357) Όταν ετελούντο τα Ολύμπια, εκηρύττετο γενική ανακωχή όπλων, καλουμένη «Ιερά εκκεχειρία», όπως πάντες οι Έλληνες, και αυτοί οι πολεμούντες προς αλλήλους, δύνανται να έρχωνται εις τους αγώνας. Η διάταξις αύτη πολύ συνετέλει εις το να μαλάσση τα ήθη και να πραΰνη τας έχθρας. ↩

358) Ίδ. ανωτέρ. § 15. ↩

359) Βασιλεύς Ηλείας, ανανεώσας ή συστήσας τους Ολυμπιακούς αγώνας περί το έτος 884 π. Χ. ↩

360) Σωσίβιος, πιθανώς ο Λακεδαιμόνιος γραμματικός, όν ο Σουίδας, ως «Λύσεις» γράψαντα. ↩

361) Παιδάρετος, στρατηγός Λακεδαιμόνιος επί του Πελοποννησιακού πολέμου. ↩

362) Τριακόσιοι, οι λεγόμενοι Ιππείς, σωματοφύλακες του βασιλέως. ↩

363) Του μεγάλου Βασιλέως δηλαδή, του των Περσών. ↩

364) «Αίκα τύχωμες, δημοσία· αίκα αποτύχωμες, ιδία». ↩

365) Ο περίφημος στρατηγός των Λακεδαιμονίων εν τω Πελοποννησιακώ πολέμω, ο εν Αμφιπόλει φονευθείς. ↩

366) Θουκ. Δ. 80. Μετά την ήτταν εν Πύλω. ↩

367) Επί Επαμεινώνδου. ↩

368) και ↩

369) Ίδ. ανωτ. § ΚΑ. ↩

370) Σπένδων, λυρικός ποιητής, άλλως άγνωστος. ↩

371) «Ουκ εθέλειν τας δεσποσύνας». ↩

372) Συμβάντα επί του πρώτου Μεσσηνιακού πολέμου, κατά τα 467 π. Χ.. Υπέρ τους δισμυρίους αριθμούνται οι απολεσθέντες Σπαρτιάται υπό τα ερείπια των οικιών των. Β Κιμ. ΣΤ — Διόδ. ΙΑ, 63. ↩

373) Θεόπομπος, συμβασιλεύσας μετά του Πολυδώρ. Ίδ. ανωτέρ. Ζ' ↩

374) Απ' εναντίας δηλαδή του ό,τι έπραξαν οι Αθηναίοι, οίτινες έταξαν βαρείς φόρους εις τους συμμάχους. ↩

375) Καλλικρατίδας, ο περίφημος της Σπάρτης στρατηγός, ο εν Αργινούσαις πεσών. ↩

376) Στρατόνικος, κιθαρωδός και σατυρικός Αθηναίος, επί Αλεξάνδρου. ↩

377) Αντισθένης, Αθηναίος, μαθητής του Σωκράτους, αρχηγός των Κυνικών, εδίδασκεν εις το Κυνόσαργες. ↩

378) Ο Διογένης ούτος αμφιβάλλεται αν είναι ο Κυνικός. ↩

379) Ζήνων, φιλόσοφος Κύπριος, αρχηγός της Στωικής σχολής. Συνέγραψε και αυτός πολιτείαν, ανταγωνιζόμενος προς τον Πλάτωνα. Απεδίδοντο δ' εις αυτήν αρχαί ακολάστου ελευθερίας. ↩

380) Κίρρα, πόλις της Φωκίδος, επί του Κρισσαϊκού κόλπου, όστις είναι μέρος του Κορινθιακού. ↩

381) Απολλόθεμις, ιστορικός άλλως άγνωστος. ↩

382) Ίδ. ανωτ. §. Α. ↩

383) Αριστόξενος, ίσως ο εκ Τάραντος μαθητής του Αριστοτέλους, ο πρώτος γράψας περί Μουσικής. ↩

384) Πόλις, ως φαίνεται, της Κρήτης. ↩

385) Άγνωστος Ιστορικός. ↩

386) Αντί γενεαλογιών λέγει ο Πλούταρχος στέμματα, διότι οι Ρωμαίοι διετήρουν εν ταις οικίαις των τας εικόνας των προγόνων των εστεφανωμένας, και όσω περισσοτέρας είχον, τόσω μείζων απόδειξις ευγενείας ελογίζετο τούτο. ↩

387) Ίδε βίον Καμίλλου. ↩

388) Οι αρχαίοι χρονολόγοι ηρίθμουν κατ' Ολυμπιάδας, και διά των ονομάτων των νικητών, ών κατάλογος διετηρείτο εν Ολυμπία· Αλλ' αι των πρώτων Ολυμπιάδων αναγραφαί δεν είναι ασφαλείς. Ο δ' Ιππίας είναι πιθανώς ο και εν τω Βίω του Λυκούργου § ΚΓ. αναφερόμενος. ↩

389) «Πέμπτην ισταμένου» λέγει το κείμενον, διότι οι αρχαίοι διήρουν τους μήνας εις τρεις δεκάδας· η πρώτη ελέγετο «ισταμένου μηνός» η δευτέρα «μεσούντος», η τρίτη «φθίνοντος». ↩

390) Η αυτή διήγησις υπάρχει και εν τω Βίω του Ρωμύλου, όστις εγράφη μετά τον του Νουμά. ↩

391) Διακοσίους λέγει εν Β. Ρωμύλου· ομοίως δε και ο Δίον. ο Αλικαρνασεύς, άλλως όστις διηγείται (Β, 15) το περί διανομής της εξουσίας. ↩

392) Η εικοστή πρώτη Απριλίου. Ίδ. Ρωμύλ. 30. ↩

393) Άττης, Λυδός, ηγαπάτο υπό της Κυβέλης. Ενδυμίων ηγαπάτο υπό της Σελήνης, και ηγάπα την Ήραν. Ο Ηρόδοτος είναι άγνωστος. ↩

394) Φόρβας, αρχαίος βασιλεύς του Άργους. Ο Απόλλων τον μετέθεσε μετά θάνατον εις ουρανόν ως αστερισμόν, τον Οφιούχον. — Υάκυνθος, υιός του Αμύκλου, εκ Σπάρτης· αγαπητός του Απόλλωνος, φονευθείς υπ' αυτού διά δίσκου εξ απροσεξίας. — Άδμητος, βασιλεύς των Φερών εν Θεσσαλία, είς των Αργοναυτών. Ο Απόλλων εξορισθείς εκ του ουρανού ήλθε προς αυτόν και έβοσκε τα πρόβατά του. ↩

395) Ιππόλυτος, υιός Ροπάλου, του βασιλέως της Θεσσαλίας. ↩

396) Ο Πίνδαρος ελάτρευεν ιδίως τον Πάνα, εσύνθεσεν ύμνους εις αυτόν, και ελέγετο ότι ήκουσέ ποτε τον Θεόν ψάλλοντα ένα των ύμνων εκείνων. ↩

397) Αρχίλοχος, αρχαίος λυρικός και σατυρικός ποιητής. Ο φονεύς αυτού Καλλόνδας απεβλήθη υπό της Πυθίας, και διετάχθη έπειτα ν' απέλθη εις Ταίναρον όπως εξιλεώση την ψυχήν του ιερού ανδρός των Μουσών. ↩

398) Ο Ησίοδος, κατ' αυτόν τον Πλούταρχον (Συμπόσ. ζ', σοφ. 19), εφονεύθη υπό Λοκρών. Το δε σώμα του, φερόμενον υπό του ποταμού Δάφνου, εκομίσθη υπό δελφίνων εις Ρίον. Οι δε Λοκροί, αναγνωρίσαντες αυτό εθανάτωσαν τους φονείς του. ↩

399) Μετά θάνατον οι Αθηναίοι ετίμησαν ως ήρωα τον Σοφοκλήν, και τω ωκοδόμησαν ηρώον. Ο δ' άλλος θεοί όστις τον ετίμησεν αποθανόντα ήτον ο Βάκχος. Αποθανών επί του Πελοποννησιακού πολέμου, δεν εδύνατο να ταφή εις Δεκέλειαν, όπου έκειντο οι πρόγονοί του· ο δε Θεός, δις επιφανείς εις τον Λύσανδρον τον διέταξε ν' αποδώση τιμάς εις τον ποιητήν (Παυσ. Α, 21). ↩

400) Ζάλευκος, νομοθέτης των εν Ιταλία Λοκρών, επί Πυθαγόρου. Έλεγε δ' ότι η Αθηνά κατερχομένη προς αυτόν, τω υπηγόρευε τους νόμους του. ↩

401) Μίνως ο νομοθέτης των Κρητών· Ζωρόαστρος ο των Περσών, κατά την έκτην εκατονταετηρίδα προ Χριστού. ↩

402) Βακχυλίδης, Κείος, λυρικός ποιητής, ανεψιός του Σιμωνίδου. ↩

403) Φλαμίν σημαίνει στεφανηφόρος, κατά Διονύσιον τον Αλικαρνασσέα (Ρωμ. αρχ. Β.), παραγόμενον εκ του Φλάμα, δηλούντος τον πίλον, και το διάδημα. ↩

404) Ίδε Ρωμύλ. § ΙΔ. ↩

405) Τίμων, εκ Φλινούντος της Πελοποννήσου, φιλόσοφος σκεπτικός, επί Πτολεμαίου του Φιλαδέλφου. ↩

406) Ο Πυθαγόρας επέβαλεν εις τους μαθητάς του απόλυτον σιωπήν. ↩

407) Επίχαρμος ποιητής κωμικός Συρακούσιος, ακμάσας περί τα 180 π. Χ. ↩

408) Πιθανώς αγάλματα εξ Ελλάδος εις Ρώμην μετακομισθέντα ↩

409) Κατά Τ. Λίβιον ο Νουμάς Μάρκιος, υιός του συγκλητικού Μαρκίου. ↩

410) Pons, pontem. ↩

411) Την επί του Τιβέριος. ↩

412) Ο άσβεστος λύχνος έκαιεν εις τον ναόν της Πολιάδος Αθηνάς, έχων χαλκήν καπνοδόχην εις σχήμα φοίνικος, έργον του Καλλιμάχου. ↩

413) Αριστίων ή Αθηνίων, τυραννίας των Αθηνών επί Μυθριδάτου, ού απετέλεσε στρατηγός. ↩

414) Το περί των τριπαίδων γυναικών νομοθέτημα είναι του Αυγούστου· αναφέρεται δ' ενταύθα ως παράδειγμα μόνον. Ομοίως και αι τιμαί των ραβδουχιών εις τας Εστιάδας. ↩

415) Collis βουνός. ↩

416) Τούτο λέγει Θεόφραστος περί Πλάτωνος, αναφέρει ο Πλούταρχος εν τοις «Πλατωνικοίς ζητήμασι». ↩

417) Εκ του είρω του λέγω, όθεν είρη ο λόγος. ↩

418) Εκ της νήσου Σαμοθράκης, ή εκ της εν Αρκαδία Μαντινείας. Οι δε σάλιοι εκ του salire, ό εστί πηδάν. ↩

419) Ίδε Ρωμύλ. ΙΔ. ↩

420) Αληθέστερον φαίνεται ότι Άνακες ήτον ταυτό τω Άνακτες, ως ελέγοντο οι κατά τόπους αρχηγοί εν τοις αρχαιοτάτοις χρόνοις. ↩

421) Veterem memoriam. ↩

422) Regia. ↩

423) Hoc agel. ↩

424) Μέτρον σιτηρών. ↩

425) Ταύτα εισί συνεπή προς τας παραδόξους περί δυνάμεως των αριθμών ιδέας του Πυθαγόρου, όστις εθεώρει τους περιττούς ή μονούς ως τελειοτέρους των αρτίων ή ζυγών, καθό αδιαιρέτους. ↩

426) Κατά Διονύσιον τον Θράκα οι Αιγύπτιοι ιερείς διά του περιστρεφομένου τροχού παρίστων την αστασίαν των ανθρωπίνων πραγμάτων. (Κλ. Αλεξ. Στρωμ. Ε, 8). ↩

427) Ιδαίοι δάκτυλοι ήσαν πανάρχαιόν τι σύστημα ιερατικόν Κρήτης, περί ών παντοία δεισιδαιμόνως επιστεύοντο. Αυτοί ελέγοντο κρύψαντες και αναθρέψαντες τον Δία εν ταις νάπαις της Ίδης, δι' ό και ιερείς της Κυβέλης ωνομάζοντο. Εις αυτούς και υπερανθρώπινοι και μαγικαί απεδίδοντο ενέργειαι, και πολλαί των παναρχαίων εφευρέσεων, ιδίως δε της μεταλλουργίας. Πιθανώς δ' εικάζεται ότι ήσαν ίσως ξένοι τινές, εξ Ασίας προερχόμενοι τεχνίται, και την άγνωστον έτι αυτών βιομηχανίαν εις την Ελλάδα περιφέροντες και εισάγοντες. ↩

428) Ο Πλούταρχος εννοεί ότι ωνομάσθη Ιλίκιος, ως δήθεν εξιλασμού τόπος. Κατά δε Οβίδιον ( Ημερολ. Γ, 329) εκαλείτο elicium κατά τον Δία, ως δι' ευχών καταγόμενον από του elici βήματος, του εξάγω ή κατάγω. ↩

429) Από του ελληνικού Πάγος, ο λόφος, διότι επί λόφων ήσαν σχεδόν πάντοτε αι πανάρχαιαι οικήσεις. ↩

430) Οι Αιγύπτιοι είχον αξιώσεις αρχαιοτάτου πολιτισμού, και τα μνημεία αυτών αποδεικνύουσιν ότι αι αξιώσεις των ήσαν δίκαιαι· ο δε Πλούταρχος εξ εθνικής προλήψεως αρνείται τούτο. Μόνη η κάτω Αίγυπτος, η προς την Μεσόγειον, φαίνεται ότι επολιτίσθη πολύ βραδύτερον, διότι αρχαιότατα κατεκλύζετο υπό του Νείλου. ↩

431) December. ↩

432) Μάρτιος, επώνυμος του Άρεως, Μαρς, Απρίλιος, υποτίθεται ενταύθα παραγόμενον εκ του Αφροδίτη, ψιλουμένου του φ εις π. ↩

433) Εκ του Aperio. Ο μην της ανοίξεως. ↩

434) Μαία η μήτηρ του Ερμού. ↩

435) Juno η Ήρα. ↩

436) Majores innioves ↩

437) Ο Σεπτέμβριος ωνομάσθη Γερμανικός, ο δ' Οκτώβριος Δομιτιανός. ↩

438) Εκ του Februo, ο εστί καθαίρω. ↩

439) Φυτοίς λέγει το κείμενον είς τινας εκδόσεις. Φθιτοίς δε ή φθιμένοις υπέθεσάν τινες των εκδοτών. Κατά την αυτήν εποχήν, κατ' Ανθεστηριώνα, αντιστοιχούντα προς τον Φεβρουάριον, ετέλουν και οι Έλληνες τας θυσίας υπέρ των αποθανόντων, και ημείς την των ψυχών μνήμην. ↩

440) Lupercalia, Ελληνιστί Λύκαια, εορτή τω Πανί. Ο δε καθαρμός ήτον οιονεί αγιασμός. ↩

441) Γάιος (ουχί Μάρκος) Ατίλιος, μετά τον α'. Λιβυκόν πόλεμον, το έτος 519 από κτίσεως Ρώμης, 235 π. Χ. Ο ναός του Ιανού εκλείσθη και επί Νέρωνος, επί Ουεσπασιανού, και τρις επί Αυγούστου. ↩

442) Πλάτ. Πολιτ. ΣΤ. Διά τας γνώμας ταύτας άς ετόλμα να λέγει ο Πλάτων, κατεδιώχθη υπό των συγχρόνων του, ως ο ίδιος αυτός μαρτυρεί. ↩

443) Πλάτ. Πολιτ. ΣΤ. Διά τας γνώμας ταύτας άς ετόλμα να λέγει ο Πλάτων, κατεδιώχθη υπό των συγχρόνων του, ως ο ίδιος αυτός μαρτυρεί. ↩

444) Ιστορικός Ρωμαίος άγνωστος. ↩

445) Οι Τυρηνοί φαίνεται ότι αρχαιότατα συνείθιζον να μη καίωσι τα σώματα, ως οι Έλληνες, αλλά να τα ενταφιάζωσι μάλλον έγκλειστα εις λάρνακας, και το έθος τούτο εξενίκησε προ πάντων επί της εισαγωγής του Χριστιανισμού, ως πρεσβεύοντος την των σωμάτων ανάστασιν. Η Ρώμη μέχρι της αποβολής των Ταρκινίων ην πόλις τυρρηνική. ↩

446) Κύρβεις ήσαν πίνακες εφ' ών ήσαν γεγραμμένοι οι νόμοι. ↩

447) Άγνωστος ιστορικός Ίδ. Ρωμύλ. ΙΔ. ↩

448) Ήσαν ύπατοι κατά τα 573 ά. κ. Ρ. Άρα 500 και ουχί 400 έτη μετά ταύτα. ↩

449) Εις το κείμενον γράφεται εν μεν τισι των χειρογράφων ορμήσαι, εν άλλοις ομνύσαι, αμφότερα εσφαλμένα. Τινές ηθέλησαν να διορθώσωσι δι' του ουχ ήττον εσφαλμένου ορκήσαι. Ίσως γραπτέον ομώσαι. ↩

450) Comitium η αγορά, το μέρος της του δήμου εκκλησίας, η Ρωμαϊκή Πνυξ. ↩

451) Ο προ του Διός καιρός, ο χρυσούς επικληθείς αιών. ↩

452) Ίβυκος, Ιταλός περίφημος λυρικός ποιητής, επί Σόλωνος. ↩

453) Ανδρομάχη, στ.597. ↩

454) Το ανέκδοτον τούτο αντί ν' αποδεικνύη το σπάνιον της εμφανίσεως γυναικών εις δημοσίας δίκας, φαίνεται μάλλον ειρωνική τις κατάκρισις έξεως αποδοκιμαζομένης· διότι εξ εναντίας και διάφορα άλλα παραδείγματα αναφέρονται εν Ρώμη του τοιούτου. Αφρανία τις, σύζυγος συγκλητικού, ήτον δικηγόρος εξ επαγγέλματος. Ορτησία, η θυγάτηρ του ρήτορος Ορτησίου, ηλάττωσε τον επί των γυναικών φόρον, ευγλωττότατα συνηγορήσασα κατ' αυτού εν τη συγκλήτω. ↩

455) Ίχνος εν τω κειμένω. Η λέξις διετηρήθη παρ' ημίν, διότι εις την αυτήν σημασίαν λέγομεν αχνάριον. Καλόν είναι να μη απολεσθή. ↩