„Wel nee,” zegt de vrouw, haar hoofd afkeerende, „die het ze noot.”

„Ja nou,” roept de oudere boer uit, „'n mens mag zoo zindelijk weze as ie wil, maar daar kan je niks an doen!”

„'t Kan ook wel 'n muggebeet zijn,” beweert de stukadoor.

„Wel ja,” zegt de vrouw van den polderwerker, „dat zal 't zeker wel weze. Hier meisie, houw jij d'r 's effe vast.” En terwijl zij het kind op den schoot van haar oudste dochtertje legt en daarna, uit een naast haar staand spoorwegmandje, een lapje linnen en een apothekersfleschje met water gevuld te voorschijn haalt, beweert Mozes, dat 't „misegabè' is, zoo'n mach mugge as 'r dit jaag binne,” en deelt de oudere boer ons mede al eens opgemerkt te hebbe, dat dit met den wind in verband staat, omdat, als de wind oostelijk is, er veel meer van „dat goed” in den polder komt, dan bij westenwind, waarop de vrouw van den polderwerker aanmerkt, dat men er meer last van heeft, als men bij het water woont dan in droge streken, en de stukadoor verklaart alleen te weten, dat het een last is, omdat men er 's nachts niet van slapen kan, waartegen de vrouw van den polderwerker een paar droppels nagel-olie als „erg goed” aanbeveelt, wat de stukadoor ook niet kwaad vindt, het evenwel nog beter achtende 's avonds de vensters gesloten te houden, omdat de dieren op het licht af komen, welk laatste middel allen gereedelijk toestemmen verreweg het beste te zijn.

„Ja,” zegt de oudere boer, „met zukke dinge mot je niet zuime, da' 's menigeen z'n dood geweest.”

„En mijn vade za-egè,” zegt Mozes, „heef 't è ook mee bekoch.”

„Het ie?” vraagt de oudere boer.

„Dat heef ie,” antwoordt Mozes.—„Zes, zeve dage voo' ghoote vehzoendag, dat ie in ze winke' met 'n buugman sthaat te pgate, sthaat ie met ze hande te zwaaie, en slhaat ie in 'n spijke' van 'n kis.—„Na, wat zou 't!” zeit ie tege me moede', as ze schgikt, dat ie bloeit, „maak toch geen matschudding ove' niks.”—Mà 's awes, dat ie na ze bed zà gaan, zeit ie, dat 't 'm pijn doet, zeit ie.—„Gaat na de dokte',” zeit me moede, „gaat na de dokte'.”

„Och,” zeit me vade',—„de dokte', de dokte', wat zou de dokte'!” en ie gong niet. Mà 's ande-è daags had me vade' 'n agm as è kagepijp, en toe 't ghoote vehzoendag was, was mijn vade' bij zijn vade-è vehzamed.—Mà' as ie gedaan had wat me moede' wou, as ie na de dokte' was gegaan, dan had die 'm gehouwe, zeit ie,—„met ze agm of zonde' ze agm, mà' gehouwe had 'k 'm,” zeit ie. „Ma' nou,” zeit ie, „nou 't vehgif in ze hagt is gegaan, nou mos ie dood.””

„Is 't toch waar?” vraagt de stukadoor.

„Honderde en honderde,” verzekert ons boertje. „En alles met 'n zallevie, dat ie zelfs klaar maakt. Hoe ie dat doet, da' 's zijn geheim, zeit ie, maar zooveel is zeker, dat 't al 'n macht van jare van vader op zoon moet zijn overgegaan, wat voor dingsighede daartoe noodig benne. En 't helpt, hoor! bovest en bovest! Jong en oud, man en vrouw vindt er baat bij. En wat je het: galle of spatte, zal 'k maar zegge, 'n zieke arm of 'n zeer been—hij leit hier 'n pleister en daar een, en as ze d'r af valle—want je mot ze late zitte tot ze uitgewerkt hebbe—dan ben je geneze, hoor je!”

„Wat zeit u?” roept de vrouw van den polderwerker uit.

„Glad geneze,” verzekert het boertje. „En da' 's geen praatje, maar de zuivere waarheid, want toe me zeun hier”—en met het hoofd wijst hij naar den jongeren boer—„'n kind was, kreeg ie 'n ziektestof in de linkervoet: zooveel as 'n beeneter, zei de dokter, en die zou zien, dat ie 'm weer opknapte; maar wat ie prakkizeerde of mierde: pappe of snijje, niks hielp. En onderwijl wier 't zoo erg, dat de perfester d'r an te pas most komme, en die zei, dat 't hoog tijd wier, dat de voet d'r af kwam. Maar daar kon 'k zoo in eene niet toe besluite en me vrouw nog minder.”

„Dat kan 'k me begrijpe,” zegt de vrouw van den polderwerker, „want wat wij mense hebbe gekrege, dat motte we houwe, ziek of gezond.”

„Dat zeg je goed,” bevestigt de oudere boer, „want dat we 'r over prakkiseerde, wat ons te doen stind, heur 'k van de smid an de Bullewijksbrug, en ik—met me vrouw en me zeun' d'r na toe. „Ofzette,” zeit ie, toe 'k 'm 't geval vertelde, „ofzette,—'t mocht wat; ik zal 'm geneze, en over vier weke loopt ie paardjespele met de jonges langs de weg.” En ze woord het ie gehouwe, want amper 'n maand later had ie de klompe weer aan, en na die tijd—zeg 't nou zelfs, Kees!”

„Nooit nerges meer niks van gewete,” verklaart zijn zoon.

„Daar beur je 't,” zegt zijn vader, „nooit iewers meer ies van gewete. En à je nou ze voet ziet,—net zoo blank en zoo zuiver, net zoo blank en zoo zuiver,” herhaalt hij, beide handen over elkander schuivende, „de eene as de andere.”

„M—enslief,” roept de vrouw van den polderwerker uit, langzaam haar hoofd wiegend, „wat 'n zege, wat 'n zege!”

„Ja,” zegt de stukadoor, „want as je nou was heengegaan en je hadt na die perfester geluisterd....”

„Dan was ie 'n kruppel geweest, ze leve lang 'n kruppel,” verklaart de oudere boer met een krachtigen hoofdknik.

„En daarvoor is ie gelukkig gespaard gebleve,” zegt de vrouw van den polderwerker. „Is 't niet waar meisie?” vraagt zij met den voorsten vinger het zuigelengetje, dat nu weer tevreden kijkt, tegen de wangetjes tikkende. „Is 't nou weer goed? En ga je nou weer slape? Toe dan maar.” En het kind in een omslag gewikkeld hebbende, wiegt zij het heen en weer en neuriet:

En dan begint zij weer van voren af aan: „doe die blauwe oogies toe,” net zoolang totdat het kind aan de herhaalde uitnoodiging heeft voldaan.

Onderwijl stopt de trein te Bussum, waar een aantal militairen op het perron staan, gepakt en gezakt, hun lange jassen van voren opgeslagen, een groen takje op de schako of een heideplantje in den loop van het geweer.

„Inkwartiering,” zegt de oudere boer, die geen soldaat kan zien zonder aan gedwongen logeergasten te denken, waaraan hij een hekel heeft als aan een zieke koe.

„Schijfschiete,” beweert de stukadoor, die van militaire dingen geen flauw begrip heeft, maar Mozes, den spijker op den kop slaande, zegt: „maneuvels. Ze wasse in 't kamp en ze gane tegug.”

„Zou 't?” vraagt de oudere boer, die „afmarcheeren” het ideaal van alle militaire verrichtingen vindt.

„As 'k 't toch weet,” roept Mozes uit, „as 'k eiges toch ook heef gediend!”

„Bij de marine?” vraagt de stukadoor, met een knipoogje tegen ons.

„Nà,” zegt Mozes, „wate' is nat, hè? Ovè' wat zà je zwabbe-è op de pwanke, as je kan sthaan op de ghond?”

„Ze motte naar Amersfoort,” zegt de jongere boer, ziende dat de militairen plaats nemen in den naar die stad bestemden trein.

„Dat motte ze,” bevestigt Mozes, „weegom, na d'g gagnizoen.”

„Ja, ja,” zegt de oudere boer, met een zucht—terwijl de trein, waarin wij zijn gezeten, zich weer in beweging stelt—„al dat soldaatje-spele is mooi en goed, maar 't kost 'n bult geld—'n bult; en ik en 'n ander kanne 't an belasting maar opbrenge.”

„O,” roept de stukadoor uit, „da' 's 'n ongeluk, zoo as ze je tegeswoordig d'r bij lappe! En as ze je eenmaal te pakke hebbe, dan late ze je niet los, net zoo min as 'n spin 'n vlieg.—Vijf, zes maande terug, net da' 'k t'huis ben om te ete, komme er twee van die risserseurs van de belasting binne.—'n Mooi stelletje! Half-sleet heere, met hongerige gezichte, gerafelde broeke en moderspatte tot op de kraag van d'r jasse, van 't vigeleere, dat ze, dag in dag uit, weer of geen weer, door de stad doen.—En mager, dat ze ware! dat ze wel met de konijne tusse de tralies door hadde kanne ete.—

„„Offe ze terecht ware bij Bruins,” vroege ze. „Nou,” zeg 'k, „dat is er na, hè! Me vader hiet Bruins, drie broers van me hiete ook Bruins, en dan he' 'k nog 'n macht oomes en neefs, die ook Bruins hiette—zoek jij nou maar uit waar je weze mot.”

„„'k Weet niet hoe jelui 't in je hoofd haalt,” zeit me vrouw. Belasting, dat was goed voor de rijkdom, zei ze, maar dat je er de mindere man mee an kwam, dat had ze nog noot op de viool hoore spele.

„Dat kon wel, zei toe die andere kerel—die zoo zuur keek, asof ie 'n karnemelksche moeder had gehad—dat kon wel, maar as ze 't alleenig van de rijkdom moste hebbe, dan kwamme ze d'r niet.

„„Ja nou,” zeg 'k, „waar jelui weze motte, dat weet 'k niet en dat kan me niet schele ook, maar hier ben je niet terecht.”

„Dat zat nog, zei ie, 'k had al vast 'n knap boeltje.

„„'n Knap boeltje,” zeg 'k, „mag dat dan niet voor de belasting, dat je 'n knap boeltje het?”

„Ja wel, dat mocht wel, zei ie, maar 't was 'n eigeschap daar rekening mee gehouwe wier voor de inkomste-belasting.

„„Inkomste-belasting,” zeg 'k, „maar man 't is ommers al mooi, da' 'k met me inkomme uitkom.”

„'k Begreep er niks van, zei ie.

„„Nou,” zeg 'k, „'k mag lijje, dat je gelijk het, maar as 't niet om me cente te doen is, dan zalle jelui toch allebei 'n borrel van me hebbe, voordat je weggaat.”—Afijn... wa' 'k zei of zweeg... van me baas wiste ze dit en van die dat... 'k most nou maar ofwachte, zei-e ze, dan zou 'k wel 'n pampier t'huis krijge, en as 'k daar dan niet mee tevreje was, dan kon 'k altoos nog rikkelameere. „Maar dat doen 'k al,” zeg 'k, „daar he' 'k geen pampier voor noodig; 'k rikkelameer al zoo hard as 'k kan.” Ja nou, maar dat gong niet, eerst most 'k dat pampier hebbe.

„'n Poos later kwam 't, en ik er mee na 'n kennis van me, die nog wel 's 'n goeje raad voor 'n arm mens over het, en die dan ook 'n stuk voor me het opgesteld, da' 'k zellevers kwalijk wist, da' 'k er zoo beroerd an toe was. Maar uitgehaald het 't niks, want 'n week of wat later kreeg 'k weer 'n pampier, en daarin sting 'n heele omhaal van woorde—dit gezien en dat gezien—dit zus en dat zoo,—w..eet ik 't! maar de rijksdaalder, daar die kerels me voor opgeschreve hadde, die most 'k betale. „Nou,” zeg 'k tege me vrouw, „as dat nou niet is iemand 'n stuk van ze hemd knippe, zeg jij dan 's hoe 'k dat noeme mot.””

„Ja,” zegt de oudere boer, „'t is erg. En ze store d'r eige nerges an. Of de oogst mee- of tegevalt, of de mart hoog is of laag, of je gelukkig bent met je vee of er 'n tegeslag mee het—je kan maar make, dat je de cente bij mekaar het. En 't lijkt wel of tegeswoordig alle belasting d'rekt is, want je het je anslag kwalijk in huis, of je kan 't al betale ook.—Maar daar benne we al te Amsterdam.—Koman jong, nou as de weerga na de avekaat.”

„En ikhe na de vekoopening,” zegt Mozes,—„g'dag zame.”

„En ik na huis,” zegt de stukadoor,—„ook g'dag.”

„En wij na Sloterdijk,” zegt de vrouw van den polderwerker,—„gedag allemaal, en wel t'huis, mense.”