’angèlichis nòtis,

          di sinti’l murmurà d’un rìvul mi veva parùt
          che da clap’a clap jù’l vegneva lìmpit e clar
          da la gran fontana ’ndà cal era nasùt.

          E com’dal cuèl da la ghitara’l sun clar
          dut ben si sesta, com’cal fà dal bušùt
          da la pìva il soflà dal montagnàr,

          cussì, sensa nencja spetà un minùt,
          il murmurà da l’àcuila sbušigànt
          al era vegnùt sù pal cuèl, fin che dols lu vevi sintùt.

          Da mùrmur’a vòus sè stesa alòr cambiànt,
          fòu dal so bèc in forma di peràulis
          bièlis i vevi sintùt, che chì i’ai scrìt dut cuant.

          “La part che’n me a jòt e che’n àcuilis
          mortàlis’l soreli a vuarda,” al veva tacàt,
          “a’è miej che adès benòn i ti vuàrdis,

          pars’che daj fogùs che forma mi’an dàt,
          chej ’ndà che’l vuli’n tal cjàf mi sflamèa,
          tant miej daj àltris al è ognùn di lòu dotàt.1448
          Chèl che tal miès dal vuli al sfavilèa,
          il grant cjantadòu ’l è stàt dal Spìrit Sant,
          che da post a post l’arca movùt al ve’a:

          adès ben’l cognòs il mèrit dal so cjànt,1449          che luj stes al è efièt dal so consej stes
          par gràsia vuda che granda’è altritànt.1450
          Daj sinc che sercli mi fàn dal vuli stes,
          chèl1451 che al bèc pì visìn a mi è,
          la veduluta consolàt al à pal fì stes1452:

          adès tant ben al sà cuant costòus cal è
          il stà lontàn di Crist, pa l’esperiensa
          di sta dols’ vita e di chè ch’oposta ghi’è.1453
          E chèl che dopo a si jòt’n ta la sirconferensa
          che minsonàt i’ai, tal alt da la sèa,
          la muàrt al à ritardàt par fà penitensa:1454
          adès al sà ch’encja cuant ch’un al prèa
          che chèl di vuej’l sedi pal domàn lasàt
          il judìsi eterno a nol cambièa.1455
          Chel altri pì’n là, cu li lègis al me làt,
          cu na buna intensiòn ca’a vùt brut frut,
          par zì davòu dal pastòu, grec si veva fàt:1456
          adès al capìs com’che’l mal ca si’a vùt
          dal so ben operà a no ghi’a fàt dan
          encja se’l mont da là’n cà’n malora ’l è zùt.

          E chèl che ta la curva’n jù i oservàn,1457          Gulielmo ’l era, che che cjera a plans a st’ora
          par Carlo e Federico e’l so malàn:1458
          adès al sà coma ca s’inamòra
          il cjèl di un re just, e a li sintìlis
          dal so splendòu encja ’dès a s’indòra.1459
          Cuj’l crodarèsia la jù, tal mont di pècis,
          che Rifèo Trojàn1460 al fòs’n ta stu rotònt
          uchì la cuinta da li lùcis sàntis?

          Adès alc al cognòs ben di sè che’l mont
          nol pòl par nuja jodi da la gràsia
          divìna, o almancu no fin in font.”

          Com’na ’lodula che’n aria si spàsia,
          prin cjantànt, e dopo tašìnt contenta
          da li dolsi nòtis ca la làsin sàsia,1461
          cussì ben clara mi veva parùt la ’mprònta
          dal plašej eterno, e’l so dešideri
          che a chèl ogni roba si atèn e doventa.1462
          E forsi pars’che plen di dùbit i’eri
          com’un spièli plen di ròbis coloràdis,
          pì’a lunc di spetà, tašìnt, bon ’no’eri;

          ma li peràulis: “Se soni sti ròbis?”
          a mi èrin fòu di so volej sbrisàdis;
          e’a colp un brilà jodùt i vevi di fièstis.

          Sùbit dopo, cun brilanti ocjàdis
          chistu sen benedèt a mi veva rispundùt
          prin ch’i ghi fès jò stes altri domàndis.

          “Chistu tu i ti cròdis di capìlu dut
          parsè ch’jò’i lu dìs, ma’l coma no ti lu sàs;
          com’che’l crodùt spès a nol è comprendùt.

          Coma chej ca pàrin di capì li ròbis ch'i’ti fàs,
          par nòn e basta, ma la so “quiditàt”1463          no la jòdin se d’àltris no vegnìn judàs.

          Regnum coelorum a sufrì ’l è partàt
          dal grant amòu e da la speransa
          ch’a vinsi a và la divìn’ volontàt;

          no’un lotà tra omp e omp, com’ca si pensa,
          ma ic a vìns pars’ca vòu èsi vinsuda
          e, vinsuda, a vìns cu la so benevolensa.1464
          La prima e la cuint’ànima1465 là ’mpostada
          a ti lasa a bocja vièrta, che’n ic t’jòs
          la regjòn daj ànzui ben piturada.

          Daj so cuàrps fòu no sòn vegnùs, com’ch’i ti cròs,
          spirs pagàns, ma cristiàns, cun fede plena
          sul Crist che da zì o zà zùt al era’n cròus.

          Ch’un dal infièr, da’ndà ca no si torna
          maj par fà dal ben, taj so vuès al è tornàt,
          pa la gràsia che’l sperà a adòrna;

          dal gran sperà che sì tant al à judàt
          il preà1466 che Diu lu risusitàs,
          par podej vej’l so dešideri scoltàt.

          Il spirt gloriòus ch’adès ni tèn voltàs,1467          tornàt a la cjàr, e lì par amondi puc,
          tant al veva crodùt che luj a lu judàs;

          e crodìnt impijàt a si vev'n ta un cussì grant fòuc
          di amòu par luj1468, ch’a la so muàrt seconda
          uchì al era vegnùt, in ta stu bièl lòuc.1469
          ’L altri1470, che par gràsia di na tant fonda
          fontana’l sgorga, che maj creatura
          jodi’a podùt fin ta l’ùltima onda,

          dut’l so amòu la jù al veva dàt a vita pura;
          che Diu, da gràsia ’gràsia1471 ghi veva vierzùt
          il vuli a la nustra redensiòn futura:

          e parsè chè luj al veva crodùt, pì nol era zùt
          a sufrì la spusa dal paganèšin;
          ma à criticà che perversiòn si veva metùt.

          Che tre siòris1472 lì ghi vèvin fàt da batièšin,
          che visìn la roda destra ti’as jodùt,
          davànt dal batiešà pì di un milèšin.

          O predestinasiòn, che maj a àn podùt
          la to radìs jodi, nè maj a podaràn,
          chej che’l prin motu1473 a capì no zaràn dal dut!

          E vuàltris, puora zent, no stèit dasi afàn
          a gjudicà; chè nu stes, che Diu i jodìn,
          dal cognosi ducju’i elès i sìn lontàn;

          e dols ni’è che dal savej lontàns i sìn
          e’l nustri ben a chistu ben s’inclina,1474          che chèl che Diu’l vòu, encja nu’i volìn.”

          Cussì da che splendida lus divina,
          par ben sclarìmi la me puora vista
          risevùt i vevi sta buna midišina.

          E com’un cjantadòu un bon citarista
          davòu ghi và cuj so zòucs da la cuarda,
          ch’encjamò pì gust al à un che’l cjànt’l scolta,

          cussì ’ntànt cal parlava, di recuardà
          mi vèn ch’jodùt i vevi li do lus beàdis
          che, com’che cul bati’nsièmit da li sèis un’l vuarda,1475
          cul so parlà si movèvin li flamùtis.

          Belzà si’èrin i me vuj di nòuf fisàs
          su la me Beatrìs1476, e cun lòu’l me còu,
          che pì di ic no ešìst altri ca ghi plàs.

          Ic a no rideva; ma “Se’l colòu
          dal me ridi t’jodès,” mi veva dìt, “ti restarès
          com ‘Semlè’ che’n siniša si veva fàt par amòu;1477
          la me bielesa, che’n tal alsasi stes
          dal eterno palàs, pì’a và lušìnt
          coma che fin chì jodùt i ti’as tu stes,

          s’a no si temperàs, tant pì risplendìnt1478          al doventarès1479 che li fuàrsis tòs al so lušòu
          a sarèsin com’alc che’l folc’l và distrušìnt.

          I sìn adès rivàs al siètin splendòu
          che sot dal dišèn dal leòn dut ardìnt
          la jù’l radièa misturàt1480 il so valòu.

          Davòu daj to vuj tèn ben fisada la mint
          e fà che chej a spièlin la figura
          che’n ta chistu spieli1481 ti zaràs jodìnt.”

          S’un’l savès ch’jò’i mi stevi godìnt na vura
          dut il me contemplà di chel aspièt beàt,
          cuant che d’jodi altri mi eri dàt cura,

          al capirès benòn cuant ch’i eri grat
          di ubidighi a la me biela scorta,
          balansànt chistu cul splendòu zà contemplàt.

          In ta chel cristàl che il nòn al parta—
          zìnt atòr dal mont—dal so duce, tant bon
          che sot di luj a era ogni malìsia muarta,1482
          dut d’oru che tant’a brilava e benòn
          jodùt i vevi na scjala ca zeva in sù
          fin che’i me vuj pì no la jodèvin benòn.

          par scju scjalìns i vevi pur jodùt vignì jù
          tancju di chej lušòus ch’ogni lus dal cjèl
          a pareva ca si difondès ca jù.

          E com’che par natura al fà ogn’usièl,
          ducju ’nsièmit, bunoruta, i crovàs
          par scjaldasi ducju’a fàn’l so saltusèl;

          e dopo a’n d’è di chej ca vàn a spas,
          àltris a si zìrin ma fìs lì a rèstin,
          e àltris atòr a vàn di lì ch’èrin pojàs;

          pròpit cussì mi pareva ca fèsin
          l’ànimis che chì a lušèvin insièmit
          cuant che’n tal stes scjalìn si visinàvin.

          E chè che pì visìn i’jodevi, e pulìt,
          tant clar’si veva fàt, ch’jò mi diševi pensànt:
          “Ben jò’i jòt il ben ch’i ti mi tèns sclarìt.”

          Ma chè1483 che da chè jò’i spetavi’l coma e’l cuant
          dal diši e dal taši, a taševa; e alòr
          jò, cuntra’l me volej, sidìn i eri stàt dut cuant.

          Alora ic, che ben jodùt a veva’l me puòr
          taši tal jodi di chèl che dut1484 al jòt,
          dìt mi veva: “Dìs pur di sè ch’i t’jòs atòr.”

          “Il me mèrit,” i vevi alòr tacàt di bot,
          “grant nol è asaj par vej da te1485 risposta;
          ma par chè1486 che’l me grant dešideri a jòt,

          dìšmi, beàda vita, che in ta chista
          alegrìa i ti ti tèns platada,
          sè che tant dongja di me a ti parta;

          e dìšmi parsè ca tàs’n ta sta roda
          —chè che’n ta àltris1487 a par èsi goduda—
          che sinfonìa celestiàl e ’nmielada.”

          “La muša e’l sinti mortàl ti’as, ben vuarda,”
          rispundùt mi veva; “par chèl chì no si cjanta,
          com’che a ridi Beatrìs no ti l’às joduda.1488
          I soj paj scjalìns da la scjala santa
          vegnuda tant in jù dom’par fati fiesta
          cul d욒ti e cu la lus ch’ognùn chì a'n d’à tanta;

          e’a no’è pal pì grant amòu ch’i ti faj fiesta;
          ch’altritànt amòu o pì chì sù ti jòdis,
          com’che dut stu sflameà ti manifesta.

          Ma l’alta caritàt, ca ni fà sèrvis
          di chel alt consej che’l mont al governa,
          uchì a ni sièls, com’che tu ti osèrvis.”

          “Jò’i jòt ben,” i vevi  dìt, sfavìl di lus plena,
          com’che uchì al basta’l vustri benvolej
          par seguì la providensa eterna;

          ma chistu al è chèl ch’i vorès tant savej—
          pars’che predestinada tu, besola,
          chì a èsi ti sòs, fra tancju spirs biej.”

          No’eri nencja’n ta l’ùltima peràula,
          che’n tal so miès a si veva sta lus centrada,
          atòr di sè piruetànt com’na trotula;

          cussì mi veva ’lòr dìt chist’ànima beàda:
          “La lus divìna che su di me si punta
          penetrànt’n ta chè ca mi tèn ’nglusada,

          che cul me jodi a si tèn ben streta,
          cun me su di me a si alsa, ch’jò’i jòt
          la pì alt’esènsa da’ndà ca’è cjolta.1489
          Èco duncja l’alegresa che’n me a s’jòt;
          pars’che cuant ch’al me jodi a’è clara
          cussì’l me luši’l lus coma’l luši ch’jò’i jòt.1490
          Ma che alma dal cjèl che pì a vèn clara,
          chel serafìn che’n Diu’l vuli pì’l tèn fisàt,
          al to domandà nol pòl dà risposta clara;

          par via che’n tal abìs al è tant sprofondàt
          dal eterno decrèt chèl che savej ti vùs,
          che capìlu nol podarà maj spirt creàt.1491
          Cuant che’i to piè jù’n tal mont sòn di nòuf zùs,
          chistu conta, che pì a nol prešumi
          di zì ’ndà che nencja’i beàs d’jodi no’an asaj lus.

          Com’a pòsia la jù la mins prešumi
          d’jodi tal so scur sè che d’jodi no pòs
          nencja’n ta chista lus chì—adès dìšmi.”

          Di stà sidìn mi vèvin cussì dìt li peràulis sos,
          che lasàt i vevi la cuestiòn e domandàt,
          ùmil, ghi vevi se di cognòs’lu pusìbil mi fòs.

          Un cret a s’jòt che’n Italia al è’nmiešàt, 1492          e no tant lontàn da la to patria,
          tant alt che dal ton pì’n bas si sìnt’l boàt;

          e na goba’l forma dal nòn di Catria,
          cun sùbit sot un monasteri consacràt
          che d’adorà Diu maj nol vària.”

          Cussì il so ters discòrs al veva tacàt:
          e dìt, seguitànt cuj so motìfs:
          “Uchì al servìsi di Diu i soj restàt,

          che cul mangjà cunsàt cul vuèli d’ulìfs,
          i pasavi tant’l cjalt che’l frèit amondi ben,
          dut contènt cuj me pensèis contemplatìfs.

          Par scju cjèlos stu claustri al era ben
          fèrtil; e adès dut vuèit i lu cjatàn,1493          cussi che di rivelasi al farès ben.

          Ta chel post jò i’eri Pieri Damiàn,
          e Pieri pecjadòu i’eri’n ta la Glišia
          da la Madona visìn dal mar Adriàn.1494
          Di vivi ulà mi restava pucja gràsia
          cuant ch’i eri stàt pocàt vièrs di chel cjapièl
          che travašàt da mal in pèšu spes d’jodi a si’a.1495
          Cefàs vegnùt al era, seguìt dal grant vasèl1496          dal Spirt Sant, discòls, puarès, e màgris,
          mangjant frigùis in ta chistu post o’n ta chèl.

          Adès si spètin tanti di che ròbis
          chiscju pastòus dal dì di vuej, e che ben
          ju àlsi, pa li so gravitàs pešàntis.

          Cul mant so a cujèrzin il palafrèn,
          cussì che do bèstis a stàn sot di na pièl:
          Oh pasiènsa, cuant ch’i ti ghi dàs sostèn!”1497
          Lumìns jodùt i vevi, al sinti chist da chèl,
          vignì jù svels paj scjalìns e zirasi
          e a ogni ziru’l so lumìn si feva pì bièl.

          Visìn di stu spirt1498 a èrin vegnùs a fermasi,
          dànt insièmit un cussi grant sigòn
          ch’a nuja chì al pod’rès paragonasi:

          nè jò’i lu vevi capìt, par tant fuàrt cal era’l ton.

          Plen di maravèa, a la me guida
          voltàt mi eri, coma un ninùt cal còr
          sempri là indà che pì si cunfida;1499
          e chè, coma na mari cuant ca ocòr
          sùbit al fi dut pàlit da la poura
          coràgju a ghi dà e ghi stà atòr,

          dìt mi veva: “Ma no satu che’n cjèl alora
          zà’i ti sòs? E’i no satu che’n cjèl dut a è sant
          e che lì dut sè ca’è fàt al è fàt cun cura?

          Coma ca ti varès tramutàt il cjànt,
          e’l me ridi, adès imaginà ti pòs,
          cul tonà di che vòus che movùt ti’a cussì tant;1500
          che se ben i ti capìs i pensèis sòs,
          zà ti savarès cuala ca è la vendeta
          ch’i t’jodaràs prin da la fin daj dìs tos.1501
          Ca sù la spada a no tàja masa a la svelta
          nè masa tars, com’che’nvènsi a ghi pàr
          a chèl che cun voja o timòu a la speta.

          Ma a è ora ch’i ti vòltis il to sguàrt clar;
          che spìris grancj’ e famòus i t’jodaràs
          se’l cjàf ti zìris, com’ch’i dìs, vièrs’l scjalinàr.”

          Com’ch’ic voleva, i me vuj si èrin voltàs
          e jodùt i vevi sent balìns che insièmit
          cuj ràis di dùcjus a vegnèvin ben ’luminàs.

          Com’un di chej i’eri jò che, par no someà mas’ardìt,
          la gola’l copa, e’n davòu a si tèn
          dal domandà, par no vignì stracapìt;

          e’l lumìn pì grant cal luševa pì ben
          fra che margarìtis pì’ndavànt al era vegnùt
          par volej di sè stes contentami ben.

          “Se tu t’jodès,” da chèl i vevi alòr sintùt,
          “coma me la caritàt che tra nu’a art,
          ogni to pensej jodi i ti farès, dut.

          Ma pars’che tu no ti tàrdis, nencja’n part,
          di rivà al pì alt1502, ghi daraj risposta
          jò a chel pensej ch’i ti tèns in riguàrt.

          Chel mont cal à Casìn1503 ta la so costa
          frecuentàt al era stàt fin la sù insima
          da zent ’nganada e puc ben disposta;1504
          e chèl jò’i soj che la sù al à par prima1505          partàt’l nòn di chèl che la veretàt
          in cjera dal alt ghi’a mostràt a ogn’ànima;

          e da tanta gràsia i soj stàt luminàt
          che i vilàns di chej poscj’ i’ai convertìt,
          che sedušùs ’èrin stàs da’un cult disgrasiàt.1506
          Contemplatìf al era stàt ogni spìrit
          di scju fòucs tegnùs inpiàs’n ta chel cjalt
          che crèsi’l fà’i flòus e’l frutàn sant e scuišìt.

          Chì al è Macario, chì al è Romuàlt,
          chì a sòn i me fràris che in taj clàustris
          i piè’an puntàt e tegnùt il còu salt.”1507
          E jò a luj: “’L afièt ch’i ti mi mòstris
          parlànt cun me e’l calòu di chel aspièt
          ch’jò ben i’jòt in tal brilà daj vustri lùstris,

          che fede’n vu tant granda i sìnt’n tal me pet
          com’na roša cuant che tant vièrta a vèn
          che dà no podarès encjamò pì dilèt.

          Ma par plašej, o pari me, dìšmi ben
          se jò’i pòs da te la buna gràsia vej
          d’jòditi dentri di stu luminòus sen.”1508
          Alora luj: “Fradi, chistu grant dešidej
          scoltàt ti sarà’n ta l’ùltima sfera,1509          ’ndà che scoltàs dùcjus a saràn dal alt volej.

          Ulà a è perfeta, ma dura e’ntera
          ogni sodisfasiòn, e doma’n ta chè, sìnt,
          ogni roba a è ’ndà che sempri a’era,1510
          pars’che’n lòuc no è, nè zìrus a stà fašìnt;
          e la nustra scjala’n sù a và’n ta chel marc,
          che daj to vuj a và plan plan scomparìnt.1511
          Fin la sù al à joduda’l patriàrc
          Jacob1512 cuant che, pojada’n tal punt pì alt,
          ogni scjalìn a ghi era di ànzui car’c.

          ma par zìghi sù cuj’l fàja pì un pìsul salt
          fin al prin scjalìn? Il me regulamìnt
          a nol vèn pì seguìt nencja da’un puòr Svuàlt!1513
          I murs ca èrin na volta’un cunvìnt,1514          adès a sòn tànis di làris, e’i vistìs
          a sòn sacs di farina zuda malamìnt.

          Nencja la pešu ušura ch’i ti pènsis
          tant no ghi displàs a Diu com’chel frut1515          che mat al fà doventà’l còu daj fràris;

          che dut sè che la Glišia a custodìs, dut
          al è da la zent ch’a nòn di Diu’a domanda;
          no daj parìncj’ e nè di altri pì brut.1516
          La cjàr dal omp a’è debula avonda
          ca no basta pal bon propòšit da la zent
          vej’l timp dal rori, dal nasi a la so glanda.

          Pieri al à tacàt sens’oru e sens’arzènt,
          e jò cun tant preà e cul fà dišùn
          e Cesco1517 cun umiltàt il so convènt.

          E se’l prinsìpit ti vuàrdis d’ognidùn
          e’ndà ch’a finì ’l è zùt dopo i ti vuàrdis,
          t’jodaràs che da blanc scur si’è fàt ognùn.

          Ma vej l’àghis dal Gjordan’ndavòu movùdis,
          o vierzùt’l mar cuant ch’a Diu ghi’a plašùt,
          pì d’un judà uchì a èrin sti maravèis gràndis.”1518
          Cussì mi veva dìt, e si veva dopo metùt
          di nòuf cuj sos e cuj sos si veva miscjàt;
          e cun chej zì’n sù a mulinèl i vevi jodùt.

          Zì davòu di lòu mi veva Beatrìs alòr fàt
          cun’un so pìsul sen sù par che scjala,
          e la so virtùt a veva pì dal me pèis zovàt;1519
          nè maj ca jù’ndà ca si monta e cala
          com’che sempri i fin, un motu cussì svelt
          jodùt si veva, com’chèl di sta me nova ala.

          S’i podès maj jò, letòu, tornà al alt
          trionf celestiàl pal cual jò’i plans tant spès
          i pecjàs ca mi tègnin lontàn dal alt,

          pì timp il dèit tal fòuc a ti volarès
          di mèti’e tirà fòu, che’a mi d’jodi’l sen
          che dopo dal Toru’l vèn, lì ch’a colp i’eri jò stes.1520
          O stèlis gloriòšis, o grant splendòu plen
          di che alta virtùt ca mi conferìs,
          par puc o tant cal sedi, dut’l me inzèn,

          cun vu’l naseva e tramontava, o stèlis,
          chèl ch’a dut sè ca’è mortàl ghi da vita
          cuant ch’i vevi par prin godùt li àriis toscànis;

          dopo, cuant che vustra virtùt conferìt’a
          mi veva d’entrà’n ta l’alta1521 roda ca vi zira,
          pal momènt chì cun vuàltris mi era dàt di stà.

          E adès l’ànima me tant vi suspira—
          oh cussì tant!—par podej vej che virtùt
          ca ocòr pal gran pàs ch’a sè la tìra.1522
          “Ti sòs tant dongja da l’ùltima salùt,”
          Beatrìs a veva tacàt, “ch’adès ti convièn
          vej’l jodi da li to lus dut clar e nut;

          però, prin che tu ti èntris ta chel ben,
          dà na ocjada’n jù e jòt pur cuant mont
          sot i piè ti’ai zà lasàt—oserva ben;

          cussì che’l to còu, par tant cal pòs, gjocònt
          si prešenti a la fila1523 trionfànt
          che contenta a vèn tra stu etere rotònt.”

          E chèl che a stu mont ghi fà puc cont
          jò i lu amìri, e chèl ch’a altri al pensa
          bravo al è, che la schena ghi volta’al mont.

          Jodùt i vevi Diana, dut’clara, ma sensa
          che màcis scùris ca èrin stàdis rašòn
          ch’jò i la vevi croduda rara e densa.1524
          Il grant splendòu di to fì, o Iperion,1525          jodi i vevi podùt, e com’ca si mòvin
          atòr e visìn di luj, Maja e Dion.1526
          E’n tal miès dal pari e’l fì, jodùt ghi vevi visìn
          Gjove stes, pì tempr’àt1527; e clar mi era stàt
          com’che da’un post al altri a varièjn.

          Dùtis sièt sti sfèris stàt mi era dimostràt
          cuant gràndis ca èrin e cuant velòcis
          e com’ch’ogni pianèt si tèn tal so post ’ncjašàt.1528
          Chel ortùt che cussì tant ni fà salvàdis
          tal zì atòr cun scju etèrnos zìmuj,
          dut i vevi jodùt, daj glasàrs a li fòcis.

          I vuj i vevi dopo voltàt di nòuf ai biej vuj.