11) Κωμικός ποιητής και αυτός, σύγχρονος του Αλκιβιάδου. ↩

12) Επίθετον υφ' ό ο Απόλλων ελατρεύετο αρχαιότατα εν Αθήναις ως Θεός των προπατόρων, διότι ο Απόλλων ήτον πατήρ του Ξούθου και πάππος του Ίωνος, γενάρχου των Ιώνων Αθηναίων.↩

13) Η Αθηνά εφεύρε τους αυλούς. Αλλ' ότε αυλούσα είδεν εις τον καθρέπτην του ύδατος ότι τούτο διέστρεφε την μορφήν της, έρριψε τους αυλούς εις τον ποταμόν. Τούτους δε ευρών ο Σάτυρος Μαρσύας, τους ανέλαβε, και εκαυχάτο ότι αυλεί εντεχνότερον του Απόλλωνος. Αλλ' ο Θεός νικήσας αυτόν, τον εξέδειρε ζώντα.↩

14) Ρήτωρ εκ Ραμνούντος, δήμου της Αττικής, γράψας κατ' Αλκιβιάδου.↩

15) Ιδιώτης τις έχων κατάστημα εν ώ οι νέοι εγυμνάζοντο εις την πάλην.↩

16) Άγνωστον πόθεν τούτο το χωρίον.↩

17) Ψάλλων μετά των φίλων του, κάμνων πατινάδαν.↩

18) Κατ' Αθήναιον τα χρυσά και αργυρά ποτήρια έφερεν εις την οικίαν ουχί εαυτού, αλλ' απόρου τινός πολίτου, όν εβοήθησε. δι' αυτών.↩

19) Μέτοικος, ο εν Αθήναις εγκατεστημένος ξένος.↩

20) Ο αργυρούς στατήρ ήτον τετράδραχμον· συνήθως όμως απεκάλουν ούτω τους χρυσούς, οίτινες δύο δραχμών σταθμόν άγοντες ήξιζον 20, ήτοι περίπου 96 του σημερινού νομίσματος.↩

21) Τούτο εδύνατο ο Αλκιβιάδης, διότι η θέσις των μετοίκων ήτον πολύ κατωτέρα εν Αθήναις παρά η των πολιτών, και μέτοικος ουδ' εις το δικαστήριον εδύνατο να παρουσιασθή, ειμή δι' ενός Αθηναίου προστάτου. ↩

22) Τελώναι ήσαν οι ενοικιασταί των δημοσίων εισοδημάτων, άτινα πάλιν ουχί κατ' ευθείαν, αλλά δι' ενοικιάσεως εισεπράττοντο.↩

23) 6000 των τότε δραχμών, περί τας 28800 των σημερινών. ↩

24) Κλεάνθης, ο μαθητής και διάδοχος του Ζήνωνος, περίφημος φιλόσοφος στωικός.↩

25) Θουκ. ΣΤ. l3.↩

26) Ποτίδαια, πόλις Θρακική, υποκειμένη εις των Αθηναίων την ηγεμονίαν και επαναστατήσασα. Η εκστρατεία αύτη εγένετο έν έτος προ του Πελοποννησιακού πολέμου.↩

27) Το βραβείον της ανδρείας.↩

28) Δήλιον, ναός του Δηλίου Απόλλωνος, παρά την Αυλίδα, απέναντι της Ευβοίας, κατά την θέσιν ήτις διετήρησε το αρχαίον όνομα, παραφθείρουσα αυτό εις Δήλισι. Εις την μάχην ηττήθησαν οι Αθηναίοι, στρατηγούμενοι υπό του Ιπποκράτους.↩

29) Μετά 12 έτη, το όγδοον του Πελοποννησιακού πολέμου. ↩

30) Οι Καλλίαι και Ιππόνικοι, αρχαιοτάτη και ευπορωτάτη οικογένεια Δαδούχων.↩

31) 60,000 δραχμών αρχαίων.↩

32) Εν τω κειμένω («προσήλθε τω δήμω τα χρήματα διδούς») μένει επίσης αμφίβολον, ως εν τη μεταφράσει, αν εχάρισε ταύτα τω Αλκιβιάδη, ίν' απαλλαγή επιβουλής τινος κατ' αυτής της ζωής του, ως ενόησεν ο Γάλλος μεταφραστής Αμιόττος, ή αν εις τον δήμον, ως μετέφρασεν ο Γερμανός Έυθ, και ως πιθανώτερον.↩

33) 7,000 δραχμών των τότε, 33,000 των σημερινών δραχμών. ↩

34) Η Επίδοσις ήτον έκτακτος εκουσία συνεισφορά εις ήν εκαλούντο οι πολίται δι' εκτάκτους ανάγκας της πόλεως. ↩

35) Οι αρχαίοι έτρεφον όρτυγας, και έχαιρον εις τας μάχας αυτών, ως και των αλεκτρυόνων.↩

36) Πλοίαρχος τριήρεως. Ο αυτός όστις ηττήθη μετά ταύτα εν Εφέσω υπό Λυσάνδρου. Ίδ. κατωτ. § ΛΕ.↩

37) Δημοσθένης.↩

38) Ο μαθητής και διάδοχος του Αριστοτέλους, φιλόσοφος και ιστορικός, Ίδ. Σολ. Δ. ↩

39) Θουκ. ΣΤ, 15.↩

40) Διότι άλλοι επέβαινον των αρμάτων.↩

41) Μέτρον ασυνάρτητον, εξ ωδής απολεσθείσης του Ευριπίδου. ↩

42) Ο Ισοκράτης ως συνήγορος. Ο λόγος ούτος σώζεται. ↩

43) Ερασίστρατος εκαλείτο και είς των Τριάκοντα. Ίσως εκείνου ήτον υιός ο Φαίαξ.↩

44) Κωμικός ποιητής. Ίδ. Περικλ. Γ.↩

45) Περιθοίδαι, δήμος της Οινηίδος φυλής, ού η θέσις άγνωστος. ↩

46) Θουκ. Η, 73.↩

47) Δηλαδή ν' αποφασίση εξοστρακισμόν. Εψηφίζετο εν γένει ότι θέλει ενεργηθή εξοστρακισμός, και τότε έκαστος πολίτης έφερε γεγραμμένον επί οστράκου το όνομα εκείνου όν εθεώρει ως εξοριστέον, καθ' ό κεκτημένον δύναμιν επικίνδυνον εις την ελευθερίαν. Το όστρακον δε ήτον σύντριμμα κεράμου. ↩

48) Κωμικός ποιητής, άλλος του φιλοσόφου.↩

49) Εν βίω Αριστείδου, Ζ.↩

50) Ο πρόξενος διωρίζετο υπό τινος πόλεως εκ των πολιτών της ετέρας, όπως περιοιήται τα συμφέροντα της πρώτης, και τους εις την πατρίδα του επιδημούντας πολίτας αυτής· εθεωρείτο δε τούτο ως τιμή υπό των πόλεων αποδιδομένη.↩

51) Όταν ο Κλέων εκυρίευσε την Σφακτηρίαν, την νήσον παρά την Πύλον.↩

52) Φρούριον εν τοις μεθορίοις της Αττικής και Βοιωτίας, αποδοθέν τοις Αθηναίοις κατά τας συνθήκας.↩

53) Τους ξένους πρέσβεις εδέχετο η Βουλή ως σώμα προβουλευτικόν, και παρουσίαζεν εις τον δήμον.↩

54) Μαντινείς, οι κάτοικοι της Μαντινείας, πόλεως αρκαδικής, Πλείοι, οι της Ηλίδος εις την δυτικήν παραλίαν της Πελοποννήσου.↩

55) Τάγμα προνομοιούχων οπλιτών εν Άργει, περί ού ίδ. Θουκυδ. Ε, 81. — Διόδ. Σικ. ΙΒ, 79 — Παυσ. Β, 1.↩

56) Άγραυλος, θυγάτηρ του Κέκροπος, κρημνισθείσα οικειοθελώς εκ των βράχων της Ακροπόλεως, ότε ο χρησμός προς κατάπαυσιν μακρού πολέμου απήτησε τοιαύτην ανθρωποκτονίαν. Διά τούτο ιδρύθη αυτή ιερόν, εις ό ώμνυον οι έφηβοι. Αλλά τον όρκον αυτόν αλλαχόθεν δεν γνωρίζομεν.↩

57) Αριστοφ. Βάτραχ 1425. Και το κατωτέρω αυτόθεν 1431. ↩

58) Θέλων ο Αλκιβιάδης να ζωγραφήση την οικίαν του διά του επισήμου ζωγράφου Αγαθάρχου, όστις ηρνείτο, τον προσεκάλεσεν εις την οικίαν του, και δι' απάτης εγκλείσας αυτόν, δεν τον αφήκε να εξέλθη πριν τοιχογραφήση τον οίκον.↩

59) Ταυρέας, είχε παλαίστραν, εις ήν εφοίτα και ο Σωκράτης. Πλατ. Χαρίδ. Σ, 153.↩

60) Εις τας θεατρικάς παραστάσεις οι εύποροι πολίται εδαπάνων υπέρ του καταρτισμού των χορών, και ημείβετο εκείνος ου ο χορός ενίκα. Ίδ. Β. Θεμιστ. § Ε. Ο Ταυρέας αντηγωνίζετο προς τον Αλκιβιάδην.↩

61) Αριστοφών, επίσημος ζωγράφος. Παρέστησε δ' εν προσωποποιήσει γυναικός περιποιουμένης τον Αλκιβιάδην την πανήγυριν των Νεμέων, εις ά φαίνεται ότι παις ενίκησεν ο Αλκιβιάδης.↩

62) Ποιητής Σικελός, τότε εν Αθήναις επιδημών. Αλλαχού δε τ' αυτά λέγει ο Πλούταρχος ότι είπεν ο Ετεοκλής περί Λυσάνδρου Β. Λυσάνδρ. § ΙΘ. ↩

63) Την βόρειον Αφρικήν.↩

64) Ο Μέτων ήτον επίσημος αστρονόμος, καν ταύτην την σημασίαν έχει ενταύθα το «αστρολόγος.» Δεν εγίνετο δε τότε η δέουσα διάκρισις μεταξύ της αληθούς επιστήμης και της αγυρτικής καταχρήσεως αυτής.↩

65) Ο Σωκράτης έλεγε, και οι σύγχρονοι επίστευον ότι δαιμόνιόν τι, ίσως ενόει εκείνος τον ορθόν λόγον του, ήρχετο προς αυτόν εις σπουδαίας περιστάσεις, και τω έλεγε τι πρέπει να πράττη, και έτι μάλλον τι πρέπει ν' αποφεύγη.↩

66) Άλλως άγνωστος.↩

67) Άδωνις, ο εραστής της Αφροδίτης, φονευθείς εις κυνήγιον υπό κάπρου. Η εορτή αυτού ην διήμερος, και η μεν πρώτη ημέρα ην πένθους και θρήνου, η δε δευτέρα ευθυμίας, διότι η Περσεφόνη επέτρεψεν, αναστηθείς ο Άδωνις, να διατρίβη το ήμισυ του έτους παρά τη Αφροδίτη.↩

68) Οι Ερμείς, τετράγωνοι στήλαι έχουσαι κεφαλήν Θεού τινος, συνηθέστερον Ερμού πωγωνοφόρου, μεταγενέστερον δε και ανθρώπων, ιδρύοντο συνήθως κατά τας οδούς, ως οδοδείκται μάλιστα.↩

69) Ίδ. Θουκυδ. Η, 65.↩

70) Ίδ. ανωτ. § Ε.↩

71) Περί της οικίας του Πολυτίωνος τούτου, μεταξύ της πειραϊκής πύλης και του έσω Κεραμεικού, παρά την μικράν εκκλησίαν των Αγίων Ασωμάτων. Ίδ. Παυσ. Λ. 2.↩

72) Εισαγγελία ήτον η ουχί τυρός άρχοντα τινα ή προς δικαστήριον, αλλ' αμέσως προς τον δήμον καταγγελία. Αν ο δήμος την εδέχετο, ώφειλε να παραπέμψη τον κατηγορούμενον εις το δικαστήριον. Εις εκτάκτους όμως περιστάσεις εδίκαζεν αυτός ο δήμος.↩

73) Τας Ελευσινιακάς Θεάς, Δήμητραν και Κόρην, προς άς ετελούντο τα μυστήρια.↩

74) Πληρεξούσιος.↩

75) Οι δικασταί εν Αθήναις ήσαν 6,000 κατ' έτος κληρούμενοι, και διαιρούμενοι, εις δικαστήρια εκ 500, πλειόνων ή ολιγωτέρων κατά τας υποθέσεις. Δι' εκάστην δ' υπόθεσιν απεφασίζετο διά κλήρου ποίον των δικαστηρίων τούτων θέλει την κρίνει υπό την προεδρείαν του ανήκοντος άρχοντος.↩

76) Εις τας δίκας προσδιωρίζετο δι' υδραυλικού ωρολογίου (κλεψύδρας) η έκτασις της αγορεύσεως εκάστου ρήτορος. Τούτο ην το «προς ύδωρ μετρείν».↩

77) Ποιητής της αρχαίας κωμωδίας σύγχρονος του Αριστοφάνους. ↩

78) Ούτως ωνομάσθησαν oι ακρωτηριάσαντες τους Ερμείς. ↩

79) Όταν σελήνη δεν φαίνεται.↩

80) Ίδ. Θεμιστ. ΛΒ.↩

81) Αρχαίος ιστορικός. Ίδ. Θησ. ΙΖ.↩

82) Σαλαμινία και Πάραλος, δύο δημόσιοι τριήρεις, άς έπεμπον εις υπηρεσίας, και ιδίως την πρώτην διά να φέρη υποδίκους. Ίδ. Περικλ. Ζ. ↩

83) Πόλις της κάτω Ιταλίας, αποικισθείσα υπό των Αθηναίων 12 έτη προ του Πελοποννησιακού πολέμου. Ίδ. Νικ. Ζ.↩

84) Λακιάδαι, και Σκαμβωνίδαι, δήμοι της Αττικής, ο μεν της Οινηίδος φυλής, εκείτο, ως φαίνεται, περί τον Βοτανικόν κήπον, ο δε της Λεοντίδος, ην προάστειον της πόλεως, ίσως άνω του Κεραμεικού. Φηγαίου δε δήμος της Πανδικίδος, και άλλος της Αιαντίδος. Ο είς παρά τω Μαραθώνι.↩

85) Τα μυστήρια της Ελευσίνος περιείχον δύο βαθμούς μυήσεως. Οι το πρώτον μυούμενοι εκαλούντο μύσται, οι δ' εκ δευτέρου μετά έν έτος, επόπται. Ο μυούμενος έμενε κατ' αρχάς βεβυθισμένος εις φοβερά σκότη, αφ' ών μετά ταύτα έβλεπε φως καθαρόν περιλάμπον το άγαλμα της Θεάς.↩

86) Ευμολπίδαι, ιερατική τάξις και γένος εν Ελευσίνι, καταγόμενον απ' Ευμόλπου, αρχαιοτάτου βασιλέως. Και οι κήρυκες ήσαν επίσης τάξις ιερατική. ↩

87) Σώζεται κατ' Ανδοκίδου κατηγορία υπό Λυσίου, ότι άτιμος γενόμενος ο Ανδοκίδης διά των Ερμών την κατηγορίαν, δεν απέσχε των ιερών. Κατ' αυτήν (δ'. 6, έκδ. Δουκ.), ιερείς και ιέρειαι όρθιοι, το εσπέρας, και τας φοινικίδας των σείοντες, επρόφερον την αράν.↩

88) Αγρυλή, δήμος της Ερεχθηίδος φυλής παρά το στάδιον. Το κείμενον φέρει Αγραυλήθεν, εσφαλμένως αντί Αγρυλήθεν, διότι Αγραυλή δήμος δεν υπήρχεν, Αγραύλιον δ' ήτον μόνον το σπήλαιον το κατά την βόρειον κλιτύν της Ακροπόλεως.↩

89) Δήμος της Ιπποθοοντίδος φυλής, βορείως των Αθηνών επί της οδού του Μαραθώνος, εις χωρίον Ταττόι. Η τειχισθείσα άκρα λέγεται Κατσιμίδι. ↩

90) Ούτως οι νέοι Σπαρτιάται. Ίδ. Λυκούργ. § ΙΣΤ.↩

91) Μυρεψός είναι ο κατασκευάζων τα μύρα, ών πολλήν εποιούντο χρήσιν οι Έλληνες, αλειφόμενοι ου μόνον την κόμην, αλλά το όλον σώμα. ↩

92) Εν γένει εις την Ιωνίαν, μάλιστα δ' εις την Μίλητον πρέπον εις την υφαντικήν των πολυτελών ενδυμάτων.↩

93) Έμμετρός τις παροιμία, ής μνημονεύει και αλλαχού ο Πλούταρχος (Πώς αν τις διακρ. § Ε.)↩

94) Ευριπίδης, εν Ορέστη, (στοιχ. 129) περί Ελένης.↩

95) Γνωστοτάτη και περίφημος η εν Σικελία φοβερά ήττα των Αθηναίων. Ίδ. Θουκ.↩

96) Υπέκειντο εις την ηγεμονίαν των Αθηναίων, ως σύμμαχοι, φόρου υποτελείς.↩

97) Δειράς, δήμος της Λεοντίδος φυλής. Πιθανώς εις το χωρίον Κερατιά, εις ού την εκκλησίαν και επιγραφή σώζεται περιέχουσα το δημοτικόν Δειραδιώτης, ού παραφθορά προφανεστάτη είναι το Κερατιώτης.↩

98) Περίπολοι ήσαν οι από 18 μέχρι 20 ετών νέοι. Ούτοι εξήρχοντο εις υπερορίους εκστρατείας.↩

99) Διά των περί τον Πείσανδρον κατελύθη η δημοκρατία, και τα πράγματα ανετέθησαν εις πεντακισχιλίους των ευπορωτέρων και επισημοτέρων πολιτών· εν ονόματι όμως αυτών ήρχον τετρακόσιοι μόνον, και ούτοι είχον εις χείρας των πάσαν την εξουσίαν. ↩

100) Στειρία, δήμος της Πανδιονίδος φυλής, κατά την ανατολικήν παραλίαν της Αττικής, διατηρών το αυτό, όνομα σήμερον, καί τινα ερείπια. Ούτος ην ο περίφημος Θρασύβουλος, ο ελευθερώσας έπειτα τας Αθήνας από των τριάκοντα.↩

101) Πόλις επίσημος της Παμφυλίας, εις τα νότια της Μικράς Ασίας, επί του Ευρυμέδοντος ποταμού.↩

102) Η Κνίδος ελληνική πόλις της Καριάς, η Κως, νήσος απέναντι, της Καρίας.↩

103) Πόλις εις τον Ελλήσποντον.↩

104) Πρωτεύουσα της Λυδίας.↩

105) Ήτον τότε εις Καρδίαν, πόλιν της Θρακικής χερσονήσου. ↩

106) Η Κύζικος, υπεράνω του Ελλησπόντου εις την Ασιατικήν παραλίαν της Προποντίδος. Η Προκόνησος, νήσος εμπρός της Κυζίκου. ↩

107) Εις άλλας εκδόσεις διωρθώθη νεών αντί νεκρών, αλλά κακώς, διότι επιφέρεται τας ναυς πάσας έλαβον. Το να κυριεύωσι τους νεκρούς των εχθρών, ήτον παρά τοις αρχαίοις η μεγίστη της νίκης απόδειξις.↩

108) Έρρει τα καλά· Μίνδαρος απεσσούα· πεινώντι τώνδρες· απορέομες τι χρη δραν.↩

109) Θρασύλλος, στρατηγός, ο πατήρ του Κριτίου, ενός των λ'. τυράννων.↩

110) Χαλκηδών, πόλις άντικρυ του Βυζαντίου.↩

111) Βιθυνία, η ανατολικωτέρα ασιατική επαρχία της Προποντίδος κατά τον κόλπον της Κίου, και το αρχαίον της επαρχίας όνομα εν παραφθορά διατηρήσασα εις τα Βουθανιά.↩

112) Η Χαλκηδών ήτον επί ακρωτηρίου. Την απεμόνου, τειχίζων τον ισθμόν. Αύτη ήτον μία των πολιορκητικών μεθόδων των αρχαίων, να περιτειχίζωσι τους πολιορκουμένους.↩

113) Επί της Θρακικής παραλίας, εις την Προποντίδα. ↩

114) Στρατιώται φέροντες πέλτας, μικράς στρογγύλας ασπίδας. ↩

115) Οι Βυζάντιοι, ήσαν άποικοι των Μεγαρέων.↩

116) Ιστορικός. Ίδ. Περικλ. ΚΗ.↩

117) Νικητής εις τους αγώνας των Πυθίων. Εις τ' αρχαία πλοία εκωπηλάτουν συνήθως προς άσμα και προς πρόσταγμά τι κατά ρυθμόν επαναλαμβανόμενον υπό του λεγομένου κελευστού.↩

118) Θεόπομπος, ιστορικός. Ίδ. Λυκ. Λ.↩

119) Ο μετά ταύτα είς, ο επισημότερος των τριάκοντα τυράννων, ήτον και ποιητής.↩

120) Ιερείς των Ελευσινίων.↩

121) Τ' αρχαία αγάλματα επλύνοντο πολλάκις, μάλιστα δε τα ξύλινα και χρυσελεφάντινα, διότι τούτο ήτον αναπόφευκτον διά την διατήρησίν των. Τα Πλυντήρια ήσαν η εορτή καθ' ήν εγίνετο η περιποίησις αύτη του αγάλματος. ↩

122) Ούτως ελέγοντο οι ιερείς οι επιτετραμμένοι την περιποίησιν του αγάλματος.↩

123) Απριλίου — Μαΐου.↩

124) Ή το χρυσελεφάντηνον του Φειδίου εν τω Παρθενώνι, ή πιθανώτερον το αρχαίον ξόανον, το καθήμενον (το κυρίως έδος λεγόμενον) εν τω ναώ της Πολιάδος.↩

125) Τα τελούμενα εις την Ελευσίνα διά πομπής εξ Αθηνών. ↩

126) Τατόι. Ίδ. § ΚΓ.↩

127) Αύτη η πομπή ούτως ελέγετο, διότι επ' αυτής εψάλλοντο ύμνοι διονυσιακοί εις τον Ίακχον.↩

128) Ο κατ' Αθηνών εκστρατεύων βασιλεύς της Σπάρτης, ο προσωπικός εχθρός του Αλκιβιάδου.↩

129) Τους τελούντας και τους φέροντας τα μυστήρια. ↩

130) Έξ οβολοί απετέλουν μίαν δραχμήν, ήτις είχε σχεδόν τριπλασίαν αξίαν της σημερινής.↩

131) Ίδ. ανωτ. § I.↩

132) Ουχί ο ελευθερωτής των Αθηνών, όστις ήτον υιός του Λύκου. ↩

133) Θρακική πόλις επί της Προποντίδος, αποικία της Σάμου. ↩

134) Των θρακικών δηλαδή φυλών, αίτινες ήσαν ανεξάρτητοι και αυτόνομοι.↩

135) Αιγός ποταμοί, μικρός ποταμός και πολύχνιον παρά την Σηστόν επί του Ελλησπόντου.↩

136) Σκυτάλη, ούτως εκαλούντο αι επίσημοι διαταγαί, διότι εγράφοντο επί χάρτου ειλιγμένου περί ράβδον, ήν διετήρουν οι έφοροι, και ής ομοίαν ελάμβανον και οι εκστρατεύοντες στρατηγοί. Μόνον ο έχων αυτήν ηδύνατο ν' αναγνώση την διαταγήν, ελίσσων αυτήν περί την ιδίαν σκυτάλην. ↩

137) Ίδ. βίον Νικίου.↩

138) Ίδ. Νουμ. Κ. Α. Η θυγάτηρ του Νουμά ήτον η Πομπιλία, νυμφευθείσα Μάρκιον, τον υιόν του Μαρκίου, του προτρέψαντος τον Νουμάν να δεχθή τον θρόνον.↩

139) Το υδραγωγείον τούτο, Μάρκιον καλούμενον (Aqua Marcia), συνετέλεσεν ο Δήμαρχος Lucius Marcius Titius Rex.↩

140) Γάιος Μάρκιος Ρουτίλιος, το όλον όνομα.↩

141) Censor, Τιμητής το δεύτερον εν έτει 489 α. κ. Ρ'., 85 π.X. ↩

142) Virtus εκ του vir, ανήρ.↩

143) Κατά τα 499 π. Χ. Το αυτό έτος απέθανεν ο Ταρκύνιος. ↩

144) Δικτάτωρ των Ρωμαίων ήτον τότε ο Αυλός Ποστούμιος Άλβος. ↩

145) Ίδε τον χρησμόν εν Προδ. Α., 66. «Πολλοί εν Αρκαδίη βαλανηφάγοι άνδρες έασιν». Οι Αρκάδες περιγράφονται ως ημιάγριοι, εις τα όρη και τα δάση διαιτώμενοι εκ των αρχαιοτάτων χρόνων. Είχον δ' αρχαιότατα πέμψει αποικίας εις Ιταλίαν.↩

146) Ως ήμερον θεωρούμενον διότι φέρει τα γλυκά βαλανίδια, τα χρησιμεύοντα εις τροφήν των ζώων, και αυτών των ανθρώπων.↩

147) Υδρόμελι, δριμύ γινόμενον διά ζωμού βαλάνων. Ίδ. Πλούτ. Συμπόσ. Δ, 5, και Ησυχ. 7. Διάβαλον, ήν ο Κοραής ευφυώς διορθοί εις Διά βάλανο ν.↩

148) Ο ιξός κατεσκευάζετο τότε, φαίνεται, εξ επί τινος της δρυός. ↩

149) Την 13 Ιουλίου.↩

150) Κατά Διον. Αλικ. και Τ. Λίβιον, ωνομάζετο Βετουρία, και Ουολουμνία ελέγετο η γυνή του.↩

151) Αδελφός του Πουβλ. Βαλερίου Πουπλικώλα, γέρων σεβάσμιος όστις όταν η Βουλή παρεσπόνδισεν, εγκατέλιπε το βουλευτήριον, κηρυττόμενος δημοσίως εναντίον της απάτης ταύτης.↩

152) Τον στρατιωτικόν χιτώνα.↩

153) Κατ' αλλάς γραφάς Μαρκίου αντί Λαρκίου↩

154) Σωτήρ, ο Πτολεμαίος Α, 323 π. Χ. — Καλλίνικος, ο Σέλευκος Β, 247 — Φύσκοων, ο Πτολεμαίος II, 145, διότι ήτον προγάστωρ και πεφυσημένος το σώμα. — Γρυπός ο Αντίοχος εν Συρία, 125. — Ευεργέτης, ο Πτολεμ. Γ, 246. — Φιλάδελφος, ο Πτολεμ. Β', 284. — Ευδαίμων, ο Βάττος δεύτερος, ηγεμών της Κυρήνης. — Δώσων, ως μέλλων πάντοτε να δώση, αλλά μη δίδων. — Αντίγονος Β'. εκ Μακεδονίας, 233. — Λάθυρος, ως έχων όγκον ή ακροχορδόνα ως λαθούριον εις το πρόσωπον, ο Πτολεμ. Θ'.↩

155) Ίσως Διαδημάτον, κατά την συνήθη λατινικήν κατάληξιν, ως τα πωγωνάτος, βαρβάτος, κτλ. ↩

156) Coler, ταχύς.↩

157) Procul, μακράν.↩

158) Υστερογεννής Post, ύστερον.↩

159) Vopiscus = αγνώστου ή αμφιβόλου παραγωγής.↩

160) Sulla, Sylla Sula. ίσως ωχρός εκ του Sil, της ώχρας, ή σιμός, εκ του Silus. — Νίγρος, μέλας. — Ρούφος, πυρρός, — Καίκος, τυφλός. — Κλώδιος, χωλός.↩

161) Ουελίτραι, ήδη Βελέτρι, πόλις των Ουολόσκων.↩

162) Της πανώλους. ↩

163) Τον στρατολογικόν.↩

164) Δηλαδή τους εκ του λαού όσοι ήσαν υπό την προστασίαν του, καλλιεργούντες τα κτήματά του.↩

165) Το επόμενον έτος 263 α. κ. Ρ'.↩

166) Το ιμάτιον ήτον το επί του χιτώνος ένδυμα.↩

167) Ο κατήγορος του Σωκράτους.↩

168) Οι δήμαρχοι είχον το δικαίωμα, παρά την θύραν καθήμενοι της Βουλής ν' ακούωσι τας συζητήσεις.↩

169) Aediles, κατ' αρχάς βοηθοί των δημάρχων, έχοντες την αστυνομίαν των οικοδομών, των οδών, του σίτου κτλ.↩

170) Την Ταρπηίαν πέτραν υπό το Καπιτώλιον.↩

171) Nundinæ, εκ του Nono die, εννάτη ημέρα.↩

172) Οι Αντιάται είχον συλλάβει τα παρά του Γέλωνος πεμπόμενα τοις Ρωμαίοις σιτοφόρα πλοία, και αιχμαλωτίσει τους ναύτας. Οι Ρωμαίοι έπεμψαν προς αυτούς πρεσβείαν επί ματαίω, και τότε εξεστράτευσαν και επέτυχον του ποθουμένου.↩

173) Ιδίως ο Μάνιος, Ουαλέριoς.↩

174) Λόχος Centuria. Φυλή Tribus. Λόχοι υπήρχον 193, και εις αυτούς ην διηρρημένον το πλήθος κατά περιουσίας, ώστε αι πλουσιώτεραι τάξεις εξήσκουν εν αυτοίς πάσαν επιρροήν. Φυλαί δ' ήσαν τότε 21, και έπειτα ηυξήθησαν εις 38. Εν αυταίς ήσαν κατατεταγμένοι πάντες αναμίξ, πλούσιοι και πτωχοί, ώστε οι τελευταίοι, ως πολυπληθέστεροι, ήσαν και επικρατέστεροι.↩

175) Ο Δήμαρχος Δέκιος διισχυρίσθη ότι διά των στρατιωτών τούτων ήθελε να υποτάξη την Ρώμην.↩

176) Υπέρ αυτού εκηρύχθησαν 9 φυλαί, και 12 κατ' αυτού. ↩

177) Αφίδιος, κατ' άλλας ορθοτέρας γραφάς. Άττιος παρά Λιβίω και Δ. Αλικαρνασσεί.↩

178) Ο ειπών είναι ο Ηράκλειτος, ως αναφέρει και Αριστοτ. (Πολιτ. Ε, 1') και αυτός ο Πλούταρχος αλλαχού (Π. Λοργ. § 9. Ερωτ. § 11.). Το χωρίον είναι πεζόν.↩

179) Οδύσσ. Δ, 246.↩

180) Η Εστία ήτον άσυλον. Εις αυτήν εκάθησεν ως ικέτης. ↩

181) Η πομπή αύτη ήτον η των ludi magni circenses, των αγομένων προς τιμήν του Καπιτωλίου Διός.↩

182) Furcifer, Δικρανοφόρος, κύλων.↩

183) Hoc age. Ίδ. Νουμ. ΙΔ.↩

184) Thensæ (του ν προ του σ μεταβληθέντος εις σ κατά τον ελληνικόν κανόνα) ήσαν αργυραί ή ελεφάντιναι άμαξαι, φέρουσαι των θεών αγάλματα.↩

185) Αυτεξούσιος.↩

186) Αποικία από Ταρκυνίου Σουπέρβου, κληθείσα κατά την ομηρικήν Κίρκην, ήτις υπετίθετο ότι ενταύθα κατώκει.↩

187) Σχεδόν 5 ώρας. ↩

188) «Άρασα την αφ' ιεράς αφήκεν.» Ως και ο Κοραής παρατηρεί, συγχέει ενταύθα δύω παροιμίας ο Πλούταρχος· διότι, έλεγον «ιεράν» μίαν των αγκύρων ήν έρριπτον τελευταίαν, και οπότε πάσα άλλη ελπίς εξέλειπεν. Έλεγον δε πάλιν «κινείν την αφ' ιεράς», υπονούντες γραμμής, επί των παιζόντων πεττούς. Ήτον δ' η ιερά η μέση του πεττείου γραμμή, αφ' ής τον έσχατον πεττόν εκίνει ο ηττώμενος, δι' ό και η παροιμία ελέγετο επί των εν κινδύνοις εις τα έσχατα προσφευγόντων.↩

189) Ομήρ. Οδύσσ. Φ. 1, όπου φέρεται «Τη δ' αρ» αντί «Τω δ' αρ» ↩

190) Ομ. Οδ. Σ, 178, όπου όμως άλλως ο στίχος φέρεται, και είτε εκ λήθης, είτε εξ άλλου αντιγράφου έγραψεν ούτως ο Πλούταρχος. ↩

191) Ομ. Οδύσσ. 1, 339.↩

192) Αυτ. 299. ↩

193) Ομ. Ιλιάδ. Α, 188 ↩

194) Ομ. Ζ. 162.↩

195) Ουολουμνίαν λέγει, την γυναίκα του Κοριολάνου Διονύσιος ο Αλικαρνασσεύς, την μητέρα αυτού καλών Ουατουρίαν. Ίδ. και §Δ. ↩

196) Ίδ. Βίον Ρωμύλου, § ΙΘ.↩

197) Ανηγέρθη ο ναός της Γυναικείας Τύχης επί της λατινικής οδού (via latina), τετρακισχίλια βήματα μακράν της πόλεως, εις αυτήν εκείνην την θέσιν εφ' ής ο Κοριολάνος επραΰνθη υπό της μητρός του. Αύτη δε υπήρξεν η πρώτη του ναού ιέρεια.↩

198) Το χωρίον ενταύθα φαίνεται βεβλαμμένον, και η έννοια βεβιασμένη. ↩

199) Φιλόσοφος. Ίδ. Ρωμύλ. ΚΗ.↩

200) Βίος Νουμά, § ΙΒ. Κατ' άλλους επένθησαν τον Μάριον όλοι οι Ρωμαίοι· και πάλιν κατ' άλλας ειδήσεις εγκατεβίωσεν αυτός μέχρις εσχάτου γήρως παρά τοις Ουολούσκοις.↩

201) Τούτο, εν ώ εξεστράτευον κατά των Ρωμαίων, δι' ό και υπ' αυτών κατεστράφησαν.↩

202) Θουκ. Bιβλ. Ε.↩

203) Ο Αλικαρνασεύς, Βιβλ. II, 1.↩

204) Άγνωστος συγγραφεύς· ίσως ο Συρακούσιος. Τινές υπέλαβον γραπτέον ο Ίων, εννοούντες τον Χίον ιστοριογράφον. Ίδ. Β. Θησ. § Κ. ↩

205) Εκ Ταρσού, στωικός φιλόσοφος, ζήσας εν Αθήναις επί Καίσαρος, και πολλά περί φιλοσοφίας συγγράψας, εξ ών ουδέν διεσώθη.↩

206) Ίδ. Βίον Κοριολ. § ΙΕ.↩

207) Διονύσιος ο νεώτερος. Τούτον έρριψεν εν έτει 357 π. Χ. Δίων, ο γυναικάδελφος του πατρός του Διονυσίου του προσβυτέρου, τον δε Δίωνα ο Αθηναίος Κάλλιππος, δολοφονηθείς και αυτός, μετά έν έτος. Επανήλθε δ' ο νεώτερος Διονύσιος εν έτει 346 π. Χ. εκ Λοκρών των εν Σικελία, παρ' οίς είχε καταφύγει, και επιπεσών εις τας Συρακούσας, τας εκυρίευσε.↩

208) Πιθανώς υιόν του πρεσβυτέρου Διονυσίου, και Αριστομάχης της αδελφής του Δίωνος.↩

209) Οι Συρακούσιοι ήσαν άποικοι των Κορινθίων από του έτους 732 π. Χ.↩

210) Κλεωμεναί, πόλις μεταξύ Άργους και Κορίνθου↩

211) Θεόπομπος, ιστορικός. Ίδ. Λυκούργον Λ.↩

212) Έφορος, ομοίως. Ίδ. Θεμιστ. § ΚΖ. Τίμαιος, ομοίως, ίδε Λυκούργον § Α.↩

213) Κατά Διόδωρον τον εθανάτωσεν αυτός ο Τιμολέων εν τη αγορά και ολίγον μετά τούτο εξελέγη στρατηγός.↩

214) Λεωσθένης, στρατηγός των Αθηναίων εις τον Λαμιακόν πόλεμον, επιτυχών μεν κατ' αρχάς κατ' Αντιπάτρου, είτα δε κατά κράτος ηττηθείς και φονευθείς εις της Λαμίας την πολιορκίαν.↩

215) Εκ των Λοκρών των εν Σικελία.↩

216) Της Περσεφόνης.↩

217) Της Δήμητρος και της Περσεφόνης.↩

218) Τον Απόλλωνα.↩

219) Το μέρος εις ό εχρησμοδότει η Πυθία ήτον χάσμα, εις ό κατέβαινον, ως φαίνεται εκ του χωρίου τούτου.↩

220) Κατά το Μεταπόντιον.↩

221) Υπό του Πλούτωνος, όστις την ενυμφεύθη.↩

222) Ούτως ελέγετο δώρον την τρίτην ημέραν του γάμου υπό του νυμφίου διδόμενον εις την νύμφην, αφ' ού αυτή εφαίνετο εμπρός του αποβαλούσα της κεφαλής το κάλυμμα.↩

223) Νάσος ή Ορτυγία, μία των πρωτίστων συνοικιών των Συρρακουσών.↩

224) Εν Καλαβρία, εις το στενόν της Μεσσήνης.↩

225) Πόλις μεταξύ Μεσσήνης και Κατάνης, οικισθείσα, κατά Διόδωρον, υπ' αυτού τον Ανδρομάχου. Διατηρεί το αρχαίον όνομα. ↩

226) Ίδ. βίον Λυκούργ. § Α.↩

227) Η Φοινικική πίστις, Punica fides, ήτον παροιμιακή, επί κακού, παρά τοις αρχαίοις.↩

228) Ο μεν Κάλλιππος είναι του Δίωνος ο φονεύς, ο δε Φάραξ αλλαχόθεν άγνωστος. Ίδ, βίον Δίωνος, περί το τέλος.↩

229) Άδρανος, πόλις εις τους πρόποδας της Αίτνης, υπό Διονυσίου του πρεσβυτέρου κτισθείσα.↩

230) Ώρας 17. ↩

231) Ταγματάρχαι.↩

232) Μίαν και ημίσειαν ώραν. ↩

233) Του Αδράνου, όστις φαίνεται ότι ήτον πολεμικός Θεός, ο επιχώριος Άρης. ↩

234) Μάρκος, κατά τον Διόδωρον. Φαίνεται δ' ότι είναι το αυτό όνομα.↩

235) Εν έτει 313 π. Χ.↩

236) Την αποτρόπαιον ταύτην εκδίκησιν ενήργησαν οι Λοκροί, παρ' οίς επί πολύ είχε διατρίψει ο Διονύσιος. Κατ' Αιλιανόν δ' εβασάνισαν τας θυγατέρας αυτού, διά βελονών τρυπώντες αυτάς υπό τους όνυχας μέχρις ού απέθανον, και τα οστά αυτών εις κόνιν συνέτριψαν εν ιγδίω, και τας σάρκας αυτών διαλύσαντες κατέφαγον!↩

237) Μαθητής του Αριστοτέλους, συγγράψας περί μουσικής. ↩

238) Διά να δείξη ότι δεν έχει όπλα.↩

239) Εν Κορίνθω βεβαίως, όταν έγινεν εκεί η γενική των Ελλήνων συνέλευσις, η αναγορεύσασα τον Φίλιππον στρατηγόν.↩